Дезинформациите претставуваат постојан предизвик во Западен Балкан, каде што различни кампањи често се насочени кон клучни настани со цел да ги продлабочат поделбите, да ја поткопаат довербата во демократските институции и да ја разнишаат поддршката за евроатлантската интеграција. Во најновото издание на месечниот билтен „Disinfo Radar: Watch and Warn“, издвојуваме некои од очекуваните клучни настани што најверојатно ќе бидат искористени за ширење дезинформации во Западниот Балкан во текот на летните месеци, пренесува Вистиномер.
Регион – Очекувани дезинформациски кампањи со приближувањето на 30-годишнината од операцијата „Бура“ (Operacija Oluja на хрватски, српски, босански и црногорски). Се очекува бран дезинформации да се прошири низ Босна и Херцеговина, Србија и Хрватска, со брановидни ефекти во другите делови од регионот, особено во Црна Гора и Северна Македонија.
Во хрватскиот информативен простор, се очекува наративите да ја прикажат „Олуја“ како херојска операција што ја спаси Босна и Херцеговина од втора „Сребреница“. Спротивно на тоа, српските наративи ќе се стремат да ги прикажат Србите како единствени жртви на етничко чистење. Очекуваните дезинформации од сите страни имаат за цел да ги зацврстат поларизирачките наративи, да го попречат помирувањето и да ја политизираат споделената историска траума.
Албанија – Довербата во демократијата е разнишана од хаотичниот јавен дискурс околу рушењето во Тет, а може да се очекуваат и бранови на дезинформации. Информативниот дискурс во Албанија повторно е силно поларизиран, овој пат во врска со ненадејното рушење на десетици објекти во Тет. Владата интервенираше во заштитен национален парк со рушење на згради кои немаа формални дозволи, оправдувајќи ги како спроведување на законот. Провладините медиуми го формулираа наративот за локалното население како нелегални окупатори преку терминот „окупирано земјиште“. Опозицијата постави алтернативен наратив дека рушењето е политичка одмазда за недостатокот на поддршка за партијата на премиерот на неодамнешните избори.
Босна и Херцеговина – Нови дезинформации навлегуваат од стари теми – се очекува годишнината од операцијата „Бура“ да се искористи за поткопување на стабилноста на земјата. Претстојната годишнина од операцијата „Бура“ на 4 и 5 август има висок потенцијал да предизвика тензии и дезинформациски кампањи што ќе ги продлабочат етничките поделби, користејќи поларизирачки наративи што ќе манипулираат со историските факти, ќе ги зголемат бројките на жртвите или ќе ги слават постапките на една група, додека ќе ги оцрнуваат постапките на друга.
Косово – Политичкиот ќорсокак поттикнува дезинформации, очекувани се кампањи што ја поткопуваат стабилноста на земјата и евроатлантскиот пат. Јавниот дискурс на Косово постојано е преплавен со кампањи за дезинформации поради тековната институционална криза и неможноста да се избере нов претседател на Парламентот или да се формира влада. Атмосферата на зголемена јавна недоверба се користи за поткопување на демократските процеси.
Црна Гора – Падот на туризмот веројатно ќе поттикне игра на обвинувања водена од дезинформации. Се очекува информативната средина да се врти околу слабите резултати во туристичката сезона 2025. Сезоната досега предизвика растечко фрустрација кај туристичките работници и сопствениците на бизниси. Иако пристигнувањата се малку повисоки, бројките покажуваат дека ноќевањата и приходите се намалија.
С. Македонија – Се очекува дезинформациите за институционалната одговорност да се интензивираат поради кризата со шумските пожари. Јавниот дискурс во С. Македонија се врти околу серија опасни пожари, предизвикани од екстремна топлина, сува вегетација и сомневање за човечка вмешаност. Пожари избувнаа во повеќе региони, а неколку се ширеа од депонии и покрај патишта во шуми и приватен имот. Се очекува понатамошниот бран на дезинформации што ја одвлекуваат институционалната одговорност и ги спинуваат обвинувањата на политичките противници да продолжат во текот на летото. Недостатокот на противпожарни авиони, пилоти и копнени екипи, додека голем дел од опремата е застарена, ја зголемува недовербата на граѓаните во институциите.
Србија – Во услови на шумски пожари, дезинформациите веројатно ќе ги таргетираат студентските протести и ќе го зајакнат антизападното расположение. Додека шумските пожари беснееја низ цела Србија во јули, со над 3.500 регистрирани во текот на првите три недели – најголем број досега пријавен, веројатно ќе се појават дезинформативни наративи во кои ќе се обвинуваат студентските движења и опозициските актери за наводно започнување или овозможување на пожарите. Ваквите лажни тврдења веројатно ќе бидат дизајнирани да ги делегитимизираат тековните граѓански протести и студентскиот активизам, особено бидејќи овие групи добиваат на сила во пресрет на потенцијални предвремени избори.
Прочитајте повеќе во најновото издание (#8) на месечниот билтен „Disinfo Radar: Watch and Warn“.
Raskrinkavanje.me Raskrinkavanje
International and Security Affairs Centre – ISAC
Сите коментари и забелешки поврзани со овој и другите написи на Вистиномер, барањата за корекции и појаснувања, како и предлозите за проверка на изјавите на политичарите и ветувањата на политичките партии, можете да ги доставите преку овој формулар
