Непроценлив златен шлем стар 2.500 години беше вратен во Романија откако националното наследство беше украдено од холандски музеј каде што беше позајмено минатата година, пренесува НПР.

Украсениот шлем Котофенести и три златни нараквици – некои од најпочитуваните национални богатства на Романија од цивилизацијата Дачија – беа украдени од Музејот Дрентс во јануари 2025 година во рација што го шокираше уметничкиот свет и ги разочара романските власти.

Но, по 14 месеци истраги, дипломатски тензии и тројца осомничени во тековно судење, повеќето артефакти пристигнаа на меѓународниот аеродром „Анри Коанда“ во Букурешт во вторник, од каде што властите ги транспортираа под стража во Националниот историски музеј во Букурешт. Тие беа изложени во стаклен кабинет, опкружени со маскирани, вооружени чувари.

Корнел Константин Илие, привремен директор на музејот, рече дека артефактите се вратени „не како едноставни предмети од наследството, туку како реликвии од нашето историско сеќавање, како наследство на цивилизацијата што продолжува да нè дефинира“.

„За нас, ова е момент на радост, но и на размислување“, рече тој. „Со месеци живеевме со страв дека дел од нашето минато може да биде изгубен засекогаш. Денес можеме да кажеме дека се врати суштински дел од ова богатство“.

Роберт ван Ланг, директор на Музејот Дрентс, го опиша пронаоѓањето и враќањето на моштите како „емотивен момент за сите вклучени“ и призна дека „тагата, гневот, а сега и олеснувањето, природно, беа уште поголеми“ во Романија отколку во Холандија.

„Романското национално наследство се врати дома“, рече тој. „Влијанието на овој грабеж веќе беше значајно во Холандија, но тука мора да беше навистина неспоредливо… Полицијата и судските власти на двете земји завршија извонредна работа“.

Холандските обвинители ги открија пронајдените предмети на прес-конференција во источниот холандски град Асен претходно овој месец. Местото каде се наоѓа третата златна нараквица останува непознато, но ван Ланг вети дека потрагата ќе продолжи и дека се очекува судска пресуда во наредните недели.

За време на исчезнувањето, златната кацига беше малку вдлабната, додека пронајдените нараквици беа во совршена состојба.

Романскиот министер за култура, Деметер Андраш Иштван, рече дека враќањето на артефактите покажало „колку силна може да биде врската помеѓу наследството и колективната свест“.

„Целата оваа епизода во исто време нè потсетува колку може да биде изложено наследството. Може да биде изложено на насилство, нелегална трговија, небрежност, заборав“, рече тој.

По рацијата, холандските власти останаа со зрнести безбедносни снимки од три лица како ја отвораат вратата на музејот со лопатка, по што беше видена експлозија. Пред неговото враќање, постоеја стравувања дека шлемот можеби бил стопен бидејќи неговата слава и препознатливиот изглед го направиле практично непродаден.

Артефактите ќе бидат изложени на јавноста во Букурешт пред да бидат подложени на некои реставрациски работи, рече привремениот директор на музејот.

„Веруваме дека јавноста има задоволство да ги слави… не само како прекрасни предмети, туку и како сведок на едно тешко искушение, речиси непоправлива загуба и враќање што го должиме на операцијата меѓу институциите и упорноста на властите“, рече тој. „Денес, овие богатства се вратија дома“.