Американските сили треба да се повлечат од своите последни бази во Ирак до среда, заминување кое се слави како победа од страна на Иран и неговите сојузници, кои сега имаат длабоко влијание во земјата каде што 4.500 Американци загинаа за време на повеќе од две децении војна, пренесува Ројтерс.

Ирачките безбедносни експерти велат дека повлекувањето – договорено во 2024 година под претседателот Џо Бајден и спроведено од администрацијата на Доналд Трамп дури и додека таа води војна против Иран – би можело да им даде на Техеран и неговите моќни сојузници одврзани раце, а истовремено да им дозволи на другите непријатели на САД да се вратат, вклучително и Исламска држава.

„Иран има стратешка корист од заминувањето на коалицијата бидејќи го отстранува военото присуство кое со години дејствуваше како противтежа на влијанието на Техеран во Ирак“, рече Јасим ал-Бахадли, ирачки аналитичар за безбедност специјализиран за проучување на вооружените шиитски групи поврзани со Иран.

Тој предвиде дека проиранските милициски групи не само што ќе го прикажат заминувањето како победа за нивното движење, туку и „ќе се обидат да го преведат тој моментум во поголемо влијание врз безбедноста и политичкото донесување одлуки“.

Абу Моџтаба ал-Јасири, командант на Исламскиот отпор во Ирак, група на вооружени фракции поддржани од Иран, го опиша повлекувањето на САД како „историска победа за ирачките исламски групи на отпор и чесните Ирачани и катастрофален пораз за американскиот проект“.

„На 30 септември ќе го прославиме вртењето на црна страница во историјата на Ирак и неуспехот на окупацијата да ја наметне својата волја врз нашата земја“, изјави тој за Ројтерс. „Ирак докажа дека неговиот суверенитет не може да се обезбеди од странски сили, туку од отпорот и волјата на својот народ“.

Иако евентуалното заминување на американските сили е широко популарно меѓу Ирачаните, оние кои се загрижени за силата на групите поддржани од Иран стравуваат дека повлекувањето е прерано.

„Веруваме дека Ирак сè уште не е целосно подготвен да ја преземе безбедносната датотека во овој момент“, изјави за Ројтерс Абдулрахман ал-Зобаие, сунитски племенски водач во Фалуџа, некогаш бастион на антиамериканскиот отпор.

„Сите Ирачани се стремат кон целосен суверенитет и ниеден Ирачанец не би го оспорил тоа. Но, верувам дека (коалицијата предводена од САД) заминувањето на овој начин и создавањето вакуум е она од што се плашат сите Ирачани.“

Американските сили го нападнаа Ирак во 2003 година за да го соборат сунитскиот муслимански диктатор Садам Хусеин, а потоа ја окупираа земјата, воспоставија влада предводена од шиити и се бореа во долгогодишна контрабунтовница пред да се повлечат на крајот на 2011 година.

Тие се вратија помалку од три години подоцна за да им помогнат на ирачките сили да ја победат сунитската милитантна група Исламска држава во голема војна од 2014 до 2017 година.

Околу двојно повеќе Американци загинаа во „Операцијата Ирачка слобода“ отколку во паралелната војна во Авганистан, која заврши со ненадејно повлекување на САД во 2021 година.

Во последниве години, Ирак беше единствената земја што одржуваше блиски политички и воени сојузи и со САД и со Иран, кои понекогаш ја користеа ирачката територија како бојно поле.

САД го убија врвниот ирански командант, Касем Сулејмани, со напад врз аеродромот во Багдад во 2020 година. Сојузниците на Иран постојано пукаа врз американските бази, понекогаш предизвикувајќи одмазда.

Во овогодишната војна против Иран, 7 од 18-те американски војници наведени како убиени биле во Ирак, а последниот е армиски водник кој загинал за време на контролирана детонација на дрон во база во близина на Ербил во јули.

Иран, кој вели дека неговата крајна цел е да ги принуди американските сили да го напуштат целиот Блиски Исток, го смета повлекувањето на САД од Ирак како победа за својата „оска на отпор“ на сојузничките вооружени групи низ целиот регион.

„Трајната безбедност ќе преовладува во Ирак“ откако Американците ќе ја напуштат земјата и регионот, изјави во понеделник заменик-претседателот на Комисијата за национална безбедност на иранскиот парламент, Амир Хајат Мокадам.

Иран „го поздравува повлекувањето на американските трупи од Ирак и несомнено ќе го поддржи“, изјави тој за иранската парламентарна новинска служба. „Групите на отпорот во моментов преземаат акции, понекогаш таргетирајќи и соочувајќи се со американските трупи“.

Вашингтон ги обвини милициите поддржани од Иран во Ирак дека играат улога во поширокиот конфликт на Блискиот Исток со тоа што вршат напади врз соседните земји во правец на Техеран, неодамна погодувајќи голем саудиски нафтовод овој месец. Владата во Багдад вели дека се обидува да го ограничи нивното влијание.

Некои ирачки безбедносни претставници, како во федералната влада, така и во полуавтономниот северен курдски регион, велат дека повлекувањето на САД, исто така, ризикува да им даде нов живот на борците на Исламска држава, кои, и покрај поразот на нивниот самопрогласен калифат пред речиси една деценија, задржуваат мрежа на скриени ќелии.

На својот врв, борците окупираа една третина од Ирак и убија илјадници луѓе, вклучувајќи стотици што ги снимаа себеси како пукаат во поранешна американска воена база.

Недостатокот на американско разузнавање, логистичка поддршка и беспилотни летала ќе ѝ дадат шанса на Исламска држава да се прегрупира, рече курдскиот командант Сирван Барзани.

„Повеќе од две недели забележуваме движење на скриените ќелии (на Исламска држава), откако беше објавено во општите медиуми дека ќе има официјално повлекување на меѓународната коалиција од Ирак до крајот на септември“, рече тој. „Според мене, ова го зголеми моралот“ на борците.

Ирачките безбедносни сили рекоа дека осомничена ќелија на Исламска држава подготвувала самоубиствени напади што ќе се совпаднат со повлекувањето. Заговорот ги истакна загриженостите дека милитантната група сè уште е способна да ги искористи безбедносните празнини и покрај годините воени неуспеси, изјавија четворица ирачки безбедносни и армиски претставници.

Исламска држава „се обидува да испрати порака дека групата е сè уште моќна и способна да изврши крвави напади“, рече полковник Халид ал-Бајати, висок безбедносен службеник во стратешкиот нафтен град Киркук.