Владините мерки против загадувањето стартуваат со замена на неефикасните печки


Скопје, 16 јануари, 2019 - 14:10 (META) 

Владата во текот на месецов стартува со реализација на програмата за справување со загадувањето преку директна помош на семејствата со полош социјален статус за замена на нивните неефикасни печки со енергетски поисплатливи и еколошки поприфатливи системи на греење, најави на денешната средба со претставниците на граѓанскиот сектор заменик министерот за животна средина, Јани Макрадули.

Владата планира во 2019 преку 90 проценти од предвидените средства да потроши за замена на нееколошки начини на греење во домаќинствата, институциите и јавните установи во Скопје, но и низ неколку таргетирани градови како Куманово, Тетово и Битола.

За разлика од досегашните повици за субвенционирање на печки на пелети на Министерството за економија и на општините и Градот Скопје, според Макрадули, овој зафат нема да се базира на принципот „прв дојден прв услужен“, туку ќе се раководи од висината на семејните приходи и ќе почне од зоните на ниска емисија какви што се населбите Лисиче и Шуто Оризари, за да се покаже дека ваквите методи носат резултати.

Заменик-министерот Макрадули најави во текот на јануари поврзување на дел од јавните установи и институции на топлификационата мрежа во Скопје кои досега биле загревани со мазут, при што го наведе примерот на студентскиот дом Кузман Јосифовски Питу каде до сега за греење се трошеле преку седум милиони денари за набавка на мазутот, додека со приклучувањето на градската мрежа трошоците за греење би изнесувале околу пет милиони при што, освен намалените емисии на чад ќе има и значителен финансиски ефект.

Тој, исто така го наведе примерот на градинката Кочо Рацин под Панорама, каде, наместо 16 илјади евра за мазут, за 12 пати ќе бидат помали трошоците за греење со поставени инвертори.

Зазеленување на дворовите на градинки, училишта и болници кои граничат со сообраќајници со садници на автохтони дрва произведени од страна на студентите на Земјоделскиот факултет во Скопје со цел подигање на заштитна зелена бариера е уште една од мерките за борба против загадувањето кои ќе почнат да се реализираат во наредните месеци, најави на денешната средба Макрадули.

Меѓу првите објекти опфатени со оваа програма ќе се сади во дворот на градинката во општина Гази Баба на влезот во Скопје, а потоа и помеѓу Клиничкиот центар и улица Водњанска во Скопје.

Заменик министерот за животна средина најави и измени во законската регулатива за да се реализираат планираните активности во напуштањето на еколошки загадувачките начини на загревање – преку донесување забрана за користење јаглен за греење и измени во законот за градење.


Поставени три нови мерачи на загадувањето, уште седум од следната недела


Скопје, 11 јануари, 2019 - 14:14 (META) 

Страницата „Мој Воздух“ објави дека се додадени уште три мерни станици на мрежата „Airly“ лоцирани на плоштадот Македонија и во населбата Железарница, како и на Широк Сокак во Битола, а податоците од нивните отчитувања на параметрите на загадениот воздух се достапни на страницата.

„Airly“ сензорите се трет независен извор на податоци за квалитетот на воздухот во Скопје и во неколку други градови во државата, покрај мерните станици на „Палс еко“ (Pulse.eco) проектот и мерните станици поставени од Универзитетот „Гоце Делчев“ од Штип, чии податоци се објавуваат на страницата „МојВоздух“.

Зад поставувањето на сензорите „Airly“ стои приватна иницијатива на еко активистот Тони Никушевски, кој за „Мета“ изјави дека од следната недела ќе бидат поставени уште седум сензори за мерење на квалитет на амбиенталниот воздух во Скопје и во Тетово.

Минатиот месец Никушевски и се обрати на јавноста за помош во собирање на потребните средства за заокружување на бројката од 10 сензори чиешто поставување, според него, е предизвикано од загриженоста на голем број на граѓани од неработењето и лимитираноста на државните станици за мерење на квалитет на амбиенталниот воздух.

Неофицијално, дознаваме дека за поставување на „Ерли“ сензорите, кои, според Никушевски,  се ЕУ стандардизирани и признаени како релевантни во повеќе земји од Европската унија, биле заинтересирани и некои скопски општини.


Маја Морачанин: Довербата ќе ја вратиме со квалитетни мерки и со транспарентност


Скопје, 2 јануари, 2019 - 15:37 (META) 

Со претседателката на ДОМ и пратеничка во македонското Собрание, Маја Морачанин, разговаравме за тоа колку се квалитетни мерките на Владата во Планот за чист воздух, за начините како да се врати загубената доверба на граѓаните кон државата кога е во прашање аерозагадувањето и за првите значајни чекори на Македонија за трансфер кон еколошки и обновливи енергенси.

Има ли Владата искрена намера да се справува со загадувањето на воздухот?

– Оваа Влада, за прв пат во Република Македонија, намалувањето на аерозагадувањето го постави како стратешки приоритет на Владата и донесе Програма за намалување на аерозагадувањето. Со тоа покажа јасна политичка воља за справување со загадувањето на воздухот. За ДОМ е значајно што најголем број мерки кои ние како зелена партија и еколошките невладини организации и иницијативи ги предлагаа, се опфатени во Програмата. Се повикуваат на финската студија иако таа е направена од само една позадинска мерна станица во Карпош и резултатите не може да бидат релевантни за цело Скопје.

Фокусот не треба да биде на тоа колкав процент на загадувањето доаѓа од кој извор туку треба да се делува на сите извори, покрај домаќинствата и индустријата, градежништвото, сообраќајот, третманот на отпадот. Субвенциите за еколошки опции за загревање на домаќинствата се добра мерка, а ДОМ предложи и намалување на ДДВ-то за парно греење од 18 на 5 проценти, што е внесено во програмата. Што се однесува за сообраќајот ние мора да ги следиме светските трендови и да го смениме концептот за развој на градовите. Градот треба да е за граѓаните, за пешаци, велосипедисти и за квалитетен јавен превоз, а не за автомобилите. Зголемен број на автобуси, повеќе автобуски линии, воведување т.н. зелен дневен билет, бесплатен јавен превоз во деновите со енормно аерозагадување, зелени пешачки зони во централните градски подрачја, се мерки кои ќе имаат позитивен ефект на квалитетот на воздухот. Ете, трамвај во Скопје би бил одлично решение.

Зошто користењето на обновливите извори на енергија не е дел од мерките на Владата за справување со аерозагадувањето? РЕК Битола останува главен извор на струја.

– Се работи за мерки кои ќе се спроведуваат во следните две години, но се сложувам дека е потребно интензивно да се реализираат и долгорочните мерки, особено транзицијата од фосилни кон обновливи извори на енергија, како ветер и сонце. Тоа е подолготраен, но неопходен процес. Со новиот закон за енергетика се овозможува поголема употреба на сончевата енергија за производство на електрична енергија. Во тек е подготовка на правилник со што ќе се овозможи и

индивидуални домаќинства да можат да произведуваат струја од фотоволтаици. Во Собранието изгласавме да може да се земе кредит за втората фаза на паркот на ветерниците во Богданци, а се планира и изградба на фотоволтаични централи. Од посебна важност е и потребата за зголемена енергетска ефикасност на објектите. Македонија го ратификуваше Парискиот договор за борба со климатските промени и со тоа превзема обврска за намалување на емисиите на стакленички гасови, но истовремено се отвора и можност за користење на фондовите за таа намена.

Да се вратиме на загадувањето од индустријата. Шилегов и Макрадули не пропуштаат прилика да не потенцираат дека индустријата не загадува, дека причинител е греењето на домаќинствата и сообраќајот. Прво, тоа не е точно, второ, лошо зборува за вистинските намери на власта.

– Индустријата секако е еден од загадувачите. И во една од студиите стои дека околу 19 проценти од загадувањето потекнува од индустријата. Без оглед дали се работи за објекти со А интегрирана дозвола, кои ги контролира државниот инспекторат или со Б, кои ги контролираат општините, потребни се почести и вонредни контроли и, што е многу важно, во попладневните и во вечерните часови, за време на викенд. Мора да се објават резултатите од контролите бидејќи во недостиг на информации ќе има шпекулации.Градскиот инспекторат веќе почна со такви контроли и ги објавува резултатите, потребна е поголема активност и транспарентност и од страна на Државниот инспекторат за животна средина. Добро е што дел од мерките на Владата се и набавка на нови мерни инструменти бидејќи постојните се стари и често се расипуваат.

Можно е да се работи за старост на инструментите, но има чудни симтоматични совпаѓања на „пикови“ на загадување со престанок на работа на конкретни сензори на локации како Гази Баба или Лисиче. Тоа раѓа недоверба.

– Да, мора да се постават сигурни и нови инструменти, во чии резултати граѓаните ќе имаат доверба. Но, сметам дека фокусот треба да биде ставен на реализирањето на мерките за намалување на аерозагадувањето. Со колешката Поповска поднесовме амандмани на буџетот за 2019 со кои за мерките против загадувањето баравме место предвидените два милиона – 24 милиона евра,бидејќи според проценките на самото Министерство за животна средина толку пари би биле потребни за реализација на предвидените мерки, но ни беа одбиени со образложение дека и во други ставки има пари за реализација на тие мерки. За ефикасно намалување на аеорзагадувањето потребно е прецизно буџетирање на секоја мерка, да се предвиди со колкав опфат и во кој временски рок таа ќе се реализира и граѓаните да имаат увид во реализацијата. Така ќе се врати и довербата на граѓаните кон институциите.

Уништувањето на Водно за гасоводот се оправдува како нужност бидејќи станиувало збор за еколошки проект кој ќе ги спасувал шумите од сечење?

– Ние, како и сите екологисти не сме среќни со употребата на гас бидејќи се работи за фосилно гориво, но свесни сме дека гасификацијата ќе помогне значително да се намали аерозагадувањето, а ќе значи и поефтин енергенс за домаќинствата и за индустријата. Во однос на Водно, ние имаме ист став како и еколошките активисти-баравме алтернативна траса за гасоводот. Ни беше предочено дека и другите траси би предизвикале големо уништување на вегетацијата, дека од безбедносен аспект се понеповолни… Добро е што се направи корекција на трасата со намалување на нејзината широчина и се презема обврска за пошумување на Водно, но останува фактот дека парк-шумата Водно е заштитено подрачје.

Ќе се донесе ли барем законот за заштита на Водно?

– Верувам да, најавен е за 2019 година.


Освен линдан, во ОХИС има жива, пестициди, ПВЦ во прав и други отровни супстанци


Скопје, 2 јануари, 2019 - 8:10 (META) 

На територијата на поранешната фабрика ОХИС со големина од еден хектар, освен илјадници тони канцероген линдан, складирани се и други отровни хемикалии на кои мора итно да им се најде чаре, велат за „Мета“, од неколку надлежни институции.

Во ОХИС има жива, други пестициди, киселини и ПВЦ во прав, вели за „Мета“, Аднан Ќахил, кој до неодамна беше министер без ресор во владата на Зоран Заев.

-Во ОХИС има многу отровни супстанци, има жива, има монохлороцетна киселина има пестициди, хербициди, фунгициди, полиакрил, естери, ПВЦ во прав и многу други супстанци, постои цела листа на хемикалии кои ги има ОХИС. Фабриката одамна е престаната со работа. Дали се соодветно складирани не знам затоа што не сум имал можност да влезам да видам и проверам. Верувам дека се, но доброто складирано не значи дека не треба да се отстрани, можно е да пукне, да протече – вели Ќахил.

Според него еден дел најверојатно ќе се продадат бидејќи се во пакувана форма, но друг дел, вели тој, најверојатно се расфрлани некаде.

-Ќе видиме што ќе биде со нив, треба да се направат анализи, да се испита. Не е до крај направено како што треба. Сега за прв пат систематски се работи на целиот проблем – додава Ќахил.

Дека има жива, која е високо токсична, потврдува и Сузана Андонова од канцеларијата за ПОПс при Министерството за животна средина.

-Има жива во делот каде што бил погонот за електролиза. И живата исто така ќе биде предмет на идно чистење, а технологијата што ќе се одбере за чистење на лиданот ако може да се искористи за живата би било добро. Нема точни истражувања колкава е количината на жива што ја има таму, но има слики каде што се гледаат цели локви од жива што значи на отворено таа испарува цело време – вели Андонова.

Градоначалникот на Општина Кисела Вода, каде што се наоѓа ОХИС, вели дека без разлика што хемикалиите се соодветно чувани тие мора да се расчистат.

-ОХИС не е само линданот, таму има и други пестициди и хемикалии кои биле користени во процесот на производството. Има жива, има хлор, винилхлорид. Тие со затварањето на ОХИС би требало да се третираат, знам дека моментално се чуваат, се складирани, но долгорочно треба да се отстранат бидејќи производствениот процес е затворен таму и тие повеќе не можат да се користат, а се опасност и за нашата општина и за општина Аеродром како соседна општина – вели Темелковски.

Живата е неуротоксична. Токсичните ефекти вклучуваат оштетување на мозокот, бубрезите и белите дробови. Труењето со жива може да резултира со неколку болести.

Винилхлоридот е исто така високотоксична хемикалија. Таа е канцерогена и класифицирана во Група 1 канцерогени супстанци.


Ќахил: За да се уништи канцерогениот линдан треба многу пари, знаење и организација


Скопје, 27 декември, 2018 - 14:30 (META) 

Линданот е многу опасна супстанца која се наоѓа на неколку истражени и неистражени депонии во Скопје, вели во интервју за „Мета“, довчерашниот министер Аднан Ќахил, кој, додека го правевме интервјуто беше министер без ресор, а Собранието вчера го разреши на барање на премиерот Зоран Заев.

Денеска тој не сакаше да го коментира разрешувањето, ниту да предвиди како, каде и дали би бил ангажиран.

Ќахил е дел од работната група на владата за справување на проблемот со линданот и воедно е поранешен вработен во фабриката ОХИС од 1984 до 1987 година како главен инженер.

Тој е категоричен дека Владата има сериозна намера да се справи со овој проблем за кој вели дека е голем и бара многу средства, обучени луѓе и соодветна технологија. Неговите процени се дека чистењето би чинело помеѓу 100 и 200 милиони евра и би траело околу три години.

Како ќе се чисти линданот? Колку средства се потребни да се реши оваа жешка еколошка точка?

За решавање на проблемот треба добра организациона поставеност, знаење, пари и во тој контекст многу помага потпишувањето на Меморандум помеѓу Владата и министерството за надворешни работи на Норвешка кои покажаа заинтересираност да помогнат во решавањето на проблемот и од технички аспект и од финансиски. За ремидијација на земјиштето ни треба апаратура, ни треба технологија, пари и обучени луѓе. Процените според анализите кои што ги правевме се дека се потребни од 100 до 200 милиони евра за чистење на двете депонии. Ние не сме во можност да одвоиме толку пари само за оваа намена. Постојат повеќе можности како ќе се третира, дали со спалување, дали со хемиски третман или на друг начин. Треба да решиме дали машината ќе биде концентрирана во ОХИС или надвор од ОХИС а почвата ќе се носи таму. Или пак ќе ја пакуваме и ќе носиме во друга земја, но сето тоа зависи од финансиите кои ќе ги собереме. Јас предлагам да земеме поголема машина за термална десорпција, односно за уништување со топлина затоа што таа машина може понатака да ни користи и за други жаришта. Владата, во зависност од средствата може да купи машина но може и да изнајми. Но, не е само да се земе машина. Таа машина треба некој да ја управува. Ако видиме дека може да се изнајми машина со се работници можеби тоа ќе биде подобрата варијанта. Кога ќе почнеме со ремидијацијата на малата депонија, ќе биде полесно, ќе имаме и луѓе и капацитет, и ќе идеме во тој правец да ги расчистуваме сите работи без разлика каде се наоѓаат.

lindan10Кога ќе започне чистењето на депониите?

Веќе има околу 9,5 милиони долари фонд за чистење на малата депонија, дел од тие пари се добиени од Глобалниот еколошки фонд. Таа ќе почне да се чисти средината на следната година. Во меѓувреме, преку Меморандумот што го потпиша владата ќе се собираат средства за големата депонија и за останатите две можни депонии. Во зависност од финансиите, возможно е и двете депонии во ОХИС заедно да се чистат. Владата има сериозна намера да се справи со овој проблем. Макотрпно работиме. Ние нема да застанеме тука, кога ќе го решиме ова, ќе идеме напред и ќе решаваме и други жешки еколошки точки во Македонија.

Дали има заинтересираност за донации?

Има заинтересираност за донации, но треба да им презентираме документи и да имаме сериозност во настапот. Треба да им покажеме дека сме заинтересирани, но и дека разбираме и можеме да контролираме работите. Ако видат донаторите дека имаме добри програми, дека има луѓе кои разбираат и дека владата е заинтересирана спремни се дадат средства. Но сакаат да видат волја.

Ваши процени за колку време ќе се исчистат двете депонии во ОХИС?

Оптимално ова ќе трае две-три години. Ние ќе се обидеме и со пократок рок, бидејќи што подолго за работа тоа е полошо. Апаратурата ќе биде лоцирана во ОХИС каде што двете депонии се блиску една до друга. Но, ако треба да се чисти на четвртата депонија надвор од ОХИС – во Драчево – тоа е далеку. Треба да се осигури патот, не е едноставно. Тоа не е песок, па стави го и носи го. Не смееме тоа да го направиме. Мораме многу претпазливо да работиме. Ако дојде до тоа да се направи ремидијација на таа депонија, ако е линдан, треба да се направат многу големи подготовки – за заштита на околината, за транспорт, затоа што треба да се оди преку населено место. Треба да се внимава да не се направи поголема штета.

Која е најбезбедната варијанта за чистење на линданот?

Безбедноста зависи од нашиот пристап кон работата. Ако ги преземеме сите неопходни еколошки мерки, се е безбедно. Ако ние земеме да копаме и фрламе во камиони, а не сме преземале мерки како на пример ставање шатори да не може да испарува тоа е небезбедно. Ако земеме машина за спалување со неколку тони на час и ако таа машина биде монтирана и биде ракувана од страна на луѓе кои се обучени и има луѓе кои ќе ја контролираат постапката – тоа е безбедно. Се зафативме со многу сериозен и опасен проблем, но мораме да го направиме тоа.

Како настанало производството на линдан во ОХИС?

Линданот е инсектицид. Во минатото ОХИС, покрај тоа што произведуваше детергенти, произведуваше и други работи. Се произведувал од 1967 до 1977 година. Престанал да се произведува откако се добиле сознанија дека линданот покрај тоа што уништува инсекти, уништува и луѓе и е многу канцерогена супстанца. И одеднаш се става ембарго, забрана на извоз на вакви производи и никој не сака да ги прими, по што се донело одлука, тогаш тие така мислеле дека е безопасно, во кругот на фабриката да се копа, да се складира линданот и да се затвори со земја. Се направиле двете депонии – малата и големата – на кои се проценува дека има до 50.000 тони контаминирана почва.

Како бил складиран лидантот на депониите?

Јас колку што имам информации бил складиран во прашкаста форма во буриња. Велам буриња, но не сум бил присутен и не можам да тврдам со сигурност. Можело да биде во вреќи, но може било фрлано и само со лопати. Но и да било во буриња, толку години се поминати што без разлика и од што да биле направени бурињата, тогаш веројатно биле од метал, тој веќе е кородиран бидејќи линданот е агресивна супстанца. Тој испарува на повисоки температури, летно време најмногу, потоа навлегува доле во подземните води, а ветерот може да го разнесе насекаде во зависност од струите.

Како влијае линданот на човековото здравје?lindan slika

Линданот е органска супстанца, многу опасна, не случајно е забранета. Долготрајното изложување влијае на сите органи и сигурно ќе доведе до последици. Дефинитивно е канцерогена супстанца. Доброто е што ние сите не се исложуваме долготрајно на таа супстанца, но треба час поскоро да се реши. Органската хемиска индустрија е многу опасна, но ние имаме и денеска опасни работи. Железара испушта манган, имаме депонија со арсен, во РЕК Битола има милиони тони јагленова прашина која има четири пати поголема природна радиоактивност. Исто така никој не ги мери органските загадувачи а ги има многу.

Дали имате информации дали и какви здравствени проблеми имале вработените во ОХИС?

Јас бев вработен таму четири години, кога бев многу млад и сам го напуштив ОХИС. Работев во делот за базни хемикалии. Имаше вработени што се жалеа на здравствени проблеми, но кога човек е млад не размислува и не се секира. Во тој период луѓето и да имале последици, мислеле дека е од друго нешто, еколошката свест пред 30 години не беше многу голема. Но и тогаш имаше сознанија дека изложеноста на жива повеќе од пет години доведува до трајни оштетувања и јас затоа го напуштив ОХИС, таму се работеше со тони жива. Имавме заштитна опрема но и покрај тоа јас два пати се отрув со хлор. Проблемот е што ваква индустрија не требала да се гради во Скопје. Има низ Македонија запуштени места и требало таму да се гради. Но од друга страна кога се градела фабриката Скопје не било таму. Градот неконтролирано растеше, се правеа стратешки погрешни чекори.

Што презема Владата за можната депонија со линдан во излетничкото место Пеленица во Драчево?

Ќе преземеме најитни мерки, да се огради, да се покрие и да се третира со соодветна метода каде што не ќе може да имаат контакт луѓе, деца. Можеби имало проекција за оградување до крајот на годината во Министерството за животна средина, но моето скромно знаење во тој дел кажува дека тоа не се прави туку така. Кога се работи за вакви опасни материјали само да се стават огради не е доволна работа и не можеме да креваме паника меѓу луѓето кога и ние не сме 100 отсто сигурни дека тоа е така. Мора да сме сигурни, потоа да видиме дали тоа ќе биде оградување со покривање или ќе донесеме одлука да нема доближување до таму на 10 или 100 метри. За поздравување е одлуката на МОН да не се организираат екскурзии за деца на таа локација бидејќи ако веќе имаме знак прашалник подобро е да не се и добро направиле. Таа е добра превенција и мислам дека добра практика е во иднина МОН и школите да се консултираат со надлежни институции за можни други еколошки жаришта за да не се носат деца таму.


На депониите со линдан им нема крај: На просторот на ОХИС има и трета?


Скопје, 26 декември, 2018 - 8:02 (META) 

На територијата на фабриката ОХИС постои и трета депонија, покрај малата и големата, на која е можно да има складиран линдан, вели за „Мета“ министерот без ресор за странски инвестиции Аднан Ќахил кој е дел од работната група формирана од Владата за решавање на проблемот со линданот и воедно е поранешен вработен во фабриката ОХИС од 1984 до 1987 година како главен инженер.

Доколку се покаже дека и на таа депонија има линдан, заедно со другите две веќе потврдени депонии во ОХИС и можната депонија во излетничкото место Пеленица во Драчево прават вкупно четири депонии со канцерогената токсична супстанца линдан на територијата на Скопје.

Ќахил не исклучува дека е можно линдан да е закопан и на друга локација, но вели дека тоа е малку веројатно.

– Ние имаме информации дека постои депонија на крајот на ОХИС и дека на неа наводно има линдан, но додека не направиме егзактни испитувања да видиме што има на таа депонија со испитување на почвата, подземните води, околината, не можеме да кажеме. За овие две депонии, малата и големата, знаеме скоро сè. За третата, во кругот на ОХИС, која е оградена, не знаеме, постојат претпоставки ама не се работи со претпоставки – вели Ќахил за „Мета“.

Тој додава дека со дел од средствата што ќе се соберат преку Меморандумот кој го Владата го потпиша со министерството за надворешни работи на Кралството Норвешка, ќе се направат анализи и испитувања за таа, трета депонија на територијата на ОХИС.

– Не се знае колкаво количество е таму фрлено затоа што и тоа е измешано со почва. Во дупката може има 5 тона, а може има и 50, бидејќи не знаеме колку е длабока. Имаме намера да испитаме и јавноста ќе биде информирана за составот на таа депонија. Во Драчево, во Пеленица е четвртата можна депонија за која има сознанија само врз основа на разговори, кажани информации од луѓе, но не сме го испитале местото. Сега има две депонии што допрва треба да се испитаат, таа на крајот на ОХИС и таа надвор од ОХИС. За надвор од ОХИС имаме информација дека постои такво место, велат дека е фрлен линдан, но ние треба да испитаме. За тоа ни требаат средства и човечки капацитети. Не е исклучено да се појави и уште некоја депонија, иако е малку веројатно. Работиме по добиените информации, нема да бегаме од одговорноста – потенцира тој.

Работната група за решавање на проблемот со канцерогениот линдан подготвила извештај за реализирање на активности и планирани активности за ремидијација на депониите контаминирани со изомерите на линдан. Извештајот овие денови ќе биде ставен како точка на дневен ред на владата со заклучоци и доколку бидат одобрени од владата, во следниот период ќе се работи по нив.

lindan slika


„О2“: Да се испита колку воздухот во Скопје го загадува индустријата


Скопје, 24 декември, 2018 - 15:25 (META) 

Потребно е во Скопје да се направат испитувања и за загадувањето на амбиентниот воздух од индустриските капацитети, а не само на загадувањето кое доаѓа од загревањето на домаќинствата и од сообраќајот, велат од иницијативата „О2“ во врска со аерозагадувањето.

Во програмата за 2019 година на Град Скопје за активности од доменот на заштитата на животната средина се издвоени 5 милиони денари за продолжување на две испитувања кои веќе неколку години се спроведуваат во Скопје, а имаат за цел да утврдат колкаво е загадувањето на воздухот од греењето на домаќинствата, а колкаво од возилата, но не е предвидено да се истражи во колкава мерка за загадувањето придонесува индустријата.

– До сега неколку пати се споменува дека најмалку е испитано загадувањето кое потекнува од индустриските капацитети и поради тоа сметаме дека е потребно да се прошират испитувањата и на индустриските емисии – вели Невена Георгиевска од „О2“. Таа смета и дека се потребни измени на постојните закони со цел засилување на контролата на емисии од индустријата.

„О2“ во повеќе наврати јавно ги повикуваше надлежното Министерство за животна средина и Градот да се испитаат енормните зголемувања на аерозагадувањето во ноќните часови во Скопје, кога е намалено греењето на домаќинствата и кога е слаба фреквенцијата на сообраќајот, како и на случаите на аерозагадување во летните месеци, кога не се горат дрва за греење.


Макрадули: Ако и утре продолжи загадувањето ќе стапат на сила времени мерки


Скопје, 24 декември, 2018 - 14:36 (META) 

Дефиниран е надминат праг на информирање односно сме во состојба на информирање за загадувањето на воздухот кога важат препораките да не се излегува надвор, јавниот превоз да се користи, повеќе граѓани да бидат во едно возило, изјави денеска заменик-министерот за животна средина просторно планирање Јани Макрадули.

За надминувањето на прагот на информирање, Макрадули рече дека е информирана јавноста и институциите кои се задолжени за тоа.

– Ако и утре продолжи загадувањето ќе има праг на алармирање – вели тој.

Посочи дека согласно уредбата донесена од Владата, според која, прагот на информирање и алармирање за загадување на воздухот од пет и десет дена беа намалени на два дена минатата година, денеска е надминат прагот на информирање, но таа уредба, како што рече, зависи од податоците од мерните станици и од метеоролошките услови.

– Така е секаде во светот. Бидејќи минатиот пат беше јасно дека за кратко време ќе дува северен ветер, бидејќи таа е композит одлука и зависи од два фактори и од податоците од Хидрометеоролошкиот завод и од мерните станици, затоа не се прогласи 0 додаде Макрадули одговарајќи на новинарско прашање пред почетокот на работилницата за дефинирање предлог граници и зони за формирање заштитено подрачје Осоговски Планини.


Малку вистински мерки во буџетот на Скопје за 2019 за аерозагадувањето, смета опозицијата


Скопје, 23 декември, 2018 - 7:49 (META) 

Од 186-те милиони денари кои Град Скопје ги издвои во буџетот за мерки кои се однесуваат на заштита на животната средина, 97 милиони се за заштита на амбиенталниот воздух, 20 милиони денари за субвенционирање на граѓани за набавка на посовремени уреди за затоплување, субвенционирање на ЈСП за бесплатен превоз во денови на алармантно загадување на воздухот, но и за приватни компании кои учествуваат во јавниот превоз на патници за адаптирање на постојните автобуси со мотори на еколошки горива, како и 15 милиони за субвенции за набавка на печки на пелети, каде не постојат услови за приклучок на централно греење.

Во таа сума влегуваат и субвенции за набавка на велосипеди, тротинети и електрични возила, за што се предвидени вкупно 10 милиони денари и три милиони за субвенции за чистење на оџаци.

И во 2019 година Градот ќе издвои средства за репарација и поставување на аирпоинтер односно комплетна мерна станица за мерење на загадувањето на воздухот, во износ од 1,7 милиони денари иако и во претходниот буџет за 2018 година беа предвидени средства за негово поставување, но тој не беше ставен во функција. Аирпоинтерот беше поставен во 2011 година, но набргу потоа и тргнат од локацијата на улица Македонија со образложение дека не може да покажува реално колкаво е загадувањето бидејќи во негова непосредна близина има градилиште.

– Ниту еден од нашите предлози кои се однесуваат на секторот животна средина не е усвоен иако ќе помогнеа за подобрување на квалитетот на воздухот во градот, како на пример субвенции за хибридни скутери, пошумување на источниот дел на Водно кон Сончев град, дрворед покрај Вардар од Аеродром до Ѓорче Петров, зелени билборди од мов на 10 раскрсници, уредување на Вардариште или нови велосипедски патеки покрај Лепенец – вели Светлана Колариќ, советничка од ВМРО-ДПМНЕ во Град Скопје.

Повеќето планирани активности на секторот за животна средина за наредната година се однесуваат на изработка на разни студии, од кои дел се продолжување на веќе започнати од времето на претходниот градоначалник, додава Колариќ.

– Место да им се даде приоритет за обновливи извори на енергија – фотоволтаици како енергенс за уредите за загревање на домовите, училиштата што е предвидено и во Планот за чист воздух на Владата, со програмата се дава предност на греењето на нечисти енергенси, а нема субвенционирање на енергетската ефикасност на објектите или поставување на креативно зеленило (урбани градини, зелени фасади) за да се надомести изгубеното градско зеленило. Се уште нема ниту студија за оптимизација на јавниот превоз, но затоа и понатаму се форсира автоцентризмот и се планира проширување на улици за поголем број на возила. Без визионерска стратегија за Скопје како одржлив град, ниту добрите мерки од програмата како субвенционирањето на велосипеди, електрични возила или чистење на оџаците, нема да го дадат посакуваниот ефект – смета Драгана Велковска, екологист и советник на Левица во Советот на Град Скопје.

Според неа, мерките на Градот се поттикнати од интересите на коалициските и бизнис партнерите, а не од интересите на граѓаните.


Калифорнија ќе забрани продажба на не-електрични возила во 2040 година


Сан Франциско, 18 декември, 2018 - 13:30 (META) 

Секое ново возило што ќе се продава во Калифорнија од 2040 година ќе мора да биде електрично, односно воопшто да не испушта загадувачки гасови и честички, пропишува новиот предлог-закон што оваа седмица влезе во процедура во парламентот на сојузната американска држава.

Предвидената забрана е поднесена од пратеникот Фил Тинг од Сан Франциско и е усогласена со целта на гувернерот на Калифорнија, Џери Браун, кој предвидува на патиштата во Калифорнија до 2025 година да има 1,5 милиони електрични возила.

– Сега сме на пресвртна точка. Треба да се справиме со штетните испуштања што предизвикуваат климатски промени. Возилата со погон на фосилни горива придонесуваат за 40 отсто од вкупниот број испуштени стакленички гасови – вели Тинг.

Во Калифорнија веќе се возат околу 300.000 електрични возила, но елиминирањето на возилата на фосилни горива – иако рокот е 22 години отсега – е многу амбициозна задача. Имено, во 2016 година во сојузната држава биле продадени 2,1 милиони возила, а само 1,9 отсто од нив се со нулта емисија на загадувачки гасови.