Το φαινόμενο της έκφρασης μίσους, τις τελευταίες ημέρες βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο της επικαιρότητας στη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, ενώ η χρήση της αυξήθηκε με την εμφάνιση της πανδημίας του κορωνοϊού, αναφέρει η διαδικτυακή πύλη Portalb.mk. Με την αύξηση του αριθμού κρουσμάτων του Covid-19, ο προπαγανδιστικός μηχανισμός, του οποίου τμήμα αποτελούν και περισσότερα γνωστά μέσα μαζικής ενημέρωσης με εν μέρει ουγγρική ιδιοκτησία, το τελευταίο διάστημα με μεγάλη ένταση κατηγορεί τους μωαμεθανούς και ιδιαίτερα τους Αλβανούς και τους Ρωμά, ως κύριους φορείς του κορωνοϊού και ένοχοι για την ενδυνάμωση της επιδημείας.

Παρ΄όλα αυτά, έντονες αντιδράσεις πλημμύρισαν την κοινή γνώμη όταν στην έκφραση μίσους σχετικά με την όλη κατάσταση, έλαβε μέρος και το μέλος της Μακεδονικής Ακαδημίας Επιστημών και Καλών Τεχνών, ο πανεπιστημιακός καθηγητής Κάτιτσα Κιουλάβκοβα. Το tweet της, στο οποίο αναφέρει ότι „Το κόστος της συμβίωσης το πληρώνουμε με ζωές“, έλαβε σκληρές κριτικές από την κοινή γνώμη και εκτιμήθηκε ως κίνητρο για μισαλλοδοξία μεταξύ των εθνοτικών κοινοτήτων.

Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, καταδικάζοντας την πράξη αυτή της Κιουλάβκοβα, δήλωσαν ότι για την αύξηση της έκφρασης μίσους συμβάλει και το γεγονός ότι βρισκόμαστε πλέον σε προεκλογική περίοδο.

Η Επιτροπή των Συμφωνιών του Ελσίνκι μέσω ανακοίνωσης ανέφερε ότι οι εντάσεις που προκλήθηκαν από τα περιοριστικά μέτρα, σταδιακά μεταφέρονται στην σφαίρα του εθνικισμού. Στην κατάσταση αυτή, σύμφωνα με την Επιτροπή, συνέβαλαν πολλοί συντελεστές, όπως: η σιωπή των θεσμών ενωπίον της βούλησης των θρησκευτικών εξουσιών, οι οποίες έδρασαν αντίθετα με όλες τις συστάσεις για την προστασία της δημόσιας υγείας, η λειτουργία του κράτους με τεχνική κυβέρνηση, η επιλεκτική κάλυψη των γεγονότων από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και η μαζική παρουσία παραπληροφοριών, όπως και η ώθηση της έκφρασης μίσους μέσων με βάση την εθνική καταγωγή από πλευράς δημοσίων προσώπων.

Παράλληλα, η Επιτροπή των Συμφωνιών του Ελσίνκι κατέθεσε και μήνυση κατά της Ακαδημαϊκού Κιουλάβκοβα.

Хелсиншки комитет за човекови права

„Η Επιτροπή των Συμφωνιών του Ελσίνκι για τα ανθρώπινα δικαιώματα κατέθεσε μήνυση κατά της ακαδημαϊκού Κάτιτσα Κιουλάβκοβα για τη δήλωσή της στα κοινωνικά δίκτυα, με την οποία δίνει ώθηση στην μισαλλοδοξία μεταξύ των εθνοτικών κοινοτήτων. Το tweet της „Το κόστος της συμβίωσης το πληρώνουμε με ζωές“ υποδηλώνει ότι η αιτία για την εξάπλωση του κορωνοϊού είναι οι σχέσεις μεταξύ των εθνοτικών κοινοτήτων και όχι η γενική πρακτική μη σεβασμού των περιοριστικών μέτρων. Λαμβάνοντας υπόψη ότι στη χώρα κυριαρχεί η έκφραση μίσους κυρίως σε εθνική βάση, η διάδοση και η ώθηση αυτής της έκφρασης έχει ένα ιδιαίτερο βάρος, επειδή οδηγεί σε κακουργήματα μίσους, προς πυροδότηση εθνικιστικών παθών. Και είναι εξ ορισμού καταστροφικά για τους ευάλωτους κοινωνικούς ιστούς, έχοντας τη δυνατότητα να διαταράξουν την εθνική ασφάλεια. Είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο όταν μια τέτοια έκφραση μίσους εφαρμόζεται από διανοούμενους, πολιτικούς, δημοσιογράφους και άλλα πρόσωπα με μεγαλύτερη κοινωνική επιρροή“, δήλωσε η Επιτροπή των Συμφωνιών του Ελσίνκι.

Στο μεταξύ, ο Τζάμπιρ Ντεράλα από το Civil, δήλωσε ότι δεν είναι η πρώτη φορά η Κιουλάβκοβα να εκφράζει τις εθνικιστικές της θέσεις.

„Δεν είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε την ακαδημαϊκό Κιουλάβκοβα υπό έναν τέτοιο ,,φωτισμό,,. Παρ΄όλα αυτά, δεδομένης της προεκλογικής περιόδου, δεδομένης και της κοινωνικής και της πολιτικής κατάστασης, όπως και της υγειονομικής κατάστασης της δημόσιας υγείας και του ίδιου του δημόσιου συστήματος υγείας, ως ζητήματα είναι πολύ σχετικά τις ημέρες αυτές, η συμμετοχή της στα κοινωνικά δίκτυα με τέτοιου είδους μηνύματα, μας δείχνει ότι η κ. Κιουλάβκοβα, εκτός του ότι είναι εθνικιστής, φαίνεται επίσης ότι ασχολείται και με την πολιτική, επειδή επιλέγει μια πολύ λεπτή κοινωνικο-πολιτική στιγμή στη χώρα για να ανανεώσει τα εθνικιστικά της μηνύματα προς το κοινό“, δήλωσε ο Ντεράλα.

Σύμφωνα με το διευθυντή του Metamorphosis, Μπάρντιλ Γιασάρι, παρ΄όλο που η έκφραση μίσους χρησιμοποιείται ακόμη και από δημόσια πρόσωπα και έπειτα διαδίδεται από μη επαγγελματικά μέσα ενημέρωσης, δυστυχώς, όλες οι ως τώρα κυβερνήσεις της Βόρειας Μακεδονίας έκλειναν τα μάτια ενωπίον της εξάπλωσης της έκφρασης μίσους, αν και αυτό, σύμφωνα με το νόμο θεωρείται ποινικό αδίκημα.

„Κανένας δεν ασχολήθηκε συστηματικά μ΄αυτό το σοβαρό πρόβλημα και δεν προσπάθησε να παρεμποδίσει τις πηγές και τις αιτίες χρήσης της έκφρασης μίσους. Όλα ξεκινούν από το σπίτι και το σχολείο. Με κάποιες εξαιρέσεις, κανείς ως τώρα δεν έχει τιμωρηθεί για χρήση έκφρασης μίσους και το ογεγονός αυτό επιπρόσθετα ενθαρρύνει αυτούς που χρησιμοποιούν και προάγουν την έκφραση μίσους να συνεχίσουν να το πράττουν άνευ φόβου ότι θα τιμωρηθούν. Η κατάσταση χειροτερεύει όταν βλέπουμε ότι δημόσια πρόσωπα, πολιτικοί, ακαδημαϊκοί και άλλοι χρησιμοποιούν εκφράσεις μίσους κι αυτές έπειτα διαδίδονται από ανεύθυνα και μη επαγγελματικά μέσα μαζικής ενημέρωσης. Κακό και επαίσχυντο παράδειγμα, το οποίο έπειτα ακολουθούν οι πολίτες και μ΄αυτό ξεκινά μια σπειροειδής συνέχεια εκφράσεων μίσους, η οποία μπορεί να να κλιμακωθεί σε βία. Λοιπόν, το πρώτο βήμα για την αποφυγή της έκφρασης μίσους γίνεται μέσω του εκπαιδευτικού συστήματος και της οικογενειακής εκπαίδευσης και έπειτα απομένει οι αρμόδιες υπηρεσίες να κάνουν τη δουλεία τους και να τιμωρούν τους χρήστες της έκφρασης μίσους και τους υποκινητές της βίας“, δήλωσε ο Γιασάρι.

Screen capture of the hate speech tweet by Academician Katica Kulavkova, member of the Macedonian Academy of Arts and Sciences.

Η Κιουλάβκοβα στις 6 Ιουνίου, στο προφίλ της στο Tweeter δημοσίευσε tweet με την φράση „Το κόστος της συμβίωσης το πληρώνουμε με ζωές“, σε συμφωνία με τον τρόπο έκφρασης που διαδίδουν οι εθνικιστικοί και σοβινιστικοί κύκλοι στη Βόρεια Μακεδονία, σύμφωνα με τους οποίους ένοχοι για την εξάπλωση της ασθένειας του Covid-19 είναι οι εθνικές κοινότητες που δεν αποτελούνται από εθνικά Μακεδόνες και χριστιανούς. Παρ΄όλα αυτά, μετά τις πολυάριθμες αντιδράσεις από την κοινή γνώμη, η Κιουλάβκοβα λίγο αργότερα έσβυσε αυτό το tweet και αμέσως μετά δημοσίευσε το κείμενο: „Το tweet είναι προσωπικό και δεν έχει καμιά σχέση με την εθνοτική μακεδονική κατάσταση“.

Στην άποψη αυτή αντέδρασε και το μέλος της Μακεδονικής Ακαδημίας Επιστημών και Καλών Τεχνών (MANU), Αμπντουλμενάφ Μπετζέτι, ο οποίος τις απόψεις της συναδέλφου του τις εκτίμησε ως ρατσιστικές, προσθέτοντας ότι αυτές δεν εκπροσωπούν τις θεσμικές απόψεις της ακαδημίας.

Abdulmenaf Bedzeti

„Ελπίζω ότι οι συμπολίτες μας θα αποστασιοποιηθούν από τις δηλώσεις της με το παθολογικό μίσος προς τους συμπολίτες, θεωρώντας τους ως εφημερεύοντες ένοχους για προβλήματα που βασανίζουν όλον τον πλανήτη, όπως στην συγκεκριμένη περίπτωση η πανδημία του Covid-19! Εκτός αυτού, η ίδια δε μπορεί να εκπροσωπεί τις θεσμικές απόψεις της Ακαδημίας επειδή στην προσπάθειά της να εκλεγεί αντιπρόεδρος, δύο προσπάθειες στην σειρά, πριν από έξι μήνες, δεν κατάφερε να λάβει την υποστήριξη ούτε του 1/3 των μελών/ψήφων! Ευτυχώς, παραμένει μια μοναχική φωνή, ίσως μόνο μιας μικρής ομάδας ακαδημαϊκών, με την ελπίδα ότι θα φύγει κάποτε για τον ,,άλλο κόσμο,, με το επίθετο του λαϊκού πατριώτη! Όλα αυτά δεν απελευθερώνει τον Θεσμό της Ακαδημίας και δεν αποδίδει αμνηστεία σε μας τα μέλη για την ανοχή αυτού του ρατσιστικού φαινομένου“, έγραψε στο FaceBook ο Μπετζέτι.

Στο μεταξύ, η Μακεδονική Ακαδημία Επιστημών και Καλών Τεχνών, ακόμη δεν έχει αποστασιοποιηθεί από τις απόψεις αυτές της καθηγήτριας Κιουλάβκοβα.

Υπενθυμίζουμε ότι από το Φεβρουάριο του 2014 στη Βόρεια Μακεδονία άρχισαν να ισχύουν οι νέες διατάξεις του νόμου με τις οποίες απαγορεύεται και τιμωρείται η έκφραση μίσους και η διάδοση μέσω του ίντερνετ υλικών και κειμένων που προάγουν ή προωθούν το μίσος, τις διακρίσεις ή τη βία ενάντια σε οποιαδήποτε ομάδα ή άτομο, με βάση οποιοδήποτε είδος διακρίσεων.

Σύμφωνα με την στατιστική που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα govornaomraza.mk, την περίοδο από τις 05 εώς τις 27 Μαϊου της φετινής χρονιάς, έχουν καταχωρηθεί 846 καταγγελίες έκφρασης μίσους, από τις οποίες οι 418 ήταν σε εθνική βάση.

Παρ΄όλα αυτά, απ΄όταν άρχισαν να ισχύουν οι νέες αλλαγές του Ποινικού Νόμου για την έκφραση μίσους και συγκεκριμένα από το Φεβρουάριο του 2014, ο αριθμός των ποινών είναι πολύ μικρός, συγκριτικά με τις καταγγελίες που έγιναν μ΄΄εσω της ψηφιακής πλατφόρμας „Prijavi i sprotivstavi se na govorot na omraza” (Κατέγγειλε και αντιστάσου στην έκφραση μίσους).

Η αστυνομία με αργούς ρυθμούς ερευνά την έκφραση μίσους, ενώ τα δικαστήρια δεν καταδικάζουν, δεδομένου του μεγάλου αριθμού καταγγελιών που έχουν γίνει μόνο στην ψηφιακή πλατφόρμα πολιτών για καταγγελία της έκφρασης μίσους.

Εκτός αυτού, στη Βόρεια Μακεδονία, ιδιαίτερα κατά την περίοδο διακυβέρνησης του VMRO-DPMNE, σύμφωνα με την ανάλυση της διαδικτυακής πύλης Portalb.mk, η έκφραση μίσους λάμβανε μεγάλες διαστάσεις και υπήρχαν εντυπωσιακά παραδείγματα όταν ορισμένα πρόσωπα και ομάδες ατόμων δημόσια εκτίθονταν σ΄αυτό το φαινόμενο, ποινικό σύμφωνα με το νόμο, αλλά κανείς δεν εκδιώχθηκε, ούτε και τιμωρήθηκε από τα όργανα εφαρμογής του νόμου.