!На 1 февруари 2017 година, заврши промотивниот период на слободно користење на содржините на „Мета“. Во периодот што претстои го воведуваме новиот систем за пристап и за претплата. За начинот на пристап и за претплатата ќе информираме дополнително

Вечерва во Струга, концерт на вокалниот ансамбл „Симбиоза“


Струга, 13 април, 2017 - 11:34 (META) 

Вечерва, од 20 часот, во холот при Центарот за култура „Браќа Миладиновци“ во Струга, ќе се одржи хорски концерт на вокалниот ансамбл „Симбиоза“.

„Симбиоза“ е мултиетнички, мултикултурен и образовен проект кој произлегува од секојдневната соработка на двајца млади просветни работници, Дамјан Темков (композитор) и Бехар Весели (диригент).

Проектот „Симбиоза“ досега има реализирано шест концерти на реномирани фестивали.

Овој проект, иако најавен само како образовен, има многу поширока мултиетничка, спојувачка димензија, за што сведочи и самата програма.

Публиката, меѓу другото, ќе може да ги доживее македонските изворни песни „Параходот“, „Не си го продавај Кољо“ на албански јазик.

Влезот за концертот е бесплатен.


Го „дефакторизираа“ македонскиот јазик, а сега се фалат дека го бранат


Скопје, 8 март, 2017 - 14:14 (META) 

Во постизборниот период, како продолжение на политичката криза во земјава, соопштенијата на ВМРО-ДПМНЕ, но и јавните настапи на високи функционери на таа партија, ги обележуваат зборови и јазични изрази кои досега не биле присутни во секојдневната употреба – „десоросоизација“, „дефакторизација“, „просоросова“, „фашисоросоидна“, „тиранска платформа“…

Ако се вратиме наназад, сè почна од прогласот што лидерот на партијата, Никола Груевски, го прочита пред Државната изборна комисија на 17 декември минатата година, неколку дена по изборите, а во кој отскокнуваше зборот „десоросоизација“. По него, следуваа уште неколку неологизми, кои многу често беа фокус на целото обраќање, односно ја носеа клучната поента на обраќањата на партиските функционери, т.е. на партиските соопштенија.

„СДСМ и ДУИ сакаат да направат „дефакторизација“ на македонскиот народ. Она што сега се случува, покажува дека СДСМ е цврсто влезена во намера да ја редефинира Македонија“, рече лидерот на ВМРО-ДПМНЕ на 22 февруари годинава, по презентацијата на извештајот за напредокот на Македонија на листата за економски слободи на фондацијата „Херитиџ“ во Порта „Македонија“.

Меѓу другите вакви кованици, се забележува и „просоросова“, „фашисоросоидна“, а последниве денови повпечатлив е изразот „тиранска платформа“.

Иако тенденцијата на функционерите и на лидерот на ВМРО-ДПМНЕ е „тиранската платформа“ да ја прикажат како закана за македонскиот јазик, колку тие со овие новосоздадени зборови придонесуваат за зачувување на јазикот и за негово збогатување, прашавме неколку личности кои за потесна специјалност го имаат токму македонскиот стандарден јазик.

Симон СаздовПрофесорот Симон Саздов од Катедрата за македонски јазик и за јужнословенски јазици при Филолошкиот факултет „Блаже Конески“, смета дека овие неологизми се коректно зборообразувани од аспект на употребата на афикси кои, иако од туѓо потекло, се во согласност со нормата на македонскиот јазик. Сепак, според него, подобро би било да се користат домашни зборообразувачки средства, па наместо „досоросоизација“ да се употреби, на пример, „отсоросува“.

– Околу тоа дали го збогатуваат јазикот, сè зависи од тоа како се сфаќа збогатувањето. Чисто формално, секој нов збор квантитативно го збогатува речникот на еден јазик. Сепак, квалитативно не е така. Колку за пример, мене уште не ми е јасно што се подразбира под „дефакторизација“. Тоа, веројатно, значи дека овие зборови немаат висока комуникациска вредност, туку имаат поинакво влијание – да не се разбере точно што се кажува, за да може, веројатно, подоцна да се толкува, да се објаснува според потреба – вели Саздов.

Искра Пановска-ДимковаНеговата колешка, проф. Искра Пановска-Димкова, пак, вели дека станува збор за неологизми образувани по аналогија со зборовите од латинско потекло и во таа смисла не се нешто особено интересни за анализа од јазичен, туку од друг аспект: политички говор, говор на омраза и сл.

– Се разбира, не мислам дека го збогатуваат јазикот. Тоа е специјален речник, пропагандна реторика,  специфичен за сите авторитарни режими, каде што се коваат нови зборови, кои звучат „бомбастично“ и имаат цел да извршат некакво влијание врз свеста на луѓето, односно следбениците или кај нив да предизвикаат некакви чувства, најчесто чувства на загрозеност од замислен непријател и чувство на омраза (општеството е дел соросоизирано дел просоросово, и сега треба да се изврши десоросоизација). Од друга страна, за процесите кои не чинат во општеството, се користат еуфемизми со цел, повторно, народот да се залаже, работите да не му се прикажат во вистинското светло и слично – објаснува Пановска-Димкова.

Катерина ВелјановскаСо колегите се согласува и професорката Катерина Велјановска, која вели дека богатењето на речникот на еден јазик се одвива на три начини: преку заемање, преку развивање нови значења на постоечките зборови и изведување нови зборови со помош на зборообразувачки средства. Таа додава дека во македонскиот јазик најчесто се прифаќаат туѓи зборови кои може да бидат нужни заемки за именување нови предмети, појави и поими, но и дека постојат ненужни, кога посегаме по зборови од други јазици за кои веќе имаме наши или зборови од интернационалната лексика.

– За жал, во времето во кое живееме, сведоци сме на создавање нови зборови со помош на зборообразувачки афикси како „соросоиди“, „десоросоизација“, „просоросова (организација)“, „дефакторизација“ и сл., создадени за дневно- политичка употреба со намера да се навреди и да се потцени политичкиот неистомисленик. Сметам дека на овој начин не се збогатува речникот, затоа што ваквите новосоздадени зборови бргу ќе преминат во пасивната лексика и или ќе се заборават или ќе нè потсетуваат на ова време невреме во кое живееме – смета Велјановска.

Симона Груевска

И професорката Симона Груевска-Маџоска од Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков“ констатира дека во последно време, од страна на главните функционери на ВМРО-ДПМНЕ сè почесто ги слушаме зборовите „десоросоизација“, „просоросови“, кои се употребуваат со негативна конотација, како говор на омраза кон сите што не се согласуваат со актуелниот начин на владеење во смисла дека се потплатени однадвор и се предавници на Македонија, а пак зборот „дефакторизација“ е непостоечки од аспект на јазичниот стандард, па затоа и неразбирлив. Таа смета дека во ова само се огледува непознавањето на стандардниот македонски јазик, како и негрижата, но посочува и ред други факти кои во истиот период ја манифестирале таа негрижа. Во тој контекст, таа посочува дека власта на ВМРО-ДПМНЕ не го почитувала Законот за употребата на македонскиот јазик од 1998 година, со тоа што не обезбедила присуство на македонскиот јазик на целата територија на Р Македонија. Како негрижа за јазикот, таа го истакнува и тоа што веќе две години не се полага лекторскиот испит, што е задолжително според истиот закон, како и тоа што кампањите на Владата, како и официјалните веб-страници, исто така, често не се лекторирани. Кон сето непочитување на законската регулатива, Груевска-Маџоска го додава и тоа што проектите на Институтот за македонски јазик, како единствен овластен субјект за грижа за македонскиот јазик, воопшто не се финансираат од 2010 година, дека нема нови вработувања на научен кадар од 1998 година, потоа дека полека згаснуваат лекторатите за македонски јазик низ светските универзитетски центри и ред други работи, од кои таа заклучува дека поголема негрижа за македонскиот јазик од последниве десетина години немало.

– Затоа мене лично ми е од една страна смешно, а од друга трагично кога ги слушам патриотските изливи дека не го даваме македонскиот јазик – завршува Груевска-Маџоска.


Тетовските гимназијалци ќе следат настава во старото медицинско училиште


Тетово, 7 октомври, 2016 - 15:31 (META) 

Наставата на македонски наставен јазик за тетовските гимназијалци ќе продолжи привремено да се одвива во двете згради на старото медицинско училиште. Децата во овие објекти ќе почнат да учат откако, најверојатно месецов, ќе заврши нивната реконструкција. Засега средношколците следат предавања во големата сала на Општина Тетово.

– Па, тука е лошо за следење настава. Ги нема потребните услови. Нема табла, има само една сала, па поради тоа цела настава ни трае час и половина, што е недоволно – изјави ученичка од гимназијата „Кирил Пејчиновиќ“ во Тетово.

Од секторот за образование на Општина Тетово велат дека интензивно се работи на реконструкција на зградите, кои подолг период беа во рунирана состојба. Се работи и на трајно решение за просторниот проблем на тетовските гимназијалци.

– Работиме на добивање дозвола за изградба на објект во рамките на централниот објект на гимназијата, што би било трајно решение за просторниот проблем на гимназијалците што следат настава на македонски јазик. По добивањето дозвола, се надеваме дека централната власт ќе одвои пари за изградба на овој објект, изјави Ахмед Ќазими, раководител на секторот за образование при Општина Тетово.

Инаку, предлогот тетовските гимназијалци привремено да следат настава во двата објекти на старото медицинско училиште, го понуди градоначалничката на Тетово, Теута Арифи. Но, тој беше одбиен од советот на родители и професори при тетовската гимназија. По десетина дена, советот се премисли и го прифати предлогот, со образложение дека најважно е учениците да не губат настава.


Во Охрид се одржува 43. Меѓународна научна конференција за македонски јазик


Охрид, 24 јуни, 2016 - 11:00 (META) 

Во рамките на 49. Меѓународен семинар за македонски јазик, литература и култура, со учество на бројни странски и македонски слависти, македонисти и балканисти, денеска и утре во Охрид  се одржува 43. Меѓународна научна конференција.

Двете носечки теми се „70 години од првите книги за деца на македонски јазик“ и „Непреводливото во преводот“.

Меѓународниот семинар за македонски јазик почна на 11 јуни, а на него учествуваат околу 80 стипендисти од Канада, Финска, Естонија, Франција, Словенија, Србија, Хрватска, Романија, Унгарија, Руска Федерација, Чешка Република, Полска, Украина, Австрија, Романија, Азербејџан, Кина и од Германија.

Оваа своевидна меѓнародна школа годинава има три значајни јубилеи, 1.100-годишнината од смртта на св. Климент Охридски, основоположник на Охридската книжевна школа, 70 години од објавувањето на првата граматика на современиот македонски јазик и 70 години од објавувањето на првите книги за деца на современ македонски јазик.


Меѓународен семинар за македонски јазик, литература и култура во Охрид


Охрид, 11 јуни, 2016 - 11:33 (META) 

Од денеска до 26 јуни, во Охрид се одржува 49. Меѓународен семинар за македонски јазик, литература и култура.

Осумдесет стипендисти од 17 држави ќе бидат дел од годинешниот македонистичко-славистички собир, во организација на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ од Скопје. Семинарот се одржува во Конгресниот центар на Универзитетот.

Во рамките на семинарот ќе се одбележат 1.100-годишнината од смртта на св. Климент Охридски, основоположник на Охридската книжевна школа, 70 години од објавувањето на првата граматика на современиот македонски јазик и 70 години од објавувањето на првите книги за деца на современ македонски јазик.

На семинарот, на 25 и на 26 јуни ќе се одржи 43. Меѓународна научна конференција на која македонските и странските експерти пред учесниците на летната школа ќе ги презентираат своите најнови истражувања од областа на македонистиката. Наставата се одвива со секојдневни активности на учесниците, насочени кон изучувањето на македонскиот јазик преку лекторски курсеви поделени според степенот на познавање на јазикот.

Годинава активностите на семинарот ќе ги следат стипендисти од 17 земји, меѓу кои: Канада, Финска, Естонија, Франција, Словенија, Србија, Хрватска, Романија, Унгарија, Русија, Чешка, Полска, Украина, Австрија, Романија, Азербејџан, Кина, Германија.


Новиот „Правопис на македонскиот јазик“ да биде реиздаден со пристапна цена


Штип, 26 февруари, 2016 - 14:25 (META) 

Оправдани се реакциите во јавноста дека цената од 1.500 денари за новиот „Првопис на македонскиот јазик“ е превисока и дека треба да се препечати во помалку луксузно издание со популарна цена. Ова е заклучокот од вчерашната седница на Советот за македонски јазик, кој ќе даде предлог до издавачот, Институтот за македонски јазик и Министерството за култура, за ново поевтино издание, изјави денеска во Штип раководителката на проектот, Елка Јачева-Улчар, на прмоцијата на правописот.

– Правописот треба да си го најде местото во сечиј дом, затоа што нам, како на учители по македонски јазик, главната грижа и цел ни е токму тоа и затоа сметам дека реакциите се оправдани. Во однос на тиражот, тоа беше единствениот начин да се појави нов правопис затоа што на друг начин не можеше поинаку да се изведе. Но, тоа не значи дека ќе се остане на овој тираж и дека потребата што се чувствува и во образовниот процес и меѓу лекторите и преведувачите, стручните лица и, конечно, меѓу граѓаните, зборувачи на македонскиот јазик, секако ќе биде задоволена – изјави професорката Јачева-Улчар.

Според неа, издадените 500 примероци се максималниот тираж што е определен од конкурсот за годишната програма за печатени изданија на Министерството за култура.

Новиот „Правопис на македонскиот јазик“ е првото издание по 1998 година. Содржи правила за правилно пишување и за правоговор. Ова издание содржи дополнување со нови примери за транскирпција од туѓи јазици на македонски јазик и е дополнето со цело ново поглавје со практични примери за тоа како се цитираат библиографски единици, како се пишуваат административни документи, како молба и жалба, како се пишуваат стручни термини, како хемиски елементи и мерни единици.

Првиот правопис на македонскиот јазик е издаден пред 70 години.


Полска поетеса објави книга на македонски јазик во Бугарија


Плевен, 19 јануари, 2016 - 10:46 (META) 

Во Плевен, Бугарија, објавена е поетската книга „Кога си со друга“ од полската поетеса Калина Изабела Зиола.

Издавач на книгата е „Бран“ од Струга, а печатена е во печатницата „Нома“ од Плевен.

Автори на препевот се бугарската поетеса Вања Ангелова и македонскиот писател Петко Шипинкаровски, кои воедно се и рецензенти.


Македонците во Албанија бараат настава на својот мајчин јазик


Тирана, 14 јануари, 2016 - 9:37 (META) 

Македонското друштво „Илинден“ од Тирана, заедно со разгранокот за Голо Брдо, достави ново барање, овојпат до највисоките претставници на власта и до сите надлежни албански институции, за организирање настава на мајчин македонски јазик во деветолетката „Ддесетте херои“ во село Требиште, област Голо Брдо.

Барањето е доставено до претседателот на Република Албанија, Бујар Нишани, премиерот Еди Рама, претседателот на парламентот, Илир Мета, министерката за образование, Линдита Никола, претседателката на Комитетот за малцинства, Константина Бежани, народниот правобранител, Игли Тотозани, како и до комесарката за заштита од дискриминација, Ирма Бараку.

Во ова училиште, како и во целата област Голо Брдо, наставата се изведувала на македонски јазик сè до 1949 година, до кога Македонците имале право така да се декларираат.