!Во периодот што претстои работиме на воведување систем за пристап и за претплата. За начинот на пристап и за претплатата ќе информираме дополнително. Содржините на „Мета“ до тогаш се слободни за преземање со задолжително цитирање и атрибуирање.

СЕММ: Државата да не се меша во саморегулацијата на медиумите


Скопје, 21 ноември, 2017 - 15:49 (META) 

Советот за етика во медиумите на Македонија (СЕММ) денеска порача дека ниту една влада или политичка партија не треба да одлучува во име на медиумите, реагирајќи на најавените измени на Законот за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги.

Според СЕММ, мора да се елиминира какво било влијание на државата врз процесот на саморегулација во медиумите, кој сè повеќе се прифаќа.

„Поставувањето какви било пречки од страна на Владата на тој пат и маргинализирањето на работата на Советот ќе резултира со намалување на одговорноста кај самите медиуми и поддршка на практиката на цензура и на самоцензура“, се вели во соопштението.

СЕММ нагласува дека саморегулацијата исклучува секакво сместување на професионалните новинарски стандарди во законската рамка и воведување санкции кон медиумите за нивното непочитување.

„Кога станува збор за етичкото и професионално известување, ниту една влада и политичка партија не треба да одлучуваат во име на медиумите. Во таа насока, СЕММ се спротивставува на предлог-измените на членот 61 во нацрт-законот за изменување и дополнување на Законот за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, кој се однесува на начелата и на стандардите во работата на радиодифузерите, како и на измените во член 145 со кои се предлага изрекување казни доколку професионалните стандарди не се почитуваат“, порачува СЕММ.

Вчера Министерството за информатичко општество и администрација ја одржа последната јавна дебата за законските измени што ги подготвува.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


Владата подготвена да ги избрише глобите за медиумите и да го зголеми буџетот за МРТ


Скопје, 20 ноември, 2017 - 13:41 (META) 

Целта на Владата е да создаде простор и механизми со кои медиумите ќе можат да се саморегулираат, оти таа не треба да биде авторот на реформите на медиумите, рече министерот за информатичко општество и администрација, Дамјан Манчевски, на денешната дебата за предлог-законот за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, која Владата ја организираше како продолжение на досегашната расправа со медиумите и со еснафските организации.

Во речиси двочасовната расправа за обемниот предлог-закон, раководни лица на медиуми и на асоцијации на медиуми побараа повеќе измени на законот, а остри критики за сегашната верзија на предлог-законот упати и претседателот на ЗНМ, Насер Селмани, кој беше придружуван од генералниот секретар на здружението и од неколку членови на управниот одбор. Според Селмани, тие луѓе во Владата што го пишувале текстот за законот се непријатели на медиумите, а многу ѝ штетат и на Владата.

Како што посочија и Манчевски и министерот без ресор задолжен за комуникации, транспарентност и отчетност, Роберт Поповски, Владата е подготвена да ги прифати забелешките и да повлече некои решенија, како што се укинување на глобите од 5.000 евра за медиумот и од 1.500 евра за одговорното лице за непрофесионално новинарско известување и за говор на омраза, што го побараа и Селмани и Лазо Петрушевски, претседателот на Советот на Агенцијата за аудио и аудиовозиуелни услуги, но и други учесници.

Во однос на МРТ, владиниот текст на законот претрпе остри критики зашто предвидува премалку пари за работењето на јавниот радиодифузен сервис, односно затоа што 0,7 отсто од државниот буџет се премалку пари за јавниот сервис. Беше посочено дека тие пари нема да бидат доволни за да се овозможи и работа и враќање на долговите, но, како што рекоа министрите Манчевски и Поповски, тоа се моменталните можности, а намерата на Владата е секоја следна година да ги зголемува тие средства за плус 0,1 отсто, па до крајот на четиригодишниот мандат да го достигне нивото на 1 отсто од буџетот. Владимир Петрески побара да се дефинира и законска граница за задолжувањето на МРТ во иднина, а при нејзино надминување, да се воведува принудна управа.

Денешната дебата во хотелот „Александар палас“ беше последната од серијата јавни дебати за текстот, а можно е, како што рече Манчевски, да се одржи и уште една дебата што ќе се однесува строго на застапеноста на македонската музика во програмите на медиумите.

Свои коментари за законот ќе може да даваат сите заинтересирани на страницата на ЕНЕР до 30 ноември, иако, како што најави Поповски, најверојатно Владата ќе остави уште седум дена простор за дебата за овој закон, кој за да помине во Собранието, треба да биде изгласан со двотретинско мнозинство.

– Затоа бараме и од опозицијата да се вклучи во процесот, за да донесеме текст кој навистина ќе овозможи реформи – рече Манчевски.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


Поповски: Создаваме услови за целосна независност и професионализација на МРТВ


Скопје, 14 ноември, 2017 - 13:56 (META) 

Министерот за комуникации, отчетност и транспарентност, Роберт Поповски денеска се сретна со Харлем Дезир, претставник за слобода на медиумите на ОБСЕ, придружуван од делегација на ОБСЕ.

Дезир ја поздравил отвореноста на Владата за носење на новиот закон за аудио и аудио визуелни медиумски услуги низ широка отворена експертска дебата со почитување на мислењата и препораките на ОБСЕ и на ЕК во делот на слободата на медиумите, се вели во соопштението од владината прес-служба.

– Медиумите и новинарите имаат силна поддршка од новата Влада, којашто е цврсто определена кон слободата на изразување, професионално и објективно работење на медиумите и новинарите, без никакво политичко влијание или притисоци, или насилство од какови било вид, како што беше тоа случај во претходните години. Посветени сме кон создавање услови за целосна независност и професионализација на јавниот сервис, МРТВ, како и целосна независност и ослободување од какви било можности за влијанија врз АВМУ – изјавил Поповски.

Поповски рекол дека за сите случаи за напади врз новинари се води соодветна истрага и дека заложба на МВР и на Владата е тие да се расчистат до крај, иако ЗНМ вчера презентираше податоци од МВР според кои само 10 од 52 случаи на напади кон новинари се целосно истражени од кои пет се предадени во Основно јавно обвинителство, а пет во суд каде биле констатирани полесни прекршоци.

На средбата се разговарало и за новиот предлог-закон за аудио и аудио визуелни медиумски услуги. Поповски соопшти дека законот е направен по повеќе дебати со медиумската заедница и експертската јавност во земјава и дека е поставен на веб-страницата на Владата.

– Ќе имаме уште еден состанок со претставниците од медиумската заедница дотогаш, за да ги слушнеме уште еднаш забелешките, доколку има нови, а сериозно ги разгледуваме и насоките на ОБСЕ, коишто се исто така транспарентно поставени на веб-страницата на Владата. По тоа, ќе излеземе со финален предлог текст до Владата за новиот закон за аудио и аудио визуелни медиумски услуги – додаде Поповски.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


АВМУ ги обжалила казните за изборни прекршоци на радиодифузерите како „недоволни“


Скопје, 9 ноември, 2017 - 16:25 (META) 

Во извештајот на ОБСЕ и ОДИХР од 29 октомври 2017 година се вели дека Основниот суд донел одлуки во два случаи од првиот изборен круг, пресудувајќи казни пониски од пропишаните во Изборниот законик (ИЗ) за прекршување на изборениот молк и неизбалансирано известување.

Во првичните наоди и заклучоци на ОБСЕ и ОДИХР се вели дека иако ИЗ пропишува парична казна од 8.000 евра и 4.000 евра за вакви прекршоци, биле пресудени казни од само 4.500 евра, односно 2.250 евра.

Агенцијата за аудио и аудио-визуелни медиумски услуги (ААВМУ) поведе две прекршочни постапки против некои радиодифузери во тек на вториот круг. Случаите за однесуваат на кршење на одредбите од ИЗ за лимитите за платено политичко рекламирање и за неизбалансирано известување. Основниот суд донесе одлуки во два случаи од првиот круг, пресудувајќи казни пониски од пропишаните во ИЗ. Обете беа обжалени од ААВМУ врз основа на недоволноста на казните. Судовите допрва треба да решаваат за ова во жалбена постапка.

Зоран Трајчевски, директорот на ААВМУ, ги потврдува овие наводи, но вели дека не станува збор само за две обжалени постапки, туку дека ААВМУ „ги обжалила сите одлуки на судот“.

Трајчевски укажа и на некои чудни образложенија на судот за ниските казни, односно дека „една телевизија имала дури 17 казни, па затоа и е пресудена пониска казна“.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


Најново од ЕБУ за „Евровизија 2018“: Македонија е „аут“, ама се работи да биде „ин“


Женева, 9 ноември, 2017 - 10:11 (META) 

По минатонеделната објава дека Македонија поради долгови не може да учествува на изборот на песна на „Евровизија 2018“, од ЕБУ (Европската радиодифузна унија) за „ЕСЦ Тудеј“, велат дека се надеваат дека ќе најдат заедничко решение со МРТ.

– Се разбира дека се надеваме дека може да се најде решение за МРТ да може да биде вклучена во натпреварот за песна за „Евровизија“ во 2018 година. За да го постигнеме ова работиме заедно со МРТ и РТП (Португалската радио-телевизија). Доколку најдеме решение ЕБУ ќе информира во догледно време – вели Џон Ола Санд, извршниот супервизор на ЕБУ.

Вчера Португалската радио-телевизија и ЕБУ објавија листа на учесници на Изборот за песна на „Евровизија“ 2018, на која ја нема Македонија.

На официјалната веб-страница на „Евровизија“ има листа на 42 земји учесници на овогодинешниот избор кои се потврдени од ЕБУ на која ја нема Македонија.

Под листата пишува дека промената од изборот во 2017 година е што Русија повторно ќе учествува, а Македонија нема.

ЕБУ минатата недела соопшти дека „Македонската радио-телевизија“ моментално е оневозможена да учествува на Изборот за песна на „Евровизија“ 2018 поради санкција за неплатен долг.

МРТ по ова испрати соопштение во кое ги наведе своите долгови кон различни доверители, кои изнесуваат 19,5 милиони евра, но порача и дека враќањето на долговите и нормалното работење на куќата се попречени од долгот на Управата за јавни приходи (УЈП) кон МРТ кој изнесува 34 милиони евра.

Во поглед на долгот и проблемите со Европската радиодифузна унија (ЕБУ), МРТ сега должи малку повеќе од еден милион евра, но според соопштението, била одржана средба меѓу двете тела при што било решено да се укинат сите санкции за МРТ и сите услуги на ЕБУ се сега достапни на македонскиот јавен радиодифузер.

Изборот за песна на „Евровизија“ 2018 ќе се одржи на 8, 10 и 12 мај во Лисабон, Португалија.

 

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


МРТ: Ние должиме многу, ама и УЈП ни должи 34 милиони евра


Скопје, 3 ноември, 2017 - 19:01 (META) 

„Македонската радио-телевизија“ (МРТ) попладнево испрати соопштение во кое ги наведе своите долгови кон различни доверители, кои изнесуваат 19,5 милиони евра, но порача и дека враќањето на долговите и нормалното работење на куќата се попречени од долгот на Управата за јавни приходи (УЈП) кон МРТ кој изнесува 34 милиони евра.

Во соопштението се вели дека од назначувањето на сегашниот менаџмент во март 2012 година, МРТ платила стари обврски, направени пред тој датум, во висина од 13,2 милиони евра.

„И покрај плаќањето на олку голема сума, поради лошиот систем на финансирање и системско нерешавање на овој проблем МРТ има сè уште голем долг кој е создаван во изминатите 25 години. Во структурата на актуелниот долг во најголем дел влегуваат Париски и Лондонски клуб на доверители, УЈП, Аеродроми на Македонија, ТСЕ, ЕЛЕМ“, стои во соопштението.

Обврската кон доверителите од Париски и од Лондонски клуб била преземена од 1998 година и таа сега изнесува 3,034 милиони евра.

Во поглед на долгот кон УЈП, кој изнесува 3,1 милиони евра, од МРТ велат дека во поголем дел станува збор за неплатен данок на добивка и ДДВ, а дел од долгот бил обврска преземена од 2006 година.

На ЕЛЕМ, МРТ му должи 7,8 милиони евра, за периодот до 31 октомври 2010 година.

Во поглед на долгот и проблемите со Европската радиодифузна унија (ЕБУ), МРТ сега должи малку повеќе од еден милион евра, но според соопштението, била одржана средба меѓу двете тела при што било решено да се укинат сите санкции за МРТ и сите услуги на ЕБУ се сега достапни на македонскиот јавен радиодифузер.

Според образложението од националната куќа, долгот во 2012 година изнесувал 3,165 милиони евра, а од 1 март 2012 година до 26 октомври годинава на Европската радиодифузна унија ѝ биле платени 6,146 милиони евра. Од моменталниот долг од милион и 27 илјади евра, 434.032 евра се доспеани обврски за откупени спортски права и тоа: ФИФА Светски фудбалски куп 2018, УЕФА Европски квалификации 2016-2018, Атлетика ИААЕФ 2017 и други настани.

„Сакаме да ја информираме јавноста дека од почеток на политичката криза досега УЈП по основа на радиодифузна такса има наплатено помалку средства од претходните години во висина повеќе од 200 милиони денари. Имено, „Македонската радио-телевизија“ по основа на радиодифузна такса има побарувања од УЈП во висина 33,947 милиони евра. Нагласуваме, доколку овие средства биле навремено наплатени од УЈП, ЈРП МРТ би било во можност да ги сервисира преземените и доспеаните тековни обврски и истовремено јавниот сервис би бил во можност да располага со средства за реализација на нови програмски содржини“, се вели во соопштението.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


До крајот на ноември ќе биде финализиран законот за аудиовизуелни медиумски услуги


Скопје, 31 октомври, 2017 - 14:49 (META) 

Министерството за информатичко општество и администрација вчера почна со подготовка на конечната верзија на новиот закон за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, кој, според роковникот на Владата, треба да биде готов до 30 ноември.

За донесување на законот во Собранието е потребно двотретинско мнозинство.

Една од причините за изменување и за дополнување на законот, како што се наведува во известувањето, е тоа што актуелното решение не ги дало очекуваните резултати.

„Едни од целите на законот е обезбедување на транспарентен, независен, ефикасен и отчетен јавен радиоадифузен сервис и транспарентно, независно, ефикасно и отчетно регулаторно тело во областа на аудио и аудиовизуелните медиумски услуги. Меѓутоа, законот не ги постигнува очекуваните резултати. Основна причина за тоа е што кога е донесен законот, во 2013 година, Владата и Собранието ги игнорираа забелешките на новинарските и на медиумските организации. Освен тоа, не беа вградени клучните препораки на експертите на Советот на Европа и на ОБСЕ во врска со намалувањето на политичкото влијание во медиумите, јавниот сервис и кај медиумскиот регулатор“, стои во известувањето за почетокот на подготовката на новиот закон.

Со новите решенија, како што се додава, треба да се постигне професионализација на јавниот радиодифузен сервис и на Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (ААВМУ), како регулаторно тело.

Нацрт-верзијата на новиот закон за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги на 30 август беше доставена до новинарските здруженија и до другите засегнати страни, а на почетокот на септември беше објавена на интернет-страницата на Министерството за информатичко општество и администрација.

Според нацрт-верзијата, законот предвидува „Македонската радио-телевизија“ (МРТ) да се финансира со 0,7 отсто од државниот буџет, при што од тоа 74,5 отсто се за МРТ, а другите за МРД и за ААВМУ. На ова реагираа Здружението на новинарите на Македонија (ЗНМ), Самостојниот синдикат на новинари и медиумски работници (ССНМ) и Советот за етика во медиумите (СЕММ) кои бараа финансирањето да биде еден отсто од буџетот.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


Радио „Скопје“ и ТВ „Нова“ го прекршиле изборниот молк, соопшти ААВМУ


Скопје, 30 октомври, 2017 - 15:36 (META) 

Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (ААВМУ) денеска соопшти дека првиот програмски сервис на „Македонско радио“ (Радио „Скопје“) и ТВ „Нова“ го прекршиле Изборниот законик во текот на вториот круг од локалните избори поради што ќе бидат поднесени барања до надлежен суд за поведување прекршочна постапка.

Според ААВМУ, во тек на изборниот молк, во емисија за земјоделците на Радио „Скопје“ биле емитувани изјави од министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство, Љупчо Николовски.

ТВ „Нова“, според ААВМУ, на двапати, на 26 и 27 октомври, последни денови од надзорот на изборната кампања, ги прекршила лимитите за платено политичко рекламирање. ТВ „Нова“ емитувала повеќе од дозволените осум минути за платено политичко рекламирање на реален час емитувана програма за политичките партии во опозиција.

ААВМУ најавува дека кон крајот на неделава ќе бидат објавени извештаите за начинот на известување на радиодифузерите за време на изборната кампања во вториот круг.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


МРТ тоне во долгови, ЕБУ воведува санкции и забрани


Скопје, 26 октомври, 2017 - 9:36 (META) 

„Македонската радио-телевизија“ веќе не може да ги користи услугите на Европската радиодифузна унија (ЕБУ) поради неплатен долг. Ова значи дека во опасност е целата програмска шема на националниот сервис. Министерот за информатичко општество и администрација, Дамјан Манчевски, за ПИНА вели дека не ги знаат вкупните долгови на телевизијата, па затоа е потребно да се направи комплетна ревизија на финансиското работење и ако имало злоупотреби, ќе има одговорност.

Автор: Милена Атанасоска-Манасиева – ПИНА
Визуелизации: Симона Атанасова – „Мета.мк“

Гледачите на „Македонската радио-телевизија“ (МРТ) може наскоро да останат без европски спортски првенства, без „Евровизија“, странски програми, филмови и без странски документарци поради натрупан долг кон Европската радиодифузна унија (ЕБУ). Извор од програмскиот совет на МРТ, кој сакаше да остане анонимен, за  ПИНА открива дека долгот надминува 500.000 евра. Ова можеби изгледа ситно во споредба со огромниот долг што националниот сервис го има натрупано низ годиниве, а кој е поголем од вкупните годишни приходи на телевизијата. На крајот на 2016 година, МРТ имала приходи од 19,3 милиони евра, а вкупниот долг натрупан со години кон домашни и странски доверители бил 21,8 милиони евра. И додека доверителите засега не креваат прашина, од ЕБУ не седат со скрстени раце и подготвуваат санкции за телевизијата.

МРТ има долг поради кој се соочува со санкции од трето ниво, потврди за ПИНА Клер Рејнфорд, висок претставник за односи со јавноста од ЕБУ.

– За жал, „Македонската радио-телевизија“ веќе нема пристап до нашите сервиси сè додека не го плати долгот – вели Рејнфорд, која не ја откри сумата што ја должи националниот сервис.

Безуспешно се обидувавме да добиеме одговори за долгот на МРТ од директорот Марјан Цветковски. Според наши извори, конкретно, долгот кон ЕБУ се однесува за годишната членарина, но и за некои програмски права.

Според т.н. Кодекс за финансии, документ на ЕБУ, воведувањето санкции од трето ниво значи дека долгот е постар од 270 дена.

„Во случај на фактура која не е платена во рок од 270 дена од датумот на издавање, пристапот до сервисот ќе биде прекинат и извршниот одбор автоматски ќе побара препорака од Генералното собрание за целосно исклучување на членката од ЕБУ“, пишува во документот.

Нашиот соговорник од програмскиот совет на МРТ вели дека ваквото сценарио би било катастрофално за националниот сервис.

– Телевизијата нема да може да емитува програма од ниту една членка на ЕБУ, ниту спортски натпревари, филмови, странски емисии, цртани филмови, документарна програма. Ќе бидеме отсечени од светот – вели изворот.

Од генералниот директор на МРТ, Марјан Цветковски, не добивме одговор зошто телевизијата должи. Ваков долг би бил уште поголем проблем токму сега. Имено, неодамна беше укината радиодифузната такса, а Владата реши МРТ да се финансира од државниот буџет, со што националниот сервис секако нема да има поголеми средства отколку во минатото. Нашиот извор од програмскиот совет вели дека долгот е натрупан од 2012 година.

– Лани МРТ зеде кредит од 3 милиони евра за да ги покрие долговите. Требаше да се платат странските и домашните копродукции кои веќе ја тужат телевизијата. Долгот требаше да се врати на три рати, но засега платена е само првата рата. Зошто, никој не знае – вели тој.

Малкумина ги читаат финансиските извештаи на телевизијата, каде нема да го сретнете зборот „долг“, туку тој со фин финансов речник е спакуван како „обврска“. А обврските на МРТ на крајот од минатата година биле тешки 21,8 милиони евра.

– На хартија, долговите на МРТ надминуваат 20 милиони евра, но се стравува дека има и скриени долгови. Натрупаниот долг кон ЕБУ едно време достигна и околу 2 милиони евра за неплатени членарини и други обврски, а националниот сервис имаше и голем долг  за одржување на сателитскиот сигнал. Како предупредување, сигналот беше прекинат и дијаспората не можеше да гледа македонска телевизија – открива Драган Секуловски, директор на ЗНМ.

Сумата што ја спомнува Секуловски се потврдува и во финансиските извештаи на телевизијата.

Во рекапитуларите на вкупните обврски, може да се забележи дека на крајот на 2014 и на 2015 година тие надминувале 22 милиони евра, за лани, на крајот од годината, да се намалат за околу 200.000 евра, но секако се повисоки од вкупниот приход што го остварила телевизијата.

Наши извори откриваат дека ситуацијата со минусното салдо на МРТ била толку алармантна што сметките биле блокирани, а Агенцијата за аудио-визуелни услуги (ААВМУ) не можела да наплати казни поради непродуцирање домашна програма. „Македонската радио-телевизија“ е и второ државно претпријатие кое ѝ должи најмногу пари на Управата за јавни приходи (УЈП). Според листата на должници објавена на веб-страницата на Управата, МРТ должи речиси 2,2 милиони евра по основа на разни даноци. Ниту Владата, ниту Собранието немаат податок колкав е вкупниот долг на националниот сервис. Ова ни го потврди министерот за информатичко општество и администрација, Дамјан Манчевски.

– Ние ги гледаме финансиските извештаи како сите други. Не знаеме колкав е целосниот долг на телевизијата. Затоа е потребно да се направи комплетна ревизија на финансиското работење и ако имало злоупотреби, ќе има одговорност – вели Манчевски.

Од следната година, МРТ ќе добива 0,7 проценти од државниот буџет Прашање кое логично се наметнува, ако се знае дека МРТВ е потоната во долгови, е дали ќе успее да се реформира во вистински јавен сервис со новиот начин на финансирање? По укинување на радиодифузната такса, главната дилема беше колкав процент од државниот буџет ќе се одвојува за МРТ: 0,5 отсто или 0,7 отсто годишно. Шпекулациите се засилија откако во септември Собранието ги изгласа промените во Законот за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, во кои стои дека за МРТ ќе се одвојуваат 0,5 отсто од буџетот. Портпаролот на Владата, Миле Бошњаковски, објаснува  дека оваа измена важи само до крајот на годината.

– По усвојување на новите предлог-измени во Закон за аудио и аудио-визуелни медиумски услуги, во идните  буџетски проекции, предвидени ќе бидат 0,7 проценти. Овие 0,7  проценти секоја наредна година ќе бидат зголемувани сè до достигнување на лимитот од 1 отсто – вели Бошњаковски.

За Здружението на новинари на Македонија (ЗНМ) неприфатливо е Владата веднаш да не одвојува по 1 процент од државниот буџет. – МРТ има сѐ повеќе обврски, а сѐ помалку пари – вели Секуловски, директорот на ЗНМ. Според него, потребни се од 25 до 30 милиони евра за МРТ да прерасне во квалитетен и независен јавен сервис. –  Ако телевизијата досега функционирала со 15, 16 или 18 милиони евра годишно, а притоа е едно од најзадолжените јавни претпријатија во Македонија, како сега ќе го реши проблемот ако добива исто толку или помалку пари? Факт е дека за да биде независна, мора да има доволно средства и да ги сервисира постојните долгови – објаснува Секуловски. Како за споредба што се случува во регионот, тој го посочува примерот на „Хрватската радио-телевизија“ каде се собираат околу 150 милини евра од радиодифузна такса.

– Таму се плаќа меѓу 45-50 евра по жител на годишно ниво, а во Македонија околу 5-6 евра. Во земјите од Југоисточна Европа, минимумот е во Бугарија, каде се одвојува по 12 евра по жител на годишно ниво за јавниот сервис. Ова значи дека или во Македонија имаме проблем со сфаќање на концептот за важноста на јавниот радиодифузер или, пак, се смета дека може да функционира со многу малку пари, што не е случај. Не можеме да веруваме дека државата нема 30 милиони евра за МРТ – вели Секуловски.

МРТ планира 2018 година да ја помине со 18 милиони евра Со колку пари досега функционирал јавниот радиодифузер, а со колкави приходи ќе функционира следната година? Како МРТ ќе успее да ги врати долговите, да донесе квалитетна програма, но и да остане надвор од партиско влијание е прашање што, исто така, логично се наметнува. Министерот за информатичко општество, Дамјан Манчевски, вели дека 0,7 проценти од државниот буџет ќе значат дека МРТВ ќе добие повеќе од 19 милиони евра. Но, според Законот, од овој колач за МТВ ќе останат 74,5 отсто, бидејќи остатокот оди за Македонската радиодифузија и за ААВМУ. Во превод, за телевизијата ќе има 15 или 16 милиони евра. Манчевски нема конкретен одговор за прашањето дали овие пари се доволни. – Тоа е засега планот. Буџетот е тој и јавниот радиодифузен сервис ќе мора да функционира со тие пари – кратко вели Манчевски.

„Македонската радио-телевизија“ во Предлог-планот за годишната програма за работа во 2018 година, планира приходи од речиси 18 милиони евра, од кои 16 милиони директно од државниот буџет, како што кажа и Манчевски во изјавата за ПИНА.

Нашите соговорници сметат дека ова воопшто не е доволно за јавниот сервис. ЗНМ останува на ставот дека буџетот за телевизијата треба да биде од 25 до 30 милиони евра. Поранешниот главен и одговорен уредник на првиот програмски сервис, Диме Ратајковски, ни изјави дека јавниот сервис досега на годишно ниво со радиодифузна такса и со средства од Владата, располагал со буџет околу 15-16 милиони евра.

– Ова е премалку за квалитетно функционирање на МРТ, според европски стандарди. Од консултациите што ги направив со одделението за финансии, на телевизијата ѝ се потребни не помалку од 20 милиони евра годишно. Финансии се потребни за производство на програма, исплаќање редовни и застарени долгови, за плати – вели Ратајковски.

Ако се погледнат анализите на AАВМУ добиени од финансиските извештаи на МРТ, таа во 2016 година остварила приход од 19,3 милиони евра, еден од најниските во последните неколку години. Во 2015 година собрала приход од 20,8 милиони евра. Покрај радиодифузната такса, телевизијата добивала и директни дотации од Владата. Од УЈП добивме одговор и колку успевале да наплатат за радиодифузна такса, па кога ќе се собере сè, заклучокот е дека со новиот начин на финансирање, МРТ ќе добие приближно иста сума колкава што и досега добивала.

Дали укинувањето на радиодифузната такса е чекор напред во унапредување на медиумската сфера во земјава или не? Како МРТ ќе стане независна и надвор од контролата на која било партија што е на власт ако парите ги добива директно од државниот буџет? Ова се дилемите за кои се водат битки меѓу новинарите и аналитичарите и на социјалните мрежи. Новинарот Ѕвездан Георгиевски смета дека укинувањето на радиодифузната такса е чекор што, не само што не ја унапредува медиумската сфера во Македонија, туку ја враќа назад. Според него, „Македонската радио-телевизија“ е јавен сервис, а јавниот сервис ѝ припаѓа на јавноста и таа (јавноста) треба да се грижи за него и да му ги обезбеди легитимитетот и независноста. Ако финансирањето го преземе извршна власт, која не е јавност и нејзините интереси неретко се спротивни од јавниот интерес, според Георгиевски, ќе имаме голем проблем.

– Извршната власт, во најдобар случај, може да ги штити интересите на тие што ја избрале, односно на нејзините гласачи, а најчесто ги штити интересите на партијата (партиите) што ја раководат. Можеби можеме утопистички да претпоставиме дека ќе се појави влада (еве и актуелната) која ќе има доблест да ја сочува автономијата и улогата на јавниот сервис, но кој вели дека утре нема да биде заменета со некоја друга влада што ќе има сосема поинакви идеи за функционирањето на МРТ. Познато е: кој ги има парите, тој управува – смета Георгиевски.

Тој додава и дека со вакво системско решение, партизираноста на МРТ не само што не се отстранува, туку се фундаментализира. Тој се согласува дека начинот и опфатот на плаќањето на таксата не е најсреќно решение, но подобро решение би било негово усовршување, а не ваква популистичка и, во основа, штетна мерка.

Ратајковски, пак, смета дека новиот начин на финансирање ќе доведе не само до поголема зависност туку до целосна зависност на јавниот сервис од Владата.

– Ако минатото претставуваше показател за индиректна зависност од владејачките кругови, од различни причини и интереси, а тука во прв план го нагласувам немањето соодветна законска регулатива или лошиот закон за регулирање на јавниот сервис и на медиумската сфера каков што имаме досега, ваквата мерка доведува до директна зависност и до оправдување на епитетот „владина телевизија“ – вели Ратајковски.

Програмскиот совет „си оди“ заедно со новиот закон

Здружението на новинарите ја поддржа одлуката на Владата за укинување на радиодифузната такса, но единствено не се согласува со предвидениот процент од државниот буџет наменет за телевизијата.

Министерот Манчевски објаснува дека претходниот начин на финансирање донел до целосна партизација на јавниот дифузер и дека тоа целосно треба да се избегне со новите измени на Законот за аудио и аудио-визуелни медиумски услуги.

– Во МРТ беа доведени до целосна политичка зависност бидејќи мораа во Влада да молат за дополнителни пари. Сега ќе добиваат фиксен приход кој нема да зависи од никој и од ништо. Ратите ќе им се исплаќаат без ничија одлука, ако сакаат месечно, на три месеци, како ќе одлучат тие, така ќе биде – вели Манчевски.

Во новите измени се планира и либерализирање на изборот на членовите на програмскиот совет, така што ќе се избираат професионалци од областа кои ќе треба да имаат и поддршка од минимум неколку чинители од областа на медиумите.

– Најважно и ново е тоа што пред да бидат избрани, ќе има сериозна јавна презентација на овие кандидати. Ќе има јавна дебата, јавноста ќе знае кои се тие, а ќе мора и самите да се претстават јавно, со план и со програма за работа – вели Манчевски.

Тој нагласува дека нема да се чека да им помине мандатот на старите членови на програмскиот совет, туку откако ќе се изгласа новиот закон, ќе има комплетно ново раководство во МРТ и нов програмски совет.

И ЗНМ поднело свои барања во врска со законските измени за начинот на кој ќе се избира програмскиот совет во насока на обезбедување на неговата независност.

– Со законот треба да се избегне во советот да седнат луѓе што имаат конфликт на интереси. Според наши сознанија, сега најмалку четири лица не ги исполнуваат критериумите или имаат конфликт на интерес бидејќи се партиски активни. На пример, портпарол на одредена општина, поранешен амбасадор… Притоа, тие се пристрасни при носењето одлуки во однос на програмскиот совет – вели Секуловски.

Oбезбедувањето доволно средства за независно функционирање на МРТ е и едно од клучните барања на Европската Унија, споменато и во извештаите на европскиот експерт Рајнхард Прибе. Зајакнување на независноста и на капацитетот на медиумскиот регулатор и на јавниот радиодифузен сервис е обврска што Владата си ја зададе себеси и со планот „3-6-9“.

Владиниот портпарол Бошњаковски смета дека со новиот предлог за измени и за дополнувања на Законот за аудио и аудио-визуелни медиумски услуги, на транспарентен начин се утврдуваат изборот и именувањата на раководните органи на јавниот радиодифузер. Ова, според него, ќе обезбеди целосна департизација на МРТ, како и назначување на стручни лица на клучните позиции.

Прашања со кои сериозно ќе треба да се занимава новото раководство на јавниот радиодифузер е колкав е и како да се врати долгот што го има телевизијата, дали парите се трошени законски и во согласност со плановите за работа, но и како МРТ да стане сервис на граѓаните, а не на партијата на власт.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


ААВМУ: На телевизиите и на радијата најмногу политички реклами од ВМРО-ДПМНЕ


Скопје, 20 октомври, 2017 - 20:25 (META) 

Во изборната кампања за првиот круг од локалните избори, Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (ААВМУ) кај телевизиите и кај радијата на државно и на регионално ниво регистрирала голем обем платено политичко рекламирање, се вели во новиот извештај на ААВМУ.

Најмногу реклами се емитувани за коалицијата предводена од ВМРО-ДПМНЕ (околу 157 часа), потоа за коалицијата предводена од СДСМ (околу 65 часа), следуваат ДУИ (околу 13 часа) и Беса (околу 9 часа). Од телевизиите на државно ниво најмногу реклами се емитувани на ТВ „Нова“ и на ТВ „Сител“, а од телевизиите на регионално ниво на ТВ „О2“ и на ХДТВ „Мега“.

ААВМУ објави извештај и за избалансираноста на политичката програма на регионалните телевизии и радија во текот на предизборната кампања. Во него се вели дека радиодифузерите на регионално ниво кампањата ја покривале со помал интензитет, „генерално обидувајќи се да обезбедат еднакви услови за пристап до сите облици на изборно медиумско претставување на учесниците во изборите“.

„Фокусот во известувањето и овде беше на двете коалиции предводени од ВМРО-ДПМНЕ и од СДСМ кои имаа најмногу кандидати. Во последните девет дена од изборната кампања (во периодот од 5 до 13 октомври 2017 година) на кој се однесуваат денешните извештаи, прекршување на барањето за избалансирано покривање на изборите е констатирано само кај една телевизија. Во законски утврдениот рок, Агенцијата ќе поднесе барање за поведување прекршочна постапка пред надлежен суд“, се вели во соопштението.

Како што објави ААВМУ на својата веб-страница, тоа е телевизијата КТВ од Кавадарци.

Според извештајот, од 22 регионални телевизии опфатени со надзорот, само две не емитувале вести, а само осум од регионалните телевизии организирале дебатни соочувања на кандидатите.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.