„Е-општество“: Медиумската писменост е неопходна за здрава демократија


Скопје, 11 декември, 2018 - 13:55 (META) 

Потребна е поголема медиумска писменост која ќе доведе до транспарентни и отчетни институции, е заклучокот од Конференцијата „е-Општество“ која Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ ја организира по 14 пат, а оваа година е на тема „медиумски писмени граѓани за отчетни институции“.

И на оваа конференција ќе се обидеме да се фокусираме на влијанието на новите технологии врз работата на институциите и ќе се обидеме да најдеме решенија за предизвиците и проблемите со кои се соочуваат институциите и граѓаните. Самата дигитализацијата не е решение за проблемот, но мора да ја поттикнеме културата на отворено демократско општество”, рече директорот на „Метаморфозис“, Бардил Јашари.

Директорката на Фондацијата Отворено општество – Македонија, Фани Каранфилова Пановска, смета дека реформите во медиумите се случуваат, но со забавено темпо. Според неа, младите немаат многу вештини и не знаат како да ги верификуваат податоците и информациите до кои што доаѓаат.

Таа наведе истражување кое што го направила Фондацијата Отворено општество од Софија за медиумска писменост во 2018 година во кое се рангирани земјите од ЕУ и пет земји од Западен Балкан. На листата Македонија се наоѓа на последното, 35 место.

Министерот за информатичко општество и администрација, Дамјан Манчевски, вели дека многу е полесно да се донесат услугите до граѓаните отколку граѓаните до услугите и институциите.

– Дигитализацијата ќе го намали влијанието на човековиот фактор, а со тоа, да бидеме искрени, ќе се намали и корупцијата. Свесни сме дека довербата на граѓаните во институциите е ниска, на ова мора постојано да работиме. Стекнување на доверба не е лесно, затоа транспарентноста и отчетноста не се само мерки кои мора да ги штиклираме туку мора вистински да ги подобриме, а со тоа ќе ги намалиме и лажните вести. Не се плашиме од критика, таа не мобилизира и не прави подобри и ја мотивирам да ја има понатака – вели Манчевски.

Медиумската писменост е за препознавање вистински и лажни вести, но е и за одговорна дебата и за плурализам во мислења, смета амбасадорот на ЕУ во Македонија, Самуел Жбогар.

– Лажните вести станаа дел од нашата дигитална интеракција. Со медиумската писменост се создава средина за контрола на државните институции и таа е неопходна состојка на здрава демократија. Ако нема медиумски писмени граѓани, институциите ќе бидат помалку отчетни и транспарентни – рече Жбогар.

Медиумската писменост бара плодна почва во општеството, а тоа е невозможно кога медиумите се уцените и потчинети, вели министерот задолжен за транспарентност, отчетност и комуникација, Роберт Поповски.

– Убеден сум дека со создавањето плодна почва придонесува отворениот и професионалниот однос на владата кон медиумите. Оваа влада слуша критика, ја анализира критиката и ја формулира својата политика според интересите на граѓаните – потенцира Поповски.

Главниот и одговорен уредник на „Мета“, Зоран Андоновски, вели дека во однос на реформите во медиумите заклучокот е дека нешто е почнато, но е застанато.

– Направен е обид да се донесат новите закони, но тие се заглавени во Собранието. Индикативен податок е дека до Комисијата за информации од јавен карактер има 520 жалби за недозволен пристап до информации. Во однос на навредата и клеветата, судството се уште не се снаоѓа во овој дел, нема јасна дистинкција што е медиум, постојат збунувачки пресуди – вели Андоновски.

Состојбата во МРТ останува лоша и се доведува до прашање нејзиното функционирање и улогата што ја има во општеството, оценува Зоран Трајчевски, директорот на Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги

– Само економско силни и независни медиуми може да ги издржат притисоците од центрите на моќ. Законските измени не смеат да преставуваат упад во медиумските слободи. Само слободни медиуми можат да ја играат својата улога во општеството за граѓаните да можат да оформат свое мислење – категоричен е Трајчевски.

Македонија е се уште на дното во европски и светски рамки во однос на слобода на изразување и медиумска независност, вели Драган Секуловски, од Здружението на новинари на Македонија.

– Според „Фридом хаус“, Македонија е неслободна земја и после две години откако имаме нова власт и тоа е факт. Заклучоците треба да ги мотивираат сите дека е потребни промени, не само за да се промени имиџот во светот туку затоа што граѓаните заслужуваат да бидат информирани, а не манипулирани. Без системски реформи не може медиумите вистински да си ја вршат својата работа а со тоа ќе им биде скратено правото на граѓаните вистински да се информираат- додаде Секуловски.

Тој информираше дека трендот на напади на новинари се намалил од 18 во 2017 година на 6 оваа година и предупреди дека говорот на омраза што се случува во медиумите може да прерасне во дела од омраза.

Според програмскиот директор на „Метаморфозис”, Филип Стојановски,  со професионални и објективни информации ќе дојде до намалување бројот на лажни вести, кои се чести во македонските медиуми.

– Концептот на медиумската писменост не е да се реши само проблемот на медиумската писменост, туку ни требаат пристапи во многу нивоа, почнувајќи од објективното и професионално новинарското известување. Со објективно и професионално известување на новинарите би се намалиле лажните вести, кои ги има многу во Македонија – рече Стојановски.

Според Весна Никодиновска од Македонскиот институт за медиуми целта на медиумите е да се учат луѓето како да размислуваат со своја глава, и да ги проверуваат фактите што ќе ги најдат онлајн.

Сите улесници се согласија дека медиумската писменост е потребна за да биде дел од образовниот процес во Македонија.


Утре ќе се одржи 14. конференција „е-Општество“ на Фондацијата „Метаморфозис“


Скопје, 10 декември, 2018 - 13:38 (META) 

Фондацијата за интернет и општество, „Метаморфозис“ утре со почеток од 10 часот во хотелот „Холидеј ин“ по четиринаесетти пат ќе ја организира меѓународната конференција „е-Општество.мк“. Темата на овогодинешната конференција ќе биде „Медиумски писмени граѓани за отчетни институции“.

На настанот, во пет одделни сесии ќе дебатираат и дискутираат над дваесет претставници на институциите, медиумските организации и граѓанскиот сектор од Македонија и регионот, со крајна цел да придонесат во дефинирањето на приоритетите во областите на слободата на изразување, медиумска писменост, транспарентност и отчетност.

Целта на конференцијата е да обезбеди платформа за дискусија за состојбата со слободата на изразување и слободата на медиумите во Македонија – напредокот на реформскиот процес; повисоко ниво на медиумска писменост кај граѓаните; улогата на граѓанското општество во реформскиот процес за следење на комуникациите и степенот на транспарентност на институциите во Македонија и регионот, влијанието на транспарентноста врз довербата на граѓаните во институциите.


Анализата за отвореноста – поттик за отчетно и интерактивно Собрание


Скопје, 14 ноември, 2018 - 16:39 (META) 

Анализата за степенот на отвореноста, отчетноста и транспарентноста на работата на собранијата во регионот и во Македонија во 2017 година покажа  полоши резултати споредено со претходниот период на истражување. Во просек биле исполнети 61% од индикаторите од областа на отвореност. Резултатот е понизок за 2% во споредба со отвореноста забележана во 2016, кога таа изнесуваше 63%.

Анализата направена во рамки на второто мерење, преку проектот ACTION SEE денес беше доставена до координаторите на пратеничките групи во Собранието, до претседателот и потпретседателите на Собранието.

– На овој начин сметаме дека ќе поттикнеме и дебата и дискусија, како и намера за граѓанско учество и користење на алатките за комуникација со пратениците и онлајн добивање одговори вели Лилјана Пецова Илиеска, од Фондацијата „Метаморфозис“, координатор на проектот.

Ова е и една од забелешките во aнализата каде што е посочено дека Собранието треба да направи повеќе во рамки на организацијата и усовршувањето на комуникациите преку расположливите алатки, тоа треба да ги поттикнува пратениците повеќе да ги користат алатките и тие да бидат промовирани меѓу граѓаните.

Проектот ACTION SEE  се спроведува во регионот на Западен Балкан и ги мониторира институциите на извршна, локална, судска власт и собранијата.

Анализата се однесува на степенот на отвореноста, отчетноста и транспарентноста на работата на собранијата во регионот.

Во неа се посочува дека „Собранието треба да направи повеќе во рамки на организацијата и усовршувањето на комуникациите преку расположливите алатки, тоа треба да ги поттикнува пратениците повеќе да ги користат алатките и тие да бидат промовирани меѓу граѓаните.“

Исто така се забележува и дека Собранието треба да работи на подобрување на отвореноста на работните тела (комисиите), со тоа што би се објавувале присуствата на пратениците на сесиите, стенограмските и видео записите, како и начинот на гласање на пратениците на работните тела. Според сегашната пракса се објавуваат заклучоците и предложените амандмани, а видео записите (кои се емитуваат и со задоцнување од неколку дена и без информации кога ќе се објават од одредени седници) и покрај тоа што се емитуваат на националниот собраниски ТВ канал, не се објавуваат на веб страницата на Собранието.


Премиерот и министрите ги намалиле службените трошоци за повеќе од 65 проценти


Скопје, 29 октомври, 2018 - 15:12 (META) 

Премиерот и министрите ги намалиле службените трошоци за повеќе од 65 проценти во вторите,  во однос на првите шест месеци од работењето, покажува дополнетата Алатка за отчетност на веб-страницата на Владата.

„Транспарентноста на Владата дава резултати на штедење и домаќинско работење. Заштеди има во сите типови трошоци, а посебно во угостителските услуги каде има скоро двојно помалку трошоци односно 6.352.591 денари, во споредба со 11. 000. 030 денари за периодот јуни – ноември 2017“, информираат од Владата.

Од денеска на јавноста и се достапни личните службени трошоци на носителите на јавни функции за периодите декември 2017 – мај 2018 и декември 2014 – мај 2015 година, со можност за споредби меѓу различните функционери, институции и периоди.

Алатката за отчетност на Владата беше промовирана во март годинава, кога министерот без ресор задолжен за комуникации, отчетност и транспарентност, Роберт Поповски ги презентираше и спореди трошењата на министрите на оваа и претходната влада за периодот јуни-ноември 2014 и јуни-ноември 2017.

„Целта на алатката да е врши мониторинг врз трошењата и работата на носителите на јавни функции и да ги наметне и промовира вредностите за кои оваа Влада силно се залага, а тоа се: штедење на парите на граѓаните и домаќинско работење, како и транспарентност и отчетност пред граѓаните“, се додава во соопштението.


Собранието со благ пад во отвореноста и отчетноста во однос на минатата година


Скопје, 27 јули, 2018 - 12:45 (META) 

Во поглед на нивото на транспарентност, односно отвореност кон јавноста, како и на отчетност, Собранието на Република Македонија според новата проценка во рамки на студијата на регионалната мрежа на граѓански организации „ACTION SEE“ годинава стои полошо отколку при претходното мерење.

Отвореноста на Собранието е проценета на 58 отсто од индикаторите за отвореност, што е за еден отсто помалку отколку во 2017 година, се вели во анализата на „ACTION SEE“, чија членка е и Фондацијата „Метаморфозис“.

Со тоа, резултатите му се исти како и со другите парламенти од земјите на Западен Балкан, односно сите забележале пад на отвореноста и отчетноста, со исклучок на Албанија. Секаде индексот е помал отколку при анализите за 2017 година, а заедничкиот индекс на сите е 61 отсто, со што македонскиот парламент котира полошо и од општиот просек. Албанскиот парламент пак е на 75 отсто исполнетост на индикаторите за отвореност и отчетност.

Како што напоменуваат авторите на студијата, и покрај целосна промена на односот на силите во македонскиот законодавен дом, нема помрднување напред во поглед на активната отвореност.

„Резултатите за 2018 покажуваат дека променетиот собраниски состав на македонското Собрание и новото владејачко мнозинство сè уште не покажува видливи резултати во поглед на активната транспарентност на оваа институција. И покрај демонстрираниот интерес да се работи на поголема отвореност, блокирањето на Собранието од страна на опозицијата има влијание врз ваквите намери. Сепак, непостоење на консензус за најголем дел од прашањата доведе до само делумен успех на процесот“, се вели во анализата.

Иако се одбележуваат добрите практики на отвореност преку редовно објавување на дневните редови за пленарните седници и за комисиските седници, како и видео и стенограмските записи од пленарните седници и резултатите од гласањата на нив, како и фактот дека се објавени контакт податоци за пратениците, во студијата се посочува како негативност тоа што не се објавуваат платите на пратениците и парите што ги добиваат за патните трошоци.

Главната забелешка за македонското Собрание е што не се објавува кој учествувал на комисиските седници, нема стенограмски и видеозаписи од овие седници, ниту резултати од гласањата на нив. Кога има видеозаписи, тие се емитуваат со задоцнување од неколку дена на Собранискиот канал, но ги нема на веб-сајтот на Собранието.

Сепак, не е се така црно, велат од  „ACTION SEE“. Односно, иако нема обврска за тоа, експерти и претставници на граѓанските организации може да учествуваат во седниците на комисиите. Но поинаку е при носењето на законите – само за 50 отсто од законите и другите акти комисиите побарале мислење од јавноста.

Во анализата се посочува дека и за разлика од 2016 година, кога од 366 донесени закони, дури 238 биле во скратена постапка, во 2017 година од 42 донесени закони, 24 биле во скратена постапка.

Собранието добро котира во поглед на неговиот надзор врз извршната власт, односно ги исполнува 83% од критериумите, што е полошо само од Црна Гора (93%) и Албанија (88%). Собраниската контрола е преку пратеничките прашања, интерпелацијата, надозорните расправи и други.

Анализите се спроведени од декември 2017 до март 2018 година, и поради тоа не е земено предвид усвојувањето на Етичкиот кодекс на пратениците, кое се случи на 11 јуни годинава.


Кабинет на Иванов: Одговорно и транспарентно располагаме со буџетските средства


Скопје, 22 јуни, 2018 - 11:00 (META) 

Кабинетот на престедателот Ѓорге Иванов, изминатите девет години, максимално одговорно, совесно и на транспарентен начин располага со буџетските средства, се вели во одговорот од кабинетот на претседателот на соопштението од Владата.

„Во таа насока, потенцираме  дека сите јавни набавки од страна на кабинетот на претседателот се извршени на максимално транспарентен начин и согласно сите законски регулативи и истите се јавно достапни. Ова го потврдуваат и ревизорските извештаи за работењето на Кабинетот на Претседателот спроведени од страна на Државниот завод за ревизија. Со цел објективно информирање на јавноста, кабинетот на претседателот како и досега, така и во иднина, целосно стои на располагање за било какви информации кои се однесуваат на финансиското работење и трошењето на народните пари за службени потреби“, се вели во соопштението.

Од кабинетот додаваат дека „со оглед на тоа дека постојат механизми за проверка на финансиското работење на државните институции, кабинетот на Претседателот нема законска обврска да прифаќа дополнителни „алатки“.


Влада: Претседателот Иванов не кажува дали ја прифаќа Алатката за отчетност


Скопје, 22 јуни, 2018 - 9:15 (META) 

Сè уште нема одговор од претседателот на Република Македонија, д-р Ѓорге Иванов, на писмото од Владата со предлог и Канцеларијата на Претседателот да ја прифати Алатката за транспарентно, отчетно и одговорно владеење, со што одбива да ги информира граѓаните за неговите службени трошоци, соопштија од Владата.

„Во писмото испратено на 29 мај, министерот задолжен за комуникации, отчетност и транспарентност, Роберт Поповски, го информираше претседателот Иванов дека Алатката за транспарентно, отчетно и одговорно владеење им е достапна на сите избрани функционери кои се подготвени да ги стават во секој момент на увид на граѓаните информациите и податоците за трошењето на нивните пари“, соопштија од Владата, појаснувајќи дека преку Алатката досега се објавени трошоците на премиерот, министрите, заменик-министрите, државните секретари и Генералниот секретар на Владата.

Да ги објавуваат податоците за трошењето обврска имаат и директорите и замениците директори на самостојните органи на државната управа, на органите во состав на министерствата и на Инспекцискиот Совет, а тоа им е советувано и на директорите на јавните претпријатија, на агенциите и на акционерските друштва во сопственост на државата. Истото им е предложено и на градоначалниците, а а исто така за ваквото постапување препорака дала и ЗЕЛС, велат од Владата.

„Иако сите овие информации, вклучително и информациите за користење на оваа алатка за лесно пребарување низ трошењата на избраните функционери, беа наведени во писмото до Канцеларијата на Претседателот,  заедно со понудата за асистенција за користење на Алатката, ниту од Канцеларијата, ниту од Претседателот Иванов, досега нема одговор дали ја прифаќа или не можноста на отворен и транспарентен начин да им покаже на граѓаните како Канцеларијата на Претседателот ги троши нивните пари, соопштува Владата.


Еден милион евра за проекти за 30 општини и за осумте плански региони   


Скопје, 12 јуни, 2018 - 15:28 (META) 

Министерот за локална самоуправа, Сухејл Фазлиу и постојаната претставничка на УНДП, Луиза Винтон, денеска го отворија форумот на кој се презентираа условите и критериумите за финансирање на проекти во планските региони и во општините, во рамките на  проектот „Подобрување на општинското управување”, финансиран од Европската унија, во вкупна вредност од 2,4 милиони евра.

– Во рамките на проектот што Министерството го имплементира со УНДП, се финансираат осум проекти во осумте плански региони, a во втората фаза ќе бидат финансирани проекти и во 30 општини, во вкупна вредност од еден милион евра. Денеска, со учество на сите присутни  ги договараме генералните услови за подготовка и избор на првите осум проекти. Целта на Министерството за локална самоуправа е функционални единици на локалната самоуправа и конкурентни плански региони. Преку подобро управување на локално ниво да обезбедиме подобар пристап до услугите и подобар квалитет на живеење за сите граѓани – рече Фазлиу.


Владата го прошири опсегот на функционери што треба да кажат колку трошат


Скопје, 18 април, 2018 - 9:37 (META) 

Вчера Владата донела одлука најдоцна до 20 јуни годинава директорите и замениците на директорите на самостојните органи на државната управа, на органите во состав на министерствата и на инспекцискиот совет, на своите веб – страници да ги објават податоците за нивите службени трошоци за периодот од 01.12.2014 до 31.05.2015 година и за периодот од 01.12.2017 до 31.05.2018 година.

Истото им се укажува да го сторат и директорите и замениците на директорите на јавните претпријатија, правните лица со јавни овластувања и акционерски друштва во државна сопственост.

Со тоа се проширува досегашниот опсег на функционери и именувани раководни органи што треба да покажат отчетност пред јавноста.

„Обврската за објава на службените трошења, на долг рок ќе обезбеди ефикасност во работењето на институциите, како и зголемена одговорност на власта која работи транспарентно и отчетно без злоупотреба на државните ресурси“, соопшти Владата.

Истовремено, биле разгледани и усвоиени Правилници за мерките од Планот за економски пораст на Владата – столб 3. Правилниците се однесуваат на следните 4 мерки: Финансиска поддршка на мали и средни претпријатија со тенденција на брз пораст („Газели“), посебна финансиска поддршка за микро претпријатија, финансиска поддршка на микро, мали и средни претпријатија за подобрување на иновативноста, како и зафинансиска поддршка за стручно усовршување и пракса за нововработени млади лица.

Во исто време, Владата ќе формира работна група за следење на реализацијата на мерките од столб 3 од Планот за економски пораст.

На предлог на премиерот е прифатена иницијативата да се формира Национално координативно тело за изедначување на правата на лицата со попреченост , кое ќе функционира во рамките на Владата. Обврската за формирање ваков орган произлегува од Меѓународната Конвенција на ОН за заштита на правата на лицата со попреченост, која Република Македонија ја има ратификувано во 2011 година.


„Метаморфозис“: Податоците за трошењата ќе бидат покорисни во машински читлив формат


Скопје, 27 март, 2018 - 16:15 (META) 

Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ ѝ препорачува на Владата на Република Македонија да ги објави во машински читлив формат податоците за трошоците на министерствата и другите институции од централната власт.

„Метаморфозис“, која е една од граѓанските организации што цврсто се залагаат за примена на принципите на доброто владеење, отчетност, транспарентност и отвореност, го поздравува потегот на Владата да ја воведе електронската алатка за прикажување на трошоците, но напоменува дека податоците што се презентираат преку неа, заради подобра анализа, треба да ги овозможи и во машински формат.

„Потсетуваме дека за целосно исполнување на принципите на отчетност, транспарентност и отвореност потребно е податоците да се објават на начин и во форма кој ќе овозможи нивна додатна анализа и користење од страна на сите заинтересирани страни, особено од страна на македонските даночни обврзници за чии пари всушност се однесуваат самите податоци“, порачуваат од „Метаморфозис“.