!Во периодот што претстои работиме на воведување систем за пристап и за претплата. За начинот на пристап и за претплатата ќе информираме дополнително. Содржините на „Мета“ до тогаш се слободни за преземање со задолжително цитирање и атрибуирање.

Историско-барокните документарци „изеле“ 1,8 милиони евра од буџетот на МРТ


Скопје, 14 декември, 2017 - 15:01 (META) 

Документарните емисии и серијали со историска содржина изработени во копродукција со независни куќи, во периодот 2013 – 2015 „изеле“ вкупно 1,8 милиони евра, покажува истражувањето на БИРН за копродукциските договори склучени во 2013, 2014 и 2015 година.

Снимените содржини се аудиовизуелен одраз на архитектонското „Скопје 2014“, односно обид преку малите екрани да се пренесе пораката за „библискиот“ народ со континуитет од Александар Велики преку Светите Кирил и Методиј до АСНОМ и независноста на Македонија, велат авторите на истражувањето објавено на „Призмa“.

Серијалот за „Скопје 2014“ со работен наслов „Скопје продолжува“ чинел само 7.000 евра за 14 епизоди. Овој серијал, покрај разговорот од „бомбите“ меѓу тогашниот премиер Никола Груевски и тогашниот министер за транспорт и врски Миле Јанакиески, во кој тогашниот премиер бара во буџетот на Агенцијата за електронски комуникации (АЕК) да биде предвиден трошок од половина милион евра, колку што „должат за документарците“, зборува дека овој телевизиски мега проект е во „режија“ на власта. Така, во „Скопје продолжува“ соговорници се Никола Груевски, поранешната министерка за култура Елизабета Канческа – Милевска, поранешниот градоначалник на општина Центар, Владимир Тодоровиќ и историчари, стои во истражувањето.

Важноста на овој проект за телевизиско претставување на историјата за тогашната власт се гледа и многукратното репризирање на снимените содржини на јавниот радиодифузен сервис а потоа и на другите телевизии кои се сметаа за „пријателски“ кон поранешната влада на Груевски.

Во 2013 МРТ за овие документарци потрошила половина од фондот за сопствена продукција или копродукција, односно 2,5 милиони евра за сопствена програма и соработка со надворешни продукции и од оваа сума повеќе од 1,2 милиони отишле за документарците.

Наредната 2014 МРТ дала значително помалку пари од фондот за оваа намена, само околу шест проценти и потпишала само четири договори за изработка на документарци за сума од 120.000 евра.

Во 2015 година, МРТ потрошила речиси два милиони евра за копродукција и од тие околу 20 проценти или 430.000 евра отишле на историските документарци.

Во триве години МРТВ финансирала околу 70 документарни филмови и серии за историски личности или за теми од минатото, се вели во истражувањето.

Портрет-документарците обично чинеле по 11.800 евра и се снимале за еден месец. Документарните серии, пак, ја чинеле МРТ од 20.000 па сè до 100.000 евра, а нивната цена зависела најмногу од тоа колку епизоди имаат.
foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


Синдикатот на новинарите и правно ќе се бори за заштита на авторските права


Скопје, 14 декември, 2017 - 13:03 (META) 

Кршењето на авторските права на новинарите, фоторепортерите и снимателите од страна на медиумите ќе биде предмет на правна помош и заштита од страна на Самостојниот синдикат на новинарите и медиумските работници (ССНМ), беше соопштено на денешната прес конференција на Синдикатот.

– Авторските права мора да се почитуваат и медиумите да престанат да бидат учесници во нивното кршење, бидејќи тие се заштитени и од етички аспект и со закон. Почитувањето на авторските права е темелна вредност. Непочитувањето е еден од поголемите прекршоци и според Меѓународната федерација на новинарите. Згора на се, тие се заштитени и со Законот за авторски права и со Кривичниот законик – потенцираше претседателката на ССНМ Тамара Чаусидис.

Секој оној новинар, фоторепортер или снимател кој во иднина ќе се обрати до Синдикатот со мислење дека неговите авторски права во медиумите се прекршени ќе добие правна помош во судски процес, објаснија на прес-конференцијата.

– Фотографијата, видеото, колумните, коментарите, ставовите, анализите и други новинарски форми се заштитени со закон и често се предмет на недозволено преземање во други медиуми. Веста, т.е. информацијата во веста не потпаѓа под правна заштита, но препишувањето на веста, т.е. копи-пејстирањето ќе биде исто така предмет на заштита, но во тој случај ќе бидат поднесувани претставки до Советот за етика на медиумите во Македонија – додаде Чаусидис.

На прес конференцијата беше посочено дека најчести прекршувачи на авторските права во медиумите се онлајн порталите, но дека не ретко тоа го прават и традиционалните медиуми, пред се телевизиите. Притоа, главно на удар се фотографиите па авторските текстови.

Роберт Атанасовски, член на раководството на ССНМ посочи дека постојат невработени фоторепортери, а во најава е формирање на фото-агенција и дека на медиумите ќе им биде поевтино во иднина да ги користат законските форми, отколку нелегалното преземање кое го руши во крајна линија и пазарот, т.е конкуренцијата, а го омаловажува и трудот.

– Фоторепортерот може некогаш да ја направи фотографијата за пет минути, а некогаш и за пет часа, често стоејќи и на невреме на местото на настанот. Ќе ја објавите на својот медиуми и кога ќе видите после пет минути дека и фотографијата и веста се преземани на други сајтови, за каква конкуренција на пазарот ние зборуваме и за какво почитување на трудот и на авторските права – вели Атанасовски.

Од ССНМ посочија дека тие нема да ги мониторираат медиумите туку дека ќе постапуваат и ќе обезбедуваат правна помош само доколку новинарите и фоторепортерите или снимателите им се обратат со мислење дека нивните авторски права се прекршени.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


АЕК и ААВМУ да работат медиумите да не бидат инструментализирани од политиката


Скопје, 13 декември, 2017 - 14:27 (META) 

Недоволно или несоодветно информирање на граѓаните за нивната работа или за алатките преку кои граѓаните може да реагираат на работењето на медиумите или телекомуникациските оператори е главната забелешка што беше изнесена за работата на Агенцијата за електронски комуникации (АЕК) и Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (ААВМУ). На денешната презентација на четвртиот мониторинг извештај за работата на двете агенции, подготвен од Евротинк – Центар за европски стратегии, НВО Инфоцентар, Транспарентност Македонија и Хелсиншкиот комитет за човекови права, беа посочени и чекорите што треба да се преземат за тоа да се надмине.

Според Славица Билјарска, специјалист за односи со јавност, нелогично е АЕК да има три веб-страници, бидејќи така им се отежнува на граѓаните доаѓањето до бараната информација, а проблем кај веб-страницата на ААВМУ е тоа што голем дел од битните информации се ставени во формат со кој се оневозможува граѓанинот да дојде до информацијата преку интернет-пребарувачите.

– Ме израдува тоа што на веб-страницата на ААВМУ има наведено доволен број контакти, за да знаат граѓаните кому точно да му се обратат, за разлика од сајтот на АЕК, каде што има само контакт-формулар нема доволно други канали за комуникација, односно присутност на социјалните мрежи. Направете стратегии за комуникација и бидете поприсутни на социјалните мрежи, а потоа низ искуство ќе видите кој канал на комуникација ќе биде најефективен и ќе се посветите потоа најмногу на него, во зависност од тоа која ви е таргет-групата – рече Билјарска, давајќи им сугестиии на двете агенции.

За разлика од претходните три извештаи, изготвувачите на најновиот сакале да дознаат колку граѓаните се информирани за двете агенции, и како што истакна Горан Лазаров од Евротинк, резулатите биле вчудовидувачки – голем дел од вкупно 29 граѓани што одговарале на различни прашања не знаеле дека двете агенции не се финансираат од државниот буџет, но исто така ги гледале како зависни од политиката.

Според експертот за медиуми, Снежана Трпевска, посебно ААВМУ како регулатор, мора да работи интензивно за да се создаде атмосфера медиумите да не бидат инструментализирани од политиката.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


МРТ и понатаму на врвот на листата на должници кон УЈП


Скопје, 10 декември, 2017 - 14:52 (META) 

Јавниот радиодифузен сервис – Македонската радио-телевизија (МРТ) – повторно е на врвот на листата на должници кон Управата за јавни приходи (УЈП).

Во најновиот список на должници кон УЈП, за побарувањата доспеани до 31 август, а неплатени до 30 ноември годинава, е наведено дека МРТ должи 105.573.870 денари (1,712 милиони евра) за данок на добивка, како и 26.862.255 денари (435.720 евра) за ДДВ. Со тоа јавниот радиодифузен сервис ја продолжува неславната традиција да се најде на секоја листа на УЈП во изминативе години, иако раководството на МРТ вели дека презадолженоста е предизвикана во еден дел и од фактот што УЈП не ги исплатила парите собрани за радиодифузна такса.

Во соопштение за јавноста од почетокот на минатиот месец, МРТ извести дека долговите кон различни доверители изнесуваат 19,5 милиони евра, но порача и дека враќањето на долговите и нормалното работење на куќата се попречени од вкупниот долг на Управата за јавни приходи кон МРТ кој изнесува 34 милиони евра.

Најголемиот дел од буџетот на Министерството за информатичко општество и администрација (МИОА) во 2018 година, односно 19,29 милиони евра, ќе се потроши за „Македонската радио-телевизија“ (МРТ), Македонска радиодифузија (МРД) и за Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (ААВМУ), посочи во средата министерот Дамјан Манчевски, презентирајќи го буџетот за следната година.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


Манчевски: Најголем дел од буџетот – 19,3 милиони евра – ќе одат за МРТ, МРД и за ААВМУ


Скопје, 6 декември, 2017 - 15:28 (META) 

Најголемиот дел од буџетот на Министерството за информатичко општество и администрација (МИОА) во 2018 година ќе се потроши за „Македонската радио-телевизија“ (МРТ), Македонска радиодифузија (МРД) и за Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (ААВМУ), посочи денеска министерот Дамјан Манчевски.

Тој појасни дека вкупниот буџет на Министерството за следната година изнесува 1,486 милијарда денари, односно 24,088 милиони евра, и е три и пол пати поголем од претходниот. Најголемиот дел од тие пари, односно 1,19 милијарда денари (19,290 милиони евра), ќе бидат за МРТ, МРД и за ААВМУ.

– Со ова обезбедивме, пред сè, стабилно и независно финансирање на овие три чинители од радиодифузната дејност. Ова одржливо финансирање, конечно на МРТВ ќе ѝ даде шанса за развој на автономна и независна уредувачка политика – рече Манчевски.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


ИДСЦ: Планот „3-6-9“ е несоодветно подреден, а „тројката“ е нецелосно исполнета


Скопје, 28 ноември, 2017 - 13:36 (META) 

Наспроти тоа што го кажа Владата, дека делот „3“ од планот „3-6-9“ е целосно исполнет, активностите предвидени за првите три месеци од реформскиот план се само делумно реализирани. Исто така, во планот има несоодветно подредување на приоритетите, па некои побитни се сместени подолу во редоследот на важноста, велат од Институтот за демократија „Социетас цивилис“ од каде го презентираа својот прв извештај за првиот дел од владиниот план.

Oд вкупно 73 наведени активности што треба да се реализираат во првите три месеци, целосно се исполнети 41 отсто, додека делумно исполнети се 16 отсто, а неисполнети 14 проценти од активностите. Исто така, 29 отсто од активностите се оценети како немерливи, бидејќи или се работи што се редовна работа на владата или нема веродостојни извори според кои ќе може да се утврди дека се реализирани или, пак, се активности што не може јасно да се измерат.

Како пример за тоа беше нагласено дека како мерка, се наведува препорака „Владата го  охрабрува Судскиот совет да ги поттикне судиите да пријавуваат политички или друг вид притисок“.

Дополнително, и во областа на медиумите, делот „3“ предвидува преглед на сите досегашни случаи на физички и вербални напади и притисоци врз новинарите, но не кажува ништо за тоа како ќе се постапи со случаите на тужби за клевета кон новинарите од страна на политичарите, кои често се употребуваат како притисок врз медиумите, се вели во извештајот.

Владата, исто така, има несоодветно редење на приоритетите, па наместо на осмото место, реформите на судството би требало да се најдат на првото, рече на презентацијата на извештајот Марко Трошановски од „Социетас цивилис“. Според него, втора по приоритет треба да биде реформата на администрацијата, а веднаш потоа и неопходните активности за разузнавачките служби.

Во извештајот подготвен од Зоран Нечев и од Иван Николовски, се нагласува и дека Собранието, односно пратениците, мора да поттикнат реформи кои ќе придонесат за негово поефикасно и посуштинско функционирање, односно законодавниот дом да ја врати својата улога на контролор и токму таму да се постигне натпартиска сплотеност за неопходните чекори за добивање безусловна препорака од Европската комисија за почеток на преговорите.

Дали Македонија во јуни следната година ќе може да ги почне преговорите за придружување на Европската Унија, како што најави вицепремиерот Бујар Османи, според Трошановски зависи од квалитетот и од брзината на исполнувањето на целите препорачани пред сè во првиот извештај од експертската група на Прибе.


Програмите на МРТ на јазиците на националностите едвај составуваат крај со крај


Скопје, 27 ноември, 2017 - 13:46 (META) 

„Ромската редакција во МТВ има само еден човек, за програмата на српски јазик ангажирани се еден или двајца. Вработените во редакциите на помалите етнички заедници и во телевизијата и во радиото на јавниот радиодифузен сервис честопати работат во руинирани простории, без доволно столчиња и бироа, а тешко доаѓаат до техника и камери. Се чувствуваат изолирани и другите, а демотивирани се и од тоа што последните вработувања се случиле пред 10 и 15 години, а голем дел од вработените во овие редакции се блиску до возраста за пензионирање“, беше кажано на денешната тркалезна маса во Скопје, организирана од ОБСЕ.

На настанот посветен на зајакнување на капацитетот на редакциите на јазиците на заедниците во јавниот радиодифузен сервис, препораки за реформирање на редакциите на помалите јазици кои ќе треба да функционираат во рамките на новиот четврти канал на МРТ, даде Џонатан Стоунмен, медиумски експерт и поранешен долгогодишен новинар на „Би-би-си“.

Тој рече дека се фрапирал од некои работи што ги видел или ги слушнал во разговорите со вработените во редакциите на помалите јазици и препорача итна обука на вработените за користење на социјалните мрежи и за промовирање и за емитување на содржините, но и за контакт со публиката и за утврдување на нивните интереси.

Стоунмен препорача и да се почне со користење на паметни телефони и мали камери кои може веднаш да емитуваат, како и вработените да се обучат за нивно користење, а посочи дека е потребна и добра безжична мрежа за да може новинарите и другите вработени да функционираат нормално, оти, како што рече, се фрапирал кога видел дека на вработените некогаш им се потребни по 10 минути да се конектираат за да може да пишуваат или да внесат материјали.

Медиумскиот експерт препорача кога ќе се формира четвртиот канал на МТВ, како и тој на Македонското радио, сите редакции да бидат под еден раководител кому ќе може да му се обраќаат за проблемите, но и да бидат во заеднички простории. Стоунмен рече дека е неопходно да почне и титлување на програмите на други јазици, за да се олесни запознавањето на различните јазични заедници за да може да дојде до поголемо зближување.

На почетокот на тркалезната маса, говореа и заменик-шефот на Мисијата на ОБСЕ во Скопје, Џефри Голдстајн, и министрите Дамјан Манчевски и Роберт Поповски, кои порачаа дека намерите и на ОБСЕ и на македонската влада се за стимулирање на мултикултурноста во земјава, за што се потребни уште реформи и напори. Но, како што рекоа министрите, реформите во МРТ ќе одат бавно, поради недостигот на пари во државата. Сепак, беше нагласено дека Владата има искрена определба да прави реформи и во јавниот радиодифузен сервис, не поради притисоци, туку затоа што нејзина изворна определба се слободата на изразувањето и негувањето на мултикултурноста.

foom-logo-disklejmerТекстот е изработен во рамки на проектот „Опсерваторија на медиумските реформи“, што го спроведуваат Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, „Агора“ Центар за промовирање на граѓански вредности и Платформата за истражувачко новинарство и анализи (ПИНА), со финансиска поддршка на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.
Содржината на текстот е единствена одговорност на авторите и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на „Фондацијата Отворено општество – Македонија“.


Заев: МРТВ ќе добие независни управни органи и независна уредувачка политика


Скопје, 24 ноември, 2017 - 14:57 (META) 

Работиме на законско решение за реформа во медиумите кое треба да доведе до комплетна независност на медиумите од извршната власт или други центри што можат да направат дисторзија, рече премиерот Зоран Заев во Собранието, одговарајќи на прашање од пратеникот Јован Митрески.

– Медиумите ќе ја вршат улогата на седмата сила и ќе бидат коректив на извршната власт, ќе ги фалат добрите постапки, а ќе ги критикуваат лошите. МРТ ќе добие независни органи на управување, како директор и финансов директор, независно финансирање, независна уредувачка политика. МРТВ повеќе нема да има потреба да земе пари од колачот од бизнис-секторот, кој ќе остане за приватните медиуми. Апелирам до медиумската заедница за конструктивен прилог. Решението произлегува од ЗНМ, од предлогот на Питер Ванхојте. Ако сакаме конечно да го донесеме законско решение. Ако не, само ќе го развлечеме процесот – рече Заев.


ССНМ бара да се исплатат неисплатените плати на вработените во МПМ


Скопје, 23 ноември, 2017 - 11:32 (META) 

Самостојниот синдикат на новинарите и медиумските работници (ССНМ) го поддржува барањето на поранешните вработени во „Медија принт Македонија“ за исплаќање на неисплатените плати и хонорари, кои се уставно гарантирано право на секој работник.

Поради сомневањата за криминално работење, ССНМ во јуни годинава, поднесе кривични пријави против сопственикот и директорот на компанијата, Срѓан Керим, и управителката Јана Станисављева, за злоупотреба на службената положба и овластување, затоа што свесно и со умисла го разнебитувале имотот на компанијата за да ги згаснат медиумите во сопственост на МПМ.

„Дополнително за односот на менаџментот кон своите некогашни вработени говори и фактот што, додека во јавноста се презентираа информации дека компанијата кубури со пари и затоа платите на вработените доцнат со месеци, истовремено, на еден од управителите на фирмата била исплаќана месечна плата во висина од неколкугодишна просечна новинарска плата. За згаснувањето на весниците и на интернет-медиумите на компанијата, ССНМ смета дека главен виновник е менаџментот на компанијата кој наместо да дозволи на вработените, новинарите професионално да ја работат новинарската работа како во сите демократски општества, се одлучи да им слугува на политиката и на политичките афилијации на менаџментот“, велат од ССНМ.

Од Синдикатот ги повикаа надлежните институции да го решат случајот и да се исплатат заостанатите плати на речиси 400 вработени во изданијата на компанијата.


Владата е изненадена од Насер Селмани, тој чека конкретни чекори, а не само ветувања


Скопје, 22 ноември, 2017 - 17:16 (META) 

Владата на Република Македонија во соопштение изрази изненадување што претседателот на ЗНМ, Насер Селмани, денеска ја критикуваше, велејќи дека кај актуелната влада има тенденции што потсетуваат на однесувањето на претходни влади.

Имено, одговарајќи на новинарско прашање за денешната изјава на министерот Дамјан Манчевски на конференцијата „Е-општество“ на „Метаморфозис“, кој рече дека Владата не смее да биде моторот на реформите во медиумската сфера и за предлог-законот за аудио и аудиовизуелни услуги, претседателот на ЗНМ рече дека на политичарите не смее да им се верува.

– Тоа е добра флоскула, но тие прават спротивно на таквите заложби, затоа што има тенденции што потсетуваат на однесувањето на претходни влади – рече Селмани.

Според наведеното од владината служба за информирање, на јавната дискусија завчера организирана од Министерството за информатичко општество и администрација, министрите Дамјан Манчевски и Роберт Поповски, откако Селмани ги изнел предлозите за укинување на глобите во член 61 од предлог-законот за аудио и аудиовизуелни медиумски услоги, „јасно истакнаа дека забелешките на претседателот на ЗНМ се прифаќаат и дека измените во членот 61 од Законот ќе се укинат“.

„Последната верзија од Законот за ААВМУ која ќе влезе во собраниска процедура, ќе биде добиена како резултат на препораките и забелешките на сите засегнати страни“, се вели во владиното соопштение, во кое на крајот се додава и дека „доколку медиумските работници одлучат дека не се потребни измени за Законот за ААВМУ, Владата нема да инсистира на измени“.

На забелешките дека се изненадени од неговата изјава, Селмани, за „Мета“ вели дека Владата треба да го докаже тврдењето со тоа што ќе даде конкретен предлог-закон во кој ќе нема глоби.

– Ние сме новинари. Ние не веруваме на зборови, веруваме на дела. Кога законот ќе помине во Влада, тогаш ќе речам „браво“. Во изминативе седум години имам слушнато многу такви ветувања – ни рече Селмани.