Стејт департментот виде потчинети медиуми, напади врз новинари и недоверба на јавноста


Скопје, 23 април, 2018 - 11:47 (META) 

Бројни проблеми со закани и напади со новинари, медиуми потчинети на политиката и економските интереси и недоверба на јавноста во медиумите се дел од крупните проблеми што ги нотира извештајот за состојбата со човековите права за 2017 година за Македонија, подготвен од Стејт департментот на САД.

„Уставот обезбедува слобода на изразување, вклучително и на медиумите, но владиниот притисок на медиумите, неказнувањето на сторителите на насилство врз новинарите и другите вработени во медиумите, како и медиумски пазар поделен по линиите на политичките партии, се и понатаму проблем“, одбележува извештајот.

Пренесувајќи ја на почетокот на својата оценка и анкетата на Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ за 2016 и 2017, во која се откри поразителниот факт дека само 5 отсто од граѓаните во потполност им веруваат на медиумите, Стејт департментот, потсетува и на реакцијата од 28 април на шест медиумски организации, меѓу кои и Здружението на новинарите на Македонија (ЗНМ) и Европската федерација на новинари, во која беше обвинета претходната влада дека не ги почитува слободата на изразување и слободата на медиумите и дека не презема мерки за заштита на новинарите.

Ограничен број медиумски чинители активно изразувале мноштво гледишта без одредени рестрикции, но медиумските куќи и известувањето и понатаму се поделени по политички линии, се вели во извештајот, во кој се цитираат и согледувањата на „Фридом хаус“ од 2 февруари 2017, дека многу приватни медиуми се во сопственост на бизнисмени, кои ги злоупотребуваат за своите комерцијални интереси или за да дојдат до придобивки од владата“.

Се наведува и извештајот на ЗНМ од април за медиумската ситуација до стапувањето на новата влада на сила, во која се зборува за обемно пренасочување на јавните пари од централно и локално ниво во медиумите. Во однос на новата влада, се вели дека од 22 август го прекинала владиното рекламирање, освен на социјалните мрежи, а на истото ги повикала и локалните власти, како и дека од 19 септември е укината радиодифузната такса.

Во извештајот се споменуваат и наводите експертите на Европската комисија од 14 септември минатата година каде се нагласува дека новинарите честопати не ги почитуваат етичките стандарди, наведувајќи ги и наводите за самоцензура и селективно известување од страна на некои новинари, што е резултат на коруптивни практики и недостиг на професионални вештини.

Се повторува и оценката за заканите лошите работни услови на новинарите и финансиската нестабилност на медиумските компании.

Во поглед на заканите и насилството врз новинарите, како „јасен сигнал за агресијата што се користи за замолкнување на новинарите“ се одбележува случајот од 7 јуни 2017 година, кога неидентификувани лица се заканија на Елида Зилбеари, главната уредничка на информативниот портал „Порталб“, кој е дел од „Метаморфозис“, по објавувањето на статија за злоупотреби од страна на Блерим Беџети во текот на неговото раководење со Општина Сарај. Истрагата за овој случај не е завршена до септември, се одбележува во извештајот.

Стејт Департментот потоа се осврнува на попречувањето на новинарите да си ги извршуваат професионалните обврски, вклучително и претепувањето на шестмина новинари во насилствата на 27 април во Собранието. Еден од нив, кој веројатно беше и најмногу натепан, беше и тогашниот новинар на агенцијата „Мета“ (проект на „Метаморфозис“), Димитар Тануров, чии искази ги пренесува Стејт Департментот во својот извештај.

„Димитар Тануров, новинар на независната агенција ,Мета’ кажа пред Комисијата за заштита на новинарите дека гневните демонстранти му се заканиле и му наредила да престане да фотографира во текот на демонстрацијата во парламентот. Според Тануров, кога ја видоа мојата новинарска легитимација и за кого работам, ме нарекоа предавник, ми го зедоа телефонот и продолжија да ме удираат и да ме клоцаат додека лежев на подот’“, наведува Стејт Департментот, кој ги спомеува и нападите врз репортерите на 27 февруари и 10 март на протестите на „За заедничка Македонија“.

Во поглед на навредата и клеветата, во извештајот се наведува дека до 23 ноември минатата година имало 39 процеси за нарушување на личниот углед против новинари, уредници или управители или сопственици на медиуми. Како што вели Стејт департментот, според некои уредници и сопственици, високите казни во постапките, дополнително ќе ја засилат самоцензурата.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на Фондацијата Отворено општество – Македонија.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Фондацијата Отворено општество – Македонија.


Сите корисници да се запознаат со правните рамки за слободата на изразување на и вон интернет


Скопје, 13 април, 2018 - 9:52 (META) 

Постои голема потреба знаењата за правните рамки кои ја регулираат слободата на изразување онлајн, но и офлајн, да се усвојат од правосудните органи, правниците и генерално сите корисници на интернет на кои тие влијаат беше еден од заклучоците на денешната работилница организирана од Фондацијата „Метаморфозис“ во Клубот на новинари во Скопје.

 Основа за работилницата беше онлајн-публикацијата „Први чекори во разбирањето на слободата на изразување онлајн и офлајн“ чија подготовка е поддржана од страна на Американска адвокатска комора (АБА РОЛИ) и Стејт департментот, како дел од Проектот за Интернет слобода во Источна Европа и Евроазија која е достапна на осум јазици, меѓу кои и на англискимакедонски и албански.

„Иако голем број книги и правни истражувања за судиите или другите правници се објавени на оваа тема, ние веруваме дека сега има уште поголема потреба да се поедностават и објаснат основите на слободата на изразување, особено оние кои се применува во дигиталниот свет. Сето ова е претставено низ призмата на сегашната судска практика на Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП), што треба да биде главната референтна точка за сите европски интернет корисници,“ сметаат уредниците на студијата Богдан Манолеа и Лиана Ганеа од романската организација за дигитални права АпТИ.

Работилницата е дел од серија едукативно-консултативни настани со претставници на државните институции, медиумите, образовниот и граѓанскиот сектор, чија цел е да се подигне јавната свест за основните концепти поврзани со слободата на изразување како и актуелните и релевантните стандарди на ЕСЧП кои се однесуваат на слободата на изразување на и вон интернет.

Дел од учесниците на дискусијата ја истакнаа потребата за континуирана едукација на вработените во правосудството во врска со онлајн светот, посочувајќи го недостатокот на знаења за човековите права и ниската медиумска писменост како основен проблем. Темите опфатени со студијата, одговорноста за содржините и услугите и ограничувањата на слободата на изразување поради низа причини (приватност, национална безбедност, заштита на здравје и морал, судски постапки, авторски права) се актуелни теми во Македонија кои треба да бидат третирани во поширока јавна расправа, а и како дел од образовниот систем уште од најмала возраст.

Во текот на дискусијата за блокирање на интернет, појава карактеристична за земји со авторитарен систем, искусниот новинар Љубомир Костовски посочи дека и во Македонија имаше такви случаи од страна на телеком оператори за политички цели, наведувајќи го случајот на полициската акција за приведување на „Паркобраните“ во 2013 година. Тој укажа дека од МВР е побарано да го истражи тој и сличните случаи на кршење на слободата на изразување во претходните години.

Присутните укажаа на потребата медиумите повеќе да обрнат внимание на овие прашања, потсетувајќи и на преседанот на блокирање на пристапот до Фејсбук во студентските домови од страна на Телеком по барање на МОН по избувнувањето на скандалот со лошите услови за живот во нив во 2014 година, за кој извести само еден домашен медиум („Порталб“).


„Метаморфозис“ организира работилница за слободата на изразување онлајн и офлајн


Скопје, 5 април, 2018 - 14:09 (META) 

Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ организира работилница „Разбирање на слободата на изразување онлајн и офлајн“, која ќе се одржи на 12 април во Клубот на новинари во Скопје.

На работилницата ќе бидат претставени основните концепти во сферата на слободата на изразување, како и актуелните и релевантните стандарди на Европскиот суд за човекови права кои се однесуваат на слободата на изразување на и вон интернет.

Основа за работилницата е публикацијата „Први чекори во разбирањето на слободата на изразување онлајн и офлајн“ чија подготовка е поддржана од страна на Американска адвокатска комора (АБА РОЛИ) и Стејт департментот како дел од Проектот за Интернет слобода во Источна Европа и Евроазија.

Публикацијата е достапна на македонски и албански јазик, кои ќе бидат работни јазици на работилницата, со обезбеден симултан превод.

Пријавувањето трае до вторник, 10 април, до 17 часот преку пополнување на формуларот за регистрација, по е-пошта на contact@metamorphosis.org.mk, или на телефон на 02/3109-325 (лице за контакт Горан Ризаов).


„Метаморфозис“ го започна проектот „ДАТА“ за анализа на податоци за транспарентност и отчетност


Скопје, 3 април, 2018 - 16:44 (META) 

Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ го започна проектот D.A.T.A. – Data Analytics for Transparency and Accountability (Анализа на податоци за транспарентност и отчетност) во кој посебен тим за визуелизации на податоци работи директно со новинари и активисти од граѓанскиот сектор.

Целта на проектот е да се влијае врз начинот на кој новинарите и граѓанските здруженија работат со податоци, односно преку новинарство базирано на податоци да се обезбеди целосно почитување на професионалните и етички стандарди, но и да се создаде додадена вредност преку иновативен начин на презентација на резултатите од анализата на податоците.

Во рамки на проектот е предвидено да се организираат и неколку дводневни обуки за работа со податоци на кои ќе бидат поканети претставници на медиумите и граѓанските организации во Македонија. Првата обука ќе се одржи кон крајот на април во Скопје.

„Дата“ го објавија првиот сет на визуелизации кој се однесува на споредба на податоците од Индексот на перцепција на корупцијата кој го објавува „Транспаренси интернешнал“, како и податоците на Министерството за внатрешни работи на Македонија и Јавното обвинителство на Албанија за бројот на случаи на примање поткуп во двете земји.


Денеска е Меѓународен ден на проверка на фактите


Скопје, 2 април, 2018 - 14:41 (META) 

Меѓународната мрежа за проверка на фактите во соработка со сродните организации од целиот свет денеска го одбележуваат Меѓународниот ден за проверка на фактите.

„Веруваме дека проверката на фактите не е работа со која треба да се занимаваат само професионалци, туку за прецизен информациски екосистем секој треба да го даде својот придонес“, порачуваат од Меѓународната мрежа за проверка на фактите.

Дел од оваа мрежа е и Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, која активно учествува преку своите два проекти: „Вистиномер.мк“, кој е фокусиран на изјавите и на ветувањата на државните и локалните функционери и на политичките актери, како и „Сервисот за проверка на факти од медиумите“, кој главно се занимава со утврдување на фактите во медиумските содржини.


Сигурноста и приватноста – главни теми на Форумот за управување со интернет


Женева, 5 јануари, 2018 - 14:26 (META) 

Приватноста и сигурноста на интернет, но и влијанието на лажните вести и користењето на дигиталните технологии за манипулација на јавното мислење, заедно со проблемот на намалената доверба кон медиумите и државните институции, беа една од главните теми на 12-от состанок на Форумот за управување со интернет – IGF (Internet Governance Forum), кој се одржа во Женева од 18 до 21 декември.

Околу 2.500 учесници од цел свет, на оваа средба на различни чинители од целиот свет, организирана од Обединетите нации, се обидуваа да формулираат решенија за дигиталната иднина на почитувањето на правата на луѓето, како и соодветни одговори за предизвиците што се среќаваат на интернет.

Во тие рамки беше упатена и порака дека владите треба  повеќе да инвестираат во дигиталната писменост.

На Форумот учествуваше и Бардил Јашари, извршниот директор на Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“.

Bardil Jashari Geneve dek17 - negova– Приватноста и сигурноста на интернет беа, како и досега, поважните теми на форумот, со тоа што оваа година се дискутираше исто така за влијанието на лажните вести и користењето на дигиталните технологии за манипулација на јавното мислење. Дополнително се нагласи и намалената доверба кон медиумите и државните институции. Голем дел од учесниците истакнаа дека владите имаат важна улога и одговорност во процесот на враќање на довербата и наместо да создаваат нови институции, закони и политики, треба да бидат поотворени, повеќе да соработуваат со невладините организациии да инвестираат во образованието и во медиумската писменост – вели Јашари.

Женевскиот форум, на кој учествуваа владини претставници, невладини организации, експерти, фирми и медиуми, упати до глобалната заедница неколку препораки под името „Женевски пораки“.

– Се заклучи дека не треба само да се зборува за ризиците и прекумерно да се фокусира на нив, туку треба акцентот да се стави на афирмацијата и промоцијата на позитивните аспекти на дигитализацијата – истакна Јашари.


Почна вториот бран мерења на отчетноста на извршната, локалната и законодавната власт


Скопје, 28 декември, 2017 - 10:30 (META) 

Фондацијата за интернет и општество, „Метаморфозис“, заедно со други партнери од регионот го почна вториот бран на мерења преку индикатори на отвореност, отчетност и транспарентност на владите и државните институции во шест земји од регионот. Истражувањето е дел од проектот „Актион СЕЕ“ – одговорност, технологија и Мрежа на институционална отвореност во Југоисточна Европа.

Како што соопштија од „Метаморфозис“ деновиве биле испратени прашалници до Управниот суд, Судскиот совет, Врховниот суд, Јавното обвинителство, министерствата, Владата, Бирото за јавни набавки, како и до низа извршни агенции и органи за мониторирање на отвореноста и отчетноста на институциите.

Според резултатите од првиот бран мерења, спроведено во 2016 година, општините во Македонија исполнуваат 34 отсто од индексот на отвореност, Јавното обвинителство 51%, додека судовите исполнуваат 52% од индикаторите за отвореност. Судскиот совет е незначително подобар и исполнува 58% од индикаторите за отвореност.

Индексот на отвореност е композитен показател, којшто го определува степенот на отвореност на владите од Западен Балкан кон граѓаните и општеството и е создаден со цел да дефинира до кој степен граѓаните од Западен Балкан добиваат погодни и разбирливи информации од институциите.

Крајната цел на проектот е зголемување на вклученоста на граѓанското општество и медиумските организации во креирањето на јавното мислење, креирањето политики и учество во механизмите за донесување одлуки, како и зголемување на капацитетите на граѓанското општество да адресира чувствителни прашања.


Медиумски реформи: Нешто целосно, нешто делумно, а нешто воопшто неисполнето


Скопје, 29 ноември, 2017 - 10:29 (META) 

„Опсерваторијата на медиумските реформи“ објави периодичен извештај (јули – октомври 2017 година) од набљудувањето на спроведувањето на реформските приоритети од областа на медиумите.

Набљудувањето, чиј предмет беа четирите столба на реформските приоритети (МРТВ, владино рекламирање, пристап до информации и клеветета и навредата) ги утврди следните клучни наоди:

МРТВ: Започнати се легислативни промени со кои се постигнува (само) финансиска стабилност, која не обезбедува средства за реформите во насока на професионализација, техничко- технолошки, програмски и кадровски развој на МРТ. При тоа, се проценува дека досега усвоената мерка ќе доведе до драстично ограничување на неговиот буџет.

Владино рекламирање: Владата објави дека ги укинува своите реклами на медиумите и дека понатамошната комуникација со јавноста ќе ја прави преку јавниот сервис и преку социјалните медиуми. Не беа дадени детални објаснувања за неколку специфики во поглед на оваа проблематика, на пр., дали ќе се плаќаат реклами на МРТ, продукција на рекламни спотови и платени кампањи на социјалните мрежи.

Пристап до информации: Владата почна процес на „адресирање на главните пречки со кои се соочуваат новинарите при добивањето јавни информации“, преку јавна достапност до низа претходно класифицирани документи од државните институции. Владата обезбеди бесплатен пристап за новинари до податоци од две институции иматели на бази на податоци од јавен интерес. Новинарската заедница бара измена и дополнување на Законот за пристап до информации од јавен карактер, заради скратување на роковите на одговор.

Клевета и навреда: Не е извршено ревидирање на законодавството, односно Законот за граѓанска одговорност за клевета и за навреда и процедуралните правила треба да се усогласат со практиката на Европскиот суд за човекови права, според УПР и препораките на Прибе. Владата нема објавено мерки за поддршка на механизмите на саморегулација.

„Опсерваторија на медиумските реформи“ ќе продолжи со следењето на исполнувањето на спроведување на реформските приоритети од областа на медиумите.

Проектот го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ – Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.

Сите материјали што се производ на овој проект и на спроведеното набљудување се достапни на mediaobservatorium.mk.


Конференција „Е-општество“ во организација на „Метаморфозис“ се одржува во Скопје


Скопје, 22 ноември, 2017 - 9:29 (META) 

Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ денеска 13. пат ја организира меѓународната конференција „Е-општество“, која оваа година ќе биде на тема „Слобода и приватност“, со особен фокус на реформите во областа на медиумите.

Конференцијата ќе се одржи во хотелот „Холидеј ин“, со почеток од 10 часот.

На настанот, во четири одделни сесии ќе дебатираат и ќе дискутираат дваесетина претставници на институциите, медиумските организации и на граѓанскиот сектор, со крајна цел – да придонесат за зајакнување на јавната свест за реформските приоритети и за предизвиците во медиумската сфера. Учествуваат претставници на Комисијата за заштита на правото за слободен пристап до информации од јавен карактер, Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, ЗНМ, ЦРМ, ДЗЛП, Асоцијацијата „Зенит“, „Евротинк“, на кабинетот на министерот задолжен за комуникации, отчетност и за транспарентност, Советот за етика во медиумите, Здружението на обвинители, Здружението на судии и, секако, на Фондацијата „Метаморфозис“.

На отворањето воведен збор ќе дадат министерот за информатичко општество и администрација, Дамјан Манчевски, извршната директорка на Фондацијата „Отворено општество“ – Македонија, Фани Каранфиловска-Пановска, како и претставничката на управниот одбор на „Метаморфозис“, Радмила Живановиќ.

Според извршниот директор на „Метаморфозис“, Бардил Јашари, „Е-општество“ е конференција која е замислена како заеднички простор за вмрежување и за споделување искуства, но и можност за информативна јавна дебата, како основен услов за меѓусебна комуникација помеѓу носителите на одлуки, невладините организации и медиумите.

– На крајот, конференцијата ќе остави можност за креирање коалиција на граѓански организации и на медиуми за надзор и за застапување на исполнувањето на реформите – вели Јашари.


„Прајваси интернешенл“ и „Метаморфозис“ повикуваат на заштита од незаконско прислушување


Скопје, 11 август, 2017 - 15:57 (META) 

Добротворната организација со седиште во Лондон, „Прајваси интернешенл“ и Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ денеска до властите во Македонија испратија писмо во кое бараат информации во врска со следењето на комуникациите од страна на надлежните владини институции и гаранции за заштита на приватноста од страна на државните институции.

Од „Метаморфозис“ потсетуваат дека Македонија повеќе од две години беше во продолжена и длабока политичка криза, која, покрај другото, ја одбележаа и објавените информации дека претходната владејачка гарнитура незаконски ги прислушувала телефонските разговори на околу 20.000 луѓе, меѓу кои и активисти, новинари, судии, дипломати, лидери на опозицијата, па дури и членови на самата влада.

Двете организации ја фокусирале анализата на прашањето како „директниот пристап“ до телекомуникациските мрежи од страна на Управата за безбедност и контраразузнавање, олеснет од телекомуникациските оператори и надзорни компании, довел до незаконското прислушување.

„’Директниот пристап’ е подложен на злоупотреба. Општо, тој опишува ситуации во кои агенциите за безбедност се директно поврзани со телекомуникациските мрежи за да добиваат дигитални содржини и податоци за комуникациите, често без претходно известување или судско овластување и без инволвирање и знаење на мрежниот оператор“, се вели во писмото.

Таму се нагласува дека во својата работна програма за периодот 2017-2020, новата влада јасно се заложила дека ќе воведе механизми за подобрување на внатрешната и на надворешната контрола над работата на полицијата и на сервисите за безбедност и за заштита од своеволен надзор.

„Прајваси интернешенл“ и „Метаморфозис“ ги повикуваат властите да одговорат дали ќе ги спроведат реформите и дали ќе воведат итни заштитни мерки за незаконско следење на комуникациите.

Писмото е испратено до премиерот Зоран Заев, Народниот правобранител и Комисијата за надзор над работата на Управата за безбедност и контраразузнавање и на Агенцијата за разузнавање. Копија од писмото е испратена до Делегацијата на Европската Унија и до Генералниот директорат за соседство и за преговори за проширување на Европската комисија.