Во пресрет на клучните избори во Унгарија во април, единица на руската надворешна разузнавачка служба минатиот месец почнала да алармира поради наглото опаѓање на јавната поддршка за премиерот Виктор Орбан, чии пријателски односи со Москва одамна му овозможуваат на Кремљ стратешко упориште во рамки на НАТО и Европската Унија, пренесува Вашингтон Пост во своето истражување.
Офицери од разузнавачката служба, односно СВР, оцениле дека можеби ќе биде потребна драстична акција — стратегија што ја нарекле „Гејмчејнџер“. Во внатрешен извештај за СВР, до кој дошол и чија автентичност ја потврдила една европска разузнавачка служба, а кој го разгледал „Вашингтон пост“, оперативците предложиле начин „темелно да се измени целата парадигма на изборната кампања“ — „инсценирање обид за атентат врз Виктор Орбан“.
„Таков инцидент ќе ја префрли перцепцијата на кампањата од рационалната сфера на социоекономските прашања во емоционална сфера, каде клучни теми ќе станат државната безбедност, стабилноста и одбраната на политичкиот систем“, напишале оперативците во извештај подготвен за главната единица на СВР за политички влијателни операции, Директоратот МС, односно Одделот за активни мерки.
Досега нема физички напади врз Орбан, чија популарност е намалена поради влошената економска состојба. Но самата сугестија да се инсценира обид за напад врз неговиот живот покажува колку се високи влоговите за Москва во унгарската изборна трка.
Нападот за време на кампања во јули 2024 година, во кој Доналд Трамп беше закачен од куршум на потенцијален атентатор, резултираше со иконски фотографии, пофалби за неговата издржливост и брз раст на неговиот рејтинг, особено меѓу неговите најлојални поддржувачи.
Анкетите покажуваат дека Орбан заостанува зад Петер Маѓар, кој исто така е конзервативец и поранешен член на партијата на Орбан, Фидес, но сега води кампања како антикорупциски реформатор. „Мнозинството, односно 52,3 проценти, се незадоволни од состојбите во државата“, напишале руските офицери. „Незадоволството преовладува не само во градовите, туку и во руралните средини, каде традиционално позицијата на владејачката партија Фидес е силна.“
Русија не е единствената надворешна сила што потенцијално сака да му помогне на Орбан во една од најтешките кампањи во неговата кариера. Државниот секретар Марко Рубио минатиот месец го посети Будимпешта и му порача на Орбан дека „вашиот успех е и наш успех“, а Орбан не крие дека се надева дека и Трамп ќе го направи истото. Но, бидејќи Трамп е преокупиран со војната во Иран, а Орбан заостанува во анкетите, унгарскиот министер за надворешни работи Петер Сијарто изјави дека наместо него ќе ја посети земјата потпретседателот Џеј Ди Венс.
Во видео порака во саботата, Трамп му даде на Орбан „целосна и безрезервна поддршка“. Руското мешање, сепак, би можело да биде подиректно. Некои западни претставници велат дека Кремљ е решен да го задржи Орбан, кој ѝ помогнал на Москва да ги попречува клучните политики на ЕУ и дејствувал како мост меѓу Кремљ и американските конзервативци, со надеж за создавање нов постлиберален светски поредок.
Портпаролот на Орбан, Золтан Ковач, не одговорил на барањето за коментар за извештајот на СВР, наводното руско мешање во изборите или односите на премиерот со Москва.
Не е јасно колку високо во руската влада бил прочитан предлогот на СВР. Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, ги отфрли прашањата од „The Post“ за стратешкиот документ на СВР. „Ова е уште еден пример за дезинформација“, рече тој. СВР одби да коментира.
Во последните недели, Орбан и Фидес сè повеќе се обидуваат да го пренасочат фокусот на Унгарците од економските проблеми кон наводните надворешни безбедносни закани.
Во услови на продлабочување на спорот околу блокирањето на заемот од ЕУ од 90 милијарди евра од страна на Унгарија за Украина, владата на Орбан ја обвини Украина дека ги запира испораките на евтина руска нафта за Унгарија преку цевководот „Дружба“ што се витка низ украинска територија – и покрај тоа што прекинот првично беше предизвикан од руски напад што ја погоди инфраструктурата на цевководот.
Темпераментите се разгореа. Орбан минатата недела ги обвини Украинците дека планираат физички напади врз неговото семејство, додека украинскиот претседател Володимир Зеленски претходно овој месец, зборувајќи за Орбан, се закани дека ќе им ја даде „адресата на ова лице на нашите вооружени сили“. Во четврток, унгарската влада соопшти дека им забранува на тројца украински државјани влез на нејзина територија, тврдејќи дека упатиле закани против Унгарија, Орбан и неговото семејство.
Откако Орбан изјави дека преместува трупи за да ја заштити критичната енергетска инфраструктура на Унгарија од потенцијален напад од Украина, во Будимпешта се зголеми вознемиреноста. „Сè може да се случи“, рече еден западен функционер, кој како и другите зборуваше под услов да остане анонимен за да разговара за чувствителна политика. „Никогаш не сум го видел Фидес толку нервозен“, рече друг за владејачката партија на Орбан.
„Во владејачката партија расте паниката и мислам дека тие може да преземат некои непромислени чекори за да ја задржат власта“, рече Андраш Телкес, поранешен заменик-шеф на унгарската разузнавачка служба. „Русите ќе сторат сè за да го задржат Орбан на власт. … Тие ја сметаат Унгарија за дел од нивната сфера на влијание.“
Руските мерки за поддршка на Орбан вклучуваат кампања на социјалните медиуми поддржана од Кремљ за да се засилат пораките дека Орбан е единствениот кандидат кој може да го заштити суверенитетот на Унгарија, според европските безбедносни претставници запознаени со активностите кои зборуваа под услов да останат анонимни за да разговараат за наодите од разузнавањето.
Некои од наративите поддржани од Кремљ се пренесени преку Тигран Гарибијан, руски советник-пратеник во московската амбасада во Будимпешта, кој, според еден од европските безбедносни претставници, редовно одржува состаноци со провладини унгарски новинари за да им дава задачи и инструкции.
Руската амбасада соопшти: „Постојано изјавуваме дека Русија не се меша во изборите во други земји. Би сакале уште еднаш да нагласиме дека мешањето во унгарската изборна кампања во никој случај не доаѓа од руска страна.“ Амбасадата одби да даде понатамошен коментар.
Русија е постојано обвинувана за мешање во изборите, вклучително и во 2016 година во Соединетите Држави. Евгениј Пригожин, покојниот командант на платеничката група Вагнер и сојузник на Путин, беше ставен под санкции од САД и призна дека трол-фармите под негова контрола се обидувале да влијаат врз американските гласачи.
Во својот извештај, руските оперативци предложија Орбан да го изедначи своето владеење со мир и како „простор за стабилност, предвидливост и долгорочен развој“ и да ја фокусира кампањата на прикажување на Унгарецот како „марионета“ на Брисел, а неговата партија Тиса како „партија на војната“ што ја поддржува Украина.
Еден од европските безбедносни претставници изјавил дека неговата служба била информирана за пристигнувањето на три лица кои дејствувале во име на руското воено разузнавање во Унгарија, со што се потврдува извештајот на унгарскиот независен истражувачки медиум VSquare за оваа тројка и дополнително се отвораат прашања за можно руско мешање.
Иако Фидес и сам има искусна пропагандна машинерија, руските оперативци би можеле да бидат вклучени во резервно планирање на Москва за да се фрли сомнеж врз интегритетот на гласањето, изјавил еден од западните претставници.
Со оглед дека двете страни меѓусебно се обвинуваат за манипулации и кампањи за оцрнување, а анкетите покажуваат сè поизедначена трка, изборите се на раб. Во Будимпешта расте загриженоста дека исходот би можел да биде оспорен.
„Орбан е еден од најдобрите адути на Русија“, изјавил еден од западните претставници. „Тешко е да се замисли дека Русите не би биле подготвени да помогнат ако работите тргнат наопаку.“
Со години, владата на Орбан ѝ обезбедува на Москва важен прозорец кон чувствителните дискусии во Европската Унија, и преку физичкиот пристап на нејзините сојузници во унгарската влада и преку пробивањето на руските хакери во компјутерските мрежи на унгарското Министерство за надворешни работи, изјавиле неколку сегашни и поранешни европски безбедносни претставници, меѓу кои и Ференц Фрес, поранешен шеф на унгарската служба за сајбер-одбрана, кој зборувал за руските хакерски упади.
Министерот за надворешни работи Петер Сијарто редовно остварувал телефонски разговори за време на паузите на состаноците на ЕУ, за да му доставува на својот руски колега Сергеј Лавров „извештаи во живо за тоа што се дискутирало“ и за можните решенија, изјавил еден од европските безбедносни претставници.
Преку такви повици, „практично секој состанок на ЕУ со години наназад имал Москва зад масата“, рекол истиот претставник.
Сијарто остварил 16 официјални посети на Москва од почетокот на целосната руска инвазија врз Украина во 2022 година, а последен пат на 4 март, кога се сретнал со претседателот Владимир Путин. Сијарто не одговорил на барањето за коментар.
Кога Орбан првпат се појавил како политички фактор во Унгарија веднаш по распадот на Советскиот Сојуз, се прославил како жесток противник на комунистичкото владеење. Во текот на неговиот прв мандат како премиер, од јули 1998 до мај 2002 година, Унгарија стана членка на НАТО — и тоа спротивно на приговорите на Москва.
Откако по вторпат беше избран во 2010 година, Орбан постепено влезе во орбитата на Москва, промовирајќи врски со Русија наместо со западните партнери на Унгарија и истовремено застапувајќи популистички традиционални вредности, во период кога Путин се обидуваше да се претстави како заштитник на христијанските вредности од, како што го нарекуваше, декадентниот западен либерален демократски модел.
„Мислам дека за Орбан, првата работа беа парите“, изјавил Телкеш, поранешен заменик-шеф на надворешното разузнавање. „Тие склучија договор за руски енергетски увоз за Унгарија. Руската енергија не се испорачуваше директно, туку преку различни посредници.“
Операциите вклучувале и обиди да се создадат видеа со вештачка интелигенција за да се нанесе штета на една кандидатка на Тиса, Марија Гурзо, како и кампања за оцрнување на друг кандидат, Ервин Наѓ, преку фабрикувани обвинувања дека претепал локална жена, фалсификување документи и фотографии, а потоа и ширење на дезинформациите преку националните и социјалните медиуми, според дополнителните документи. Наѓ и Гурзо не одговориле веднаш на барањето за коментар.
