!Во периодот што претстои работиме на воведување систем за пристап и за претплата. За начинот на пристап и за претплатата ќе информираме дополнително. Содржините на „Мета“ до тогаш се слободни за преземање со задолжително цитирање и атрибуирање.

Корупцискиот магнет „Синохидро“ и спинот на Груевски


Скопје, 12 јули, 2017 - 9:57 (META) 

Интервју на поранешниот премиер и претседател на ВМРО-ДПМНЕ, Никола Груевски, на ТВ Нова:

Прашање: Земавте ли пари од Кинезите?

Одговор: Никакви пари не сум земал, какви пари, тоа се државни фирми, државни компании, на памет не ми паднало такво нешто!

[Извор: ТВ Нова, (од 19.48) датум: 07.07.2017]

Ваквиот одговор на Груевски имплицира како небаре да не можело да се земе никаква провизија, никакво мито од кинеските фирми, кои учествуваа на тендерот за изградба на патиштата Кичево – Охрид и Миладиновци – Штип, затоа што, ете, тие биле „државни фирми, државни компании“, па заради тоа нему ни на памет не му „паднало такво нешто“. Ваквиот одговор имплицитно кажува дека земањето мито како да е небаре незамисливо или во најмала рака многу тешко токму заради државната сопственост на овие фирми.

Но, ова е многу далеку од вистината. Имено, корупцијата во Кина е раширена далеку повеќе кај државните компании отколку кај приватните, како што тоа и редовно се случува во еднопартиските држави и генерално во земјите со голем деловен сектор во државна сопственост и каде што контролните механизми на демократската држава се неразвиени или не постојат. Потоа, кинеските државни фирми се огромни. На пример, на листата на 225 светски компании, кои се глобални лидери во инженеринг и градежништво, првите пет се кинески, а „Синхидро“, компанијата која го доби тендерот за автопатиштата Кичево – Охрид и Миладиновци – Штип е на 14. место во светот. Заради ова, зделките кои ги договараат кинеските државни фирми се големи, а со тоа и корупцијата е на високи суми.

Kontraspin-foto-Vistinomer-1024x281

Колку таа корупција во кинескиот државен сектор е раширена, најдобро покажува и фактот што пред само две години, кинеските власти одеднаш приведоа дури 115 директори од најголемите државни фирми токму поради сомневања за корупција. Покрај ова, околу 150 директори и други високи службеници во државните кинески компании беа репатрирани од цел свет во Кина, откако побегнаа поради сомневања дека биле корумпирани. Значителен дел од нив беа пребегнати во европските земји со кои Кина нема договори за екстрадиција.

„Синохидро“, пак, која е компанија во склоп на кинескиот државен енергетски џин „Power China“, е посебна приказна кога станува збор за корупцијата. „Синохидро“, како прво, е огромен. Во моментов работи во 72 земји на 486 градежни објекти од различни видови, чија вкупна вредност е 43 милијарди евра. Голем дел од овие проекти, како и автопатиштата кај нас, се финансирани од кинеската „Ексим банка“.

Во некои земји, просто е зачудувачки како проблемите со кои компанијата се соочува се слични на тие кај нас. На пример, во Еквадор „Синохидро“ гради хидроцентрала и како што овде има проблеми со клучките и трасата на автопатот Кичево – Охрид, таму има проблем со очекуваното производство на електрична енергија, кое се смета дека ќе биде двојно помало од предвиденото, што значи дека има проблеми со студијата за исплатливост, а покрај ова забележани се еколошки проблеми, како и корупција. Слично како и овде.

Во Африка, пак, Африканската банка за развој (АБР, нешто слично како ЕБОР – Европската банка за обнова и развој) го стави „Синохидро“ на црна листа и го натера да се согласи на сеопфатна проверка дали ги почитува нејзините правила, откако беше откриено дека се вршени измами во тендерските постапки и договорите за работа во Уганда. „Синохидро“ во Африка доби тендери и во Зимбабве за зголемување на капацитетите на две електрични централи со вкупен износ од 533 милиони долари, но проблемот е во тоа што овој износ е двојно повисок од тој што е платен за слична зделка на другата страна од истата држава. За тоа колку или дали се натплатени автопатиштата кои ги гради „Синохидро“ во земјава, тешко е да се утврди. Како што е познато, со оглед на тоа што стануваше збор за кинески пари, на тендерот можеа да се јават само кинески фирми, а во однос на понудата на второпласираната „China International Water & Electric Corporation“ (CWE), Специјалното јавно обвинителство вели дека со неа воопшто не е ни преговарано и од неа не е воопшто побарано да достави дополнителна понуда. Но, сличен ваков случај со натплаќање имаме кај еден друг автопат, оној од Демир Капија до Смоквица, кој го гради грчки „Актор“, каде што веќе има завршена истрага од страна на Бирото за борба против корупција на ЕУ (OLAF) и каде што се смета дека е прифатена понуда која е далеку поскапа од најниската, како и дека натплатениот износ е околу 100 милиони евра.

Истрагата на АБР утврди и дека во текот на тендерската постапка за изградбата на пат во Уганда се правени измами во кои е вмешан „Синохидро“ и како дел од договорот за да не ѝ се забрани на компанијата да учествува на тендери во период од три години, таа ќе биде под засилен надзор, а потоа и ќе биде оценувана дали ги подобрила своите корпоративни практики за воопшто да може да продолжи да учествува во зделки финансирани од АБР. Инаку, во рамките на тендерот за изградба на патот во Уганда, откриено е дека „Синохидро“ поднел неточни референци за искуството кое го имал во изградбата на вакви патишта и за учество во вакви проекти. Имено, референците кои се поднесени се однесувале на патишта кои сè уште не биле довршени и не биле дадени во употреба, што не е дозволено според стандардите на АБР, известува „Хералд“, најголемиот весник во Зимбабве, со седиште во престолнината Хараре.

Покрај ова, кога сме веќе кај црните листи, Светската банка објави јавна опомена на својата веб-страница до „Синохидро“ (која на веб-страницата на банката ќе стои објавена една година – од 29 јуни 2016 до 29 јуни 2017, значи уште две и пол недели) заради тоа што има големи изгледи дека кинеската компанија била вмешана во измамнички практики, односно скрила дека платила провизии на друг субјект за да влијае врз процесот кој се одвивал во рамки на тендер финансиран од Светската банка. Ова, според правилата на банката е забрането. „Синохидро“, имено, има платено 6,9 милиони долари на локална консултантска фирма откако има добиено тендер за изградба на хидро-електрична централа во Мали, вреден 172,6 милиони долари, а финансиран од Светската банка. И во периодот од декември 2013 година, па сè до јуни 2016, на „Синохидро“ му беше забрането да учествува на тендери финансирани од Светската банка зашто беше под т.н. рана привремена суспензија, за оваа забрана да биде отстранета во јуни 2016 година и компанијата за помине со казна која се состоеше од отслуженото време и јавната опомена. Но, она што е интересно за нас е фактот што македонските власти знаеле за овој проблем на „Синохидро“ (Македонија е членка на Светската банка и нејзини претставници имаат пристап до интранетот на банката каде што е објавена оваа одлука), односно знаеле дека компанијата е под забрана да учествува на тендери финансирани од Светската банка, но немале проблем да ја изберат како компанија која би ги градела автопатиштата во земјава кога тие се финансирани од кинеската „Ексим банка“.

Сето ова покажува дека корупцијата кај државните кинески фирми е и тоа како раширена, а кај „Синохидро“ особено. Токму затоа ваквата изјава на Груевски, во која тој искажува чудење и невозможност за корупција кај кинеските државни фирми, а особено „Синохидро“, ја сметаме за спин.


АВМУ: „ТВ Нова“ не известувала професионално за настаните во Собрание на 27 април


Скопје, 5 мај, 2017 - 18:32 (META) 

Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги извршила вонреден надзор врз програмата на „Телевизија Нова“ емитувана на 27 април 2017 година за време на насилниот упад на група граѓани во Собранието, при што повредени беа неколку пратеници.

Со надзорот е констатирано дека при известувањето за случувањата во Собранието, не се почитувани професионалните начела за вршење на дејноста.

„Телевизијата не обезбедува објективно и непристрасно прикажување на настаните со еднаков третман на различните гледишта и мислења и овозможување на слободно оформување на мислење на публиката за одделни настани и прашања. Настаните ги прикажува доминантно низ призмата на едно гледиште кое им сугерира на гледачите преку зборовите на водителката, ставовите на гостите и телопите. Водителките воопшто не реагираат на коментарите од гостите со навредлива содржина и со елементи на дискриминација и стереотипизација“, се вели во извештајот.

Во согласност со својата надлежност, АВМУ до „ТВ Нова“ упатила писмено укажување за забелешките и за наодите од надзорот.