Интернетот расте, а со него и цензурата, малтретирањето и лажните вести


Лос Анџелес, 12 април, 2018 - 15:02 (META) 

Голем дел од луѓето стануваат сè посвесни за вистинското влијание на интернет врз нашите општества, економии и личната благосостојба, односно ги отвораат очите за фактот дека „колку е здрав интернетот“ не  е само техничко прашање, туку и „човечко“, се вели во извештајот „Здравствената состојба на интернетот 2018“ подготвен од Фондацијата „Мозила“.

Според подготвувачите, не е лесно да се даде кус одговор на прашањето во каква состојба е интернет и неговите корисници, но сепак посочува дека работите се подобруваат во три категории: пристап, достапност, енкрипција.

Наспроти тоа, приликите се влошуваат во поглед на цензурата, онлајн-малтретирањето и користењето на електрична енергија.

Извештајот „Здравјето на интернет 2018“ е групиран во пет категории: приватност и сигурност, отвореност, дигитална вклученост, веб-писменост и децентрализација. Според авторите, во текот на минатата година, најголемите причини за загриженост на „здравјето“ на интернет се сигурноста на интернетот на нештата, лажните вести и преголемите ИТ играчи.

Во делот за лажните вести како пример преку кој се илустрира овој феномен е искуството на дел од тимот на македонската Фондација за интернет и општество „Метаморфозис“, која од 2012 година со помош на УСАИД го има основано Сервисот за проверка на факти од медиумите.

За лажните вести, инаку, покрај „дежурните“ теми за Русија и изборите во САД во 2016 година, се одбележува дека дезинформирањето на социјалните медиуми станува тема што го загрижува целиот свет.

Истовремено се предвидува дека до 2020 година, дури 30 милијарди различни уреди ќе бидат онлајн, што може да бидат злоупотребени од злонамерни луѓе или фирми. Надминување на опасноста ќе значи поправање на лошиот софтвер, хардвер и практики на користење.

Како прва во „нездравите“ области е наведена категоријата на отвореноста и податоците, односно блокирањето на пристапот до социјалните медиуми и апликациите за комуникација, за огромен дел од светската популација. Тоа е случај во Кина, Русија, Индија, Турција, Иран, Украина, Египет, Бразил и Судан.

Во поглед на дигиталната вклученост, се вели дека иако медиумските компании стануваат посвесни за онлајн-малтретирањето, ситуацијата станува критична. Притоа, многу крупни играчи почнуваат да ја користат вештачката интелигенција, но таа, како што се наведува во извештајот, некогаш по грешка го блокира слободниот говор.

Во листата на негативности е вклучено и сè поголемото користење електрична енергија поврзано со интернет-активностите.


И министерските трошења во бифеата на државните институции ќе бидат објавувани


Скопје, 2 март, 2018 - 16:43 (META) 

Не само предложениот дневен ред од седниците на владите, туку актуелната власт планира целосниот усвоен дневен ред, материјалите и записите од седниците на Владата јавно да се објавуваат, рече Роберт Поповски, министерот без ресор задолжен за комуникации, отчетност и транспарентност на денешната средба со претставниците на медиумите и невладините организации, на која се расправаше за актуелните политики и процеси поврзани со транспарентноста и работата на Владата.

– Сепак, ве молам за трпение. За да го спроведеме сето ова потребна ни е администрација што може да го следи чекорот. Тука имаме сѐ уште сериозни проблеми. Луѓето се ненавикнати да комуницираат на ваков начин. Тешко разбираат дека нема што да се крие – рече Поповски.

За Законот за медиуми, Поповски рече дека сѐ уште не е одлучено дали тој ќе се менува или не и одлуката за ова допрва треба да се донесе, но вакви дилеми нема кога станува збор за Законот за слободен пристап за информации. Тој бездруго ќе се менува за што дебата е почната, а потребата за ова е утврдена. Измени ќе има околу брзината на доставувањето на информациите, ќе се намали рестриктивноста во однос на информациите кои ќе бидат јавни и ќе се разгледаат ингеренциите на Комисијата за слободен пристап до информации од јавен карактер.

Во однос на објавувањето на документите, кои се неопходни за да се поднесе барање за слободен пристап до информации, досега тие се објавени од страна на министерствата, а оваа листа е проширена и на други институции, додека до општините и оние институции врз кои Владата нема директни ингеренции, испратени се препораки за објавување на овие документи за граѓаните и медиумите да можат полесно да поднесуваат вакви барања.

Поповски додаде и дека Владата започна да ги објавува договорите што се склучуваат со фирмите и другите продавачи на добра и услуги за потребите на државата. Овие договори се објавуваат на страницата на Бирото за јавни набавки, за што тој рече дека не е идеално решение и дека најдобро би било тие да се објавуваат на страниците на министерствата.

Многу брзо ќе почнат да се објавуваат сите трошења и на министрите, замениците министри и државните секретари во министерствата на Владата.

– Сите трошоци што се направени до министрите, замениците министри и државните секретари во периодот 1 јуни – 1 декември, значи првите 6 месеци, ги сублимираме, се изработува софтвер и ќе бидеме подготвени многу скоро да ги објавиме. И во форма на точни финансиски показатели и во форма на наративен извештај којшто треба да ги објасни активностите, трошењата и така натаму. Одевме до детали, има многу нејаснотии кај луѓето што треба да ги пополнат извештаите, се обидуваме со табеларен приказ, со сето она што можеме, да им помогнеме на сите.  Имавме дилема дали бифето во Влада, бифето во Министерството за сообраќај и врски, и тн., подлежат на објавување и, да, подлежат, па на крајот да се види колку вода и колку кафиња сме испиле. Тоа е наша работа и наша обврска – рече Поповски.

Во тек е и декласифицирањето на информациите и Владата работи на тоа, но, Поповски рече дека и тука има проблеми зашто Владата се соочува со прашања од типот од кога, односно од кој датум да почне декласифицирањето.

Сепак, се работи на ова со цел да се декласифицира сѐ што е можно, особено што има многу документи („море од документи“, како што се изрази) кои можат да се декласифицираат зашто, како што рече, навика била порано да се класифицира сѐ и сешто на затворени седници на Владата.

Во текот на расаправата, присутните главно позитивно се изразија за напорите на власта на планот на транспарентноста, додека забелешки имаше за веќе усвоената одредба во новиот Закон за аудио и аудио и визуелни и медиумски услуги со која се утврдува процентот од буџетот, кој ќе и се доделува на Македонската радио телевизија, особено одредбата во која доделувањето на средствата е условено со финансиската состојба на буџетот. Имаше и барања Владата веќе да почне да обраќа повеќе внимание и на транспарентноста и отчетноста на институциите надвор од централната Влада, како што се самостојните агенции, локалната самоуправа и јавните претпријатија, а новинарите од медиумите на албански јазик изразија загриженост и негодување заради затвореноста на коалициониот партнер ДУИ, чии претставници бојкотираат редица медиуми за кои сметаат дека не им се наклонети.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


Истражување: Судовите во Македонија се најмалку транспарентни во регионот


Скопје, 13 јули, 2017 - 17:14 (META) 

Отвореноста на судовите и на јавните обвинителства во регионот не е на задоволително ниво, покажа истражувањето за степенот на отвореност на судските органи во регионот, спроведено во шест земји од регионот, во рамки на проектот „Актион СЕЕ – Одговорност, технологија и мрежа на институционална отвореност во Југоисточна Европа“, кој го спроведува Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“.

Во просек, судовите во регионот задоволуваат 48 отсто од индикаторите за отвореност, додека јавните обвинителства задоволуваат 40 отсто. Транспарентноста на судовите е многу важен елемент кој придонесува кон независност на судството, а транспарентноста во работењето на судовите и јавноста на постапките можат да придонесат за зголемување на довербата на граѓаните во судскиот сиситем.

Судовите во Република Македонија исполнуваат 52 проценти од индикаторите на отвореност, додека Судскиот совет на РМ е незначително подобар и исполнува 58 отсто од индикаторите на отвореност.

Во поглед на обвинителствата, Јавното обвинителство исполнува 51 процент од индикаторите на отвореност, Советот на јавните обвинители исполнува само 38 отсто, а недоволно исполнување на индикаторите од 26 отсто се бележи кај основните и вишите јавни обвинителства.

„Исполнувањето на индикаторите за транспарентност од страна на судовите во Македонија е на најниско ниво, односно судовите исполнуваат само 33 отсто од индикаторите, а кои подразбираат објавување на информациите за организациската структура, буџетот за работа и објавувањето и пристапот до информациите за јавните набавки. За подобрена транспарентност на основните судови, неопходно е да ги објавуваат годишните извештаи за работа на своите веб-страници, што беше констатирано како недостаток при ова истражување. Голем број од основните судови ги немаат објавено овие извештаи, што влијаеше на ниското исполнување на индикаторотот за транспарентност“, се вели во истражувањето.


Законодавната власт во Македонија е под нивото на отвореност во регионот


Скопје, 21 април, 2017 - 13:37 (META) 

Законодавната власт во Македонија е најотворена во споредба со извршната и судската власт, но сепак според нивото на отвореност е под регионалниот просек, покажа истражувањето за степенот на отвореност на институциите во шест земји од регионот, во рамки на проектот „Актион СЕЕ – Одговорност, технологија и мрежа на институционална отвореност во Југоисточна Европа“, кој го спроведува Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“.

Според резултатите од истражувањето, македонското Собрание исполнува 59 отсто од индикаторите на отвореност, што е под просекот од 63 отсто отвореност на парламентите во регионот.

„И покрај длабоката институционална криза, Собранието сепак е најотворениот прозорец од трите власти, кој редовно ги објавува дневните редови за работа на пленарните сесии и на работните тела, видеозаписите и стенограмските записи од пленарните седници, присуствата и начинот на гласање на пратениците на пленарните сесии, контактите и биографиите на пратениците (но не и нивните плати и средствата кои тие ги побарале за надомест на патните трошоци, а кои секогаш се предмет на интерес и на критика од јавноста и од медиумите), како и редовно објавување на годишните извештаи. Во оваа смисла, Собранието може да претставува пример за отвореност за другите власти, особено за Владата, која не ги објавува ниту дневните редови за работа, ниту записниците и заклучоците од одржаните седници“, се вели во истражувањето.

Надзорот покажува дека собранијата во регионот се главно нетранспарентни кога станува збор за објавување податоци од седници на парламентарни комисии и најчесто не ги задоволуваат ниту минималните меѓународни стандарди на буџетска транспарентност, кои налагаат достапност на финансиските документи за јавноста.


Извршната власт во Македонија со најнизок степен на отвореност во регионот


Скопје, 30 март, 2017 - 12:39 (META) 

Извршната власт во Македонија е на последно место во регионот според степенот на отвореност, покажува истражувањето направено во рамки на проектот „Актион СЕЕ“ имплементиран од Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“.

Според Тамара Ресавска, проектен координатор во „Метаморфозис“, анализата е направена врз основа на веб-страниците на институциите, законската регулатива, подзаконските акти и прашалници испратени до институциите.

– Македонија стои најниско во регионот според отвореноста на извршната власт, односно има 36 отсто отвореност според индикаторите, што е поразително. Треба да се работи повеќе на имплементација на преземените обврски. Законот за пристап до информации од јавен карактер е одличен и се наоѓа на високо место, но имплементацијата е слаба. Институциите ги игнорираат и не одговараат на барањата од новинарите за информации од јавен карактер – вели истражувачот Данче Даниловска.

Според истражувањето, македонската влада е на последното место во регионот и исполнува 52 отсто од индикаторите и притоа воопшто не е транспарентна со владините седници, не се објавува дневниот ред, нема записници од седниците ниту, пак, документи.

Отвореноста на министерствата, исто така, е најмала во регионот и исполнува само 32 отсто од индикаторите. Најслабо рангирано министерство, според отвореноста, е Министерството за одбрана, а највисоко котира Министерството за труд и за социјална политика.

– Во делот за јавни набавки, министерствата објавуваат само 13 отсто од годишните планови за јавни набавки. Уште попоразителна е состојбата со другите извршни органи, кои имаат 25 отсто отвореност, а нивната интеракција со граѓаните е најниска во регионот, односно изнесува 11 отсто – вели истражувачот Нада Наумовска.

Истражувањето за извршната власт е спроведено регионално во шест земји од Западен Балкан, во периодот од октомври до декември 2016 година, за да се види колку институциите се придржуваат до стандардите на отвореност. Во Македонија се анализирани 112 институции, а денеска беа презентирани податоците за владата, 15 министерства и за 39 извршни органи. Вакви истражувања ќе се повторат во 2017 и во 2018 година, по што ќе произлезат препораки за институциите како да ја подобрат отвореноста.