!Во периодот што претстои работиме на воведување систем за пристап и за претплата. За начинот на пристап и за претплатата ќе информираме дополнително. Содржините на „Мета“ до тогаш се слободни за преземање со задолжително цитирање и атрибуирање.

Локалната власт има низок степен на транспарентност


Скопје, 16 јуни, 2017 - 11:05 (META) 

Општините во Република Македонија исполнуваат 34 отсто од индексот на отвореност, покажа истражувањето за степенот на отвореност на институциите во шест земји од регионот, во рамки на проектот „Актион СЕЕ“ што го спроведува Фондацијата за интернет и општество, „Метаморфозис“.

„Овој податок е загрижувачки со оглед дека мерењето е направено на обезбедувањето на пристап до информации кои треба да се објавени на општинските веб-страници без да бидат побарани, како, на пример, одлуките што ги носат советите на општините, одлуките што ги носат градоначалниците, записниците од седниците на советите на општините, статутот на општините и деловниците за работа на советите“, велат од „Метаморфозис“.

Истражувањето покажува дека на ниското исполнување на индексот на достапност од страна на општините влијае и нивната недоволна интеракција со граѓаните преку социјалните мрежи, необјавувањето месечни информатори за граѓаните за работата на општините, како и недостигот од јавни дебати за граѓаните за прашања од локално значење, необјавувањето планови за јавни консултации со граѓаните за општинските политики и записници од одржани средби со граѓаните.

Според „Метаморфозис“, за подобрена транспарентност на македонските општини, кои исполнуваат 35 отсто од индексот за транспарентност, секоја активност која е финансирана со јавни пари мора да биде јавна, а информациите за овие активности мора да бидат еднакво и лесно достапни за сите граѓани.

„Индексот на транспарентност, во поткатегоријата транспарентност на буџетите, општините го исполнуваат со 49 отсто. Голем дел од општините ги објавуваат донесените буџети и завршните сметки, но во заштитени ПДФ-формати, што ги прави тешко пребарливи. Исто така, на процентот на исполнувањето на индексот влијае необјавувањето на граѓанските буџети од страна на општините, како полугодишните извештаи за трошењето на буџетот“, се вели во извештајот.


Презентирано истражувањето „Кој им ги врзува рацете на новинарите и како да се одврзат?“


Скопје, 15 јуни, 2017 - 15:45 (META) 

Затвореноста на институциите кога од нив ќе се побараат информации е еден од најгорливите проблеми со кои се соочуваат новинарите од земјава, а особено истражувачките новинари, и е директно прекршување на правото на слобода на информирање. Иако од 2006 година на сила е Законот за пристап до информации од јавен карактер, тој честопати се изигрува од институциите кои сакаат да сокријат одредени информации.

Ова беше посочено на презентацијата на трите дела на видеосторијата од истражувањето „Кој им ги врзува рацете на новинарите и како да се одврзат?“, спроведено од Фондацијата „Метаморфозис“ во рамки на проектот „Истражувачко новинарство, чувар на демократијата и на човековите права“ на Центарот за управување со промени и на Институтот за човекови права.

Во рамките на проектот е извршено и истражување за примената на мерката притвор, при што се побарани информации од Основното јавно обвинителство – Скопје, од Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција, од Специјалното јавно обвинителство и од Основниот суд Скопје 1. Како што беше посочено на презентацијата, одговор на едно од барањата за пристап до информации од јавен карактер стигнал дури по околу 10 седмици.

– Направиме компаративна анализа на тоа колку мерки на притвор, домашен притвор, мерки на претпазливост се побарани и се изречени во 2016 година од обвинителствата и од скопскиот суд, но излезе дека и тоа е преголем залак. Одговор од судот побаран првпат на 14 февруари, а го добивме дури на 27 април. Исто така, затвореноста на институциите се виде и во тоа што обидите да контактираме со актуелни судии и обвинители, заврши со „ѕид на тишина“. За разлика од нив, поранешни обвинители, судии и истражувачки новинари зборуваа за проблемите што излегуваат при доаѓањето до информации и затвореноста на институциите – посочи Виолета Глигороска, координатор на проектот.

Потребна е итна и квалитативна промена на Законот за пристап до информации од јавен карактер, бидејќи во него има и многу нејаснотии и нелогични решенија, ако се сака да се постигне вистинска отвореност на институциите кон новинарите, посочи воведничарот Теофил Блажевски, новинар и член на Советот за етика во медиумите.

– Неопходна е драстична промена на отвореноста на институциите, дури и без новинарите да прашуваат, па како што на веб-страницата на Собранието на Република Македонија се објавуваат стенограми од седниците, исто би требало да биде и со седниците на Владата, а сите институции треба навремено и јасно и транспарентно да ги објавуваат информациите за нивното работење – рече тој.

Во истражувачката сторија во видеоформат, за затвореноста на институциите и за нееднаквиот пристап на скопскиот Основен суд 1, говорат универзитетската професорка Гордана Бужаровска, поранешната судијка во Врховен суд и во Европскиот суд за човекови права во Стразбур, Маргарита Цаца – Николовска, поранешниот заменик-јавен обвинител Бардил Кука, Уранија Пировска од Хелсиншки комитет за човекови права, како и новинарите Сашка Цветковска, Жаклина Хаџи-Зафирова и Џелал Незири.

За проблемите обработени во истражувањето по презентацијата на триделната приказна дискутираа и дел од новинарите вклучени во проектот, при што беше повторена генералната констатација за досегашната екстремна затвореност на институциите.

Трите дела од сторијата што произлезе од истражувањето спроведено од Фондацијата „Метаморфозис“, се подготвени во рамките на проектот „Истражувачкото новинарство, чувар на демократијата и на човековите права“ со финансиска поддршка од ЕУ и од Амбасадата на Британијуа во Скопје, а имплементиран од Центар за управување со промени и од Институт за човекови права.


Невладините организации бараат да сопрат инспекциите и политичкиот прогон


Скопје, 29 мај, 2017 - 13:51 (META) 

Невладините организации денеска ја повикаа новата власт и институциите веднаш да го прекинат политичкиот притисок на кој, како што рекоа, неправедно и намерно се изложени 20 граѓански организации уште од декември, кога ВМРО-ДПМНЕ повика на „прогон“ на граѓанските организации.

– Бараме и да се провери основаноста на контролите и да се истражи злоупотребата на службената должност за политички притисок и дискриминација, но и да се повлече одлуката на актуелната техничка влада да додели 800.000 евра на граѓански организации, за кои голем дел од јавноста првпат слушна по објавувањето на нивните имиња како примачи на пари од владата – порачаа, во името на 20 граѓански организации, Дона Костуранова од „Младински образовен форум“, Филип Стојановски од Фондацијата „Метаморфозис“ и Зекир Абдулов од организацијата КХАМ – Делчево.

Тие посочија дека изминатите месеци овие организации биле под постојан притисок на контролите од Управата за јавни приходи, Финансиска полиција и од МВР, а на барање на Јавното обвинителство, како и на Агенцијата за финансиско разузнавање и на Државната комисија за спречување корупција.

– Одговорно кажуваме дека како организации својата работа ја вршиме професионално и немаме проблем да дадеме отчет пред институциите како што тоа секојдневно го правиме и пред нашите членови, донаторите и пред граѓаните – рече Костуранова, истакнувајќи дека досегашното искуство на 20 невладини организации говори дека не станува збор за рутински и наменски контроли, туку за наменски контроли за да се нанесе штета на работењето.

Таа додаде дека инспекторите, гледајќи дека сè е в ред во работењето, барале законски дупки за да ги казнат невладините организации. Посочи и дека е сомнително тоа што во ист ден се давале наредби за контроли на неколку невладини организации.

Костуранова соопшти дека  досега се изречени и неколку казни, од кои како впечатлив беше посочен примерот на КХАМ – Делчево, која досега треба да плати 3.500 евра за персонален данок за поделена хуманитарна помош, како и камати за него поради задоцнето плаќање.

– Гледаме еден крајно селективен пристап и хајка на невладините организации. Во општините Делчево, Виница и Пехчево досега доделивме повеќе од 500 бебешки пакети, организиравме обуки на Ромки, организиравме довршување на основно и на средно образование на значителен број лица, обезбедивме возило за брза помош и патронажна служба, организиравме 450 превентивни прегледи и за сето тоа, за работа во полза на ранливите групи, на кои пред сè треба да им помага државата, а тоа го правиме ние, добивме казна од 3.500 евра – рече Абдулов.

Поради отежнатото работење на граѓанските организации, Македонија е изложена не само на ризикот да не добијат помош тие на кои им е најмногу потребна, туку и да загуби голема меѓународна помош, нагласи тој.

Покрај барањето да престане прогонот, неформалната коалиција граѓански организации побара и да се ревидира одлуката на техничката влада во заминување да подели 800.000 евра на непознати граѓански организации, сума која е најголема досега.

– Техничката влада во заминување нема морално право и мандат да носи вакви одлуки. Намерата е очигледна, затоа што повикот беше отворен среде политички прогон врз невладините организации, а истовремено истата влада сака да додели фонд повисок од кој било што го одвојувала за невладини организации. Додека минатата година се потпишувале договори до 5.000 евра, сега се зголемени до 50.000 евра. Поради сите овие причини, бараме оваа одлука за доделување на јавните средства да биде ревидирана во најкус можен рок – рече Стојановски.

Тој порача дека и покрај околностите и секојдневните притисоци во изминатите пет месеци, граѓанските организации кои се подложени на инспекции сепак не престанале да ја работат својата работа и посочи дека така ќе биде и во иднина.

– Ќе продолжиме да работиме одговорно и во интерес на сите граѓани на Македонија, како контролори на власта и на институциите. Ќе бидеме тука за да се грижиме дека ќе има одговорни институции и фукционално Собрание, отворено за граѓаните, кое ќе врши надзор на власта – рече Стојановски.

Невладините организации во изминатите пет месеци неколкупати се обраќаа до досегашната власт со апел да престане со политичкиот притисок преку инспекциите.


„Метаморфозис“ и „Мајкрософт“ нудат можности за донации на софтвер за граѓанските организации


Скопје, 15 мај, 2017 - 12:44 (META) 

Во Конгресниот центар на Скопски саем утре ќе се одржи „Ден на Мајкрософт“, посветен на граѓанскиот сектор, на тема „Технологијата во облак (cloud) го помага општеството“.

„Денот на Мајкрософт“ посветен на НВО-секторот, организиран од Фондацијата „Метаморфозис“ со поддршка на „Мајкрософт“, ќе им овозможи на претставниците на граѓанскиот сектор да научат повеќе за можностите да добијат софтверски донации и донација во вредност од 5.000 долари на „Microsoft Azure“ од програмата на „Мајкрософт“ за поддршка на граѓанскиот сектор, кој во Македонија и на Балканот се спроведува од страна на Фондацијата „Метаморфозис“, преку платформата „Теchsoup Balkans“.

Настанот ќе го отворат генералниот менаџер на „Мајкрософт Македонија“, Љупчо Георгиев, и Бардил Јашари, извршен директор на Фондацијата „Метаморфозис“.


Истражување: Општините со пари предвидени за НВО, финансираат спортски клубови


Скопје, 4 мај, 2017 - 18:00 (META) 

Постојат индиции дека општините во Македонија, преку буџетската линија 463 наменета за финансирање на невладини организации, незаконски финансираат спортски клубови кои се регистрирани како акционерски друштва, покажа истражувањето на Центарот за граѓански комуникации во рамки на проектот „Отчетност преку граѓански ангажман“, спроведуван од страна на Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“.

Резултатите од ова истражување, за кое се анализирани податоци за сите 80 општини и за Град Скопје, но и од уште 10 други подпроекти во рамките на проектот „Отчетност преку граѓански ангажман“, беа денеска презентирани на финалната конференција во ЕУ Инфоцентарот во Скопје, под наслов „Градење одговорност преку граѓански ангажман“.

Покрај Центарот за граѓански комуникации, и Институтот за демократија „Социетас цивилис“ ги анализирал исплатите од оваа буџетска линија, но само од страна на општините во Град Скопје. Оттаму посочуваат дека според бројот на проекти, речиси половината од проектите што се доделени во општините на Град Скопје се однесуваат на областа спорт. Истовремено, беше посочено и дека многу од невладините не знаат дека може да бараат грантови од општините.

– Дури 38 проценти од средствата наменети за финансирање невладини организации од страна на општините остануваат неискористени, покрај другото и поради ниското ниво на транспарентност. Многу организации не се свесни дека им се достапни грантови преку буџетите на општините – посочи Марко Панковски од „Социетас цивилис“.

Марко Митевски од Центарот за граѓански комуникации, пак, нагласи дека истражувањето покажало оти 67 проценти од општинскиот буџет предвидени за граѓанските организации се одвојуваат во областа спорт. Во голем дел самите постапки за доделување средства се одвиваат без претходен повик.

Центарот за економски анализи (ЦЕА) во својот подпроект изработил посебен индекс за буџетска транспарентност на општините во цела Македонија. Така, на пример, просечниот индекс на буџетска транспарентност на општините во Скопскиот Регион, од можни 16 бодови е 5,9 бодови, додека во Полошкиот Регион е 5,4, во Вардарскиот – 5,2, Североисточниот – 6,9, Источниот – 6,8, Југоисточниот – 6,8 и во Пелагонискиот – 7,3 бодови.

Ана Марија Петровска од ЦЕА, која на настанот ги презентираше резултатите од проектот, нагласи дека минатата 2016 година, споредено со претходната 2015 година, транспарентноста на општините е на повисоко ниво, но сепак севкупно земено таа е сè уште ниска.

Во рамките на подпроектите, од страна на здружението „Лидери за едукација, активизам и развој“, беше подготвен водич за спроведување кампањи за групно финансирање, додека „ЗИП Институтот“ подготви брошура за воведување иновативност во работењето на граѓанските организации преку социјално претприемништво.

Покрај ЦЕА, ЦГК, ЛЕАД, ЗИП и ИДСЦС, резултатите од своите проекти ги презентираа и граѓанските организации „Конеду глобал“, „Заеднички вредности“, „Заеднички визии“, „Зани“ од Куманово, „Баирска светлина“ од Битола и „Инклузивни решенија“ од Скопје.


СЕММ: Медиумите што не го пренеле демантот на „Метаморфозис“, ги прекршиле Кодексот и Уставот


Скопје, 7 април, 2017 - 15:46 (META) 

„Курир“, „Лидер“, „Македонија 24“, „Нетпрес“, „Пулс 24“, „Република“ и телевизиите „Канал 5“, „Сител“ и „Нова“, не објавувајќи го испратениот демант од Фондацијата „Метаморфозис“, го прекршиле Кодексот на новинарите на Македонија, односно неговиот член 3, но и членот 16 на Уставот на Република Македонија, заклучи Советот за етика во медиумите на Македонија.

Жалбата е за текстови и за телевизиски прилози од прес-конференција на неформалната иницијатива СОС на 4 февруари годинава, на која се изнесени невистини и сериозни обвинувања. Демантите што „Метаморфозис“ ги испрати до сите овие медиуми, содржеа аргументација за невистинитоста на изнесените обвинувања од историчарот Никола Србов и од новинарите Цветин Чилиманов од МИА и Ненад Мирчевски од „Република“, но тие не се објавени на овие медиуми.

Со недавањето можност на „Метаморфозис“ да ја искаже својата одбрана, односно со необјавувањето на демантот испратен на 6 февруари годинава, деветте медиуми направиле прекршок, проценил Советот за етика во медиумите на Македонија. Прекршен е членот 3 од Кодексот на новинарите на Македонија, во кој се вели дека новинарот треба да настојува да биде обезбедено објавување на исправка, деманти и одговор во случај кога ќе биде утврдена неточност на информацијата. Истовремено, како што констатира СЕММ, прекршен е и членот 16 од Уставот на Република Македонија, поточно ставовите 4 и 5, во кои јасно се вели дека правото на одговор и правото на исправка во средствата за јавно информирање се загарантирани.

Советот нагласува дека решавајќи по жалбата од „Метаморфозис“, доставена до него на 10 февруари, не решавале за тоа дали има прекршувања во објавените текстови и во телевизиски прилози, односно не е надлежен да ги утврдува фактите, туку само решавал за почитувањето на етичките и на професионалните новинарски стандарди при создавањето на производот.

Медиумите се должни да ја објават одлуката на СЕММ во рок од три дена според правилникот за работа на Комисијата за жалби при Советот, а доколку тоа не се случи, тогаш Комисијата ќе преземе дополнителни мерки.


Денеска е Меѓународен ден на проверка на фактите


Скопје, 2 април, 2017 - 18:52 (META) 

Денеска (2 април) е промовиран како Меѓународен ден на проверка на фактите од страна на Меѓународната мрежа за проверка на факти основана при институтот „Поинтер“ од Сент Питерсбург, сојузна држава Флорида, САД, во соработка со организациите за проверка на факти од светот.

„Ова не е само обичен настан, туку верување дека повеќе од кога било е потребна проверка на фактите во политиката, во новинарството и во сите други области“, вели организаторот на настанот на својата веб-страница.

Денот не е случајно одбран, велат организаторите, туку станува збор за ден кој доаѓа по Меѓународниот ден на шегата (и лагата, н.з.), за да се истакне значењето на проверката на фактите.

На веб-страницата може да се најдат и упатства како да се прави „факт-проверка“ и зошто е тоа важно.

Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ заедно со своите медиумски проекти „Сервис за проверка на фактите во медиумите“ и „Вистиномер“ е единствен член од Македонија на глобалната мрежа за проверка на факти составена од 45 невладини и медиумски организации.


„Метаморфозис“ и „Мајкрософт“ го помагаат цивилниот сектор во дигиталната трансформација


Тирана, 10 март, 2017 - 12:35 (META) 

Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, во соработка со локалната канцеларија на „Мајкрософт“ во Албанија, на 7 март ја организираа конференцијата „Тек фор гуд“ (Tech4Good) во Тирана, со учество на претставници од граѓанскиот сектор.

Конференцијата се одржа за да им се помогне на претставниците на цивилниот сектор во дигиталната трансформација, преку донациите добиени преку платформата „Тек суп Балканс“ од донаторот „Мајкрософт“.

– Оваа конференција има цел на непрофитните организации во Албанија да им ги презентира можностите што им ги нуди „Мајкрософт“ преку софтверските пакети за да ги исполнат успешно нивната мисија и цели – изјави извршниот директор на Фондацијата „Метаморфозис“, Бардил Јашари.

Овие донации се на располагање на непрофитните организации што имаат статус на друштва на граѓани.

– Познавањата што ги имаат организациите околу овие продукти се многу мали, како што се и познавањата за технологиите што можат многу да им ги олеснат работните процеси  – рече менаџерката за образовни програми на „Мајкрософт“ во Албанија, Косово и во Македонија, Влора Адеми.

На конференцијата присутните имаа можност да слушнат и за предизвиците со кои се соочуваат непрофитните организации во Албанија, а кои наведоа дека технологијата навистина им помогнала да ги надминат финансиските тешкотии и да ги намалат трошоците на организациите користејќи ги овие донации.


Без одговорност и отчетност на институциите нема демократија и добро владеење


Скопје, 22 февруари, 2017 - 16:05 (META) 

Отвореноста и одговорноста на институциите се клучни за демократизација на општеството – е заклучокот од финалната конференција во рамките на проектот „Актион СЕЕ Вишеград“ – Одговорност, технологија и мрежа на институционална отвореност во Југоисточна Европа, на тема „Патот кон добро владеење“, која се одржа денеска во организација на Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“.

Јацек Мултановски, амбасадорот на Полска во Македонија, вели дека граѓанските организации се чувар на демократските вредности, на владеењето на правото и на човековите права.

– Концептот на Европската Унија во последно време е под знак прашалник, владее големо незадоволство, а проекти како овој можат да придонесат за зајакнување на довербата. Технологиите се добра можност за ширење дезинформации и лажни вести, но, исто така, тие можат да помогнат за барање одговорност од политичарите. А без одговорност, не може да се очекуваат демократски процеси – вели Мултановски.

Германската амбасадорка во Македонија, Кристине Алтхаузер, смета дека борбата за зачувување на граѓанското општество, демократизацијата и владеењето на правото, како и борбата против корупцијата се многу важни. Таа додаде дека овие цели е тешко да се постигнат, но дека вреди да се проба.

Не можеме да придонесеме кон квалитетот на животот ако нема отвореност и одговорност, како и владеење на правото, смета Бардил Јашари, директор на Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“.

– Важно за нас, како организација, е да најдеме начин како граѓанскиот сектор да придонесе за доброто владеење. Преку овој проект, со помош на технологијата може да се пронајдат начини да се бара одговорност и добро владеење. Ние, како граѓански организации, можеме да придонесеме да се поправи недовербата што граѓаните ја имаат кон власта, а таа во последно време е на многу високо ниво – смета Јашари.

За отвореноста на институциите во Македонија и за нивниот однос кон медиумите и кон новинарите, говореше Димитар Тануров од новинска агенција „Мета“. Според него, институциите во Македонија се затворени и мора уште многу да се работи за да се смени тоа.

– Голем дел од институциите воопшто не ги констатираат усните барања за информации, па процесот на добивање одговор се одолжува и тоа ја отежнува работата на новинарот. Поголемиот дел од државните институции се затворени за критичките медиуми, особено Владата, чиј портпарол речиси никогаш не одговара на телефонските повици од новинарите – рече Тануров.


СОС сака да го оцрни граѓанското општество со невистини и со манипулации


Скопје, 7 февруари, 2017 - 13:06 (META) 

Јавно извинување и повлекување на сите лаги, клевети и дезинформации изнесени од „Стоп операција Сорос“ (СОС), побара 21 граѓанска организација денеска на прес-конференција.

Доколку не добијат јавно извинување, тие велат дека ќе бидат принудени правдата да ја бараат на суд, односно ќе поднесат тужби за клевета и за навреда.

– На СОС и на неговите налогодавци очигледно им пречат слободното и независно граѓанско општество, слободата на изразување и, воопшто, сите демократски вредности и принципи. Затоа тие во јавноста пласираат невистини, манипулативни податоци и лажни информации, со намера да го замолчат граѓанското општество – вели програмскиот директор на Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, Филип Стојановски.

Од граѓанските организации истакнаа дека е клевата и лага дека тие работеле да ја дестабилизираат државата, дека предизвикувале криза, дека работеле за партиски цели, дека биле плаќани за да одат на протести и дека добивале милиони на нивните сметки за партиски цели.

– Упатуваме порака до сите државни институции што поседуваат информации за работењето на граѓанските организации да не ги надминуваат своите законски надлежности и да не се ставаат во служба на недемократската хајка против слободоумното граѓанско општество – рече Сања Богатиновска од Здружението на млади европски федералисти.

Граѓанските организации порачаа дека и понатаму ќе останат доследни на своите заложби за слобода, демократија, еднаквост, правда и почитување на човековите права.