„Е-општество“: Медиумската писменост е неопходна за здрава демократија


Скопје, 11 декември, 2018 - 13:55 (META) 

Потребна е поголема медиумска писменост која ќе доведе до транспарентни и отчетни институции, е заклучокот од Конференцијата „е-Општество“ која Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ ја организира по 14 пат, а оваа година е на тема „медиумски писмени граѓани за отчетни институции“.

И на оваа конференција ќе се обидеме да се фокусираме на влијанието на новите технологии врз работата на институциите и ќе се обидеме да најдеме решенија за предизвиците и проблемите со кои се соочуваат институциите и граѓаните. Самата дигитализацијата не е решение за проблемот, но мора да ја поттикнеме културата на отворено демократско општество”, рече директорот на „Метаморфозис“, Бардил Јашари.

Директорката на Фондацијата Отворено општество – Македонија, Фани Каранфилова Пановска, смета дека реформите во медиумите се случуваат, но со забавено темпо. Според неа, младите немаат многу вештини и не знаат како да ги верификуваат податоците и информациите до кои што доаѓаат.

Таа наведе истражување кое што го направила Фондацијата Отворено општество од Софија за медиумска писменост во 2018 година во кое се рангирани земјите од ЕУ и пет земји од Западен Балкан. На листата Македонија се наоѓа на последното, 35 место.

Министерот за информатичко општество и администрација, Дамјан Манчевски, вели дека многу е полесно да се донесат услугите до граѓаните отколку граѓаните до услугите и институциите.

– Дигитализацијата ќе го намали влијанието на човековиот фактор, а со тоа, да бидеме искрени, ќе се намали и корупцијата. Свесни сме дека довербата на граѓаните во институциите е ниска, на ова мора постојано да работиме. Стекнување на доверба не е лесно, затоа транспарентноста и отчетноста не се само мерки кои мора да ги штиклираме туку мора вистински да ги подобриме, а со тоа ќе ги намалиме и лажните вести. Не се плашиме од критика, таа не мобилизира и не прави подобри и ја мотивирам да ја има понатака – вели Манчевски.

Медиумската писменост е за препознавање вистински и лажни вести, но е и за одговорна дебата и за плурализам во мислења, смета амбасадорот на ЕУ во Македонија, Самуел Жбогар.

– Лажните вести станаа дел од нашата дигитална интеракција. Со медиумската писменост се создава средина за контрола на државните институции и таа е неопходна состојка на здрава демократија. Ако нема медиумски писмени граѓани, институциите ќе бидат помалку отчетни и транспарентни – рече Жбогар.

Медиумската писменост бара плодна почва во општеството, а тоа е невозможно кога медиумите се уцените и потчинети, вели министерот задолжен за транспарентност, отчетност и комуникација, Роберт Поповски.

– Убеден сум дека со создавањето плодна почва придонесува отворениот и професионалниот однос на владата кон медиумите. Оваа влада слуша критика, ја анализира критиката и ја формулира својата политика според интересите на граѓаните – потенцира Поповски.

Главниот и одговорен уредник на „Мета“, Зоран Андоновски, вели дека во однос на реформите во медиумите заклучокот е дека нешто е почнато, но е застанато.

– Направен е обид да се донесат новите закони, но тие се заглавени во Собранието. Индикативен податок е дека до Комисијата за информации од јавен карактер има 520 жалби за недозволен пристап до информации. Во однос на навредата и клеветата, судството се уште не се снаоѓа во овој дел, нема јасна дистинкција што е медиум, постојат збунувачки пресуди – вели Андоновски.

Состојбата во МРТ останува лоша и се доведува до прашање нејзиното функционирање и улогата што ја има во општеството, оценува Зоран Трајчевски, директорот на Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги

– Само економско силни и независни медиуми може да ги издржат притисоците од центрите на моќ. Законските измени не смеат да преставуваат упад во медиумските слободи. Само слободни медиуми можат да ја играат својата улога во општеството за граѓаните да можат да оформат свое мислење – категоричен е Трајчевски.

Македонија е се уште на дното во европски и светски рамки во однос на слобода на изразување и медиумска независност, вели Драган Секуловски, од Здружението на новинари на Македонија.

– Според „Фридом хаус“, Македонија е неслободна земја и после две години откако имаме нова власт и тоа е факт. Заклучоците треба да ги мотивираат сите дека е потребни промени, не само за да се промени имиџот во светот туку затоа што граѓаните заслужуваат да бидат информирани, а не манипулирани. Без системски реформи не може медиумите вистински да си ја вршат својата работа а со тоа ќе им биде скратено правото на граѓаните вистински да се информираат- додаде Секуловски.

Тој информираше дека трендот на напади на новинари се намалил од 18 во 2017 година на 6 оваа година и предупреди дека говорот на омраза што се случува во медиумите може да прерасне во дела од омраза.

Според програмскиот директор на „Метаморфозис”, Филип Стојановски,  со професионални и објективни информации ќе дојде до намалување бројот на лажни вести, кои се чести во македонските медиуми.

– Концептот на медиумската писменост не е да се реши само проблемот на медиумската писменост, туку ни требаат пристапи во многу нивоа, почнувајќи од објективното и професионално новинарското известување. Со објективно и професионално известување на новинарите би се намалиле лажните вести, кои ги има многу во Македонија – рече Стојановски.

Според Весна Никодиновска од Македонскиот институт за медиуми целта на медиумите е да се учат луѓето како да размислуваат со своја глава, и да ги проверуваат фактите што ќе ги најдат онлајн.

Сите улесници се согласија дека медиумската писменост е потребна за да биде дел од образовниот процес во Македонија.


Утре ќе се одржи 14. конференција „е-Општество“ на Фондацијата „Метаморфозис“


Скопје, 10 декември, 2018 - 13:38 (META) 

Фондацијата за интернет и општество, „Метаморфозис“ утре со почеток од 10 часот во хотелот „Холидеј ин“ по четиринаесетти пат ќе ја организира меѓународната конференција „е-Општество.мк“. Темата на овогодинешната конференција ќе биде „Медиумски писмени граѓани за отчетни институции“.

На настанот, во пет одделни сесии ќе дебатираат и дискутираат над дваесет претставници на институциите, медиумските организации и граѓанскиот сектор од Македонија и регионот, со крајна цел да придонесат во дефинирањето на приоритетите во областите на слободата на изразување, медиумска писменост, транспарентност и отчетност.

Целта на конференцијата е да обезбеди платформа за дискусија за состојбата со слободата на изразување и слободата на медиумите во Македонија – напредокот на реформскиот процес; повисоко ниво на медиумска писменост кај граѓаните; улогата на граѓанското општество во реформскиот процес за следење на комуникациите и степенот на транспарентност на институциите во Македонија и регионот, влијанието на транспарентноста врз довербата на граѓаните во институциите.


Граѓанските организации поставија рок од 10 дена за одговорност за бегството на Груевски


Скопје, 4 декември, 2018 - 12:21 (META) 

Вкупно 14 граѓански организации, меѓу кои и Фондација Отворено општество – Македонија, Фондацијата „Метаморфозис“ и Хелсиншкиот комитет за човекови права на Република Македонија, денеска упатија втора реакција до власта, поставувајќи рок од 10 дена да се лоцира одговорноста за бегството на поранешниот премиер Никола Груевски. Во спротивно, порача граѓанскиот сектор, ќе се бара политичка одговорност од највисоките функционери.

„Најостро ја осудуваме неажурноста на институциите во спроведувањето на истрагите поврзани со утврдување на пропустите и одговорноста за бегството на поранешниот премиер Никола Груевски. Бараме истрагите итно да завршат, и тоа во рок од 10 дена, и да се утврди одговорност за пропустите, евентуалното непостапување или соучество. Во спротивно ќе бараме политичка одговорност на највисоките функционери. Апелираме да не се подрива ЕУ перспективата на Македонија, која зависи од владеењето на правото. Имено, поминаа повеќе од две седмици од објавувањето на нашата прва реакција. Непреземањето на никаква одговорност и покрај индициите за сериозни пропусти и непочитување на одредбите од Законот за извршување на санкции и Правилникот за начинот на вршење на полициските работи од страна на Основниот суд Скопје 1 и Министерството за внатрешни работи, ги зголемува сомнежите дека не постои волја за утврдување на вистината. Со тоа повторно влегуваме во волшебниот круг на одржување на културата на неказнивост“, порачуваат организациите.

Целиот текст на реакцијата и списокот на сите организации што ја потпишаа може да се прочитаат тука.


Истражување: Изборниот систем e сериозен извор на кризи во Македонија


Скопје, 19 ноември, 2018 - 16:54 (META) 

Изборниот систем, ваков каков што е сега, е сериозен извор на кризи во земјава. Ова е генералниот заклучок од истражувањето на Фондацијата „Метаморфозис“ во рамките на регионален проект за оцена на исполнувањето на политичките критериуми за пристапување на земјите од Западен Балкан кон Европската Унија.

Истражувањето, кое е правено врз база на претходно развиена прецизна методологија и со помош на интервјуа со експерти, посочува дека во изборниот систем во Македонија треба да се сменат повеќе работи – од промена на моделот на шест изборни единици во една, преку промени во начинот на оформување на избирачкиот список, до промени во делот медиуми и избори, вграден во изборното законодавство.

Препораките произлезени од истражувањето се следни:

  •     Промена на изборниот модел – една наместо шест изборни единици и отворени листи, со соодветен изборен праг достижен и за помалите партии или независните кандидати;
  •     Промена на начинот на регистрацијата на избирачите во Избирачкиот список;
  •     Зајакнување и прецизирање на казнената политика за притисоци врз избирачи и за клиентелизам;
  •     Зајакнување и прецизирање на казнената политика за злоупотреба на државни ресурси и административни капацитети за изборни кампањи;
  •     Зајакнување на казнените одредби и глоби за финансирањето на кампањите, т.е. за изготвувањето на финансиските извештаи;
  •     Зајакнување на капацитетите на ДИК (Државната изборна комисија) и трансформација на ова тело или во професионално или во мешовито (професионално политичко);
  •     Зајакнување и прецизирање на законските и подзаконските акти што ја гарантираат транспарентноста на изборниот процес, особено во делот на приговорите и жалбите;
  • Доуредување на законската рамка за обврските на медиумите во текот на избори, кратење на времето што им е обврска за платени политички кампањи и нова проценка преку јавна расправа за користењето јавни пари во медиумите.

Истражувањето е прво од петте што се планирани в рамките на регионалниот проект „Западен Балкан и процесот на пристапување во ЕУ: Примена на политичките критериуми“, што го води Центарот за демократска транзиција од Подгорица, Црна Гора. Следните истражувања ќе се однесуваат на реформите во правосудството, на борбата против организираниот криминл и корупцијата, на реформата во медиумскиот сектор и на реформата во јавната администрација.

Проектот е подржан од Амбасадата на Кралството Норвешка во Белград, и од Балканскиот фонд за демократија, проект на Германскиот Маршалов фонд на САД.

Целосното истражување можете да го погледнете на следниот линк.


Студентите порачаа: Не верувајте на сè, проверувајте ги информациите


Скопје, 7 ноември, 2018 - 15:02 (META) 

Со голем, студентски митинг, десетина студенти од  прва година на Правниот факултет „Јустинијан Први“, со инспиративни говори на стотина свои колеги на платото на универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ им ја пренесоа пораката дека секој граѓанин мора да ги совлада барем основите на медиумската писменост, односно да бидат свесни дека не секогаш сите информации што им се пренесуваат се вистинити, па секогаш убаво да ги проверуваат наводите, односно да размислуваат критички.

На денешниот настан, кој беше надополнет со настап на младиот пејач Јасмин, кој инаку е студент на Правниот факултет, како и со диџеј-сет, се зборуваше за повеќе аспекти на медиумската писменост. Настанот „Не биди медиумска мета“, инаку, се одржува во рамки на одбележување на Eвропската недела на медиумска писменост. Тој е дел од проектот „Не биди медиумска мета“ кој се спроведува од Македонскиот институт за европски студии (МИЕС) во рамки на големиот проект „Со критичко мислење до граѓани со медиумска умешност – КриТинк“ спроведуван од Фондацијата „Метаморфозис“ и „Евротинк“ – центар за европски стратегии, а финансиран од Европската Унија.

Говорите на студентите беа насочени кон повеќе аспекти на манипулацијата со вниманието на јавноста и обидите да се пласираат лажни информации заради политички или економски цели. Освен против пропагандата, се зборуваше и против говорот на омраза и потпалување нетрпеливост, но и против агресивното потрошувачко општество, отуѓувањето, рекламното тероризирање, жртвите на видео игрите, агресивниот маркетинг, но најмногу за неповолната медиумска слика во Македонија и за потребата критичкото мислење на граѓаните за медиумските производи да стане дел од задолжителното образование.


Студентски митинг „Не биди медиумска мета“ во УКИМ утре


Скопје, 6 ноември, 2018 - 16:06 (META) 

Со почеток во 11 часот утре, на платото на Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ ќе се одржи хепенинг „Не биди медиумска мета“, во рамки на одбележување на Eвропската недела на медиумска писменост.

Настанот,  претставен како студентски митинг, е во рамките на проектот „Не биди медиумска мета“ кој се спроведува од Македонскиот институт за европски студии (МИЕС) во рамки на големиот проект „Со критичко мислење до граѓани со медиумска умешност – КриТинк“ спроведуван од Фондацијата Метаморфозис и Евротинк – центар за европски стратегии, а финансиран од Европската Унија.

На овој настан ќе говорат студентите. Пораките ќе бидат: „не биди мета“, „јас имам свој идентитет“, „доста со дезинформации“, „доста со манипулации“, „јас не сум вмрежен“, „студентите се авангарда“.


Стартуваат шест проекти за медиумска писменост и критичко мислење


Скопје, 19 октомври, 2018 - 15:17 (META) 

Во организација на Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ и „Евротинк – центар за европски стратегии“, шест граѓански организации денеска во Граѓанскиот ресурсен центар во Скопје ги презентираа своите замисли со кои во рамките на проектот „Со критичко мислење до граѓани со медиумска умешност – КриТинк“ во неколку градови во земјава ќе работат на развојот на критичкото мислење и зголемување на медиумската писменост и сузбивање на дезинформациите кои се шират и преку социјалните мрежи и преку медиуми.

Како што истакна Филип Стојановски, програмски директор во „Метаморфозис“, целта на проектот, со финансиска поддршка на Европската Унија преку ИПА Програмата за граѓанско општество и медиуми, е да се работи повеќе со граѓаните, наместо со новинарите, за да се крене нивото на критичко размислување кај граѓаните, оти дезинформациите и другите негативни појави се насочени кон нив, а не толку кон новинарите.

– Младите се авангардата и нивната едукација за критичко размислување е нешто што, се надеваме, ќе има долгорочни ефекти, и овие проекти и нивниот ефект ќе имаат еден свој живот кој ќе продолжи долго – порача Стојановски.

Горан Лазаров од „Евротинк“, кој е еден од координаторите на проектот, рече оти денешниот координативен настан е со цел да се создаде мрежа на соработка меѓу организациите-добитници на грантови, која на локално ниво ќе ги спроведува целите на главниот проект.

– Целта е темата околу критичкото мислење, медиумската писменост да ја спуштиме и на локално ниво. Голем дел од активностите на суб-грантистите се поврзани со создавање на медиумски производи, одржување јавни настани, и целта е да се направи некакво вмрежување на сите активности и преку тоа на национално ниво да се влијае околу целата работа. Секако, очекуваме да се создаде мрежа што ќе се гради и понатаму и ќе ги реализира целите – вели Лазаров.

Проектите, кои ќе наскоро ќе почнат да ги реализираат „Диверзити Медиа“ заедно со „Алсат-М“, ДРОМ од Куманово со телевизијата „Плус“, Фондацијата „Фокус“ од Велес со „Дума“ и телевизијата КТВ, „Ганимед“ од Битола со ТВ „21“, потоа Македонскиот институт за европски студии заедно со „Студентско радио“, но и „Медиа плус“ од Штип заедно со „Канал 77“, ќе бидат насочени претежно кон младите, односно средношколците и бруцоши на факултетите од областа на општествените науки на скопскиот универзитет „Свети Кирил и Методиј“.


УСАИД и „Метаморфозис“ со нов повик до граѓанските организации


Штип, 10 октомври, 2018 - 9:54 (META) 

Граѓанските организации беа светлото, кое за време на политичката криза укажување на недостатоците, што придонесе за демократизација на процесите. Ова вчера во Штип го изјави директорот на Канцеларијата за општ развој на УСАИД, Едвард Гонзалес, кој најави дека остануваат со поддршката за овие организации, кои продолжија да ја играат улогата на контролор на власта.

-Сметам дека владата успеа да усвои инкулзивен и транспарентен дискурс, но граѓанските организации и понатаму треба да бидат поддржувани во вршењето на нивната улога на „воч дог“ или следачи на работата на власта. Затоа од таа причина, УСАИД продолжува да поддржува проекти, како тие на Платформата за спречување на корупција и на Центарот за граѓански комуникации, бидејќи тие ја играат вистинската улога на „воч дог“, бидејќи тие се оние кои ги следат постапките на владата и отчетноста во работењето – рече Гонзалес.

Во Штип Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ заедно со УСАИД – Проект за граѓанско учество, го презентираа новиот повик до граѓански организации, со кој се предвидува финансирање на седум проекти во висина до 90.000 долари. Од граѓанските организации се очекуваат идеи за одржливи заедници и градови, потоа поддршка на организации кои ќе работат во компонентата на издржливост на заедницата во Националната стратегија на Владата на Република Македонија за борба против насилниот екстремизам и социјалното претприемништво.


Заврши потпишувањето меморандуми за туристичка соработка на општините во Полог


Брвеница, 6 октомври, 2018 - 19:22 (META) 

Со потпишувањето на меморандумот за соработка меѓу Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ и општина Врапчиште се затвори поглавјето на потпишување на меморандуми за соработка со девет општини вклучени во Полошкиот плански регион (Тетово, Гостивар, Желино, Боговиње, Теарце, Јегуновце, Врапчиште, Брвеница и Маврово – Ростуше).

Во согласност со меморандумот, Фондацијата „Метаморфозис“ се обврзува да ги промовира вредностите на сите потенцијални места и можности за развој на туризмот во регионот на Полог, додека споменатите општини ќе обезбедат информации, експертиза и искуство, и ќе ги охрабри малите и средните претпријатија и сите заинтересирани страни активно да придонесат за реализација на целите на проектот.

Исто така, од другата страна на границата, Советот на округот Елбасан потпиша идентичен меморандум за соработка со седумте општини во регионот Елбасан (Елбасан, Прењас, Либражд, Пеќин, Церик, Белш и Грамш).

До сега 73 субјекти (ресторани, хотели, туристички агенции), невладини организации, институции и поединци – потенцијални претприемачи, од двете страни на границата, одговорија позитивно на повикот да бидат дел од мрежата за зајакнување на иновативен туризам (СТЕП).

Меморандумот за соработка е со рок до 31 март 2020 година. Проектот е финансиран од програмата за прекугранична соработка на Европската Унија.


Регионален индекс: Македонија со најотворени институции во регионот кој се затвора


Подгорица, 4 октомври, 2018 - 15:50 (META) 

Загрижува тенденцијата за паѓање на отвореноста во Црна Гора и во регионот, а македонската влада е најтранспарентната од владите во регионот, беше одбележано на конференцијата на тема „Отвореност на институциите на извршната власт во Црна Гора и регионот“, која се одржа во Подгорица. Конференцијата, по повод Меѓународниот ден за заштита на правото на слободен пристап до информации од јавен карактер, беше организирана од Центарот за демократска транзиција (ЦДТ) од Црна Гора.

На настанот беа презентирани резултатите од мерењето на Регионалниот индекс на отвореност, кој покажа дека институциите во регионот стагнираат и не ги исполнуваат препораките на невладиниот сектор за да се подобри отвореноста. Во рамките на овој индекс, за две години, со над околу 80 критериуми по институција, беше измерена и анализирана отвореноста на 275 извршни власти во Црна Гора, Македонија и регионот. Истражувањето беше спроведено од декември 2017 година до март 2018 година, а врз основа на резултатите беше направен сет на препораки и насоки за подобрување на транспарентноста на институциите. Ова истражување беше спроведено од ACTION SEE мрежата на организации од регионот,

– Она што загрижува е тенденцијата за паѓање на отвореност во Црна Гора и во регионот. Сè уште нема политики што ја дефинираат отвореноста. Институциите од владата преку министерствата до административните тела постигнаа многу различни резултати. Отвореноста сé уште зависи од волјата на менаџерите на институцијата, а не од јасни политики и процедури – рече Милица Ковачевиќ од ЦДТ.

Лилјана Пецова – Илиеска од Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, рече дека ако нема законска обврска да се објават јавно информациите, тогаш институциите ретко ќе го сторат тоа самоиницијативно.

– Ние треба да го промениме тој начин на размислување преку воспоставување на стратешки и системски пристап и имплементација на добри пракси од регионот – посочи таа.

Промена на свеста на вработените во државна администрација со цел промоција на проактивна транспарентност и отвореност се препораките кои беа посочени на конференцијата.

Данира Каровиќ од Здружението на граѓани „Зошто не“ од БиХ смета дека проблемите со отвореноста на институциите се слични во сите земји.

Вујо Илиќ од организацијата ЦРТА од Србија смета дека ќе биде неопходно политичка волја и законски решенија кои нема да зависат од политичката волја во иднина.

Во продолжението на конференцијата беше разговарано и за спроведувањето на Иницијативата за отворено владино партнерство (ОВП) во Црна Гора и регионот. Република Македонија е единствена земја од регионот која во ОВП Иницијативата го вклучи својот парламент.