Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во среда изјави дека сака да ја отвори вратата за Канада да стане првата „придружна членка“ на Европската Унија. Порано оваа недела, канадскиот премиер Марк Карни – кој беше во Стразбур за да го слушне годишното обраќање на фон дер Лајен за состојбата на Унијата – рече дека Канада бара „уникатен сојуз“ со ЕУ, но не членство, пренесува Ројтерс.
Моментално не постои статус како „придружен член“ утврден во договорите на Европската Унија – иако во текот на годините во блокот беа предложени различни верзии на членство од типот на придружно членство.
Неодамна, Германија предложи Украина да биде придружна членка како преодна фаза до целосен пристап, иако предлогот не доби на интензитет бидејќи некои престолнини на ЕУ се спротивставија.
Карни бара нови сојузи поради повторените закани од американскиот претседател Доналд Трамп против суверенитетот на Канада.
Двете страни сакаат да создадат подлабока соработка за да се спротивстават на економската доминација на САД и Кина, како и да ја зачуваат демократијата и меѓународниот поредок заснован на правила, кои ги сметаат за загрозени.
Во својот говор, фон дер Лајен рече дека двете страни ќе создадат „заеднички просперитет и економски простор“. Ова би вклучувало заедничка работа на производството, технолошка алијанса, интеграција на индустриските бази за одбрана, Арктикот, вештачката интелигенција, енергијата и критичните минерали.
Спроведувањето на таков статус на „придружно лице“ би било без преседан и може да биде правно сложено.
Фон дер Лајен зборуваше во својство на претседател на Европската комисија, извршната власт на блокот. На земјите-членки на ЕУ ќе ѝ падне да одлучат дали идејата е успешна.
Нема индикации дека фон дер Лајен предлага вградување на статусот на „придружна членка“ во договорите на ЕУ. Тоа би барало едногласност меѓу сите 27 главни градови и ратификација од сите внатрешно.
Канада и ЕУ веќе имаат трговски договор, наречен CETA. Повеќе од една деценија по склучувањето на договорот и девет години откако привремено стапи на сила, неколку земји од ЕУ сè уште не го ратификувале.
Доколку Канада сака да се заклучи во Единствениот пазар на ЕУ, Отава ќе треба да ги усогласи нормите и прописите на Канада за да се усогласи со законите на ЕУ.
Канада би станала носител на правила без право на глас во политиката ако влезе во Единствениот пазар без полноправно членство, како Исланд, Норвешка, Швајцарија и Лихтенштајн, кои се членки на Европската економска зона.
Правилата на Канада историски се насочени кон нејзиниот најголем трговски партнер, Соединетите Американски Држави.
Потрагата по подлабок сојуз меѓу Канада и ЕУ нема да влијае на патот кон пристапување за европските земји-кандидатки – но може да послужи како иритација ако се смета дека Канада добива посебен третман.
Преговорите за пристапување и усогласувањето со нормите на ЕУ се долг процес кој често бара од земјите-кандидатки да протуркаат политички чувствителни реформи.
Полноправно членство може да им се додели само на европските држави и обезбедува пристап до Единствениот пазар на блокот од 18 трилиони евра, право на глас и претставување, финансирање од ЕУ и правна заштита пред Европскиот суд на правдата.
Украина го смета предлогот на Германија за „придружно членство“ за „нефер“ бидејќи Киев би учествувал, но без право на глас.
ЕУ изјави дека би можела да прими нови членови веќе во 2030 година. Црна Гора, Албанија, Украина и Молдавија се најнапредните меѓу земјите-кандидатки.
