За државјанството по право на раѓање, рестриктивната имиграциска агенда на Трамп наиде на ретка пречка

Претседателот Доналд Трамп тргна на краткиот пат од Белата куќа до Врховниот суд на САД со својата клучна приоритетна цел – засилената борба против имиграцијата – во голема мера недопрена, имајќи ги предвид повторените интервенции на највисокото судско тело во земјата во негова полза. Но, до моментот кога си замина, можно е неговата среќа да му пресушила, пренесува Ројтерс.

Додека Трамп ја следеше расправата од делот за јавноста во судницата, историски преседан за актуелен претседател, повеќето од деветтемина судии во средата изгледаа неподготвени да му дозволат да продолжи со, можеби, најдрскиот дел од неговата рестриктивна имиграциска агенда. Во фокусот на аргументите беше неговата извршна наредба со која на стотици илјади бебиња родени секоја година на американско тло би им се ускратило државјанство по право на раѓање.

Членовите на судот, кој повеќе од две децении го предводи конзервативниот главен судија Џон Робертс, сигнализираа дека аргументите на администрацијата во одбрана на напорот на Трамп се правно невалидни и суштински непрактични.

„Не мислам дека главниот судија Робертс сака да остане запаметен во историјата како човекот што претседавал со суд кој ставил крај на државјанството по право на раѓање“, изјави Кевин Џонсон, експерт за имиграциско право на Универзитетот на Калифорнија во Дејвис.

Судот, чие конзервативно мнозинство од 6 спрема 3 вклучува тројца судии именувани од Трамп, ја разгледуваше жалбата на администрацијата на одлуката на понискиот суд со која беше блокирана неговата наредба.

Клаузулата за државјанство

Понискиот суд утврди дека наредбата на Трамп е во спротивност со 14-от амандман на Уставот на САД, кој долго време се толкува како гаранција за државјанство на речиси секој роден на американско тло, со неколку тесни исклучоци, меѓу кои се децата на странски дипломати или на припадници на непријателска окупациска сила.

Одредбата од 14-от амандман што е во прашање, наречена Клаузула за државјанство, гласи: „Сите лица родени или натурализирани во Соединетите Држави и кои се подложни на нејзина јурисдикција, се државјани на Соединетите Држави.“

Џонсон рече дека судот најверојатно ќе биде воден од јасниот јазик на Клаузулата за државјанство и од „долгата, непрекината историја“ на државјанството по право на раѓање.

„Прашањата на судиите допреа до некои можни пукнатини во правилото, но тоа и натаму останува недопрено“, рече Џонсон.

Робертс како „чуден“ го оцени аргументот на администрацијата дека фразата од 14-от амандман „подложни на нејзина јурисдикција“ ограничува големи категории имигранти.

Главниот судија, исто така, изгледаше како да го отфрла тврдењето на главниот правен застапник на САД, Д. Џон Сауер, кој ја бранеше наредбата на Трамп, дека ризикот од „родилен туризам“ – кога странци патуваат во САД за да родат и да обезбедат државјанство за своите деца – е причина зошто долгогодишното толкување на одредбата за државјанство е погрешно.

„Сега живееме во нов свет“, рече Сауер. „Осум милијарди луѓе се оддалечени само еден лет од тоа да добијат дете што е американски државјанин.“

„Па, тоа е нов свет“, возврати Робертс. „Но Уставот е истиот.“

Сепак, не сите судии изгледаа скептични кон политиката на Трамп. Конзервативниот судија Семјуел Алито, на пример, делуваше наклонет кон аргументот на администрацијата дека државјанството по право на раѓање треба да им се доделува само на оние што имаат „законско живеалиште“ во САД, што адвокатите на администрацијата го дефинираат како „законски, постојан престој во една држава, со намера таму да се остане“.

СЕОПФАТНА ИМИГРАЦИСКА АГЕНДА

Наредбата на Трамп им наложуваше на американските агенции да не го признаваат државјанството на деца родени во САД доколку ниту еден од родителите не е американски државјанин или законски постојан жител, односно носител на „зелена карта“. Трамп ја издаде оваа наредба на својот прв ден по враќањето на функцијата во јануари 2025 година, а таа претставуваше клучен дел од неговата сеопфатна агенда за ограничување и на легалната и на нелегалната имиграција.

И таа, како и многу други мерки поврзани со имиграцијата што ги презеде неговата администрација, особено во насока на спроведување политика на масовни депортации, брзо беа оспорени пред судовите.

Текот на расправата во средата беше во контраст со бројни други потези на Врховниот суд што му овозможија на Трамп да спроведе многу од овие политики додека правните спорови сè уште траат.

На пример, судот му дозволи на Трамп да ги укине хуманитарните заштити за мигрантите, да ги депортира во земји со кои немаат никаква врска и да спроведува агресивни имиграциски рации што можат да таргетираат лица врз основа на нивната раса или јазик. Во одредени случаи, сепак, судиите пресудија дека администрацијата мора праведно да се однесува кон мигрантите, како што бара уставното право на фер постапка.

Елора Мукерџи, директорка на клиниката за права на имигрантите при Правниот факултет на Универзитетот Колумбија во Њујорк, рече дека не е изненадувачки што судот би можел да пресуди против Трамп за државјанството по право на раѓање, иако во други имиграциски прашања застанал на негова страна.

„Државјанството по право на раѓање е суштински дел од нашиот идентитет како нација“, рече Мукерџи. „Тоа е поинакво од сите други контексти … кои не се централни за начинот на кој сите Американци го живеат својот живот и не се централни за начинот на кој ние, како нација, со генерации се гледаме себеси.“

Професорот по право на Универзитетот Џорџ Мејсон, Илија Сомин, експерт по уставно право, рече дека судот бил премногу попустлив кон Трамп во многу прашања поврзани со имиграцијата.

Пораз за републиканскиот претседател по прашањето за државјанството по право на раѓање би бил значаен делумно затоа што „тежината на аргументите и преседаните овде силно е на една страна, повеќе отколку во повеќето други случаи“, рече Сомин.

Иако судот често застануваше на страната на Трамп во изминатата година, и во имиграциски прашања и пошироко, аргументите можеби најавуваат тежок удар и за уште еден препознатлив приоритет на претседателот. Судиите во февруари, со одлука од 6 спрема 3, ги поништија сеопфатните глобални царини што Трамп ги воведе врз основа на закон наменет за користење во национални вонредни состојби.

„ГЛУПАВИ ЛУЃЕ“

Таа одлука го испровоцира Трамп жестоко да го нападне судот, нарекувајќи ги судиите што пресудија против него непатриотски и нелојални, а двајца од неговите сопствени кандидати – Нил Горсач и Ејми Кони Барет – ги нарече „срам за нивните семејства“.

„Врховниот суд не се однесува баш најдобро“, рече Трамп во средата, додавајќи дека одредени судии што тој ги именувал сакаат да ја покажат својата независност. „Глупави луѓе“, ги нарече тој.

Фактот што Трамп беше присутен во елегантната судница веројатно нема да има влијание врз исходот на случајот. Се очекува одлука до крајот на јуни.

Додека ја следеше постапката, Трамп можеби можел да забележи мермерен фриз над клупата од која судиите, облечени во црни тоги, ја водат расправата.

Една од скулптурите прикажани таму, со книга до себе, е позната како „Величеството на законот“.