Владата одвои 1,59 милиони евра за животна средина и борба против аерозагадувањето


Скопје, 9 јануари, 2019 - 9:55 (META) 

На својата вчерашна 114. седница, Владата ја усвоила  предлог-програмата за инвестирање во животната средина за 2019 година.

„Покрај програмата за инвестиции од 130,8 милијарди денари, за оваа програма обезбедени се 98 милиони денари (1,59 милиони евра). Дел ќе се наменат за поддршка на мерки и активности за намалување на загадување на воздухот со спроведување на постапка за јавна набавка. Останатиот дел од средствата ќе се доделуваат врз основа на Јавен конкурс којшто го објавува и спроведува Министерството за животна средина и просторно планирање, согласно Законот за животната средина, со склучување на договори за доделување на средства“, соопшти Владата.

Намалувањето на загадувањето на воздухот е и една од приоритетните мерки во Програмата за работа на Владата во текот на оваа година, која исто така била усвоена вчера. Други приоритети се развој на економијата и подигнување на животниот стандард, потоа зачленувањето во ЕУ и НАТО, борбата против корупцијата и зајакнување на владеењето на правото, реформи на правосудството и целосно спроведување на Охридскиот договор.

Министрите ја прифатиле и предлог–програмата за мониторинг на безбедност на храната во Република Македонија, за 2019 година. Испланирани се 7,8 милиони денари (127.000 евра), за одредување на присуството и количествата на контаминентите во храната, утврдување на присуство на резидуи (остатоци) од пестициди во и на храната, како и за навлегување на дел од амбалажата во храната, како и за проверка на ГМО во храната, како и за други опасности.

Истовремено, владиниот кабинет го задолжил Државниот инспекторат за труд да изготви детална информација, во однос на тоа како се спровела исплатата на регресот за годишен одмор (К-15) и дали и какви мерки се преземени за компаниите коишто не ја испочитувале оваа обврска.

Усвоени се и програми за трансплантација, за бесплатно болничко лекување за пензионери со ниска пензија и на лица во социјален ризик.


Од 8.000 до 20.000 евра казни за четири загадувачи во Скопје по вонредните контроли


Скопје, 8 јануари, 2019 - 15:05 (META) 

Во месец декември инспекторите за животна средина на Град Скопје извршиле осум вонредни контроли во индустриски објекти кои се под ингеренции на градот при што биле утврдени пречекорувања на емисиите на штетни гасови кај четири од нив, стои во Информацијата што ја изготви градскиот Инспекторат за активностите на инспекциите поврзани со справувањето со аерозагадувањето.

Загадувачите, чии имиња Градскиот инспекторат не ги објавува додека не заврши целокупната управна постапка, ќе бидат санкционирани согласно Законот за заштита на животната средина и Законот за квалитет на амбиенталниот воздух каде казните се движат од 8.000 до 20.000 евра.

Вонредното мерење на загадувањето се врши во соработка на инспекторите со акредитираната лабораторија за животна средина.

Според првиот човек на Градскиот инспекторат, Мирослав Богдановски, кај сите четири случаи се работи за пречекорувања на емисии на јаглероден моноксид.

Богдановски, одговарајќи на прашањето на „Мета“, најави вакви вонредни, ненајавени контроли на индустриските капацитети на целата територија на Скопје и во наредниов период, при што, како што кажа, веќе се лоцирани поголем број потенцијални загадувачи од индустрискиот сектор во градот.

Освен тоа, инспекторите за животна средина на Град Скопје, во изминативе три месеца извршиле по 2 редовни контроли на сите 40 инсталации кои подлежат на Б–Интегрирана еколошка дозвола.

Според Богдановски, воведувањето на 24-часовните дежурства на инспекциите како и за време на викендите, помогнало попрецизно и пореално да се утврди можното загадување на амбиенталниот воздух согласно дејноста која ја вршат правните субјекти, како и во зависност од технолошкиот процес на производство. Исто така, на адресата на градските инспектори од почетокот на функционирањето на телефонот 193 во трисменски дежурства пристигнале вкупно 38 пријави на граѓани по кои инспекторите веднаш постапиле.

Во декември биле контролирани и градежните локации во централното градско подрачје во другите општини, како и на територијата на Општина Аеродром каде се сконцентрирани поголемиот број од градилишта.

При тоа се контролирани 51 градилиште и врачени се осум казни и записници за перење на гумите, миење на улиците пред градилиштата и покривање на камионите кои излегуваат од градилиштата со церади, стои во извештајот на Градскиот инспекторат. Според извештајот, во периодот октомври-февруари кога има зголемено загадување на воздухот на територијата на Град Скопје се врши секојдневна контрола на градилиштата.


Освен линдан, во ОХИС има жива, пестициди, ПВЦ во прав и други отровни супстанци


Скопје, 2 јануари, 2019 - 8:10 (META) 

На територијата на поранешната фабрика ОХИС со големина од еден хектар, освен илјадници тони канцероген линдан, складирани се и други отровни хемикалии на кои мора итно да им се најде чаре, велат за „Мета“, од неколку надлежни институции.

Во ОХИС има жива, други пестициди, киселини и ПВЦ во прав, вели за „Мета“, Аднан Ќахил, кој до неодамна беше министер без ресор во владата на Зоран Заев.

-Во ОХИС има многу отровни супстанци, има жива, има монохлороцетна киселина има пестициди, хербициди, фунгициди, полиакрил, естери, ПВЦ во прав и многу други супстанци, постои цела листа на хемикалии кои ги има ОХИС. Фабриката одамна е престаната со работа. Дали се соодветно складирани не знам затоа што не сум имал можност да влезам да видам и проверам. Верувам дека се, но доброто складирано не значи дека не треба да се отстрани, можно е да пукне, да протече – вели Ќахил.

Според него еден дел најверојатно ќе се продадат бидејќи се во пакувана форма, но друг дел, вели тој, најверојатно се расфрлани некаде.

-Ќе видиме што ќе биде со нив, треба да се направат анализи, да се испита. Не е до крај направено како што треба. Сега за прв пат систематски се работи на целиот проблем – додава Ќахил.

Дека има жива, која е високо токсична, потврдува и Сузана Андонова од канцеларијата за ПОПс при Министерството за животна средина.

-Има жива во делот каде што бил погонот за електролиза. И живата исто така ќе биде предмет на идно чистење, а технологијата што ќе се одбере за чистење на лиданот ако може да се искористи за живата би било добро. Нема точни истражувања колкава е количината на жива што ја има таму, но има слики каде што се гледаат цели локви од жива што значи на отворено таа испарува цело време – вели Андонова.

Градоначалникот на Општина Кисела Вода, каде што се наоѓа ОХИС, вели дека без разлика што хемикалиите се соодветно чувани тие мора да се расчистат.

-ОХИС не е само линданот, таму има и други пестициди и хемикалии кои биле користени во процесот на производството. Има жива, има хлор, винилхлорид. Тие со затварањето на ОХИС би требало да се третираат, знам дека моментално се чуваат, се складирани, но долгорочно треба да се отстранат бидејќи производствениот процес е затворен таму и тие повеќе не можат да се користат, а се опасност и за нашата општина и за општина Аеродром како соседна општина – вели Темелковски.

Живата е неуротоксична. Токсичните ефекти вклучуваат оштетување на мозокот, бубрезите и белите дробови. Труењето со жива може да резултира со неколку болести.

Винилхлоридот е исто така високотоксична хемикалија. Таа е канцерогена и класифицирана во Група 1 канцерогени супстанци.


Ќахил: За да се уништи канцерогениот линдан треба многу пари, знаење и организација


Скопје, 27 декември, 2018 - 14:30 (META) 

Линданот е многу опасна супстанца која се наоѓа на неколку истражени и неистражени депонии во Скопје, вели во интервју за „Мета“, довчерашниот министер Аднан Ќахил, кој, додека го правевме интервјуто беше министер без ресор, а Собранието вчера го разреши на барање на премиерот Зоран Заев.

Денеска тој не сакаше да го коментира разрешувањето, ниту да предвиди како, каде и дали би бил ангажиран.

Ќахил е дел од работната група на владата за справување на проблемот со линданот и воедно е поранешен вработен во фабриката ОХИС од 1984 до 1987 година како главен инженер.

Тој е категоричен дека Владата има сериозна намера да се справи со овој проблем за кој вели дека е голем и бара многу средства, обучени луѓе и соодветна технологија. Неговите процени се дека чистењето би чинело помеѓу 100 и 200 милиони евра и би траело околу три години.

Како ќе се чисти линданот? Колку средства се потребни да се реши оваа жешка еколошка точка?

За решавање на проблемот треба добра организациона поставеност, знаење, пари и во тој контекст многу помага потпишувањето на Меморандум помеѓу Владата и министерството за надворешни работи на Норвешка кои покажаа заинтересираност да помогнат во решавањето на проблемот и од технички аспект и од финансиски. За ремидијација на земјиштето ни треба апаратура, ни треба технологија, пари и обучени луѓе. Процените според анализите кои што ги правевме се дека се потребни од 100 до 200 милиони евра за чистење на двете депонии. Ние не сме во можност да одвоиме толку пари само за оваа намена. Постојат повеќе можности како ќе се третира, дали со спалување, дали со хемиски третман или на друг начин. Треба да решиме дали машината ќе биде концентрирана во ОХИС или надвор од ОХИС а почвата ќе се носи таму. Или пак ќе ја пакуваме и ќе носиме во друга земја, но сето тоа зависи од финансиите кои ќе ги собереме. Јас предлагам да земеме поголема машина за термална десорпција, односно за уништување со топлина затоа што таа машина може понатака да ни користи и за други жаришта. Владата, во зависност од средствата може да купи машина но може и да изнајми. Но, не е само да се земе машина. Таа машина треба некој да ја управува. Ако видиме дека може да се изнајми машина со се работници можеби тоа ќе биде подобрата варијанта. Кога ќе почнеме со ремидијацијата на малата депонија, ќе биде полесно, ќе имаме и луѓе и капацитет, и ќе идеме во тој правец да ги расчистуваме сите работи без разлика каде се наоѓаат.

lindan10Кога ќе започне чистењето на депониите?

Веќе има околу 9,5 милиони долари фонд за чистење на малата депонија, дел од тие пари се добиени од Глобалниот еколошки фонд. Таа ќе почне да се чисти средината на следната година. Во меѓувреме, преку Меморандумот што го потпиша владата ќе се собираат средства за големата депонија и за останатите две можни депонии. Во зависност од финансиите, возможно е и двете депонии во ОХИС заедно да се чистат. Владата има сериозна намера да се справи со овој проблем. Макотрпно работиме. Ние нема да застанеме тука, кога ќе го решиме ова, ќе идеме напред и ќе решаваме и други жешки еколошки точки во Македонија.

Дали има заинтересираност за донации?

Има заинтересираност за донации, но треба да им презентираме документи и да имаме сериозност во настапот. Треба да им покажеме дека сме заинтересирани, но и дека разбираме и можеме да контролираме работите. Ако видат донаторите дека имаме добри програми, дека има луѓе кои разбираат и дека владата е заинтересирана спремни се дадат средства. Но сакаат да видат волја.

Ваши процени за колку време ќе се исчистат двете депонии во ОХИС?

Оптимално ова ќе трае две-три години. Ние ќе се обидеме и со пократок рок, бидејќи што подолго за работа тоа е полошо. Апаратурата ќе биде лоцирана во ОХИС каде што двете депонии се блиску една до друга. Но, ако треба да се чисти на четвртата депонија надвор од ОХИС – во Драчево – тоа е далеку. Треба да се осигури патот, не е едноставно. Тоа не е песок, па стави го и носи го. Не смееме тоа да го направиме. Мораме многу претпазливо да работиме. Ако дојде до тоа да се направи ремидијација на таа депонија, ако е линдан, треба да се направат многу големи подготовки – за заштита на околината, за транспорт, затоа што треба да се оди преку населено место. Треба да се внимава да не се направи поголема штета.

Која е најбезбедната варијанта за чистење на линданот?

Безбедноста зависи од нашиот пристап кон работата. Ако ги преземеме сите неопходни еколошки мерки, се е безбедно. Ако ние земеме да копаме и фрламе во камиони, а не сме преземале мерки како на пример ставање шатори да не може да испарува тоа е небезбедно. Ако земеме машина за спалување со неколку тони на час и ако таа машина биде монтирана и биде ракувана од страна на луѓе кои се обучени и има луѓе кои ќе ја контролираат постапката – тоа е безбедно. Се зафативме со многу сериозен и опасен проблем, но мораме да го направиме тоа.

Како настанало производството на линдан во ОХИС?

Линданот е инсектицид. Во минатото ОХИС, покрај тоа што произведуваше детергенти, произведуваше и други работи. Се произведувал од 1967 до 1977 година. Престанал да се произведува откако се добиле сознанија дека линданот покрај тоа што уништува инсекти, уништува и луѓе и е многу канцерогена супстанца. И одеднаш се става ембарго, забрана на извоз на вакви производи и никој не сака да ги прими, по што се донело одлука, тогаш тие така мислеле дека е безопасно, во кругот на фабриката да се копа, да се складира линданот и да се затвори со земја. Се направиле двете депонии – малата и големата – на кои се проценува дека има до 50.000 тони контаминирана почва.

Како бил складиран лидантот на депониите?

Јас колку што имам информации бил складиран во прашкаста форма во буриња. Велам буриња, но не сум бил присутен и не можам да тврдам со сигурност. Можело да биде во вреќи, но може било фрлано и само со лопати. Но и да било во буриња, толку години се поминати што без разлика и од што да биле направени бурињата, тогаш веројатно биле од метал, тој веќе е кородиран бидејќи линданот е агресивна супстанца. Тој испарува на повисоки температури, летно време најмногу, потоа навлегува доле во подземните води, а ветерот може да го разнесе насекаде во зависност од струите.

Како влијае линданот на човековото здравје?lindan slika

Линданот е органска супстанца, многу опасна, не случајно е забранета. Долготрајното изложување влијае на сите органи и сигурно ќе доведе до последици. Дефинитивно е канцерогена супстанца. Доброто е што ние сите не се исложуваме долготрајно на таа супстанца, но треба час поскоро да се реши. Органската хемиска индустрија е многу опасна, но ние имаме и денеска опасни работи. Железара испушта манган, имаме депонија со арсен, во РЕК Битола има милиони тони јагленова прашина која има четири пати поголема природна радиоактивност. Исто така никој не ги мери органските загадувачи а ги има многу.

Дали имате информации дали и какви здравствени проблеми имале вработените во ОХИС?

Јас бев вработен таму четири години, кога бев многу млад и сам го напуштив ОХИС. Работев во делот за базни хемикалии. Имаше вработени што се жалеа на здравствени проблеми, но кога човек е млад не размислува и не се секира. Во тој период луѓето и да имале последици, мислеле дека е од друго нешто, еколошката свест пред 30 години не беше многу голема. Но и тогаш имаше сознанија дека изложеноста на жива повеќе од пет години доведува до трајни оштетувања и јас затоа го напуштив ОХИС, таму се работеше со тони жива. Имавме заштитна опрема но и покрај тоа јас два пати се отрув со хлор. Проблемот е што ваква индустрија не требала да се гради во Скопје. Има низ Македонија запуштени места и требало таму да се гради. Но од друга страна кога се градела фабриката Скопје не било таму. Градот неконтролирано растеше, се правеа стратешки погрешни чекори.

Што презема Владата за можната депонија со линдан во излетничкото место Пеленица во Драчево?

Ќе преземеме најитни мерки, да се огради, да се покрие и да се третира со соодветна метода каде што не ќе може да имаат контакт луѓе, деца. Можеби имало проекција за оградување до крајот на годината во Министерството за животна средина, но моето скромно знаење во тој дел кажува дека тоа не се прави туку така. Кога се работи за вакви опасни материјали само да се стават огради не е доволна работа и не можеме да креваме паника меѓу луѓето кога и ние не сме 100 отсто сигурни дека тоа е така. Мора да сме сигурни, потоа да видиме дали тоа ќе биде оградување со покривање или ќе донесеме одлука да нема доближување до таму на 10 или 100 метри. За поздравување е одлуката на МОН да не се организираат екскурзии за деца на таа локација бидејќи ако веќе имаме знак прашалник подобро е да не се и добро направиле. Таа е добра превенција и мислам дека добра практика е во иднина МОН и школите да се консултираат со надлежни институции за можни други еколошки жаришта за да не се носат деца таму.


На депониите со линдан им нема крај: На просторот на ОХИС има и трета?


Скопје, 26 декември, 2018 - 8:02 (META) 

На територијата на фабриката ОХИС постои и трета депонија, покрај малата и големата, на која е можно да има складиран линдан, вели за „Мета“ министерот без ресор за странски инвестиции Аднан Ќахил кој е дел од работната група формирана од Владата за решавање на проблемот со линданот и воедно е поранешен вработен во фабриката ОХИС од 1984 до 1987 година како главен инженер.

Доколку се покаже дека и на таа депонија има линдан, заедно со другите две веќе потврдени депонии во ОХИС и можната депонија во излетничкото место Пеленица во Драчево прават вкупно четири депонии со канцерогената токсична супстанца линдан на територијата на Скопје.

Ќахил не исклучува дека е можно линдан да е закопан и на друга локација, но вели дека тоа е малку веројатно.

– Ние имаме информации дека постои депонија на крајот на ОХИС и дека на неа наводно има линдан, но додека не направиме егзактни испитувања да видиме што има на таа депонија со испитување на почвата, подземните води, околината, не можеме да кажеме. За овие две депонии, малата и големата, знаеме скоро сè. За третата, во кругот на ОХИС, која е оградена, не знаеме, постојат претпоставки ама не се работи со претпоставки – вели Ќахил за „Мета“.

Тој додава дека со дел од средствата што ќе се соберат преку Меморандумот кој го Владата го потпиша со министерството за надворешни работи на Кралството Норвешка, ќе се направат анализи и испитувања за таа, трета депонија на територијата на ОХИС.

– Не се знае колкаво количество е таму фрлено затоа што и тоа е измешано со почва. Во дупката може има 5 тона, а може има и 50, бидејќи не знаеме колку е длабока. Имаме намера да испитаме и јавноста ќе биде информирана за составот на таа депонија. Во Драчево, во Пеленица е четвртата можна депонија за која има сознанија само врз основа на разговори, кажани информации од луѓе, но не сме го испитале местото. Сега има две депонии што допрва треба да се испитаат, таа на крајот на ОХИС и таа надвор од ОХИС. За надвор од ОХИС имаме информација дека постои такво место, велат дека е фрлен линдан, но ние треба да испитаме. За тоа ни требаат средства и човечки капацитети. Не е исклучено да се појави и уште некоја депонија, иако е малку веројатно. Работиме по добиените информации, нема да бегаме од одговорноста – потенцира тој.

Работната група за решавање на проблемот со канцерогениот линдан подготвила извештај за реализирање на активности и планирани активности за ремидијација на депониите контаминирани со изомерите на линдан. Извештајот овие денови ќе биде ставен како точка на дневен ред на владата со заклучоци и доколку бидат одобрени од владата, во следниот период ќе се работи по нив.

lindan slika


Дивата депонија со канцероген линдан во Драчево ќе се огради до крајот на годината


Скопје, 18 декември, 2018 - 15:53 (META) 

Министерството за животна средина и просторно планирање, до крајот на годината ќе го огради просторот во Драчево на кој постојат сомневања дека се наоѓа дивата депонија со 8.000 тони линдан кој потекнува од фабриката ОХИС, потврди за „Мета“, државната секретарка во Министерството, Ана Петровска.

Таа вели дека откако вчера „Мета“ објави за постоењето на дивата депонија, алармирана била Владата и Министерството по што се одлучило прво да преземе акција за оградување на локацијата, а потоа и за анализирање на почвата.

– Среќа што овие информациите се вчера обелодените и на некој начин е алармирано и до владата и ние како Министерство и во овој момент ќе се преземе акција согласно член 42 од законот за отпад кој што не овластува нас како надлежен орган, пред да се докаже опасноста, бидејќи уште не е докажана, а за да ја докажеме ќе ни треба и време и ресурси, барем да го оградиме просторот за кој што се претпоставува дека е локација. Таа е во ненаселен простор, но е близу некој манастир, каде што деца одат на екскурзија. Со други зборови, ние како орган, до крајот на годината, имаме обврска да го оградиме тој простор и да поставиме одредена табла – вели Петровска.

Истовремено, потенцира Петровска, ќе биде испратено укажување до Министерството за образование и наука, дека додека не се утврди или не се потврди опасноста, таму да не се организираат ученички екскурзии.

– Анализите за испитување дали навистина има линдан во почвата се специфични и скапи. Навистина не знам од каде ќе најдеме буџет за тоа. Ние немаме буџет за вакви работи, но бидејќи ова е многу ургентно или ќе видиме со донатори или со Министерство за финансии да најдеме средства да започнеме со анализите – истакнува Петровска.

Таа во разговор за „Мета“ вели дека непотврдени информации за оваа депонија постоеле од 2015 година, но поради политичката криза запреле активностите за овој проблем.

– Од канцеларијата за ПОПс (Persistent organic pollutants – неразградливи органски загадувачи) летово испратиле допис до кабинетот и со тоа сè застанува. Ние, како Министерство, сме добиле задолжение, меѓутоа тоа задолжение не сме го преземале со оној степен на сериозност кој што бил потребен. Бидејќи до сега ништо не се преземало околу ова прашање, толку време се чекало, а и не сме биле свесни за точноста на овие информации, не сме презеле активности – додава Петровска.

„Мета“ вчера објави дека во околината на Драчево, во месноста Пеленица, постои илегална депонија на која се наоѓаат неколку илјади тони токсичен отпад линдан. Депонијата, е необележана, неоградена и не постои знак кој информира дека на тоа место се наоѓа токсичен канцероген отпад кој влијае и на животната средина, но и на човековото здравје.

Линданот на оваа локација потекнува од фабриката ОХИС и таму го фрлале работници пред да се направат големата и малата депонија на територијата на фабриката каде што се проценува дека има помеѓу 40-50.000 тони контаминирана почва со линдан.

Тој од Меѓународната асоцијација за истражување на канцер е класифициран во група 1 канцерогени супстанци со доволно докази дека предизвикува не-Хочкин лимфом.

Изложеноста на линдан може да се појави од консумирање на контаминирана храна или преку дишење на воздух загаден со линдан. Хроничната (долготрајна) изложеност на линдан со вдишување кај луѓето се поврзува со заболувања на црниот дроб, крвта како и нарушувања на нервниот, кардиоваскуларниот, имунолошкиот и репродуктивниот систем.


Необележана депонија со 8.000 тони канцероген линдан од ОХИС ја труе околината на Драчево


Скопје, 17 декември, 2018 - 14:39 (META) 

Во околината на Драчево, во месноста Пеленица, постои илегална депонија на која се наоѓаат неколку илјади тони токсичен отпад линдан, потврдуваат за „Мета“ од Министерството за животна средина. Депонијата, е необележана, неоградена и не постои знак кој информира дека на тоа место се наоѓа токсичен канцероген отпад кој влијае и на животната средина, но и на човековото здравје.

Линданот на оваа локација потекнува од фабриката ОХИС и таму го фрлале работници пред да се направат големата и малата депонија на територијата на фабриката каде што се проценува дека има помеѓу 40-50.000 тони контаминирана почва со линдан.

Еко-активистите од „О2 Иницијативата“ велат дека според нивните сознанија на таа површина биле фрлени околу 8.000 тони линдан.

– Линданот е од фабриката ОХИС, а информацијата која ја имаме потекнува од работниците вработен во фабриката. Депонијата не е соодветно обележана и нема никаква информација која би укажала дека таму се наоѓа токсична супстанца и каде не би смеело да се движат луѓе. Минатата година и ова лето МЖСПП ја има споделено информацијата со ЦУК за обележување, односно оградување на просторот и донесена е одлука дека таму не смеат да циркулираат луѓе, но еве до денес тоа не е направено. Токму во Пеленица се организираат многу училишни екскурзии, што мора да се смени – вели Татјана Чакулев од „О2 Иницијатива“.

Дека постои дива депонија на која што најверојатно има линдан, за „Мета“ потврдува и Сузана Андонова од канцеларијата за ПОПс (Persistent organic pollutants) – неразградливи органски загадувачи при Министерството за животна средина.

– Информацијата е произлезена од дел од вработените во ОХИС, кои што точно знаеле каде на која локација го истурале линданот и тоа било сукцесивно, се додека не сфатиле дека количеството ќе биде многу големо и нема да можат да продолжат да го складираат отпадот таму. И тогаш во соработка со германската компанија која ја има дадено лиценцата за производство на линдан, одлучиле да направат бетонски базен за складирање во кругот на ОХИС. Така ова складирање на илегални количества се во суштина случено во период кога никој не знаел дека е толку токсичен, туку го сметале за обичен прашок и не знаеле дека треба со внимание да се работи. За среќа навреме се мобилизирале дека не треба да продолжат да складираат таму – вели Андонова.

Таа смета дека прво од таму треба да се извадат неколку примероци, да се направи идентификација што има во почвата и потоа соодветно да се обележи и да се огради таа територија со знак за опасност за луѓе, за да не се пристапува таму.

– Треба да се формира екипа составена од повеќе институции и да излезе на терен. Има стручни екипи од министерство за одбрана, од МВР кои работат со хемиско, биолошко оружје, опасен материјал кои можат да помогнат во тој дел. Ние како министерство немаме капацитети и стручна екипа која знае да излезе на терен заштитена со целосна опрема и да ракува со тоа. Тоа треба да бидат обучени лица, ние немаме ниту такво одделение во министерството, ниту оперативна екипа која на терен може да земе да копа и да прави испитувања – вели таа.

Андонова за „Мета“, посочува и друг проблем со линданот, а тоа е нелегално складирање на помали количини во индивидуални штали кои го користат линданот како инсектицид, а притоа не знаат дека е канцерогена супстанца.

– Порано си биле научени да си го користат линданот како средство против вошки и болви. Си го купиле одамна, не ни знаат дека е толку опасно и се уште го користат – додава Андонова.

Линданот од Меѓународната асоцијација за истражување на канцер е класифициран во група 1 канцерогени супстанци со доволно докази дека предизвикува не-Хочкин лимфом.

Тој е перзистентна хемикалија која долг временски период не се распаѓа во животната средина. Бидејќи е испарлива супстанца, се расејува од контаминираната почва и се содржи и во ПМ честичките.

Изложеноста на линдан може да се појави од консумирање на контаминирана храна или преку дишење на воздух загаден со линдан. Хроничната (долготрајна) изложеност на линдан со вдишување кај луѓето се поврзува со заболувања на црниот дроб, крвта како и нарушувања на нервниот, кардиоваскуларниот, имунолошкиот и репродуктивниот систем.

Линданот е вклучен во Стокхолмската конвенција во 2009 година кога е класифициран во група А, супстанца која мора да се елиминира и да престане да се произведува. Македонија конвенцијата ја потпиша на 23 мај 2001, а на 19 март 2004 година таа беше ратификувана во Собранието на Република Македонија.


Како Софија се бори со загадувањето: Данокот за возила ќе се плаќа според еко-стандардите


Софија, 14 декември, 2018 - 11:23 (META) 

Софија вчера го пушти во употреба онлајн-калкулаторот со кој сите жители-сопственици на возила ќе може да пресметаат колкав годишен данок ќе платат за своето возило врз основа на новововедената законска одредба за еко-стандардот.

Бугарскиот парламент на 7 ноември годинава ги донесе долгонајавуваните измени, со кои воведе повисок данок за старите автомобили и камионети со вкупна тежина до три и пол тони кои многу загадуваат.

Новата формула за наплата на данокот за возила од страна на општините ќе почне да се применува од 1 јануари 2019 година. Секоја општина треба самата да одреди колку ќе пресметува данок за одредена еко-категорија, а од Софија вчера се пофалија дека ги избрале минималните вредности што ги пропишува новиот закон.

Се очекува данокот за најголемите загадувачи меѓу возилата во Бугарија да се зголеми за околу 30 отсто од 1 јануари следната година.

Со измените на законот на 7 ноември се воведенов принцип на определување на годишниот данок, преку две компоненти – моќноста на моторот и годината на автомобилот од една страна и еколошката компонента.

Токму втората, еколошката компонента, ќе носи даночно олеснување за автомобилите со стандард Евро 4 или повисок, а поголеми издатоци за оние од пониските Евро стандарди или кои воопшто не влегуваат во оваа категоризација.

За разлика од Бугарија, во Македонија со новиот закон за возила ќе се воведе еколошка категоризација, но само со цел да се спречи движење на возилата во одредени зони во време на енормно загадување на воздухот.


Бошњаковски: Од УХМР најавија ветер, затоа не беа активирани мерките за загадувањето


Скопје, 10 декември, 2018 - 16:42 (META) 

Иако загадувањето го надмина прагот на алармирање, мерките не беа активирани поради прогнозата за засилен ветер, вели портпаролот на владата Миле Бошњаковски кој на „Твитер“ сподели информации добиени од Министерството за животна средина.

Од здружението „Скопје смог аларм“, објавија дека минатата недела имало ПМ10 загадување над 200 микрограми на кубен метар на четири мерни станици во Скопје во четири различни денови, но дека мерките не биле активирани.

Бошњаковски потврдува дека на 3 и 4 декември биле надминати среднодневните концентрации на ПМ10 над 200 микрограми – односно на 03 декември била измерена концентрација од 206.88 микрограми во Карпош и 233.08 во Ректорат, а на 4 декември концентрација од 229.6 во Карпош и 283 во Ректорат.

Но, мерките не биле активирани затоа што од УХМР бил најавен засилен северен ветер.

„Прагот на алармирање на ПМ10 се смета за надминат доколку се измерени среднодневни концентрации од 200 микрограми во текот на два последователни дена и е добиена прогноза од УХМР за стабилна временска состојба. Меѓутоа на 4 и 5 декември беа добиени прогнози од УХМР во текот на 5 декември и наредните денови ќе дува засилен северен ветер што придонесе за значително намалување на концентрациите на ПМ10 уште во текот на утринските часови на 5 декември и поради тоа не беа активирани мерките“, пишува во одговорот од Министерството кој го сподели Бошњаковски.


Филипче: Внесувајте храна богата со витамини за заштита од загадувањето на воздухот


Скопје, 7 декември, 2018 - 15:36 (META) 

Сите институции се насочени кон спроведување на мерки коишто ќе придонесат за намалување на загаденоста на воздухот, рече Министерот за здравство, Венко Филипче кој заедно со Драган Ѓорѓев од Институтот за јавно здравје денеска одржаа прес-конференција на којашто ги посочија препораките и советите на здравствените власти за заштита на граѓаните од загадувањето на воздухот.

Филипче советува да се ограничи движењето и активностите на отворен простор на најранливата популација (деца, повозрасни и хронично болни лица), како и за лицата коишто работат на отворено. Тој потенцира храната треба да биде богата со витамини и антиоксиданси, а хронично болните редовно да ја земаат препишаната терапија од својот лекар.

Ѓорѓев вели дека е клучно сите граѓани да го подобрат својот имунитет.

-Ефектите на здравјето, прво се на респираторниот систем, значи заштита на белодробниот систем, астматичарите било на која возраст треба да се и се под опсервација за зачестените астматични напади во овие услови. И секако избегнување на масовни собири, каде што во услови на аерозагадување концентрациите се високи во надворешен и внатрешен простор – исто така е една од препораките во овој период – вели Ѓорѓев.

Преку Системот „Мој термин“, здравствените власти веќе имаат доволно податоци во однос на бројот на ранливи категории на граѓани, а Филипче вели дека се прави план на кој начин и кому ќе бидат поделени 50 илјади заштитни маски.