Папас: Договорот од Преспа беше измачен од лажни вести


Скопје, 19 февруари, 2019 - 16:24 (META) 

Лажните вести за Договорот од Преспа денеска беа тема на прес-конференцијата во Владата, на која министерот за информатичко општество и администрација Дамјан Манчевски и неговиот грчки колега министерот за дигитални политики, телекомуникации и медиуми на Република Грција, Никос Папас потпишаа Меморандум за разбирање, пишува „КриТинк“.

На конференцијата проследена и од голем број на грчки новинари, еден од нив праша, како двете Влади ќе се справат со лажните вести кои се однесуваат на Северна Македонија и Грција, имајќи предвид, како што рече, дека „нивните креатори доаѓаат од Велес“.

Двајцата министри беа согласни дека за Договорот од Преспа имало безброј лажни информации и дадоа свое видување, како овој проблем може да се реши.

Целиот текст прочитајте го на овој линк.


Во АРМ две постапки за креаторите на лажни вести, МВР води истрага


Скопје, 25 јануари, 2019 - 15:08 (META) 

Комисии на АРМ го испитуваат случајот со лажните вести за да утврдат дали професионален војник и мајор-офицер за безбедност кои објавувале лажни вести на мрежа на интернет-сајтови и лажни „Фејсбук“ профили го нарушиле угледот на Армијата.

Во зависност од тоа каков прекршок на работната дисциплина, а со тоа и на Законот за служба во АРМ, ќе утврдат комисиите, двајцата можат да добијат санкции од писмено предупредување, до отказ.

Истовремено, во МВР се води истрага која треба да утврди дали двајцата припадници на АРМ, но и еден поранешен питомец на Воената академија, сегашен инспектор во МВР, сториле кривично дело. Истовремено, МВР утврдува и евентуална дисциплинска одговорност за својот вработен.

Тројцата оператори на мрежи на сајтови за лажни вести во две независни истраги ги открил белгиецот Мартен Шенк, истражувач и проверувач на факти кој ја води интернет страницата.


Почната истрага, можна и дисциплинска постапка за војникот – креатор на лажни вести


Скопје, 21 јануари, 2019 - 16:31 (META) 

АРМ чека „специјализирани служби“ да спроведат истрага за војникот Слаѓан Бојковски, посочен како креатор на лажни вести. Во зависност од тоа што ќе утврди истрагата, можно е против професионалниот војник да се покрене дисциплинска постапка за нарушување на угледот на Армијата, што, според Законот за служба во АРМ, предвидува казни од писмено предупредување до отказ.

„Во случајот постапуваме во рамки на своите надлежности, секако дека го испитуваме, но и други, специјализирани служби го испитуваат случајот. Кога ќе заврши таа постапка, и во зависност од нејзиниот исход, ќе следат сите други потребни мерки“, велат во Генералштабот.

Професионалниот војник од Куманово Слаѓан Бојковски е посочен како креатор на лажни вести и сајтови со говор на омраза против мигранти и муслимани во истражување спроведено од холандскиот сервис за откривање лажни вести „Њузчекерс“. Генералштабот потврди дека Бојковски е вработен во АРМ од 2002 година.

Извесно е дека во истрагата за случајот првенствено ќе се утврдуваат елементи на кривично дело.


Повеќе од 700 лаги во една година на насловните страници на три српски таблоиди


Белград, 11 јануари, 2019 - 11:26 (META) 

Во 2018 година, три српски таблоиди објавиле над 700 лаги на своите насловни страници, утврдил српскиот сервис „Раскринкавање“, кој е посветен на борбата против дезинформациите.

На вкупно 306 насловни страници во 2018 година, таблоидот „Информер“ имал дури 351 дезинформација, односно непоткрепена вест. „Српски телеграф“ пак на насловните страници на 223 броја објавил дури 230 неточни или непоткрепени тврдења, додека „Ало“ на 358 насловни страници минатата година имал 149 лажни вести, односно вести без јасни извори и докази, пишува „Раскринкавање“, чии новинари ги анализирале сите насловни страници на таблоидите.

Главната одлика на прорежимскиот таблоид „Информер“ од пребројаните вести доминирале „смрт, крв, навреди, ексклузивни доверливи информации“, од „пеколните планови на Албанците да го нападнат северот на Косово до 25 април“ до тоа дека „војната на Косово ќе почне или на 15 декември или до крајот на декември“.

Од 223 насловни страници на „Српски телеграф“ во 2018 година од 230 неточни или непоткрепени тврдења, дури една петина била за рускиот претседател Владимир Путин и за неговите пораки за поддршка на Србија, Косово и за српскиот претседател Александар Вучиќ. Посебно голем проблем овој таблоид направил со покренување на кампањата против фондацијата „Поддржи живот“ и славниот актер Сергеј Трифуновиќ, инаку критичар на актуелната српска власт. „Информер“ во серија на насловната страница објавувала дезинформации заедно со фотографии на Трифуновиќ дека актерот проневерува од собраните пари, по што министерот за здравство Златибор Лончар, повикувајќи се на тие лажни вести, спроведе контрола на трошењето на парите. Проверките покажале дека немало неправилности во трошењето на парите.

Третиот таблоид анализиран од „Раскринкавање“, „Ало“, за чии дезинформации и конструкции повеќепати пишуваше и „Мета“. Голем дел од лажните вести биле за „напорите за уривање на Вучиќ“.

Според „Раскринкавање“, „Информер“ го издава фирмата „Инсајдер тим доо“ на Драган Ј. Вучиќевиќ, кои добиле милиони динари на владините конкурси за кофинансирање медиуми.

Сопственик на „Ало“ е Саша Благојевиќ, кој е другар уште од гимназиските денови на министерот за финансиии Синиша Мали. Сопственици на „Српски телеграф“ се четиримина, од кои еден е адвокатот Лазар Симиќ, кој работел во канцеларијата на Игор Исаиловиќ, деловен партнер на српската премиерка Ана Брнаби и човек што ужива доверба на поранешниот градоначалник на Белград, а сегашен министер за финансии, Мали.


Лажна вест за ширење зараза ги вознемири штипјани


Штип, 31 декември, 2018 - 19:40 (META) 

Веста објавена денеска од некои медиуми, дека 65-годишна жена од Штип починала од опасна заразна болест што се шири, презвика вознемиреност меѓу граѓаните на Штип. Всушност, веста е од септември годинава, кога жената почина како последица на лајшманиоза, болест која се шири преку инсекти, а изворот на заразата се заболени кучиња. Но, во очи на дочекот на Нова Година, оваа информација го крена алармот во градот.

Од Центарот за јавно здравје соопштија потврдија дека имало смртен исход од оваа болест, но пред четири месеци. Во меѓувреме, од лајшманиоза заболеле уште тројца, од кои две се деца.

Од Центарот апелираат дека надлежните треба редовно да вршат дезинсекција или да се справат со кучињата, кои се резервоар на предизвикувачот. Паразитот, кој ја предизивкува болеста, остава тешка клиничка слика.

Дијагностцирањето и лекувањето треба да биде навремено.


Неделата против лажните вести започнува од понеделник


Скопје, 9 ноември, 2018 - 14:38 (META) 

Институтот за комуникациски студии (ИКС) од 12 до 18 ноември ќе организира серија обуки, дебати, онлајн квизови и видеа, и за првпат ќе ја одбележи Неделата против лажните вести.

Активностите имаат цел да поттикнат критичко размислување и да ја подигнат свеста за штетата која лажните вести, манипулациите и дезинформациите ја нанесуваат на целото општество.

– Новите медиуми нудат простор за неограничена слобода на изразување, која за жал често се злоупотребува од поединци, кои не размислуваат или воопшто не им е грижа за етичките стандарди на информирање и одговорно искажување на ставовите. Сведоци сме на зголемен тренд на лажни вести и манипулации, кои некогаш ниту експертите не можат да ги препознаат – вели Жанета Трајкоска, директорката на Институтот за комуникациски студии.

Таа додава дека преку неделата против лажните вести сакаат да им понудат на граѓаните алатки да ги препознаваат ваквите медиумски манипулации и да реагираат.

В понеделник (12 ноември), вторник (13 ноември) и четврток (15 ноември) ИКС ќе организира три обуки за средношколци, за студенти и за пензионери и ќе им понуди на учесниците алатки за полесно да ги препознаат лажните вести.

„На 14 ноември (среда) е онлајн семинарот „Со новинарски техники до појасна слика: истражувачкото новинарство против лажните вести“ со новинарката Кристина Озимец, а во вечерниот термин во кафулето „Концепт 37“ дебатираме со нашите гости Сашо Орданоски, Милка Смилевска и Сеад Џигал, како да се справиме со дезинформациите и лажните вести во медиумите. Неделата ја привршуваме со вебинарот „Зошто е важна медиумската писменост?“ на 16 ноември (петок)“, информираат од ИКС.

Во рамките на неделата против лажни вести ќе бидат промовирани четири едукативни видеа кои ИКС ги подготви како дел од оваа кампања, како и неколку квизови на кои сите заинтересирани ќе можат да си ги проверат сопствените медиумски познавања, а ќе има можност и за прашања од граѓаните на кои ќе одговараат експерти од медиумските институции и организации од земјата.


Лажни вести за мигрантите потпалуваат омраза во Србија


Белград, 24 октомври, 2018 - 9:47 (META) 

Комесаријатот за бегалци и миграции на Србија предупреди вчера дека на социјалните мрежи се шири лажна вест за наводен напад од група мигранти врз 17-годишна девојка во центарот на Белград.

„Ова не е прв случај на ширење на лажни вести на социјалните мрежи за мигрантите во Србија. Социјалните мрежи се користат како место за непопречено излевање омраза и ксенофобија кон овие луѓе, а главното оружје се токму лажните вести – од тоа дека на мигрантите им се делат пари, по 10 евра дневно на рака, до тоа дека се потпишуваат договори за нивно трајно населување во Србија“, соопшти српскиот комесаријат.

Српското Министерство за внатрешни работи завчера ја демантираше информацијата објавена на социјалните мрежи, дека група мигранти во центарот на Белград, пред очите на бројни минувачи, силувале 17 годишна девојка, и наведе дека на подрачјето на Белград не е евидентиран таков случај.

Министерството нагласи и дека полицијата, по налог на Вишото јавно обвинителство за високотехнолошки криминал, ќе изврши службени разговори со лицата што овие тврдења ги објавиле на социјалните мрежи.


Стартуваат шест проекти за медиумска писменост и критичко мислење


Скопје, 19 октомври, 2018 - 15:17 (META) 

Во организација на Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ и „Евротинк – центар за европски стратегии“, шест граѓански организации денеска во Граѓанскиот ресурсен центар во Скопје ги презентираа своите замисли со кои во рамките на проектот „Со критичко мислење до граѓани со медиумска умешност – КриТинк“ во неколку градови во земјава ќе работат на развојот на критичкото мислење и зголемување на медиумската писменост и сузбивање на дезинформациите кои се шират и преку социјалните мрежи и преку медиуми.

Како што истакна Филип Стојановски, програмски директор во „Метаморфозис“, целта на проектот, со финансиска поддршка на Европската Унија преку ИПА Програмата за граѓанско општество и медиуми, е да се работи повеќе со граѓаните, наместо со новинарите, за да се крене нивото на критичко размислување кај граѓаните, оти дезинформациите и другите негативни појави се насочени кон нив, а не толку кон новинарите.

– Младите се авангардата и нивната едукација за критичко размислување е нешто што, се надеваме, ќе има долгорочни ефекти, и овие проекти и нивниот ефект ќе имаат еден свој живот кој ќе продолжи долго – порача Стојановски.

Горан Лазаров од „Евротинк“, кој е еден од координаторите на проектот, рече оти денешниот координативен настан е со цел да се создаде мрежа на соработка меѓу организациите-добитници на грантови, која на локално ниво ќе ги спроведува целите на главниот проект.

– Целта е темата околу критичкото мислење, медиумската писменост да ја спуштиме и на локално ниво. Голем дел од активностите на суб-грантистите се поврзани со создавање на медиумски производи, одржување јавни настани, и целта е да се направи некакво вмрежување на сите активности и преку тоа на национално ниво да се влијае околу целата работа. Секако, очекуваме да се создаде мрежа што ќе се гради и понатаму и ќе ги реализира целите – вели Лазаров.

Проектите, кои ќе наскоро ќе почнат да ги реализираат „Диверзити Медиа“ заедно со „Алсат-М“, ДРОМ од Куманово со телевизијата „Плус“, Фондацијата „Фокус“ од Велес со „Дума“ и телевизијата КТВ, „Ганимед“ од Битола со ТВ „21“, потоа Македонскиот институт за европски студии заедно со „Студентско радио“, но и „Медиа плус“ од Штип заедно со „Канал 77“, ќе бидат насочени претежно кон младите, односно средношколците и бруцоши на факултетите од областа на општествените науки на скопскиот универзитет „Свети Кирил и Методиј“.


Бошњаковски: Владата ќе ги заштити граѓаните од лажни вести во референдумскиот молк


Скопје, 27 септември, 2018 - 14:52 (META) 

Портпаролот на Владата на Република Македонија, Миле Бошњаковски, денеска на прес-конференција информираше дека Владата ќе преземе активности за заштита на граѓаните од лажни вести и дезинформации, преку објави на социјалните мрежи за време на претстојниот период на референдумскиот молк.

Секоја вест, како што најави Бошњаковски, која ќе биде детектирана дека е лажна или дека е дезинформација или пак полувистина, ќе биде соодветно идентификувана и, како што појасни тој, ќе биде објавено дека е неточна на официјалните комуникациски канали на Владата, на „Твитер“ профилот – портпарол на Влада на Република Македонија, како и на официјалната „Фејсбук“ страна на Владата на Република Македонија.

– Врвен приоритет на оваа Влада, е на граѓаните да им биде обезбеден сеопфатен и објективен пристап до релевантни и точни информации, врз основа на кои граѓаните самостојно ќе одлучат како ќе се изјаснат на референдумот во недела. Искуството, особено за време на кампањата, покажа нагласено присуство и ширење лажни вести, дезинформации и говор на омраза, како и креирање вести врз основа на полу информации. Имајќи ја предвид штетата врз јавниот интерес која може да настане од лажна пропаганда во текот на референдумскиот молк, Владата на РМ најавува дека нема да дозволи граѓаните да бидат изложени на лажни вести, ќе ги проверува фактите и ќе ги презентира пред граѓаните – рече Бошњаковски.

Тој апелираше граѓаните, за време на молкот, да ги примаат сите вести со внимание, да ги анализираат изворите од којшто доаѓаат информациите и да прават двојна проверка на секоја вест која им изгледа невообичаена или сензационална.


Младите се централен фокус на напорите за ширење на медиумската писменост


Тетово, 14 септември, 2018 - 14:38 (META) 

Во проектите на Европската унија, кои се однесуваат на ширењето на критичкото мислење и медиумската писменост главните напори се насочени кон младите и начинот на кој тие ги восприемаат и користат вестите и информациите, пред сѐ, од интернет, како е доминантен дел од нивниот медиумски екосистем

– Демократијата треба да овозможи длабоките несогласувања да бидат дискутирани јавно на цивилизиран начин. Ова значи да се слушне различното мислење, да се дебатира со нечие различно мислење, да се препознаат дезинформациите, да се развие критичкото мислење и да се стане медиумски писмен – рече шефот на делегацијата на Европската унија, Самуел Жбогар, на денешната панел дискусија, која се одржа во просториите на Центарот за балканска соработка – ЛОЈА во Тетово и на која беа претставени проектите на ЕУ во земјава кои работат на развивањето на медиумската писменост.

Жбогар додаде и дека овој настан се одржува само неколку дена пред манифестацијата Медиумски денови, инаку годишна медиумска конференција меѓу Европската комисија и Западниот Балкан која на почетокот на идната недела за првпат ќе се одржи во Скопје во присуство на европскиот комесар за проширување Јоханес Хан.

На панел дискусијата присутен беше и министерот за образование и наука, Арбер Адеми, кој обрна особено внимание на младите и медиумската писменост:

– Критичкото размислување е особено важно да се развива кај учениците уште од најрана возраст, затоа што само така тие ќе прераснат во индивидуи и цели генерации, кои ќе можат да бидат коректори на актуелните состојби во сите сфери во општеството, односно само така ќе можат да учествуваат или да бидат непосредни креатори на промените за подобро утре“, рече министерот Адеми.

И останатите говорници во своите дискусии обратија особено внимание на младите и медиумската писменост со оглед на фактот што преовладува мислењето дека таа треба да биде вклучена во образовниот процес. Цитирајќи истражувања на јавното мислење, Дона Костуранова од Младинскиот образовен форум рече дека 46% од испитаниците сметаат оти младите ги нема на телевизија, а нема ни содржини за нив.

– Половина од публиката мисли дека за младите не се зборува и дека тие не се дел од ТВ  програмите. 14 отсто од младите никогаш не прочитале весник, а една третина никогаш не биле во кино“, истакна таа, додавајќи дека нивниот терен е интернетот што ги прави да не бидат зависни од традиционалните медиуми.

Александра Теменугова од Центарот за комуникациски студии, пак, премиерно претстави резултати од најново истражување на оваа панел дискусија, спроведено неодамна на национално ниво на примерок од 1.015 граѓани на Македонија според кое, 59,3 отсто од граѓаните велат дека се информираат од телевизија, а 27,3 од Интернет. Кога станува збор за тоа какви новости читаат, 48,7 велат политика, 39,1% забава, 34,1 отсто економија, а 23,6 отсто спорт. Фејсбук е очекувано најпопуларна социјална мрежа на која свои профили имаат 51% од испитаниците. Инаку, сите бројки се понаклонети кон интернетот кога одговорите на овие прашања се добиваат од младите, а најдобар показател за тоа колку интернетот е интегрален дел од нивниот живот е и фактот што дури 83,1 отсто од испитаниците велат дека на Интернет најчесто пристапуваат преку мобилен телефон.

Филип Стојановски, пак, од Фондацијата „Метаморфозис“ рече дека во напорите за ширење на медиумската писменост и критичкото мислење треба секогаш да се има на ум инклузивноста, односно етничкиот и јазичниот диверзитет на граѓаните, истакнувајќи дека припадниците на сите етнички групи се заинтересирани за ова прашање. Тој, исто така, цитираше истражување на јавното мислење од лани, изработено од Фондацијата, според кое само 7-8 отсто од граѓаните читаат весници, а само 9-10 отсто слушаат радио, додавајќи дека навиката за читање е многу важна за стекнување вештини со кои се развива критичкото мислење.

Кога станува збор, пак, за младите и интернетот, Стојановски истакна дека ние мораме да го запознаеме он-лајн светот во кој егзистираат младите за да осознаеме што е она што ги интересира, па дури потоа можеме да видиме како да влијаеме врз нив во насока на засилување на нивните капацитети за критичко мислење.