Поставени три нови мерачи на загадувањето, уште седум од следната недела


Скопје, 11 јануари, 2019 - 14:14 (META) 

Страницата „Мој Воздух“ објави дека се додадени уште три мерни станици на мрежата „Airly“ лоцирани на плоштадот Македонија и во населбата Железарница, како и на Широк Сокак во Битола, а податоците од нивните отчитувања на параметрите на загадениот воздух се достапни на страницата.

„Airly“ сензорите се трет независен извор на податоци за квалитетот на воздухот во Скопје и во неколку други градови во државата, покрај мерните станици на „Палс еко“ (Pulse.eco) проектот и мерните станици поставени од Универзитетот „Гоце Делчев“ од Штип, чии податоци се објавуваат на страницата „МојВоздух“.

Зад поставувањето на сензорите „Airly“ стои приватна иницијатива на еко активистот Тони Никушевски, кој за „Мета“ изјави дека од следната недела ќе бидат поставени уште седум сензори за мерење на квалитет на амбиенталниот воздух во Скопје и во Тетово.

Минатиот месец Никушевски и се обрати на јавноста за помош во собирање на потребните средства за заокружување на бројката од 10 сензори чиешто поставување, според него, е предизвикано од загриженоста на голем број на граѓани од неработењето и лимитираноста на државните станици за мерење на квалитет на амбиенталниот воздух.

Неофицијално, дознаваме дека за поставување на „Ерли“ сензорите, кои, според Никушевски,  се ЕУ стандардизирани и признаени како релевантни во повеќе земји од Европската унија, биле заинтересирани и некои скопски општини.


Макрадули: Ако и утре продолжи загадувањето ќе стапат на сила времени мерки


Скопје, 24 декември, 2018 - 14:36 (META) 

Дефиниран е надминат праг на информирање односно сме во состојба на информирање за загадувањето на воздухот кога важат препораките да не се излегува надвор, јавниот превоз да се користи, повеќе граѓани да бидат во едно возило, изјави денеска заменик-министерот за животна средина просторно планирање Јани Макрадули.

За надминувањето на прагот на информирање, Макрадули рече дека е информирана јавноста и институциите кои се задолжени за тоа.

– Ако и утре продолжи загадувањето ќе има праг на алармирање – вели тој.

Посочи дека согласно уредбата донесена од Владата, според која, прагот на информирање и алармирање за загадување на воздухот од пет и десет дена беа намалени на два дена минатата година, денеска е надминат прагот на информирање, но таа уредба, како што рече, зависи од податоците од мерните станици и од метеоролошките услови.

– Така е секаде во светот. Бидејќи минатиот пат беше јасно дека за кратко време ќе дува северен ветер, бидејќи таа е композит одлука и зависи од два фактори и од податоците од Хидрометеоролошкиот завод и од мерните станици, затоа не се прогласи 0 додаде Макрадули одговарајќи на новинарско прашање пред почетокот на работилницата за дефинирање предлог граници и зони за формирање заштитено подрачје Осоговски Планини.


Малку вистински мерки во буџетот на Скопје за 2019 за аерозагадувањето, смета опозицијата


Скопје, 23 декември, 2018 - 7:49 (META) 

Од 186-те милиони денари кои Град Скопје ги издвои во буџетот за мерки кои се однесуваат на заштита на животната средина, 97 милиони се за заштита на амбиенталниот воздух, 20 милиони денари за субвенционирање на граѓани за набавка на посовремени уреди за затоплување, субвенционирање на ЈСП за бесплатен превоз во денови на алармантно загадување на воздухот, но и за приватни компании кои учествуваат во јавниот превоз на патници за адаптирање на постојните автобуси со мотори на еколошки горива, како и 15 милиони за субвенции за набавка на печки на пелети, каде не постојат услови за приклучок на централно греење.

Во таа сума влегуваат и субвенции за набавка на велосипеди, тротинети и електрични возила, за што се предвидени вкупно 10 милиони денари и три милиони за субвенции за чистење на оџаци.

И во 2019 година Градот ќе издвои средства за репарација и поставување на аирпоинтер односно комплетна мерна станица за мерење на загадувањето на воздухот, во износ од 1,7 милиони денари иако и во претходниот буџет за 2018 година беа предвидени средства за негово поставување, но тој не беше ставен во функција. Аирпоинтерот беше поставен во 2011 година, но набргу потоа и тргнат од локацијата на улица Македонија со образложение дека не може да покажува реално колкаво е загадувањето бидејќи во негова непосредна близина има градилиште.

– Ниту еден од нашите предлози кои се однесуваат на секторот животна средина не е усвоен иако ќе помогнеа за подобрување на квалитетот на воздухот во градот, како на пример субвенции за хибридни скутери, пошумување на источниот дел на Водно кон Сончев град, дрворед покрај Вардар од Аеродром до Ѓорче Петров, зелени билборди од мов на 10 раскрсници, уредување на Вардариште или нови велосипедски патеки покрај Лепенец – вели Светлана Колариќ, советничка од ВМРО-ДПМНЕ во Град Скопје.

Повеќето планирани активности на секторот за животна средина за наредната година се однесуваат на изработка на разни студии, од кои дел се продолжување на веќе започнати од времето на претходниот градоначалник, додава Колариќ.

– Место да им се даде приоритет за обновливи извори на енергија – фотоволтаици како енергенс за уредите за загревање на домовите, училиштата што е предвидено и во Планот за чист воздух на Владата, со програмата се дава предност на греењето на нечисти енергенси, а нема субвенционирање на енергетската ефикасност на објектите или поставување на креативно зеленило (урбани градини, зелени фасади) за да се надомести изгубеното градско зеленило. Се уште нема ниту студија за оптимизација на јавниот превоз, но затоа и понатаму се форсира автоцентризмот и се планира проширување на улици за поголем број на возила. Без визионерска стратегија за Скопје како одржлив град, ниту добрите мерки од програмата како субвенционирањето на велосипеди, електрични возила или чистење на оџаците, нема да го дадат посакуваниот ефект – смета Драгана Велковска, екологист и советник на Левица во Советот на Град Скопје.

Според неа, мерките на Градот се поттикнати од интересите на коалициските и бизнис партнерите, а не од интересите на граѓаните.


Сите училници во средните училишта во Скопје добија прочистувачи за воздух


Скопје, 17 декември, 2018 - 15:07 (META) 

Денеска сите средни училишта на Град Скопје добиваат прочистувачи на воздух, најави градоначалникот на Град Скопје, на прес-конференција во СУГС „Орце Николов“ каде што се поставуваа прочистувачи на воздух во училниците.

„Во 23 училишта, во секоја училница ќе поставиме вкупно 572 прочистувачи на воздух. Тоа значи дека од денеска па натаму, учениците ќе поминуваат барем една третина од денот во простории со прочистен воздух, особено важно во денови на зголемено загадување на воздухот во градот. Вредноста на прочистувачите е околу 11 милиони денари“, изјави Шилегов.

Тој додаде дека Градот Скопје е единствената единица на локалната самоуправа која обезбеди прочистувачи за воздух за секое свое училиште.

„Наша должност е да се грижиме за здравјето и квалитетот на живеење на нашите сограѓани, децата се наша иднина и нивното здравје е наш приоритет. Имаме обврска да создаваме услови за здраво живеење, да ги намалуваме ризиците по здравјето на граѓаните, да овозможиме што поздрава животна средина за сите вклучително и за младата популација“, додаде Шилегов.


Град Скопје подготвува елаборати за загадувањето на воздухот – за догодина


Скопје, 17 декември, 2018 - 13:37 (META) 

Двете испитувања на загадувањето на амбиенталниот воздух од возилата и од греењето на домаќинствата, предвидени во Програмата за животна средина за 2018 година во Скопје, од кои треба да произлезат конкретни мерки за намалување на загадувањето, ќе бидат завршени следната година, информираат од Град Скопје.

„Испитувањата, реализирани во соработка со „Фармахем“ и со Универзитетот „Гоце Делчев“ од Штип се во тек и се реализираат во фази. Досега е завршена првата (есенска) од предвидените четири фази, а преостанатите три ќе бидат реализирани во текот на следната година, по што ќе биде изработен и финален елаборат“, се вели во информацијата.

Испитувањата се вршат долж булеварот Илинден како пофреквентна сообраќајница и на улицата Аминта трети во близина на Министерството за земјоделство, како помалку фреквентна сообраќајница.

Во Програмата за животната средина за 2018 година стои дека првите испитувања биле направени во 2016/2017 година и дека за оваа година ќе се изврши семплирање и испитување на органски соединенија, тешки метали, азотни оксиди, сулфур двооксид, ПМ-10 и ПМ-2,5 на две крстосници во градот во текот на една година, нивна анализа во лабораторија, но и дека финалниот елаборат било предвидено да биде изработен годинава, за што биле одвоени три милиони денари од градскиот буџет.

Во Програмата за животна средина на Град Скопје за 2018 е наведено и дека во текот на грејната сезона 2016/2017 година биле извршени мерења на три различни локации во градот, две каде е доминантно греење со огревни дрва и една каде е доминантно греењето преку топлификациониот систем на Градот Скопје, но за да се потврдат заклучоците до кои е дојдено, потребно е да се направат дополнителни мерења во следната грејна сезона.

Ова испитување на амбиенталниот воздух преку семплирање на ПМ-10 и анализа на левоглукосанот во нивниот состав е започнато во 2018 година, според податоците добиени од информативната служба на Градот, се одвива според планираната динамика. Досега се собрани податоци за периодите лето и есен, а во наредниот период ќе се собираат податоци за зима и пролет, по што ќе има една временска целина која ќе биде предмет на компарации и анализи, се вели во информацијата од Град Скопје.

Градот соопшти дека за 2019 година е планирано е зголемување  на буџетот за заштита на животна средина, односно планирани 186 милиони денари, што претставува речиси 32 проценти во однос на буџетот за 2018 година во кој за овој сектор биле предвидени 141 милиони денари.


Скопје не постави свој мерач на аерозагадувањето, иако му беше обврска за 2018


Скопје, 11 декември, 2018 - 16:10 (META) 

Град Скопје ја завршува годината без поставен мерач на загадување на амбиенталниот воздух во градот, иако тоа беше второ на листата на приоритетни зафати од Годишна програма за активности од областа на животната средина на градот, а од буџетот се издвоени еден милион денари за негово поставување.

Во делот на програмата наречен „Заштита на амбиентниот воздух“ стои, меѓу другото, дека е потребно поставување на „ерпоинтерот на Град Скопје на нова локација“ со цел, како што е наведено „добивање податоци за квалитет на амбиентниот воздух во реално време и заштита на здравјето на луѓето“.

Иако најавен во програмата за 2018, „ерпоинтерот“, според најавите од Градот, треба да биде поставен најрано – догодина.

„Изминатиов период е направена анализа на работата на „ерпоинтерот“, при што е утврдено дека треба да се сервисираат повеќе делови на истиот, пред да биде поставен. Во тек е постапка за распишување на јавна набавка, по што би се избрала компанија за сервисирање, по што во 2019 година тој ќе биде поставен“, информираа за „Мета“ од Град Скопје.

Тој претставува комплетна мерна станица за мониторинг на квалитетот на воздухот и беше поставен во 2011 година на улица Македонија, а потоа отстранет заради обемните градежни активности во неговата непосредна близина.

Мерачот беше сопственост на Град Скопје, во соработка со фирмата „Фармахем“ и беше поврзан со веб-страницата „Скопје дише“, која беше сервисирана од страна на оваа компанија, но многу бргу потоа престана да работи.

Образложението кое тогаш го дадоа градските власти беше дека, поради почетокот на градежните работи на црквата кај Домот на АРМ, во чија близина се наоѓаше мерачот, тој ќе покажувал многу поголема загаденост на воздухот и затоа е исклучен. Но, едногодишниот договор на „Фармахем“, кој имаше обврска да го сервисира мерачот, истече, а тој во меѓувреме беше дискретно дислоциран и до денес не е вратен.


Цементарница УСЈЕ: Ако не работат филтрите, процесот на работа во фабриката застанува


Скопје, 30 ноември, 2018 - 14:00 (META) 

Цементарница УСЈЕ денеска ги отвори вратите за сите заинтересирани граѓани, организации и институции за да се запознаат со работата на компанијата и да добијат одговори на прашањата за загадувањето.

Главниот извршен директор Борис Хрисафов најдоговорно тврди дека Цементарница УСЈЕ во целост работи според сите законски прописи и ги почитува регулативите кои се пропишани од македонското, па и европското законодавство. Тој уверува дека тие не се компанија која работи ноќе, а дење гаси, бидејќи тоа скапо ќе ги чини, и не се компанија која нема филтри.

„Потенцирам дека без работење на филтрите, процесот застанува. Не е можно процесот да тече, ако нашите филтри не се во функција. Станува збор за најсовремени филтри кои овозможуваат да имаме ниски емисии на прашина и на азотни оксиди“, вели Хрисафов.

Тој додаде дека иако Цементарница УСЈЕ многу често на фејсбук-страниците е посочувана како компанија која допринесува во загадувањето, во многу погледи се далеку под нормите кои се пропишани со законот.

kvalitet

„Емисиите во воздухот се контролирани преку 24-часовен мониторинг, независен систем кој не е контролиран од нас воопшто. Повремено ангажираме и други акредитирани компании, уште еднаш паралелно независно да вршат мерење. Резултатите ги објавуваме на нашата веб-страница и ги испраќаме до Министерството за животна средина и просторно планирање согласно со нашата еколошка дозвола, еднаш месечно. Донесовме одлука, во овој период кога загриженоста на граѓаните е многу поголема, тоа да го правиме и на неделно ниво и во секое време на барање на граѓаните“, додаде Хрисафов.

За чадот од оџаците кој е видлив со голо око, и од кој, најчесто има објавувани фотографии директорот вели дека е водена пареа, односно чиста кондензација.

„Ако малку добро го погледнете оџакот и се сконцентрирате ќе видите дека во првиот метар нема ништо, а потоа тоа кондензира и се претвора во водена пареа. Кога е сончево време и на лето тоа го нема, а ние тогаш работиме со два пати поголем капацитет од зимскиот период“, вели Хрисафов.

На новинарско прашање за загревање на печките, тој рече дека тие се палат на мазут, но ќе преминат на природен гас, а главно гориво е јагленот. Но се тоа поминува низ филтрите.

систем1

Заменик-министерот за животна средина Јани Макрадули, рече дека иако пред осум дена Државниот инспекторат за животна средина имал контрола во компанијата, тие денеска го искористиле отворениот ден да дојдат, со цел како што рече, да придинесат во транспарентната борба која ја водат со добивање на реални податоци што се случува со загадувањето и кои се причинителите.

– Овде сме за разбивање на некои стереотипи, да ги потсмириме граѓаните, но од друга страна да не престанеме со нашите активности во справување со изворите на загадувањето. Започнува иницијатива на партнерски однос помеѓу владата и бизнис-заедницата. Очекувам компаниите да се придружат во заедничката акција на спроведување на Планот за чист воздух и веќе имаме неколку најави на компании кои ќе се придружат. Тоа е пред се во делот, нееколошките извори на затоплување во градинките, основните училишта, здравствените домови да ги замениме со извори на загревање кои се еколошки. Очекувам и другите компании да го следат примерот на Цементарница Усје и да направат отворени денови, бидејќи само на тој начин со зголемена комуникација и транспарентност ќе можеме да ги лоцираме вистински извори на загадување и полесно да се справиме со нив“, рече Макрадули.

Од Цементарница Усје додават дека тие остануваат отворени за посета за сите заинтересирани страни, во кое било време. Денеска немаше претставници на ниту една од невладините организации, граѓанските активисти или кој било заинтересиран граѓанин.

Инаку на барање на граѓаните, Инспекторатот на Град Скопје поднесе барање да биде извршен инспекциски надзор во компанијата согласно надлежностите на Државниот инспекторат за животна средина. Заклучокот од ДИЖС е дека не постои поврзаност помеѓу концентрација на ПМ10 честички и емисии на Цементраница УСЈЕ.

За заштита на животната средина, компанијата лани вложила еден милион евра, а од 1998 година 40 милиони евра.


Мерките против загадувањето на воздухот треба да почнат од домаќинствата


Скопје, 3 ноември, 2018 - 8:54 (META) 

Мерките кои треба да се спроведуваат за намалување на загадувањето треба да почнат од домаќинствата, оцени академик Глигор Каневче на конференцијата „Загадувањето на градовите во Република Македонија: кои се решенијата?“, што се одржа во Македонската академија на науките и уметностите.

– Мерките кои треба да се спроведуваат за намалување на загадувањето треба да почнат од домаќинствата. Треба да имаат печки со висока ефикасност, да се подобри изолацијата на постојните домови и да се користат топлотни пумпи. Во индустријата, пак, треба да има пречистување со повисока ефикасност и горива со ниски емисии, да се подобри енергетската ефикасност, развој на енергетски екстензивни гранки, и да се воведат мерки за намалување на емисиите во градежништвото – предложи Каневче.

Проблемот не е во законите, смета академик Таки Фити, туку во нивната имплементација

– Не се спроведуваат законите, и тоа се гледа и со голо око – нагласи Фити.

Тоа, според него, им овозможува на компаниите да ги избегнуваат обврските за заштита на животната средина.

– Основна цел на компаниите во пазарната економија е да го максимизираат профитот. Ако сакате да го максимизирате профитот, доколку тоа некој ви го дозволи, вие нема да вградувате филтри за прочистување на воздухот, нема да вградувате технологија за прочистување на водата, туку едноставно ќе ги фрлате во воздухот, во блиската река и ќе ја деградирате животната средина. Зошто? Бидејќи ако инвестирате во технологии за заштита на животната средина, ви растат трошоците и ви се намалува профитот. Значи, пазарот ве тера тоа да го правите, профитот. Но, затоа државата треба да каже стоп – вели академик Фити.

Домаќинствата, односно греењето на дрва, и индустријата, особено производството на електрична и топлинска енергија, се најголеми загадувачи на воздухот по речиси сите параметри, што е документирано во десетици извештаи.

На пример, во последниот вкупен годишен извештај за состојбата на животната средина, објавен од Министерството за животна средина и просторно планирање, стои:

„Согорувањето на дрва за затоплување во домаќинствата е клучен извор во вкупните национални емисии на цврсти честички со удел од 44 отсто до 63 отсто (во зависност од големината на честичките), како и во вкупните емисии на јаглерод моноксид со удел од 65 отсто“, стои во извештајот.

„Мета“ објави неколку стории и инфографици за стапката на смртност како резултат од загадувањето на воздухот, количеството на загаден воздух и за нецелосното функционирање на мерните станици.

Пишува: Игор К. Илиевски


Град Скопје: Сериозно ги сфаќаме предизвиците со загадувањето


Скопје, 2 ноември, 2018 - 15:53 (META) 

Изминатиов период просечните вредности на загаденоста на воздухот не ги надминуваат граничните вредности, односно тоа се случува само во кратки временски интервали и на одредени локации, се вели во реакцијата на Градот Скопје на информациите кои изминативе два дена се објавуваа во јавноста, околу загадуваето на воздухот во Скопје.

Од градската администрација велат дека, сериозно ги сфаќаат предизвиците со загадувањето на воздухот и дека работат на системско решавање на проблемот преку спроведување активности дефинирани со Планот за подобрување на квалитетот на воздухот кој опфаќа 53 краткорочни, среднорочни и долгорочни мерки.

Како дел од преземените мерки, од Град Скопје ја спомнуваат постапката за набавка на 40 нови еколошки автобуси и велат дека нивните инспекциски служби се постојано на терен, контролирајќи ги лицата кои креираат и ги палат дивите депонии при што се изречени двојно повеќе казни во однос на истиот период лани.

„Од аспект на греењето, Градот Скопје го формира новото јавно претпријатие „Градски енергетски системи АД Скопје“ кое ќе врши енергетски дејности и ја реализира постапката за преземање на градската топлификациска мрежа, со што ќе стане директен фактор во одлуките во оваа област, која е голем причинител за загадувањето на воздухот, како и да се вклучи во процесот на гасификација на Скопје. Покрај ова, Градот и оваа година субвенционираше граѓани кои се греат на печки на дрво и други течни горива, да набават печки на пелети кои загадуваат далеку помалку“, велат од Градот.

Од таму апелираат до граѓаните да се вклучат во борбата против загаденоста на воздухот, преку помало користење на возилата, а за затоплување на домовите да не користат отпадни материјали, прегорено машинско масло, лакирани и обоени отпадоци од дрво, стиропор, ПЕТ амбалажа, гуми и каков било синтетички материјал.


Аерозагадувањето во Тетово – приказна која постојано се повторува


Тетово, 2 ноември, 2018 - 13:29 (META) 

Тетово и понатаму се бори со загадувањето на воздухот и е на листата на најзагадени градови во светот. Ситуацијата посебно се влошува кога започнува грејната сезона, бидејќи голем број на граѓани се греат на дрва. Информациите дека во Македонија се дише најзагаден воздух во Европа, од страна на Светската здравствена организација предизвикаа низа реакции кај граѓаните. Велат, најмногу се загрижени заради здравјето на децата.

„Најлошо е рано наутро и навечер, кога најмногу се чувствува лоша миризба и чад. Што ќе биде кога ќе се започне со масовно греење. Многумина веќе и си заминаа заради ваквата состојба. Општината не презема ништо, само се гради, а овој хаос навистина е неиздржлив“, се жалат Тетовци.

Од невладината организација „Еко Герила“ велат дека информациите објавени деновиве, се од студија направена годинава, но користени се податоци за Тетово од 2013 година. Сепак, тоа не значи дека нема загадување. Проблемите кои го предизвикуваат аерозагадувањето се уште стојат.

-Истото се повторува секоја година. Важно е во Тетово да се реализира процесот на гасификација. Има премногу стари возила, кои не исполнуваат стандарди. Нема јавен превоз, помалите фабрики, особено оние за производство на мебел многу го загадуваат воздухот, како и отпадоците, кои ги има во изобилие. Не знам по кој пат се повторува овој проблем и се апелира до општината за преземање мерки. Бараме поголема контрола од општината и институциите. Вака изгледа дека надлежните се плашат да реагираат кај сопствениците на фабриките заради губење на гласови или поддршка од нив. Очигледно е дека некои фабрики се штитат заради други цели – вели Аријанит Џафери од „Еко Герила“.

И во текот на измината вечер, во Тетово беа измерени речиси 77 микрограми на метар кубен ПМ10 честички во воздухот, а дозволени се 50. Во наредниот период се очекува бројката енормно да се зголеми.