!Во периодот што претстои работиме на воведување систем за пристап и за претплата. За начинот на пристап и за претплатата ќе информираме дополнително. Содржините на „Мета“ до тогаш се слободни за преземање со задолжително цитирање и атрибуирање.

Сигурноста и приватноста – главни теми на Форумот за управување со интернет


Женева, 5 јануари, 2018 - 14:26 (META) 

Приватноста и сигурноста на интернет, но и влијанието на лажните вести и користењето на дигиталните технологии за манипулација на јавното мислење, заедно со проблемот на намалената доверба кон медиумите и државните институции, беа една од главните теми на 12-от состанок на Форумот за управување со интернет – IGF (Internet Governance Forum), кој се одржа во Женева од 18 до 21 декември.

Околу 2.500 учесници од цел свет, на оваа средба на различни чинители од целиот свет, организирана од Обединетите нации, се обидуваа да формулираат решенија за дигиталната иднина на почитувањето на правата на луѓето, како и соодветни одговори за предизвиците што се среќаваат на интернет.

Во тие рамки беше упатена и порака дека владите треба  повеќе да инвестираат во дигиталната писменост.

На Форумот учествуваше и Бардил Јашари, извршниот директор на Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“.

Bardil Jashari Geneve dek17 - negova– Приватноста и сигурноста на интернет беа, како и досега, поважните теми на форумот, со тоа што оваа година се дискутираше исто така за влијанието на лажните вести и користењето на дигиталните технологии за манипулација на јавното мислење. Дополнително се нагласи и намалената доверба кон медиумите и државните институции. Голем дел од учесниците истакнаа дека владите имаат важна улога и одговорност во процесот на враќање на довербата и наместо да создаваат нови институции, закони и политики, треба да бидат поотворени, повеќе да соработуваат со невладините организациии да инвестираат во образованието и во медиумската писменост – вели Јашари.

Женевскиот форум, на кој учествуваа владини претставници, невладини организации, експерти, фирми и медиуми, упати до глобалната заедница неколку препораки под името „Женевски пораки“.

– Се заклучи дека не треба само да се зборува за ризиците и прекумерно да се фокусира на нив, туку треба акцентот да се стави на афирмацијата и промоцијата на позитивните аспекти на дигитализацијата – истакна Јашари.


Почна вториот бран мерења на отчетноста на извршната, локалната и законодавната власт


Скопје, 28 декември, 2017 - 10:30 (META) 

Фондацијата за интернет и општество, „Метаморфозис“, заедно со други партнери од регионот го почна вториот бран на мерења преку индикатори на отвореност, отчетност и транспарентност на владите и државните институции во шест земји од регионот. Истражувањето е дел од проектот „Актион СЕЕ“ – одговорност, технологија и Мрежа на институционална отвореност во Југоисточна Европа.

Како што соопштија од „Метаморфозис“ деновиве биле испратени прашалници до Управниот суд, Судскиот совет, Врховниот суд, Јавното обвинителство, министерствата, Владата, Бирото за јавни набавки, како и до низа извршни агенции и органи за мониторирање на отвореноста и отчетноста на институциите.

Според резултатите од првиот бран мерења, спроведено во 2016 година, општините во Македонија исполнуваат 34 отсто од индексот на отвореност, Јавното обвинителство 51%, додека судовите исполнуваат 52% од индикаторите за отвореност. Судскиот совет е незначително подобар и исполнува 58% од индикаторите за отвореност.

Индексот на отвореност е композитен показател, којшто го определува степенот на отвореност на владите од Западен Балкан кон граѓаните и општеството и е создаден со цел да дефинира до кој степен граѓаните од Западен Балкан добиваат погодни и разбирливи информации од институциите.

Крајната цел на проектот е зголемување на вклученоста на граѓанското општество и медиумските организации во креирањето на јавното мислење, креирањето политики и учество во механизмите за донесување одлуки, како и зголемување на капацитетите на граѓанското општество да адресира чувствителни прашања.


Медиумски реформи: Нешто целосно, нешто делумно, а нешто воопшто неисполнето


Скопје, 29 ноември, 2017 - 10:29 (META) 

„Опсерваторијата на медиумските реформи“ објави периодичен извештај (јули – октомври 2017 година) од набљудувањето на спроведувањето на реформските приоритети од областа на медиумите.

Набљудувањето, чиј предмет беа четирите столба на реформските приоритети (МРТВ, владино рекламирање, пристап до информации и клеветета и навредата) ги утврди следните клучни наоди:

МРТВ: Започнати се легислативни промени со кои се постигнува (само) финансиска стабилност, која не обезбедува средства за реформите во насока на професионализација, техничко- технолошки, програмски и кадровски развој на МРТ. При тоа, се проценува дека досега усвоената мерка ќе доведе до драстично ограничување на неговиот буџет.

Владино рекламирање: Владата објави дека ги укинува своите реклами на медиумите и дека понатамошната комуникација со јавноста ќе ја прави преку јавниот сервис и преку социјалните медиуми. Не беа дадени детални објаснувања за неколку специфики во поглед на оваа проблематика, на пр., дали ќе се плаќаат реклами на МРТ, продукција на рекламни спотови и платени кампањи на социјалните мрежи.

Пристап до информации: Владата почна процес на „адресирање на главните пречки со кои се соочуваат новинарите при добивањето јавни информации“, преку јавна достапност до низа претходно класифицирани документи од државните институции. Владата обезбеди бесплатен пристап за новинари до податоци од две институции иматели на бази на податоци од јавен интерес. Новинарската заедница бара измена и дополнување на Законот за пристап до информации од јавен карактер, заради скратување на роковите на одговор.

Клевета и навреда: Не е извршено ревидирање на законодавството, односно Законот за граѓанска одговорност за клевета и за навреда и процедуралните правила треба да се усогласат со практиката на Европскиот суд за човекови права, според УПР и препораките на Прибе. Владата нема објавено мерки за поддршка на механизмите на саморегулација.

„Опсерваторија на медиумските реформи“ ќе продолжи со следењето на исполнувањето на спроведување на реформските приоритети од областа на медиумите.

Проектот го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ – Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.

Сите материјали што се производ на овој проект и на спроведеното набљудување се достапни на mediaobservatorium.mk.


Конференција „Е-општество“ во организација на „Метаморфозис“ се одржува во Скопје


Скопје, 22 ноември, 2017 - 9:29 (META) 

Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ денеска 13. пат ја организира меѓународната конференција „Е-општество“, која оваа година ќе биде на тема „Слобода и приватност“, со особен фокус на реформите во областа на медиумите.

Конференцијата ќе се одржи во хотелот „Холидеј ин“, со почеток од 10 часот.

На настанот, во четири одделни сесии ќе дебатираат и ќе дискутираат дваесетина претставници на институциите, медиумските организации и на граѓанскиот сектор, со крајна цел – да придонесат за зајакнување на јавната свест за реформските приоритети и за предизвиците во медиумската сфера. Учествуваат претставници на Комисијата за заштита на правото за слободен пристап до информации од јавен карактер, Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, ЗНМ, ЦРМ, ДЗЛП, Асоцијацијата „Зенит“, „Евротинк“, на кабинетот на министерот задолжен за комуникации, отчетност и за транспарентност, Советот за етика во медиумите, Здружението на обвинители, Здружението на судии и, секако, на Фондацијата „Метаморфозис“.

На отворањето воведен збор ќе дадат министерот за информатичко општество и администрација, Дамјан Манчевски, извршната директорка на Фондацијата „Отворено општество“ – Македонија, Фани Каранфиловска-Пановска, како и претставничката на управниот одбор на „Метаморфозис“, Радмила Живановиќ.

Според извршниот директор на „Метаморфозис“, Бардил Јашари, „Е-општество“ е конференција која е замислена како заеднички простор за вмрежување и за споделување искуства, но и можност за информативна јавна дебата, како основен услов за меѓусебна комуникација помеѓу носителите на одлуки, невладините организации и медиумите.

– На крајот, конференцијата ќе остави можност за креирање коалиција на граѓански организации и на медиуми за надзор и за застапување на исполнувањето на реформите – вели Јашари.


„Прајваси интернешенл“ и „Метаморфозис“ повикуваат на заштита од незаконско прислушување


Скопје, 11 август, 2017 - 15:57 (META) 

Добротворната организација со седиште во Лондон, „Прајваси интернешенл“ и Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ денеска до властите во Македонија испратија писмо во кое бараат информации во врска со следењето на комуникациите од страна на надлежните владини институции и гаранции за заштита на приватноста од страна на државните институции.

Од „Метаморфозис“ потсетуваат дека Македонија повеќе од две години беше во продолжена и длабока политичка криза, која, покрај другото, ја одбележаа и објавените информации дека претходната владејачка гарнитура незаконски ги прислушувала телефонските разговори на околу 20.000 луѓе, меѓу кои и активисти, новинари, судии, дипломати, лидери на опозицијата, па дури и членови на самата влада.

Двете организации ја фокусирале анализата на прашањето како „директниот пристап“ до телекомуникациските мрежи од страна на Управата за безбедност и контраразузнавање, олеснет од телекомуникациските оператори и надзорни компании, довел до незаконското прислушување.

„’Директниот пристап’ е подложен на злоупотреба. Општо, тој опишува ситуации во кои агенциите за безбедност се директно поврзани со телекомуникациските мрежи за да добиваат дигитални содржини и податоци за комуникациите, често без претходно известување или судско овластување и без инволвирање и знаење на мрежниот оператор“, се вели во писмото.

Таму се нагласува дека во својата работна програма за периодот 2017-2020, новата влада јасно се заложила дека ќе воведе механизми за подобрување на внатрешната и на надворешната контрола над работата на полицијата и на сервисите за безбедност и за заштита од своеволен надзор.

„Прајваси интернешенл“ и „Метаморфозис“ ги повикуваат властите да одговорат дали ќе ги спроведат реформите и дали ќе воведат итни заштитни мерки за незаконско следење на комуникациите.

Писмото е испратено до премиерот Зоран Заев, Народниот правобранител и Комисијата за надзор над работата на Управата за безбедност и контраразузнавање и на Агенцијата за разузнавање. Копија од писмото е испратена до Делегацијата на Европската Унија и до Генералниот директорат за соседство и за преговори за проширување на Европската комисија.


План за намалување на институционалната затвореност во Македонија и во регионот


Скопје, 11 август, 2017 - 13:30 (META) 

„Сеопфатен план за добро владеење за државните институции во Република Македонија“ е најновото издание изработено врз основа на истражувањето за степенот на отвореност на институциите во шест земји од регионот во рамки на проектот АКТИОН СЕЕ – Одговорност, технологија и мрежа на институционална отвореност во Југоисточна Европа, кој го спроведува Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“.

За да се измери степенот на институционалната отвореност, партнерите од АКТИОН СЕЕ, ги оценуваа институциите врз основа на: пристап до информации на официјалните веб-страници на институциите, квалитет на правната рамка за одделни прашања, други извори на информирање на јавноста, како и прашалници доделени на институциите.

Резултатите од истражувањето спроведено од октомври до крајот на декември 2016 година покажуваат дека просечната отвореност на извршната власт, вклучувајќи ги Владата, министерствата и другите извршни органи, во Македонија изнесува 36 отсто, a во регионот – 47 отсто. Македонското Собрание, пак, исполнува 59 проценти од индикаторите на отвореност, што е исто под просекот од 63 отсто отвореност на парламентите во регионот.

Судовите кај нас исполнуваат 52 проценти од индикаторите на отвореност, додека Судскиот совет е незначително подобар и исполнува 58 отсто од индикаторите на отвореност. Општините исполнуваат само 34 проценти од индексот на отвореност.

Врз основа на следењето на податоците и на наодите, се создаде сет на практични предлози за подобрување на степенот на отвореност на државните институции во Македонија, но и во Србија, Црна Гора, Албанија, Косово и во Босна и Херцеговина.


Локалната власт има низок степен на транспарентност


Скопје, 16 јуни, 2017 - 11:05 (META) 

Општините во Република Македонија исполнуваат 34 отсто од индексот на отвореност, покажа истражувањето за степенот на отвореност на институциите во шест земји од регионот, во рамки на проектот „Актион СЕЕ“ што го спроведува Фондацијата за интернет и општество, „Метаморфозис“.

„Овој податок е загрижувачки со оглед дека мерењето е направено на обезбедувањето на пристап до информации кои треба да се објавени на општинските веб-страници без да бидат побарани, како, на пример, одлуките што ги носат советите на општините, одлуките што ги носат градоначалниците, записниците од седниците на советите на општините, статутот на општините и деловниците за работа на советите“, велат од „Метаморфозис“.

Истражувањето покажува дека на ниското исполнување на индексот на достапност од страна на општините влијае и нивната недоволна интеракција со граѓаните преку социјалните мрежи, необјавувањето месечни информатори за граѓаните за работата на општините, како и недостигот од јавни дебати за граѓаните за прашања од локално значење, необјавувањето планови за јавни консултации со граѓаните за општинските политики и записници од одржани средби со граѓаните.

Според „Метаморфозис“, за подобрена транспарентност на македонските општини, кои исполнуваат 35 отсто од индексот за транспарентност, секоја активност која е финансирана со јавни пари мора да биде јавна, а информациите за овие активности мора да бидат еднакво и лесно достапни за сите граѓани.

„Индексот на транспарентност, во поткатегоријата транспарентност на буџетите, општините го исполнуваат со 49 отсто. Голем дел од општините ги објавуваат донесените буџети и завршните сметки, но во заштитени ПДФ-формати, што ги прави тешко пребарливи. Исто така, на процентот на исполнувањето на индексот влијае необјавувањето на граѓанските буџети од страна на општините, како полугодишните извештаи за трошењето на буџетот“, се вели во извештајот.


Презентирано истражувањето „Кој им ги врзува рацете на новинарите и како да се одврзат?“


Скопје, 15 јуни, 2017 - 15:45 (META) 

Затвореноста на институциите кога од нив ќе се побараат информации е еден од најгорливите проблеми со кои се соочуваат новинарите од земјава, а особено истражувачките новинари, и е директно прекршување на правото на слобода на информирање. Иако од 2006 година на сила е Законот за пристап до информации од јавен карактер, тој честопати се изигрува од институциите кои сакаат да сокријат одредени информации.

Ова беше посочено на презентацијата на трите дела на видеосторијата од истражувањето „Кој им ги врзува рацете на новинарите и како да се одврзат?“, спроведено од Фондацијата „Метаморфозис“ во рамки на проектот „Истражувачко новинарство, чувар на демократијата и на човековите права“ на Центарот за управување со промени и на Институтот за човекови права.

Во рамките на проектот е извршено и истражување за примената на мерката притвор, при што се побарани информации од Основното јавно обвинителство – Скопје, од Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција, од Специјалното јавно обвинителство и од Основниот суд Скопје 1. Како што беше посочено на презентацијата, одговор на едно од барањата за пристап до информации од јавен карактер стигнал дури по околу 10 седмици.

– Направиме компаративна анализа на тоа колку мерки на притвор, домашен притвор, мерки на претпазливост се побарани и се изречени во 2016 година од обвинителствата и од скопскиот суд, но излезе дека и тоа е преголем залак. Одговор од судот побаран првпат на 14 февруари, а го добивме дури на 27 април. Исто така, затвореноста на институциите се виде и во тоа што обидите да контактираме со актуелни судии и обвинители, заврши со „ѕид на тишина“. За разлика од нив, поранешни обвинители, судии и истражувачки новинари зборуваа за проблемите што излегуваат при доаѓањето до информации и затвореноста на институциите – посочи Виолета Глигороска, координатор на проектот.

Потребна е итна и квалитативна промена на Законот за пристап до информации од јавен карактер, бидејќи во него има и многу нејаснотии и нелогични решенија, ако се сака да се постигне вистинска отвореност на институциите кон новинарите, посочи воведничарот Теофил Блажевски, новинар и член на Советот за етика во медиумите.

– Неопходна е драстична промена на отвореноста на институциите, дури и без новинарите да прашуваат, па како што на веб-страницата на Собранието на Република Македонија се објавуваат стенограми од седниците, исто би требало да биде и со седниците на Владата, а сите институции треба навремено и јасно и транспарентно да ги објавуваат информациите за нивното работење – рече тој.

Во истражувачката сторија во видеоформат, за затвореноста на институциите и за нееднаквиот пристап на скопскиот Основен суд 1, говорат универзитетската професорка Гордана Бужаровска, поранешната судијка во Врховен суд и во Европскиот суд за човекови права во Стразбур, Маргарита Цаца – Николовска, поранешниот заменик-јавен обвинител Бардил Кука, Уранија Пировска од Хелсиншки комитет за човекови права, како и новинарите Сашка Цветковска, Жаклина Хаџи-Зафирова и Џелал Незири.

За проблемите обработени во истражувањето по презентацијата на триделната приказна дискутираа и дел од новинарите вклучени во проектот, при што беше повторена генералната констатација за досегашната екстремна затвореност на институциите.

Трите дела од сторијата што произлезе од истражувањето спроведено од Фондацијата „Метаморфозис“, се подготвени во рамките на проектот „Истражувачкото новинарство, чувар на демократијата и на човековите права“ со финансиска поддршка од ЕУ и од Амбасадата на Британијуа во Скопје, а имплементиран од Центар за управување со промени и од Институт за човекови права.


Невладините организации бараат да сопрат инспекциите и политичкиот прогон


Скопје, 29 мај, 2017 - 13:51 (META) 

Невладините организации денеска ја повикаа новата власт и институциите веднаш да го прекинат политичкиот притисок на кој, како што рекоа, неправедно и намерно се изложени 20 граѓански организации уште од декември, кога ВМРО-ДПМНЕ повика на „прогон“ на граѓанските организации.

– Бараме и да се провери основаноста на контролите и да се истражи злоупотребата на службената должност за политички притисок и дискриминација, но и да се повлече одлуката на актуелната техничка влада да додели 800.000 евра на граѓански организации, за кои голем дел од јавноста првпат слушна по објавувањето на нивните имиња како примачи на пари од владата – порачаа, во името на 20 граѓански организации, Дона Костуранова од „Младински образовен форум“, Филип Стојановски од Фондацијата „Метаморфозис“ и Зекир Абдулов од организацијата КХАМ – Делчево.

Тие посочија дека изминатите месеци овие организации биле под постојан притисок на контролите од Управата за јавни приходи, Финансиска полиција и од МВР, а на барање на Јавното обвинителство, како и на Агенцијата за финансиско разузнавање и на Државната комисија за спречување корупција.

– Одговорно кажуваме дека како организации својата работа ја вршиме професионално и немаме проблем да дадеме отчет пред институциите како што тоа секојдневно го правиме и пред нашите членови, донаторите и пред граѓаните – рече Костуранова, истакнувајќи дека досегашното искуство на 20 невладини организации говори дека не станува збор за рутински и наменски контроли, туку за наменски контроли за да се нанесе штета на работењето.

Таа додаде дека инспекторите, гледајќи дека сè е в ред во работењето, барале законски дупки за да ги казнат невладините организации. Посочи и дека е сомнително тоа што во ист ден се давале наредби за контроли на неколку невладини организации.

Костуранова соопшти дека  досега се изречени и неколку казни, од кои како впечатлив беше посочен примерот на КХАМ – Делчево, која досега треба да плати 3.500 евра за персонален данок за поделена хуманитарна помош, како и камати за него поради задоцнето плаќање.

– Гледаме еден крајно селективен пристап и хајка на невладините организации. Во општините Делчево, Виница и Пехчево досега доделивме повеќе од 500 бебешки пакети, организиравме обуки на Ромки, организиравме довршување на основно и на средно образование на значителен број лица, обезбедивме возило за брза помош и патронажна служба, организиравме 450 превентивни прегледи и за сето тоа, за работа во полза на ранливите групи, на кои пред сè треба да им помага државата, а тоа го правиме ние, добивме казна од 3.500 евра – рече Абдулов.

Поради отежнатото работење на граѓанските организации, Македонија е изложена не само на ризикот да не добијат помош тие на кои им е најмногу потребна, туку и да загуби голема меѓународна помош, нагласи тој.

Покрај барањето да престане прогонот, неформалната коалиција граѓански организации побара и да се ревидира одлуката на техничката влада во заминување да подели 800.000 евра на непознати граѓански организации, сума која е најголема досега.

– Техничката влада во заминување нема морално право и мандат да носи вакви одлуки. Намерата е очигледна, затоа што повикот беше отворен среде политички прогон врз невладините организации, а истовремено истата влада сака да додели фонд повисок од кој било што го одвојувала за невладини организации. Додека минатата година се потпишувале договори до 5.000 евра, сега се зголемени до 50.000 евра. Поради сите овие причини, бараме оваа одлука за доделување на јавните средства да биде ревидирана во најкус можен рок – рече Стојановски.

Тој порача дека и покрај околностите и секојдневните притисоци во изминатите пет месеци, граѓанските организации кои се подложени на инспекции сепак не престанале да ја работат својата работа и посочи дека така ќе биде и во иднина.

– Ќе продолжиме да работиме одговорно и во интерес на сите граѓани на Македонија, како контролори на власта и на институциите. Ќе бидеме тука за да се грижиме дека ќе има одговорни институции и фукционално Собрание, отворено за граѓаните, кое ќе врши надзор на власта – рече Стојановски.

Невладините организации во изминатите пет месеци неколкупати се обраќаа до досегашната власт со апел да престане со политичкиот притисок преку инспекциите.


„Метаморфозис“ и „Мајкрософт“ нудат можности за донации на софтвер за граѓанските организации


Скопје, 15 мај, 2017 - 12:44 (META) 

Во Конгресниот центар на Скопски саем утре ќе се одржи „Ден на Мајкрософт“, посветен на граѓанскиот сектор, на тема „Технологијата во облак (cloud) го помага општеството“.

„Денот на Мајкрософт“ посветен на НВО-секторот, организиран од Фондацијата „Метаморфозис“ со поддршка на „Мајкрософт“, ќе им овозможи на претставниците на граѓанскиот сектор да научат повеќе за можностите да добијат софтверски донации и донација во вредност од 5.000 долари на „Microsoft Azure“ од програмата на „Мајкрософт“ за поддршка на граѓанскиот сектор, кој во Македонија и на Балканот се спроведува од страна на Фондацијата „Метаморфозис“, преку платформата „Теchsoup Balkans“.

Настанот ќе го отворат генералниот менаџер на „Мајкрософт Македонија“, Љупчо Георгиев, и Бардил Јашари, извршен директор на Фондацијата „Метаморфозис“.