ЕК: Има напредок во слободата на изразување, намален е притисокот врз новинарите


Скопје, 18 април, 2018 - 14:16 (META) 

Климата за слободата на медиумите и слободата на изразување е подобрена, со поотворена политичка дебата и покритичко известување во медиумите. Забележан е пад во притисокот врз новинарите. Известувањето од изборните кампањи и поизбалансирано од порано. Владиното рекламирање е прекинато. Клучно е власта да практикува нулта толеранција кон сите инциденти на физички и вербални напади или закани врз новинарите, се вели во Извештајот на Европската Комисија за напредокот на Македонија, кој беше објавен вчера.

Според делот за слободата на говорот, Македонија е на одредено ниво на подготвеност во областа на слободата на изразувањето и постигнала значителен напредок од средината на 2017 година.

„Законодавната рамка во голем дел е усогласена и со acquis и со меѓународните стандарди. Измените на Законот за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги се подготвени во консултации со релевантните заинтересирани страни. Постои подобрена клима за медиумите и новинарите се поподготвени да ги критикуваат злоупотребите на јавните личности и цензурата. Сепак, опстануваат предизвици и мора да се спроведува нулта толеранција за физичкото и вербалното малтретирање или заканите кон новинарите. Јавниот радиодифузен сервис треба да се реформи и да се зајакне неговата независност. Земјата делумно ги спроведе препораките од извештајот за 2016 година, пред сè со укинување на владиното рекламирање и намалување на притисокот врз новинарите и медиумите, што овозможи побалансирано известување“, се наведува во извештајот.

Европската Комисија препорачува продолжување на реформите на јавниот радиодифузен сервис и засилување на неговата независност. Се посочува и на преземање мерки за да се поттикне објективното известување и разноликост на гледиштата во медиумите, како и да се охрабрува професионалното однесување од страна на сите медиумски чинители.

Се посочува и на соодветно постапување на органите на редот и на судските власти за случаите на насилство врз новинарите.

Европската Комисија наведува дека Владата направила напори да биде потранспарентна и новинарите сега бесплатно добиваат достап до информации и документи, што е зацртано во Итните реформски приоритети.

Во поглед на заканите кон новинарите, се одбележува дека се јавува пад на притисокот врз новинарите, како резултат на подобрената политичка клима. Се одбележува договорот на власта со Здружението на новинарите од декември минатата година за истрага за случаите на нападнатите новинари. Сепак, како што се наведува во Извештајот за напредокот на Македонија, регистрирањето на напади врз новинари е несоодветно и покренати се многу малку истраги.

„Клучно е властите да спроведуваат нулта толеранција кон сите инциденти на физичко и вербално насилство или закани кон новинарите и тие соодвено да бидат третирани  од страна на полицијата и Јавното обвинителство. Има 21 новопријавен случај на заплашување на новинари и 13 судски процеси во кои се вклучени новинари. Неколку новинари беа меѓу повредените во насилставата во Парламентот на 27 април. Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги забележа непрофесинално известување од страна на јавниот радиодифузен сервис и приватна телевизија во врска со овие настани“, вели Европската Комисија.

Во поглед на измените на законот за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги кои владата во февруари годинава ги одобри и сега предлог-законот е во Собраниска процедура, се напоменува дека некои вклучени страни го изразиле своето несогласување со некои измени, посебно во поглед на финансирањето од државниот буџет. Законската рамка за говорот на омраза според ЕК е генерално усогласена со меѓународните стандарди, но нивното спроведување треба да биде подобрено. Говорот на омраза онлајн и понатаму е нерегулиран.

За Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (ААВМУ) се вели дека својата надгледна улога ја врши поефикасно, вклучувајќи го тука и периодот на изборите. Се напоменува дека ААВМУ почнала процедури за небалансираното известување и прекршување на ограничувањата за платено политичко рекламирање.

Во поглед на известувањето на некои приватни телевизии се вели дека квалитетот напреднал, но сепак во некои медиуми се уште има лошо ниво на професионалните стандарди, со што се нарушува објективноста на информирањето.

„Набљудувањето на Советот за етика во медиумите на Македонија покажува дека е потребна понатамошна работа за подобрување на етичките стандарди. ЕК одбележува дека истражувачкото новинарство е уште во ограничени рамки, како и дека се јавува пад на случаите на навреди и клевета против новинари, со 13 нови случаи во 2017“, стои во Извештајот.

Известувањето на јавниот радиодифузер МРТ било поизбалансирано во последните изборни кампањи споредено со минатото, а се одбележува и дека куќата усвоила Етички кодекс. Сепак, потребни се дополнителни напори и долгорочна стратегија за да се засилат независноста и објективноста во информирањето, како и финансиската одржливост на МРТ.

Во поглед на нејзините финансии, во контекст на финансирањето на буџетот, се вели дека мора постојано да се следи спроведувањето на реформите за да се спречи директно или индиректно политички влијание што би ја поткопало независноста на куќата и би обеззбедило стабилно, предвидливо и достаточно обезбедување средства.

За ААВМУ и другите институции се вели дека немаат капацитети да ги идентификуваат и спречат соработките меѓу медиумските сопственици и политичарите, што пак влијае на уредувачката политика.

Одбележувајќи дека новата влада го сопре владиното рекламирање на комерцијалните медиуми, се вели и дека се намалил бројот на медиуми, со затворањето на МПМ.

Во поглед на професионалните организации, се вели дека нема напредок во заштитата од страна на синдикатот за работните услови на новинарите, поради што, новинарите практикуваат самоцензура и работат со договори на одредено време.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на Фондацијата Отворено општество – Македонија.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Фондацијата Отворено општество – Македонија.


Сите корисници да се запознаат со правните рамки за слободата на изразување на и вон интернет


Скопје, 13 април, 2018 - 9:52 (META) 

Постои голема потреба знаењата за правните рамки кои ја регулираат слободата на изразување онлајн, но и офлајн, да се усвојат од правосудните органи, правниците и генерално сите корисници на интернет на кои тие влијаат беше еден од заклучоците на денешната работилница организирана од Фондацијата „Метаморфозис“ во Клубот на новинари во Скопје.

 Основа за работилницата беше онлајн-публикацијата „Први чекори во разбирањето на слободата на изразување онлајн и офлајн“ чија подготовка е поддржана од страна на Американска адвокатска комора (АБА РОЛИ) и Стејт департментот, како дел од Проектот за Интернет слобода во Источна Европа и Евроазија која е достапна на осум јазици, меѓу кои и на англискимакедонски и албански.

„Иако голем број книги и правни истражувања за судиите или другите правници се објавени на оваа тема, ние веруваме дека сега има уште поголема потреба да се поедностават и објаснат основите на слободата на изразување, особено оние кои се применува во дигиталниот свет. Сето ова е претставено низ призмата на сегашната судска практика на Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП), што треба да биде главната референтна точка за сите европски интернет корисници,“ сметаат уредниците на студијата Богдан Манолеа и Лиана Ганеа од романската организација за дигитални права АпТИ.

Работилницата е дел од серија едукативно-консултативни настани со претставници на државните институции, медиумите, образовниот и граѓанскиот сектор, чија цел е да се подигне јавната свест за основните концепти поврзани со слободата на изразување како и актуелните и релевантните стандарди на ЕСЧП кои се однесуваат на слободата на изразување на и вон интернет.

Дел од учесниците на дискусијата ја истакнаа потребата за континуирана едукација на вработените во правосудството во врска со онлајн светот, посочувајќи го недостатокот на знаења за човековите права и ниската медиумска писменост како основен проблем. Темите опфатени со студијата, одговорноста за содржините и услугите и ограничувањата на слободата на изразување поради низа причини (приватност, национална безбедност, заштита на здравје и морал, судски постапки, авторски права) се актуелни теми во Македонија кои треба да бидат третирани во поширока јавна расправа, а и како дел од образовниот систем уште од најмала возраст.

Во текот на дискусијата за блокирање на интернет, појава карактеристична за земји со авторитарен систем, искусниот новинар Љубомир Костовски посочи дека и во Македонија имаше такви случаи од страна на телеком оператори за политички цели, наведувајќи го случајот на полициската акција за приведување на „Паркобраните“ во 2013 година. Тој укажа дека од МВР е побарано да го истражи тој и сличните случаи на кршење на слободата на изразување во претходните години.

Присутните укажаа на потребата медиумите повеќе да обрнат внимание на овие прашања, потсетувајќи и на преседанот на блокирање на пристапот до Фејсбук во студентските домови од страна на Телеком по барање на МОН по избувнувањето на скандалот со лошите услови за живот во нив во 2014 година, за кој извести само еден домашен медиум („Порталб“).


„Метаморфозис“ организира работилница за слободата на изразување онлајн и офлајн


Скопје, 5 април, 2018 - 14:09 (META) 

Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ организира работилница „Разбирање на слободата на изразување онлајн и офлајн“, која ќе се одржи на 12 април во Клубот на новинари во Скопје.

На работилницата ќе бидат претставени основните концепти во сферата на слободата на изразување, како и актуелните и релевантните стандарди на Европскиот суд за човекови права кои се однесуваат на слободата на изразување на и вон интернет.

Основа за работилницата е публикацијата „Први чекори во разбирањето на слободата на изразување онлајн и офлајн“ чија подготовка е поддржана од страна на Американска адвокатска комора (АБА РОЛИ) и Стејт департментот како дел од Проектот за Интернет слобода во Источна Европа и Евроазија.

Публикацијата е достапна на македонски и албански јазик, кои ќе бидат работни јазици на работилницата, со обезбеден симултан превод.

Пријавувањето трае до вторник, 10 април, до 17 часот преку пополнување на формуларот за регистрација, по е-пошта на contact@metamorphosis.org.mk, или на телефон на 02/3109-325 (лице за контакт Горан Ризаов).


Слободата на изразување, главна тема на регионалниот Самит за слобода на интернет


Струга, 22 март, 2018 - 15:38 (META) 

Состојбите со слободата на изразување во Источна и Централна Европа и Евроазија се главна тема на првата панел дискусија на вториот регионален Самит за слобода на интернет, организиран од Иницијативата за владеење на правото при Американската адвокатска комора (АБА РОЛИ).

На панел дискусијата учествуваа амбасадорката на ОБСЕ во Скопје – Нина Суомалаинен, Роберт Поповски – министер без ресор во Владата на Република Македонија, задолжен за комуникации, отчетност и транспарентност, Елери Бидл – директорка за застапување на мрежата „Глобал војсис“ и Олга Кирилик од украинската организација „Дигитал дефендерс партнерс“, а дискусијата беше модерирана од директорот на Фондацијата за интернет и општество  „Метаморфозис“, Бардил Јашари.

Суомалаинен, цитирајќи ја претходната претставничка на ОБСЕ за слобода на медиуми – Дуња Мијатовиќ потсети дека сè што важи офлајн важи и онлајн, иако дигиталната сфера како релативно нова носи нови предизвици. Меѓу другото, таа рече дека интернетот и слободното изразување, за жал се и платформа за негативни појави како говор на омраза и за тероризам, но во исто време нагласи дека токму таа слобода е и алатка за борба со тероризмот преку нудењето можности за социјална кохезија.

Предлозите за регистрација на онлајн медиумите што ги даде министерот задолжен за отчетност и транспарентност, Роберт Поповски, беа остро критикувани од романскиот претставник, Богдан Манолеа, од „АпТи“ и од Центарот за развој на медиуми од Киргистан, кои потсетија дека Македонија е членка на Советот на Европа и дека треба да ги почитува неговите декларации и стандарди. Министерот Поповски одговори дека тоа е само предлог за дебата и дека Владата никогаш нема да направи со што не се согласува мнозинството од новинарската фела.

Елери Бидл од „Глобал војсис Адвокс“ зборуваше за „Фејсбук“ и неговите правила, односно за неговото право и обврска да се грижи за слободата на изразување, како и за (не)ефикасноста на неговите системи за модерирање, особено за јазиците од регионот.

Олга Кирилик, пак, од украинската организација „Дигитал дефендерс партнерс“ меѓу другото се осврна на праксата на филтрирање и блокирање на онлајн содржини од страна на некои држави и како со тоа се крши меѓународното право.

Самитот, кој се одржува од 22 до 24 март во Струга и на кој се присутни над 120 експерти за слобода на Интернет и активисти за човекови права од Европа и Евроазија и претставници на меѓународни организации продолжи со пленарни сесии и работилници поделени во три основни сфери: слобода на изразување, приватност и кибер-безбедност.


Брисел од Албанија бара брзо затворање на прашањето за имотите на малцинствата


Охрид, 25 април, 2017 - 13:57 (META) 

Еврокомесарот за проширување и за соседска политика, Јоханес Хан, упати апел, Албанија што побргу да ја затвори процедурата за враќање и за компензација на имотот на малцинствата, пишува весникот на македонски јазик „Илинден“.

Во одговор на прашањето на потпретседателот на Европскиот парламент, Димитрис Пападимоулис, во врска со проблемот околу имотот на малцинствата во Албанија, прашање кое е опфатено во последниот извештај за Албанија, Хан наведе дека „овој процес не е гарантиран“.

Според Хан, Брисел од блиску го набљудувал процесот на подготовка на законот за заштита на малцинствата и овој процес опфаќа политички консултации, како и меѓународна техничка експертиза.

Грчкиот европратеник се задржал и на прашањето на слободата на изразување, борбата против корупцијата и организираниот криминал во Албанија, слободата на медумите, како и заштитата на поединците, локалните заедници и малцинствата од нетранспарентните одлуки.


ЗНМ ги осуди нападите врз Јовановски и Тричковски и застрашувањето новинари


Скопје, 3 март, 2017 - 13:36 (META) 

Здружението на новинарите на Македонија се огласи со осуда за „кампањата на застрашување и на понижување новинари што последните денови во Скопје ја спроведуваат непознати лица инспирирани од воинствените изјави на претседателот на ВМРО-ДПМНЕ, Никола Груевски, кој минататa недела ги повика етничките Македонци преку протести да ја спречат опозицијата да формира влада со партиите на Албанците“. Повод за реакцијата се вчерашната провокација кон новинарот Борјан Јовановски, кој беше нападнат во ресторан, и вознемирувањето во семејниот дом на новинарот Бранко Тричковски.

ЗНМ вели дека тие инциденти се директен напад врз слободата на изразување.

„Кукавички е Груевски да ги инструментализира младите за извршување на валканите работи, изложувајќи ги нив и нивните семејства на ризик за неговите политички интереси. Предупредуваме дека ваквите провокации можат да ескалираат во физичко насилство врз новинарите со несогледливи последици. Незамисливо е во 21 век во Македонија новинарите да бидат изложени на притисок и на малтеретирање за јавно искажан став. Оваа срамна кампања има цел да ги заплаши и да ги замолчи новинарите и другите граѓани и сите неистомисленици на власта. Груевски добро знае дека само неинформирани граѓани можат да бидат лесно манипулирани и вовлечени во конфликт“, се вели во реакцијата.

Најстарото новинарско здружение во земјава го повика Груевски „да престане со ширење говор на омраза што поттикнува насилство  и да ги вразуми и да ги смири своите следбеници“. Овој повик на ЗНМ се однесува и на сите политичари и јавни личности да се воздржат од таков воинствен реченик.

ЗНМ апелира сите новинари и медиуми да известуваат професионално и да не долеваат масло на огнот.


Левица: Нападот врз новинарите претставува напад на слободата на изразување


Скопје, 1 март, 2017 - 12:17 (META) 

Левица денеска го осуди нападот на новинарската екипа на „А1он“ за време на протестот „За заедничка Македонија“ и оцени дека ваквиот напад претставува напад врз слободата на изразување и на јавно информирање.

– Бараме одговорност од полициските службеници кои потфрлија во одржувањето на јавниот ред и мир при протестот, но и од организаторите на протестот кои неуспешно ги отстраниле насилниците. Не смееме да го игнорираме фактот што на протестите неретко се забележуваат националистички извикувања и симболика, со што се делигитимира нивната декларативна заложба „За заедничка Македонија“ –  стои во соопштението.

Од Левица истакнуваат дека за кукавичкиот и вандалски напад врз новинарите мора да има одговорност.


Трамп бара одземање на државјанството или затворска казна за палење на знамето на САД


Вашингтон, 29 ноември, 2016 - 17:26 (META) 

Секој што ќе го запали американското државно знаме треба да се соочи со последици, како одземање на државјанството или затворска казна, смета новоизбраниот претседател на САД, Доналд Трамп. Ваквиот став, Трамп денеска го соопшти преку порака на својот официјален твитер-профил.

„Никому не смее да му биле дозволено да го пали американското знаме. Доколку некој го запали, мора да има последици – одземање на државјанството или една година затвор“, напиша Трамп на „Твитер“.

На протестите кои се одржаа во повеќе градови на САД против изборот на Трамп за нов претседател, дел од демонстрантите својот револт го искажаа и со палење на државното знаме на САД.

Дел од светските новински агенции забележуваат дека со ваквата порака Трамп директно ја оспорува слободата на изразување, гарантирана со првиот амандман од Уставот на САД.

Врховниот суд на САД во 1969 година донесе пресуда според која првиот амандаман од американскиот устав, со кој се штитат слободата на говор и политичката слобода, забранува казнување за палење на државното знаме.