Οι συχνότερες παραπληροφορίες  την τελευταία εβδομάδα στα μέσα μαζικής ενημέρωσης των Βαλκανίων συνδέονται με τους μετανάστες.

Ενδιαφέρουσα είναι η περίπτωση μιας παραπληροφορίας η οποία ξεκίνησε στις αρχές του μήνα, με την ρίξη δρακρυγόνων ανάμεσα στους μετανάστες στις όχθες του ποταμού Έβρου και συνέπεια αυτού ήταν σε κάποια κοινωνικά δίκτυα και portal να εμφανιστούν βίντεο με μετανάστες που κουβαλούν στα χέρια τους τα ερεθισμένα στα μάτια παιδιά τους και τα βάζουν πάνω από αναμμένη φωτιά, λόγω της πεποίθησης ότι αυτό θα βοήθησει να απομακρυνθούν οι συνέπειες των δακρυγόνων. Τα βίντεο εκείνα πολύ γρήγορα εμφανίστηκαν σε πολλά προφίλ με εντελώς διαφορετικούς ισχυρισμούς – ότι οι μετανάστες επίτηδες ερεθίζουν τα μάτια των παιδιών με καπνό για να κλαίνε και να ουρλιάζουν για να δημιουργηθεί με δραματική εικόνα στα μάτια της παγκόσμιας μοινής γνώμης για την κατάστασή τους.

Αυτές τις παραπληροφορίες στα ελληνικά και σε ένα κροατικό portal τια αποκάλυψε η ελληνική υπηρεσία καταπολέμησης της παραπληροφόρησης Ellinika Hoaxes και η κροατική υπηρεσία ελέγχου των γεγονότων και καταπολέμησης της παραπληροφόρησης Faktograf.

Τα Ellinika Hoaxes παρουσιάζοντας το βίντεο που χρησιμοποιείται στην παραπληροφόρηση, εξιστορούν ότι καταρχήν ξεκινά ως είδηση για την ρίψη των δακρυγόνων και πολύ γρήγορα αρχίζει η κατάχρηση του βίντεο ως αποδεικτικό στοιχείο ότι οι μετανάστες επίτηδες κάνουν τα παιδιά τους να κλαίνε για να προκαλέσουν τη λύπη του κόσμου.

 

Αυτή η παραπληροφορία δεν δημοσιεύτηκε μόνο από κάποια portals, αλλά και από ένα ελληνικό τηλεοπτικό κανάλι.

Έπειτα, παρουσιάζοντας περισσότερες φωτογραφίες, από τις οποίες υπάρχουν μερικές στις οποίες φαίνεται το δακρυγόνο, η ελληνική υπηρεσία καταπολέμησης της παραπληροφόρησης δείχνει ότι το βίντεο έχει τραβηχτεί στον ποταμό Έβρο και εξηγεί ότι τα παιδιά τοποθετούνται πάνω από φωτιά λόγω του πολύ γνωστού μύθου ότι ο καπνός αποτελεί ένα είδος αντίδοτου για τα δακρυγόνα.

Επιπλέον, παρουσιάζεται ακόμη ένα βίντεο στο οποίο φαίνεται πως και ενήλικες που έχουν τις συνέπειες των δακρυγόνων πάνω τους, αναπνέουν καπνό από αναμμένα κλαδιά, όπως και καταστάσεις στο νησί της Λέσβου, όπου σε ανθρώπους που έχουν πληγεί από δακρυγόνα, τους δίνουν τσιγάρα.

Το ότι όμως ο καπνός βοηθάει να ουδετεροποιηθεί το δακρυγόνο είναι απλά ένας μύθος και όχι η αλήθεια, δηλώνουν τα Ellinika Hoaxes.

Την ίδια παραπληροφορία, πλασαρισμένη σε κροατική ιστοσελίδα, την ,,ξεγύμνωσε,, και η κροατική Faktograf. Έκανε ανάλυση του κειμένου της ιστοσελίδας του Ρόμπερτ Βάλντετς, πρώην τηλεοπτικού δημοσιογράφου – παρουσιαστή της εκπομπής Istraga του κροατικού τηλεοπτικού καναλιού „Νόβα“,  η οποία είχε δεχτεί πολλές αρνητικές κριτικές λόγω της εξάπλωσης μίσους μεταξύ των εθνών. Ο Βάλντετς μάλιστα ξεπέρασε την ρητορική των παραδειγμάτων στην Ελλάδα και όχι μόνο δήλωσε ότι οι μετανάστες βάζουν τα παιδιά τους πάνω από τη φωτιά για να τα κάνουν να κλαίνε, αλλά και ότι αυτά τα παραδείγματα θα τα καταχραστούν τα mainstream μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι οργανώσεις πολιτών  „επειδή είναι ήδη προετοιμασμένα γι΄αυτό. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις και τα  mainstream μέσα ενημέρωσης και πάλι θα ,,πνίξουν,, τους αναγνώσετς με συνταρακτικές φωτογραφίες και ιστορίες“, ισχυρίζεται ο Βάλντετς.

Η Faktograf, παρουσιάζοντας πάνω – κάτω με τον ίδιο τρόπο τα επιχειρήματα των Ellinika Hoaxes για την κατάσταση με τους μετανάστες και τον χώρο συγκέντρωσης αυτών δίπλα στον ποταμό Έβρο, αναλύει και άλλα ,,παραδείγματα,, που ο Βάλντετς παρουσιάζει στο κείμενό του για να αποδείξει ότι προετοιμάζεται ένα νέο κύμα ψευδών ειδήσεων για δήθεν βασανισμούς, όπως οι φωτογραφίες από το 2015 στην Ουγγαρία. Δημοσίευσε φωτογραφία του φωτογράφου του Ρόιτερς Λάσλο Μπάλογκ, η οποία βραβέυτηκε με το βραβείο Πούλιτζερ, η οποία δείχνει έναν άντρα ο οποίος είναι ξαπλωμένος σε σιδηροδρομική γραμμή μαζί με τη γυναίκα του και το παιδί του και από πάνω τους στέκονται Ούγγροι αστυνομικοί. Στην ιστοσελίδα του Ρόιτερς η φωτογραφία υπάρχει με την παρακάτω περιγραφή: „Ούγγροι αστυνομικοί στέκονται δίπλα σε οικογένεια μεταναστών η οποία ήθελε να φύγει μέσω του σιδηροδρομικού σταθμού της πόλης Μπίτσκε της Ουγγαρίας“, ενώ φέρει ημερομηνία 3 Σεπτεμβρίου 2015.

Στο αμφισβητούμενο όμως κείμενο, το οποίο η Faktograf εκτιμά ως αναληθές και παραπληροφοριακό, ο Κροάτης δημοσιογράφος λέει ότι ο άντρας μόνος του πέταξε τη γυναίκα και το παιδί στις ράγες του τρένου, παρουσιάζοντάς το με βίντεο του ,,Euronews,, στο οποίο φαίνεται ότι ο μετανάστης το πράττει αυτό και μετά με το σώμα του μπαίνει ανάμεσα στη γυναίκα και το παιδί και τους αστυνομικούς και όλα αυτά τα χρησιμοποιεί ως ,,αποδεικτικό στοιχείο,, για να κάνει κριτική ως αναληθές  σε ρεπορτάζ του BBC, στο οποίο γίνεται χρήση της φωτογραφίας και αναφέρεται ότι η ουγγρική αστυνομία κάνει χρήση βίας κατά των μεταναστών. Ο Βάλντετς ισχυρίζεται ότι αυτό δεν είναι μια αληθινή εικόνα, επειδή δε δίδεται η κατάλληλη σημασία σε σημαντικό σημείο των συμφραζομένων – δηλαδή του γεγονότος ότι ο άντρας από μόνος του πέταξε τη γυναίκα και το παιδί.

Όμως, και οι δικοί του ισχυρισμοί δε παρουσιάζουν το γεγονός με όλα τα συμφραζόμενα, δηλαδή δεν αναφέρει ότι για τη χρήση δύναμης από πλαυράς της ουγγρικής αστυνομίας προηγήθηκε καβγάς των μεταναστών με την αστυνομία, στον οποίο η οικογένεια παρακαλούσε να μην την επιστρέψουν στο υπεργεμάτο χώρο υποδοχής προσφύγων, αλλά να της επιτρέψουν να συνεχίσει το ταξίδι προς τη Γερμανία, αναφέρει η Faktograf.