Владата на Груевски потрошила најмалку 19 милиони евра за книги што не се користат (2 дел)


Скопје, 8 јули, 2018 - 23:20 (META) 

Илјадници лошо преведени книги од помпезно насловениот проект на владата на Груевски „1.050 книги“ скапуваат по влажни магацини. Деветнаесет милиони евра завршија во темните депоа во Скопје и Гостивар. „Порталб.мк“ влезе во мемливите депоа полни со лошо преведени и преплатени книги за коо никој сега не презема одговорност и нема идеја што да прави.

Автор: Фатбарда Цури

1-от дел од сторијата.

Лошиот квалитет на преводот е една од причините зошто овие книги не се користат од студентите, а реакции имаат и од професорите. Според извештаите на МОН, сите овие книги ги исполниле критериумите само од технички аспект (надворешен изглед). Одговорноста за квалитетот на преводите паѓа врз издавачките куќи. Што се однесува до контрола на тој квалитет, тоа не е побарано и не е направено од министерствата.

-Обврските и одговорностите за преводот им припаѓаат на издавачките куќ„ – ни потврди и екс министерката Дескоска. (10.04.2018)

Главниот критериум на министерствата за избирање на една издавачка куќа била најниската цена на понудувачот. Издавачките куќи професионалната способност требало да ја докажат само со документите: листа и примерок на издадена литература во последните 3 години со тираж над 1.000 примероци по издание, и изјава за бројот и квалификационата структура на вработените што ќе ги ангажира за реализација на предметниот договор, вклучувајќи ги и лицата кои ќе бидат ангажирани за стручната редактура, лектура и компјутерска обработка.

Во договорите склучени од министерствата со издавачките куќи, не е предвидена казна или раскинување договор во случај на неквалитетен превод. Од нив исто така не побарано да набројат јасни критериуми за избирање на преведувачи и лектори.

Подолу се договорите со издавачките куќи. Договорот е со издавачката куќа. „Нам Прес“. Со членовите 3, 14, 15, 16 се дефинираат сите должности на издавачите и на набавувачот, односно владината институција. Со членовите 18, 19, 20 се дефинираат условите за раскинување на договор:

Clenovi na dogovorot (3) Clenovi na dogovorot (14,15) Clenovi na dogovorot (16) Clenovi na dogovorot (20)
Според неофицијалните информации на „Порталб.мк“, преведувачи на книгите особено од првата фаза, освен професорите, биле и поединци кои држат настава по англиски јазик и литература во средни училишта. Имало и од тие кои имаат завршено само високо образование и употребувале Google Translate, но оваа информација јавно никој не сакаше да ни ја потврди. Покрај тоа, студент ни потврди дека една од книгите по хемија е делумно преведена од страна на студентите, на кои трудот им бил „исплатен“ со положен испит, а не со пари.

„Органска хемија” – еклатантен пример за научни невистини

Издавачката куќа „Просветно дело“ потпишала договор со МОН за објавување на книгата “Органска хемија” од авторот Џон Мекмури. Книгата не се користи од страна на студентите, бидејќи содржи научни невистини кои што се резултат на несоодветниот превод.

Научни и јазични грешки само во некои делови три страници на книгата „Органска хемија“.

kimia
Околу 50 јазични и професионални грешки ја има само една страница од книгата. Има моменти кога електронското оптоварување е означено со минус (-) а отсуството на електрони во хемиска врска со плус (+), како и случаи каде масата е заменета со тежина. Не дека книгата не е потребна, туку таа не нуди научни факти, а учениците сè уште учат од скрипта, преведена од професорот Агим Шабани, од Одделот за хемија на Универзитетот во Тетово.

Тука може да се најде книгата со грешките, и белешките на професорот.

-Книгата на Mекмури е една од десетте најдобри книги, но таа ни ден денес не се користи од страна на нашите студенти, бидејќи содржи бројни јазични грешки. Истата ја имам преведено од оригиналот и таа ја користам. Јас би препорачал книгата да се преведе од почеток, бидејќи мојата варијанта е скрипта, а не книга – вели професорот Шабани. Agim Shabani
Сличен проблем може да се најде и кај книгата „Етнографија“, на кој посочи емисијата „360 степени“.

 

Преведувачи: Немаме поим каде се наоѓаат книгите

„Порталб.мк“ најде двајца од преведувачите кои беа ангажирани за превод на книгите од македонски на албански јазик. Ни тие немаат повратна информации за тоа како изгледа финалната верзија на книгите што ги превеле.

Поранешниот професор по Методологија на Педагошкиот факултет, сега во пензија, Азиз Шеху вели дека преводот го добил откако бил контактиран од фирмата „Арт Студио“, фирма која што не фигурира во списокот на издавачките куќи кои склучиле договор со МОН. Тој вели дека покрај него, во преводите била вклучена и неговата сопруга, на негова иницијатива и без паричен надомест – тој само сакал преводот да биде направен како што треба.

Шеху, исто така вели дека од четирите наслови што ги превел, ниту еден од нив не можел да го најде во библиотеката со 1.000 книги во Трговскиот центар во Скопје, и ниту пак му била дадена некоја копија. Тој вели дека дури не знае како изгледа конечната верзија на ниту една од нив.

Азиз Шеху-Јас работев од професионален, а мојата сопруга од јазичен аспект. Јас го сторив тоа за да бидам сигурен дека преводот ќе биде во ред, бидејќи не знаев кој ќе го лекторира подоцна. Требаше да ми кажат дека завршила првата верзија на контрола. За време на лектурата нешто може да се промени, со што можеби јас не би се согласувал. Сè уште немам информации дали излегла и првата книга која што сум ја превел пред четири години. Од издавачката куќа, ми се јавија по телефон, и ми рекоа дека се заинтересирани да им преведам книги. Прифатив, иако плаќањето беше минимално – вели Азиз Шеху.

Во меѓувреме, друг професор по математика, Музафер Беќири вели дека не успеал да ги препорача книгите од овој проект на своите колеги или студенти, бидејќи тој самиот не бил поканет на нивните промоции.

-Веќе 16 години сум пензиониран и искрено немав прилика да се видам со универзитетските професори за да им ги препорачам овие книги. За нивното промовирање биле ангажирани други луѓе и за жал во овие промоции, јас како преведувач не бев поканет. Можам да кажам дека сум превел околу 40 наслови, и дека имам планирано оваа година да преведам уште една книга која што има околу 600 страници. За жал, објавените книги ги немам – рече Беќири.

Овој владин проект сите обврски за квалитет им ги довери на издавачките куќи, што, според професорот Шеху, не требаше да се случи. Тој предлага дека за такви проекти првично треба да бидат формирани комисии во МОН и книгите да бидат преведени директно од англиски, а не од македонски, како што беше досега.

Magazina në Gostivar 2
-Работата треба да биде многу поорганизирана и да не биде оставена на било кого. Не треба да се остави на издавачките куќи, затоа што тие не можат да ги најдат соодветните луѓе за превод, а уште помалку за лекторирање и уредување. Треба да се види кој е преведувачот, кој знае англиски, а кој македонски и албански. Јас сум преведувал од македонски. Имаше случаи кога се мешаа поимите за м­­аса и сила. Брзината и забрзувањето исто така беа измешани -, вели професорот Шеху.

Утре ќе читате: КОИ СЕ ИЗДАВАЧКИТЕ КУЌИ КОИ ДОБИЛЕ ПАРИ?

Оваа новинарска истражувачка  сторија е поддржана од Фондацијата Отворено општество – Македонија. Содржината е единствена одговорност на авторот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги изразува гледиштата и ставовите на Фондацијата Отворено општество – Македонија.FIOOM logo new 2011


Владата на Груевски потрошила најмалку 19 милиони евра за книги што не се користат и скапуваат во магацини (I дел)


Скопје, 8 јули, 2018 - 13:55 (META) 

Илјадници лошо преведени книги од помпезно насловениот проект на владата на Груевски „1.050 книги“ скапуваат по влажни магацини. Деветнаесет милиони евра завршија во темните депоа во Скопје и Гостивар. „Порталб.мк“ влезе во мемливите депоа полни со лошо преведени и преплатени книги за кој никој сега не презема одговорност и нема идеја што да прави.

Автор: Фатбарда Цури

770 наслови се печатени во тираж од 1.000 примероци по книга и најмалку 19 милиони евра народни пари се потрошени преку десетгодишниот владин проект „Превод на 1.050 стручни и научни книги и учебници од кои се учи на врвните универзитети“ реализиран од Владата на Република Македонија во периодот 2008 – 2017 година, покажува истражувањето на „Порталб.мк“.

Иако целта на проектот беше литературата да ја користат студентите во Македонија, таа намерно или ненамерно е промашена – повеќето од книгите не се користат поради спорниот превод и бројните грешки.

Неколку десетици илјади примероци се наоѓаат во нечист и неуреден магацин на Министерството за образование и наука во Гостивар и уште десетици илјади други во исти услови во магацините на Министерството за култура во Скопје.
За неколку стотици примероци нема ни трага ни глас, не се знае ни што се е објавено затоа што нема соодветна евиденција.

Исто така, постои сомнеж за бројни прекршувања на Законот за јавни набавки. На тендерите добивале фирми кои биле партиски донатори.

„Порталб.мк“ открива дека првично била планирана само една фаза за превод на 500 наслови, но како минувале годините, бројот на наслови се зголемил.

Проектот, кој низ годините е преименуван во различни имиња поминал низ три фази:
• Прва фаза: чини околу 323.167.240 денари (5.254.752 евра), бројката може да биде поголема бидејќи недостига тендерската документација за 280.000 книги;
• Втора фаза: 678.411.405 денари (10.984.656 евра)
• Трета фаза: 182.500.000 денари (2.954.991 евра)
• Вкупно три фази: 1.184.078.640 денари или 19,172,284.89 евра.

ПРВА ФАЗА – Многу министерства, фали тендерската документација Како што дознава „Порталб.мк“, проектот започнал во 2008-та година кога Секретаријатот за европски прашања на чело со Ивица Боцевски (сега амбасадор во Бразил) се обврзал да го координира процесот. Според планот на Боцевски, морало да се спроведат тендерски процедури во 16 министерства, но иако побаравме од сите, документи од тендерите добивме само од 6 министерства. Планот бил да се објават 500 наслови во 1.000 примероци, вкупно 500.000 книги, но досега, документи има за само 220.000 објавени примероци од книги од ова фаза. Никој од Секретаријатот, Владата и министерствата, иако ги контактиравме повеќе пати, нема информации што се случило со останатите планирани 280 наслови. На нашите прашања зошто се објавени 220 а не 500 наслови, дали имало тендерска постапка, дали се потрошени пари, ни одговорија дека „немаат документи“ и „немаат евиденција“, а од Бирото за јавни набавки ни кажаа дека немат информации во нивниот систем за тендери направени за ова намена.

Преку Законот за пристап до информации од јавен карактер на кои позитивно одговорија овие 6 институции, „Порталб.мк“ дозна дека само за 220 наслови (од вкупно 500) се потрошени 323.167.240 денари или 5,254.752 евра. Најскапиот наслов е финансиран од МОН со 2.625.165 денари, а најевтиниот од Министерството за екологија (МЕ) со 495.705 денари.

ВТОРА И ТРЕТА фаза: Владата нарачател, МОН изведувач

Според документите кои што ги обезбеди „Порталб.мк“ втората фаза на владиниот проект „Превод на 1.050 стручни и научни книги и учебници од кои се учи на врвните универзитети“ започнала во 2009 година и се реализирала само од МОН. Ова фаза опфаќа две тендерски постапки, едната во 2009 година, а втората во 2010. Преведени и печатени се 500 наслови во 1.000 примероци, вкупно 500.000 книги. За ова намена, МОН потрошил околу 700 милиони денари за двата тендери, поточно 673.905.398 денари. Иако со помал број на наслови во споредба со претходните фази, третата фаза чини 182.500.000 денари или околу 3 милиони евра (2.977.161 евра). Преведени и печатени се 50 наслови во 1.000 примероци, вкупно 50.000 книги.

Во ова фаза променет е и пристапот во однос на насловите кои требале да се преведат. Ако во првите фази се преведоа книги од Франција и Велика Британија, тендерот на последните 50 наслови предвидува: „Превод со откупени авторски права, стручно редактирање, лектура, компјутерска обработка, печатење и дистрибуција на 50 книги на кои се користат во 10 најдобри универзитети во светот според Шангајската листа за 2015 година“.

Од вкупната бројка на насловите од сите три фази 205 наслови се на албански јазик.

Магацинот во Гостивар: илјадници книги се чуваат во нечист и влажен простор

„Порталб.мк“ на 9 март оваа година го посети магацинот во Гостивар каде што се чуваат примероците од книгите на албански јазик. Магацинот е во многу лоша состојба, има влага и прашина, валкан е и пренатрупан со книги од 2009 до 2017 година за кои не се води никаква евиденција. Книгите се речиси ставени на земја и не се наредени по никаква основа, ниту алфабетска, а нема ни ознаки која книга на која фаза припаѓа. Обичниот граѓанин не може да знае дека во овој магазин се чува еден „капитален проект” и дека му припаѓа на една државна институција, која троши народни пари – нема табела со ознаки. Во него има околу 25.000 примероци од насловите кои не се распределени во ниедна институција. Од МОН кои ни ги отворија вратите на магацинот, немаат одговор зошто овие книги се неупотребливи и оставени на овој начин и за одговорноста што треба да се сноси за оваа штета. Тие не известија дека уште десетици илјади други книги во исти услови се наоѓаат во магацините на Министерството за култура во Скопје.

Неколку десетици книги биле испратени на Државниот универзитет во Тетово (ДУТ), ни потврди портпаролот Селам Сулејмани, но не прецизираше колку точно наслови биле дадени од МОН. Книги од овој проект нема ниту Универзитетот „Мајка Тереза“, ниту Универзитетот на југоисточна европа, ниту на Балканскиот Универзитет, ни потврдија портпаролите од овие три универзитета.

Ревизорот: МОН продолжил да ги крши законските одредби за јавни набавки

За проект што траел 10 години, се направени само две ревизии, и тоа генерално за работата на Министерството за образование и наука, едната во 2010 година, а втората во 2016 година. Ревизијата наведува дека МОН ги прекршило законските одредби како што се: обезбедување конкуренција, еднаков третман на конкурентите, недискриминација, транспарентност, рационално и ефикасно користење на средствата, како и распределба на средствата според договорот за јавната набавка.

„За време на ревизијата беа забележани повреди на тендерските одредби од страна на издавачките куќи, особено во делот на доставување на објавените книги. Издавачките куќи не се третирани исто, на некои им е даден подолг временски период, а на некои пократок. Исто така, увидено е дека го се надминал двомесечниот рок за откупување на авторските права, иако МОН за тоа платило однапред. Согласно член 27 од Законот за јавни набавки, се гледа дека МОН го прекршил на законот бидејќи потпишал договор за јавна набавка со пониска вредност. Набавките беа направени и преку склучување договор со издавачките куќи без јавен конкурс во износ од 2.368.000 денари“ се вели меѓу другото во ревизорскиот извештај за работата на Министерството за образование во периодот 2008 – 2009.

Во ревизијата направена во 2016 година, кога на чело на Министерството за образование и наука беа Абдулаќим Адеми (2014 – 2016) и Пиштар Луфтиу (2016 – 2017), се вели дека препораките од ревизијата направена во 2010 година не биле земени предвид и дека МОН продолжил да ги крши законските одредби за јавни набавки.

„Не се води евиденција за примените и издадените книги/учебници од проектот 500 научни и професионални книги, нема склучено договор за примопредавање со државните институции, органи и установи на РМ на кои што истите им се издадени, не е обезбедена доверлива документација врз основа на која би се евидентирале трошоците на проектот, не е почитуван во целост Законот за јавни набавки при набавка на книги и услуги не бил целосно почитуван и за 2009 година не е дадена јасна слика за финансискиот извештај“, се вели во ревизорскиот извештај.

Исто така, проблемот со неуредниот магацин во Гостивар е наведен и во извештајот на Државната ревизија за 2016-та година.

„Во магацинот каде што се доставуваат книгите/учебниците не се води целосна евиденција за примените и издадените наслов/учебници на државните институции, органи и установи на РМ, со што Министерството нема податок за вкупниот број на примени и издадени наслов/учебници“.

Сепак, и по две години од МОН нема никаков список на институциите кои добиле книги и од која издавачка куќа.

„Порталб.мк“ побара став од Министерството за образование и наука за наодите на ревизијата, оттаму поранешната министерка Рената Дескоска изјави кратко дека „Се прави внатрешна ревизија. Но, тоа е внатрешно. Ако откриеме нешто, тогаш ќе ја известиме јавноста„. (10.04.2018)

Оваа новинарска истражувачка сторија е поддржана од Фондацијата Отворено општество – Македонија. Содржината е единствена одговорност на авторот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги изразува гледиштата и ставовите на Фондацијата Отворено општество – Македонија.


Џафери: До сега се преведени 17.000 амандмани, поднесени се за да направат блокада


Скопје, 30 јануари, 2018 - 11:01 (META) 

Претседателот на Собранието, Талат Џафери, вели дека до овој момент се преведени 17.000 амандмани, од вкупно 35.569 амандмани кои опозицијата ги поднесе за Законот за употреба на јазиците.

„Има членови кои имаат и по 300 амандмани, како што е случајот со членот 5, за кој ќе треба време да се преведат. Очигледно е дека ова е политичко прашање и амандманите се донесени да го блокират Законот за употреба на јазиците. Секое можно прифаќање на еден амандман би претставувало закана за Уставот. Во парламентарната процедура законот е усогласен со Уставот и не постои основа за да се смета за неуставен“, изјави Џафери на брифингот со новинарите.

Денеска во Собранието, во 12 часот ќе продолжи 32. седница на која како осма точка е ставена расправата за Законот за јазиците.

Претседателот на Собранието, Талат Џафери вчера ја прескокна оваа точка, бидејќи како што рече, „немало технички услови“ за расправата.


Високи поетски признанија за Шипинкаровски, Петрески и за Мундишевска-Велјановска


Струга, 25 март, 2017 - 17:06 (META) 

Струшкиот поет Петко Шипинкаровски е добитник на Висока награда и на диплома од прв степен за песните „Езеро“, „Мочуриште“ и „Плагијат“, како и на наградата „Јубилејна грамота“ за учество на десеттиот Меѓународен славјански конкурс за преводи во поезијата (2016, 2017).

Конкурсот го распиша еден од најголемите руски портали „Стихи ру“ од Москва, организиран од руската поетеса Олга Малцева Арзиани.

На овој меѓународен поетски натпревар наградени се и поетите Христо Петрески и Весна Мундишевска-Велјановска.

Шипинкаровски беше награден меѓу големиот број поети од Русија, Бугарија, Украина, Белорусија и од Канада, номинирани од Меѓународното жири во состав Владимир Манчев, претседател и Евгенија Георгиева (Бугарија), Соловевна Валентина-Василевна, Елена Арзиани и Олга Малцева-Арзиани од Русија.

За овој голем поетски меѓународен натпревар, циклус од дваесетина песни се преведени од Вања Ангелова (Бугарија) на бугарски јазик и од Олга Борисова (Русија) на руски јазик, а песни на рускиот поет Александар Књазев (Русија) се преведени од руски на македонски јазик од Шипинкаровски.

Песните на македонските поети Шипинкаровски, Петрески и Мундишевска-Велјановска ќе бидат публикувани во збирно издание, алманах.


Никуљски: Не може преводот да се третира како стока на продажба


Штип, 14 март, 2017 - 19:32 (META) 

„На тендерите што се распишуваат за превод или за ангажман на преведувач, основен и единствен критериум е цената. Не може преводот се третира како да е сапун или прашок или некоја друга стока и цената да биде главната причина поради која го ангажирате преведувачот“, е ставот на претседателката на Здружението на преведувачи, Огнена Никуљски.

– Ние, како здружение, имаме усвоено светски стандард, каде се објаснети чекорите што треба да се почитуваат за еден превод да биде како што треба. И тоа од почетокот на добивањето на делото, од преводот, лектура, па до стручен преглед кој недостига кај нас. Го имаме примерот со „1.000 дела“ кои постојано се критикуваат, а всушност се работи за тоа дека не може еден преведувач да биде стручен за сите области на човечката активност и мора да има стручњак од таа област, кој потоа ќе го прочита преводот и ќе го коригира. Ќе му даде стручна концизност и тогаш таа книга ќе може да се чита и да се разбере, а не да имате ситуации во која книгите ќе мора да се толкуваат – објасни Никуљски.

На денешната работилница за преведување и толкување во Штип, Никуљски одговори на критиките за „сиромашниот“ македонски јазик.

– Не се работи за тоа дека македонскиот јазик е сиромашен. Напротив, ние не го знаеме доволно. Не се трудиме да го збогатуваме речникот, во преведувањето никој не ве ограничува дека мора да биде тоа литературен збор. Преведувачите години трошат за да дојдат до одреден термин кој сигурно постои во македонскиот јазик. Доколку нема, преведувачот треба да биде тој што ќе го направи тој збор што ќе го одразува соодветниот поим – рече претседателката на Здружението на преведувачи, Огнена Никуљски.


Едицијата „Бајки од Македонија“ преведена и на англиски јазик 


Скопје, 3 ноември, 2016 - 12:39 (META) 

По големиот успех на домашниот пазар, едицијата „Бајки од Македонија“ станува достапна и за светската читателска публика, во превод на англиски јазик.

Англискиот превод на едицијата „Бајки од Македонија“ беше претставен и на еден од најголемите светски саеми на книгата, саемот во Франкфурт, пред издавачи од целиот свет.

Бројни издавачи од балканските земји, Средна Европа, Исланд и Азија – Малезија, Тајланд, Кина, Јапонија, Кореја и од Тајван покажале интерес за пласман и за промоција на овие бајки.

Едицијата „Бајки од Македонија“ е составена од четири бајки од македонското народно творештво – „Вејко Северко“, „Двата цара“, „Момчето што се скри во златното јаболко“ и „Девојчето и дванаесетте месеци“.

Креативните решенија и илустрациите за четирите приказни ги изработи младата илустраторка Катерина Николовска, која беше избрана на јавен конкурс.

Проектот „Бајки од Македонија“ е реализиран од Движењето за поддршка на креативноста „Иво Лауренчиќ – Браво сине“, во соработка со издавачката куќа „Арс Ламина“, која беше учесник на саемот на книгата во Франкфурт.


Промовирани нови 10 книги од проектот за превод на стручни и научни книги


Скопке, 9 јануари, 2015 - 15:52 (META) 

Денеска беа промовирани нови 10 наслови од областа на медицината и на стоматологијата, транспортот и телекомуникациите, туризмот и бизнис-логистиката, правото, ликовната уметност, природноматематичките науки, како и од областа на машинството и на електротехниката. Оваа промоција се одржа во рамки на владиниот проект за превод на 1.000 стручни и научни книги од кои се учи на врвните светски универзитети.

Со денешната промоција, вкупниот број преведени книги од реномирани светски автори изнесува 907.


СДСМ: Да се објават резултатите од конкурсот за превод на македонски книги


Скопје, 5 ноември, 2014 - 13:17 (META) 

СДСМ бара Министерството за култура да ги објави резултатите од конкурсот за превод на македонска литература на странски јазици. Роберт Алаѓозовски, претседател на Комисијата за култура на СДСМ, вели дека, според нивните информации, дел од грантовите биле со понижувачки мал износ.

– Со обајавување на имињата на авторите, ќе се открие дали е исполнет критериум за репрезентативни дела на македонската литература и дали во сите случаи се постапувало во согласност со критериумот за избегнување на конфликт на интереси – вели Алаѓозовски.

Тој додава дека овој пример покажува дека лошо е спроведена евалуацијата на целокупната реализација на Акцискиот план за развој на културата 2014-2017.