Од 1 јануари почнува тригодишниот план за замена на електростатските филтри на РЕК Битола


Скопје, 30 ноември, 2018 - 16:09 (META) 

Заменик-министерот за животна средина, Јани Макрадули, денеска на отворениот ден во Цементарница УСЈЕ информираше дека во декември ќе заврши процесот на третирање на пепелта во РЕК Битола и дека ова прашање се решава, прв пат после 10 години.

„МЗТ Инжинеринг“ е компанијата која што победи на тендер, тендерот беше во вредност од 22 милиони денари, започна во август и завршува во декември. Оние лоши и грди слики што ги гледавме на прашината што се разлеваше во земјоделските површини во Могила и Новаци, тоа повеќе нема да се случува“, одговори Макрадули на новинарско прашање во врска со загадувањето од страна на РЕК Битола.

Тој додаде дека од 1 јануари започнува тригодишниот план за замена на електростатските филтри кои не се заменети од 1980 година. Очекувањата се дека, емисиите на штетни материи ќе се намалат од 100 на 20 како што се пропишува во усогласувањето во Оперативниот план.

„За жал, во 2014 година, обврската за усогласување со Оперативниот план се исполнила од страна на компании кои што се од странски инвеститори. Тоа го направиле Цементарница УСЈЕ, Макстил, но не успеале Југохром, РЕК Битола а се државни компании. И затоа почнуваат преговори за усогласување на Оперативниот план, во кој што сите овие обврски, колку милиграми треба да има емисии, како да се третира прашината, ќе се дел од еден систем кој веќе е поставен во РЕК Битола и кој се работи. Третата активност која е голема во РЕК Битола, е засадувањето на 20.000 багремови дрвца, а ќе бидат засадени вкупно 50.000“, додаде Макрадули.

Тој потенцираше дека „за жал, некој во минатото зел кредит од 50 милиони евра за да донесе топла вода од РЕК до влезот на Битола, без притоа да размисли, дека кога ќе дојдете до влезот, нема што да и правите на цевката.“

„Наместо тој кредит да се искористил обратно или наместо за тие 50 милиони евра да купите по два инвертори за секоја индивидуална куќа и да го решите загадувањето во Битола. Во Скопје, тоа би чинело 47 милиони евра“, додаде Макрадули и појасни дека за РЕК Битола потоа ќе остане процесот на десулфуризација.


Владите свесно го избегнуваат решавањето на еколошките проблеми во име на социјалниот мир


Скопје, 22 ноември, 2018 - 16:44 (META) 

Интервју со Радован Никчевиќ, експерт за поврзување о Советот за регионална соработка на Западен Балкан за климатските промени, каде ги води секторите за енегргија и кологија, за соработката на Балканот и што ја отежнува, како и за за приоритетите на владите во овој сектор.

Со Никчевиќ разговаравме на министерскиот состанок за акција за човековата околината и климата кој се одржува во Скопје.

Господинот Свилановиќ денес изјави дека парите не смеат да бидат изговор за владите ништо да не превземаат во доменот на екологијата. Дали мислите дека се работи само за недостиг на пари или постои и недостиг на волја?

– Недостиг на пари постои, но ситуацијата е доста комплексна. Процесот на имплементација на мерките за заштита од последиците на емисии на штетни гасови и од климатските промени обично доцни зад ЕУ. Често се случува, додека ние тука работиме на имплементацијата на одредени прописи во националните законодавства, ЕУ да подготвува нови, апдејтирани документи. Освен тоа просторот на Западен Балкан е доста фрагментиран со шест недоволно силни економии со сопствени правни рамки и ја отежнува меѓусебната соработка, а ни фали и искуство во имплементација на големи проекти. Токму тоа ние во регионалната работна група за животна средина се обидуваме да го подобриме.

Во Македонија и во регионов, енергетиката почива на термоцентрали. Скапо и неефикасно производство на електрична енергија, а од друга страна енормно загадување како во случајот со РЕК Битола. Како да се натераат владите да се откажат од сегашното потпирање врз јагленот и да градат капацитети на обновливи извори на енергија?

DSC_0401

– Директивата за обновлива енергија, која е вградена во правните рамки на економиите на Западен Балкан е основ по кој се утврдени целите за користење на обновлива енергија до 2020 година. Сите земји работат на таа проблематика, со различен успех, па така Црна Гора, Босна и Херцеговина и Албанија веќе ги остварија поставените цели за 2020 година. Откако ЕК во 2016 година го објави таканаречениот Зимски пакет, во ЕУ се работи на остварување на таргетот од 32 проценти производство на енергија од обновливи извори до 2030 година, додека намалувањето на стакленичките гасови е зацртано да достигне до 40 проценти, енергетската заедница на Западен Балкан сега работи и на таргетите за нашиот регион. Токму тоа ќе биде и главната тема на министерскиот состанок кој за една недела ќе се одвива повторно тука, во Скопје. Потпирањето на јагленот, во овој регион досега главно го диктираа условите на пазарот, бидејќи, за жал цената на енергијата од обновливите извори не беше конкурентна. Единствениот начин да се зголеми учеството на струјата од обновливи извори е со државна поддршка, со субвенции и со тнр.фид-ин тарифи за покривање на разликата во цени и стимулирање на инвеститорите да градат такви капацитети. Но, тука работите полека се менуваат. Цените на фотоволтаиците и на ветрогенераторите постојано паѓаат и стануваат конкурентни, а со процесот на аукции јакне конкуренцијата, цените од ваквата струја паѓаат и со самата економија на обемот се менуваат и условите на пазарот. Потребно е сите повеќе да работиме на проекти за „декарбонизација“ на енергетскиот сектор, преоѓање од користењето на необновливи извори односно фосилни горива за производство на електрична енергија и намалување на потрошувачка на енергија во јавниот сектор и во транспорт, кои се енормни потрошувачи или „буре без дно“.

Значи треба да чекаме нашите влади пазарот да ги тргне од „сонот за јагленот“?

– За жал, нашите влади имаат некои други приоритети, како на пример зачувување на социјалниот мир и економски развој додека заштитата на животната средина се потиснува на маргините за некои подобри времиња кои никако да дојдат. Тоа ние тука се обидуваме да го промениме.

Колку значат за една земја-кандидат како Македонија документите на ЕУ за климатски промени и за енергетската политика кога е таа заглавена со теми како термоцентрали и ендемско загадување?

– Ние самите ги превземаме и ги транспонираме во нашите национални законодавства во процесот на пристап кон ЕУ, а дел од тие прописи стануваат задолжителни за нас преку одлуките на министерскиот совет на Енергетската заедница на Западен Балкан во која членуваат и Украина, Молдавија и Грузија како се потписнички на Спогодбата за енергетската заедница. Но, токму тоа делумно прифаќање на прописи на ЕУ некогаш се прави несмасно. Илустративен беше примерот со воведувањето на таканаречените штедливи сијалици како дел од мерките за зголемување на енергетската ефикасност па така на пазарот на Западен Балкан осамнаа милиони такви сијалици кои навистина штедат преку 75 проценти енергија, но делот од прописите кои се однесуваат нив, а се дел од заштитата на животната средина, а тоа е едукација на корисниците и процедурите и соодветниот третман на отпадот од нив. А, каде е тука еколошката димензија ако таквите сијалици и нивниот опасен отпад во кој има жива, завршат во контејнер и на депонија?

Како можеме да воведуваме стандарди на ЕУ за заштита на животната средина кога некои базични предуслови не сме исполниле, да речеме место третман на отпад имаме нерегуларни депонии, на кои дури живеат и луѓе, шета стока? Цинично е законодавците во нашите земји да се занимаваат со нешто како штедливи сијалици ако не функционираат темелите на заштита  на животната средина …

– Мислам дека се свесни за ова и свесно ги избегнуваат обврските се додека тие можат да се избегнуваат, за жал. Поглавјето 27 за екологија е најскапото. Еве, темата за третман на отпадот – во нашите земји можете да сретнете корпи за селектирање на отпад и тоа убаво изгледа, но жално е што потоа ќе дојде камионот за собирање на отпад и содржината од сите три корпи ќе ги истури на куп и ќе ги однесе на градската депонија. Нема рециклирање,што е срж на системот за селекција. Во сите земји на западниот Балкан  работите, генерално, така стојат.

Ајде што не се рециклира за заштита на природата, зошто никој на овие простори не размислува дека третманот на отпад е и профитабилен бизнис?

– Мислам дека иницијалните инвестиции за такво нешто се превисоки бидејќи не се во прашање само постројките туку и воспоставувањето на целиот тој ланец.

МЖСПП беше ко-претседавач на денешната конференција, но дома овој владин ресор доживува сериозни критики за справувањето со загадувањето. Програмата за справување со аерозагадувањето содржи повеќе козметички отколку суштински мерки и мизерно мал буџет за реализација …

– Проблемот со аерозагадувањето во Македонија и во регионов уште лани на конференцијата во Бон беше препознаено како исклучително сериозен проблем. Но,освен Тетово, тука се уште шест градови од Западен Балкан. Нема друг излез освен да почнеме со сериозно намалување на употребата на фосилните горива и со примена на современи технологии кои овозможуваат поцелосно согорување, вградување филтри … Во спротивно – не ни се пишува добро.


РЕК Битола и РЕК Осломеј загадуваат како 83 европски централи на јаглен


Битола, 14 ноември, 2018 - 9:10 (META) 

Во Македонија оџаците чадат дваесет пати поцрно од Европа. Во Македонија дваесет пати повеќе домаќинства се греат на огревно дрво отколку во Европската унија, а четирите термоелектрични блокови кои користат лигнит (РЕК Битола 1,2 и 3 и РЕК Осломеј) загадуваат како 83 европски централи на јаглен, покажува споредбата на податоците на Статистичкиот годишник на Државниот завод за статистика со податоците на ЕУРОСТАТ и на Алијансата за здравје и животна средина.

Повеќе од 80 отсто од домаќинствата во земјава се греат на цврсто гориво, далеку најчесто огревно дрво. Просекот во Европската Унија е 4,8 отсто, а водечки се Полска со 45 отсто и Ирска со 21, но, за разлика од Македонија, во греењето со цврсто гориво во Европа доминираат пелети и други обработки од дрво кои загадуваат далеку помалкуод огревното дрво.

Според Вкупниот годишен извештај за квалитетот на животната средина за 2017 година, подготвен од Министерството за животна средина и просторно планирање, домаќинствата се најголем загадувач со цврсти честички во земјава:

Уделот на емисиите од секторот домаќинства и административни објекти, (особено од согорување на дрвата) во 2016 година во вкупните емисии на вкупните цврсти честички (TSP) изнесува 43,7 отсто, во емисиите на цврсти честички со големина до 10 микрометри (ПМ10) изнесува 46,6 отсто и 63,3 отсто во емисиите на цврсти честички со големина до 2,5 микрометри (ПМ2,5).

Македонија е во врвот и според измерената концентрација на ПМ10 честички на една мерна станица. Според последниот Извештај за квалитет на воздухот на Европската агенција за животна средина, само шест отсто од мерните станици на континентот во 2016 година регистрирале годишни концентрации на ПМ10 честички поголеми од дозволената од 40 микрограми на кубен метар. Од нив, 92 отсто биле во четири земји; Турција (116 станици), Полска (29), Македонија (13) и Бугарија (11 станици)

Дваесет пати е разликата и во загадувањето од македонските термоелектрични централи, кои користат лигнит, и европските, кои главно користат покалорични типови јаглен, но и далеку посовремени технологии. Во моментов четирите термоелектрични блокови на лигнит емитуваат 3.342 тони ПМ 2,5 честички годишно. Според стандардите за животна средина, нивната вкупна годишна емисија треба да биде 167 тони. РЕК Битола и  РЕК Осломеј немаат добиено А-интегрирана еколошка дозвола, но, благодарение на Енергетската заедница, меѓународно тело за енергетика, имаат рок до 2028 година да ги намалат емисиите на потребното ниво.

АД ЕЛЕМ вчера почна акција за садење на 50.000 багремови садници околу РЕК Битола. Покрај тоа што садат дрвца, РЕК Битола и АД ЕЛЕМ имаат обврска да ги намалaт емисиите на штетни материи од централата преку десулфуризација,поставување филтри, конвертори, одпепелување, можна замена на горива и други мерки.

Според Алијансата за здравје и животна средина, 16 термоцентрали на лигнит во Западен Балкан, со моќност од 16 GW,  испуштаат речиси двојно повеќе ПМ 2,5 честички од сите 296 термоцентрали на јаглен во ЕУ, кои имаат можност од 156 GW. Балканските централи се меѓу десетте најголеми загадувачи во Европа, а РЕК Битола е втора, по Косово А, по количеството ПМ 2,5.

Покрај утврдените извори на загадување, ревизорскиот извештај „Квалитет на воздух – кооперативна ревизија“, наведува дека „Катастарот на загадувачи е нецелосен затоа што недостасуваат податоци за непроизводните извори на емисии и податоци од мерењата на дел од производните извори“.

Пишува: Игор К. Илиевски


ЕЛЕМ: Планирано исклучување на блок 3 во РЕК Битола


Битола, 11 јули, 2018 - 13:16 (META) 

АД ЕЛЕМ информира дека РЕК Битола во текот на вечерта ќе изврши планирано исклучување на блок 3.

„Причината за планираното исклучување е намалениот конзум на електрична енергија во овој период и добрата хидролошка состојба која овозможува производство од хидроелектраните, што дава можност овој период да се искористи за превентивна нега на блокот, отстранување на помали дефекти и за зајакнување на оперативноста и на расположливоста на блокот. Блок 3 ќе биде вратен во мрежа на почетокот на следната недела. РЕК Битола ќе го продолжи континуираното производството на електрична енергија преку блок 2, додека на блок 1 се изведува капиталниот ремонт“, се вели во соопштението на ЕЛЕМ.


ЕЛЕМ ќе ја исклучи електраната Осломеј, ќе го вклучи блокот 2 во РЕК Битола


Скопје, 12 јуни, 2018 - 15:05 (META) 

АД ЕЛЕМ соопшти дека ќе ја исклучи термоелектраната Осломеј и на нејзино место ќе го вклучи блокот 2 во РЕК Битола. Причината за тоа е загриженоста на жителите од населените места околу „Осломеј“ за можно загадување.

„И покрај тоа што дефектот на системот за водено отпепелување е отстранет и ТЕ Осломеј може да работи по сите еколошки стандарди, раководството на АД ЕЛЕМ одлучи да го запре производството на електрична енергија во електраната, имајќи ја предвид загриженоста и сензитивноста на населението од околните места“, велат од ЕЛЕМ.

Блок 2 во РЕК Битола бил подложен на превентивен зафат во текот на викендот, а сега може непречено да се вклучи во производниот процес.


ЕЛЕМ: Условите во тендерот за ископ на јаглен бараат само сериозни фирми


Скопје, 13 април, 2018 - 16:00 (META) 

АД ЕЛЕМ, државниот производител на струја, кој од генералниот секретар на ВМРО-ДПМНЕ, Игор Јанушев, денеска беше обвинет дека ги мести условите за учество на новиот тендер на РЕК Битола вреден 320 милиони денари за да победи фирма блиска до врвот на СДСМ, ги отфрли обвинувањата.

Во соопштение, АД ЕЛЕМ порачува дека условите во тендерот за ископ на јаглен во РЕК Битола гласат „Економскиот оператор во последните 3 години да има извршено ископ на најмалку 900 илјади тони јаглен или 1 милион кубни метри јаловина (земјени или карпести маси) или руда”, од каков било вид.

„Условите во тендерот овозможуваат поголема можност за пријавување на што повеќе економски оператори, а од друга страна, условите се и натаму доволно ригорозни да овозможат пријавување само на фирми кои имаат технички и кадровски капацитет и референци за изведување на одговорна задача, како што е ископот на јаглен во РЕК Битола, од што зависи стабилноста на производствениот процес на електрична енергија за потребите на Р.Македонија. Сакаме да нагласиме дека ВМРО ДПМНЕ неколку дена и дава на јавноста неточни информации и лажни конструкции во врска со јавни набавки во РЕК Битола, кои се демантираат со документацијата која АД ЕЛЕМ и вчера и денеска ја става на увид на целата јавност и исто така на опозицијата“, гласи соопштението од ЕЛЕМ.


Јанушев: ЕЛЕМ го мести тендерот за РЕК Битола за фирма блиска до врвот на СДСМ


Скопје, 13 април, 2018 - 14:04 (META) 

Постои сомнеж дека државниот производител на струја АД ЕЛЕМ ги мести условите за учество на новиот тендер на РЕК Битола вреден 320 милиони денари за да победи фирма блиска до врвот на СДСМ, обвини денеска Игор Јанушев, генерален секретар на ВМРО-ДПМНЕ.

– Согласно тендерската документација – економскиот оператор во последните 3 години треба да има ископано 900.000 тони јаглен, а таква фирма во Република Македонија според информациите со кои што располагаме има само една, тоа е фирмата која важи за блиска до врвот на СДСМ – „Пелистер“ ДОО Битола. Ако тоа е така, другите компании кои се занимаваат со оваа дејност од старт се елиминирани, а со тоа однапред се знае кој ќе го добие тендерот.  Сомнежот е дека oваа тендерска постапка е однапред договорена работа – рече генералниот секретар на најголемата опозициска партија.

ВМРО-ДПМНЕ бара тендерската постапка да биде поништена и да биде распишан нов оглас, со еднакви услови за учество. Јанушев обвини дека власта сакајќи да овозможи простор за нелегални активности смислено го укинала Советот за јавни набавки.

– На површина излегоа причините поради кои беше укинат Советот за јавни набавки, кој беше гарант за законитоста и чувар на јавниот интерес при постапките за јавни набавки. Советот за јавни набавки беше трн во очите на власта, пречка за сите коруптивни шеми, и затоа беше укинат. Цената на неговото укинување сега ја плаќаат граѓаните, од чии пари се полнат сметките на фирми блиски до оваа криминална власт – рече генералниот секретар на ВМРО-ДПМНЕ, напоменувајќи дека вчера партијата обелоденила дека фирмата „Пелистер“ со склучен договор во четири очи во изминатиот период вршеше ископ на јаглен за потребите на РЕК Битола „по цени двојно поголеми од првично предвидените, со што државата плати 1 милион евра повеќе“.


ВМРО-ДПМНЕ: СДСМ и Ковачевски сами да си поднесат кривични пријави


Битола, 3 април, 2018 - 17:08 (META) 

Генералниот директор на РЕК Битола, Васко Ковачевски, и раководството на СДСМ сами на себе да си поднесат кривични пријави за загрозувањето на здравјето на битолчани и животната средина, како што правеа кон претходното раководство, порача ВМРО-ДПМНЕ денеска.

– Раководството на ЕЛЕМ, покрај директната одговорност што ја има со лошото менаџирање со водостојот на Охридското Eзеро, со што неколку дена под вода се поголем дел од улиците и објектите во Охрид, со своето нестручно работење деновиве повторно од незнаење и недобро менаџирање и негрижа предизвикува уште една еколошка катастрофа со расејување на пепелта од депонијата од РЕК Битола низ цела Пелагонија – вели Олга Лозановска од Општинскиот комитет на ВМРО-ДПМНЕ во Битола.

Таа рече дека Ковачевски и власта очигледно заборавиле на ветувањето за чистиот воздух и здравата животна средина „што им беше главна порака на изборите за добивање на гласовите на битолчани“.


ЕЛЕМ објави тендер за купување на механизација за РЕК Битола


Скопје, 26 март, 2018 - 16:47 (META) 

ЕЛЕМ денеска објави тендер за купување на помошна механизација за РЕК Битола, бидејќи ангажирањето механизација при ископот е еден од главните трошоци на компанијата, информираат од таму.

– За таа услуга ЕЛЕМ постојано им плаќа на надворешни фирми, бидејќи сопствена механизација нема. Планираме за 41 милион евра да ја купиме целата потребна механизација и да копаат нашите работници. Со тоа ќе се изврши заштеда, а таа заштеда ќе се одрази на производствената цена на електричната енергија – изјави директорот Драган Миновски.

За ископ на јаглен, преку ангажирање на надворешни фирми ЕЛЕМ последните пет години платиле 212 милиони евра.

Доколку тендерската постапка се одвива во предвидените рокови, машините треба да бидат испорачани до крајот на годината. Со тоа, во 2019 година помошна механизација од надворешни фирми во РЕК Битола нема повеќе да се користи.

Од ВМРО-ДПМНЕ реагираа на пресот на Миновски и во соопштението велат дека „управувањето на ЕЛЕМ од страна на СДСМ го чинело претпријатието осум месеци без сопствена опрема.“

„Откако СДСМ ја поништи набавката отпочнато во време на ВМРО-ДПМНЕ, набавка која во целост ги задоволуваше потребите на РЕК  Битола, сега распиша парцијален оглас за опрема, која не може во целост да ги покрие потребите на претпријатието“, реагираат од ВМРО-ДПМНЕ.


Кривична против ЕЛЕМ и директори во РЕК Битола за загадување на животната средина


Битола, 13 февруари, 2018 - 13:17 (META) 

Секторот за внатрешни работи Битола поднесе кривична пријава против Електрани на Македонија (ЕЛЕМ) и против поранешни и актеуелни директори и раководители во РЕК Битола поради загадување на животната средина и природата.

Како што соопштија денеска од МВР, кривични пријави се поднесени против И.К. (63) од Гостивар, поранешен директор на подружница РЕК Битола, Ј.К. (67) од Битола, директор на подружница РЕК Битола, О.З. (54) од Битола, директор во РЕК Битола, З.М. (44) од Битола, раководител во подружница РЕК Битола и против С.А. (63) од Битола, раководител во подружница РЕК Битола поради постоење основи на сомнение за сторено кривично дело „соизвршителство“ во врска со „загадување на животната средина и природата“.

Кривична пријава е поднесена и против АД Електрани на Македонија – Скопје поради постоење основи на сомнение за сторено кривично дело „загадување на животната средина и природата“.

„Имено, по претходна пријава до СВР Битола и до ОЈО Битола, во тесна координација и дадени насоки за постапување од Јавното обвинителство направени се низа проверки при што е констатирано дека пријавените физички лица, со непридржување кон прописите за заштита и унапредување на животната средина, пропуштиле да ги реконструираат постоечките или да постават нови филтри за прашина. Дозволиле преку работата на пријавеното правно лице да се пропуштаат штетни честички количински повеќе од 50 милиграми на метар кубен“, стои во соопштението на МВР.

Осомничените физички лица, се додава во соопштението, дозволиле да се врши отпепелување на одлагалиштето, каде што често се создавале воздушни вртлози од пепел и земја.

„На тој начин предизвикале пораст на статистичкиот показател на загаденост на воздухот во град Битола, што претставува опасност по здравјето на луѓето“, стои во соопштението.