!Во периодот што претстои работиме на воведување систем за пристап и за претплата. За начинот на пристап и за претплатата ќе информираме дополнително. Содржините на „Мета“ до тогаш се слободни за преземање со задолжително цитирање и атрибуирање.

Бартол: Решавањето на спорот со Грција и реформите – клучни за зачленување во НАТО


Скопје, 19 јули, 2017 - 13:20 (META) 

Решавањето на спорот за името е од клучно значење за зачленување на Македонија во НАТО, но, покрај заемно прифатливото решение на спорот, тука е и важноста на реформите и стабилноста во земјата, вели капетан Горазд Бартол, шеф на воената канцеларија за врски на НАТО во Скопје, во интервју за „Јуропиан Вестерн Балканс“.

Тој вели дека во поглед на евроатлантските интеграции во изминатите години биле пропуштени важни прилики и оптимизмот на населението во поглед на иднината се намалил, но од неодамна, по месеци политички криза, се подобруваат очекувањата на граѓаните.

Според Бартол, формирањето на новата влада е чекор во вистинската насока. Но, новата влада, додава тој, мора да се зафати со реформите, а партиите да ја надминат поделеноста и конструктивно да се вклучат во политичкиот процес.

– На самитот во Варшава минатата година, водачите на НАТО побараа изградба на целосно функционално мултиетничко општество, засновано на спроведување на Охридскиот рамковен договор од 2001 година и ги поттикнаа сите политички партии во земјата да ги спроведат нивните обврски од Договорот од Пржино и во тие рамки да се вклучат во ефективен демократски дојалог, како и да се засилат владеењето на правото, слободата на медиумите и незавиноста на судството. Охрабрени сме од фактот што Владата почна да соработува со еврокомесарот Хан и со Прибе за реформските приоритети, на кои НАТО им придава голема важност. Всушност, реформите спроведени заради интересите на сите граѓани на земјата носат полза во три аспекта: помагаат да се зацврсти стабилноста во земјата, помагаат на земјата да се придвижи во поглед на евроатлантските интеграции и ја засилуваат отпорноста на земјата кон вмешувања од страна – вели Бартол.


Корупцискиот магнет „Синохидро“ и спинот на Груевски


Скопје, 12 јули, 2017 - 9:57 (META) 

Интервју на поранешниот премиер и претседател на ВМРО-ДПМНЕ, Никола Груевски, на ТВ Нова:

Прашање: Земавте ли пари од Кинезите?

Одговор: Никакви пари не сум земал, какви пари, тоа се државни фирми, државни компании, на памет не ми паднало такво нешто!

[Извор: ТВ Нова, (од 19.48) датум: 07.07.2017]

Ваквиот одговор на Груевски имплицира како небаре да не можело да се земе никаква провизија, никакво мито од кинеските фирми, кои учествуваа на тендерот за изградба на патиштата Кичево – Охрид и Миладиновци – Штип, затоа што, ете, тие биле „државни фирми, државни компании“, па заради тоа нему ни на памет не му „паднало такво нешто“. Ваквиот одговор имплицитно кажува дека земањето мито како да е небаре незамисливо или во најмала рака многу тешко токму заради државната сопственост на овие фирми.

Но, ова е многу далеку од вистината. Имено, корупцијата во Кина е раширена далеку повеќе кај државните компании отколку кај приватните, како што тоа и редовно се случува во еднопартиските држави и генерално во земјите со голем деловен сектор во државна сопственост и каде што контролните механизми на демократската држава се неразвиени или не постојат. Потоа, кинеските државни фирми се огромни. На пример, на листата на 225 светски компании, кои се глобални лидери во инженеринг и градежништво, првите пет се кинески, а „Синхидро“, компанијата која го доби тендерот за автопатиштата Кичево – Охрид и Миладиновци – Штип е на 14. место во светот. Заради ова, зделките кои ги договараат кинеските државни фирми се големи, а со тоа и корупцијата е на високи суми.

Kontraspin-foto-Vistinomer-1024x281

Колку таа корупција во кинескиот државен сектор е раширена, најдобро покажува и фактот што пред само две години, кинеските власти одеднаш приведоа дури 115 директори од најголемите државни фирми токму поради сомневања за корупција. Покрај ова, околу 150 директори и други високи службеници во државните кинески компании беа репатрирани од цел свет во Кина, откако побегнаа поради сомневања дека биле корумпирани. Значителен дел од нив беа пребегнати во европските земји со кои Кина нема договори за екстрадиција.

„Синохидро“, пак, која е компанија во склоп на кинескиот државен енергетски џин „Power China“, е посебна приказна кога станува збор за корупцијата. „Синохидро“, како прво, е огромен. Во моментов работи во 72 земји на 486 градежни објекти од различни видови, чија вкупна вредност е 43 милијарди евра. Голем дел од овие проекти, како и автопатиштата кај нас, се финансирани од кинеската „Ексим банка“.

Во некои земји, просто е зачудувачки како проблемите со кои компанијата се соочува се слични на тие кај нас. На пример, во Еквадор „Синохидро“ гради хидроцентрала и како што овде има проблеми со клучките и трасата на автопатот Кичево – Охрид, таму има проблем со очекуваното производство на електрична енергија, кое се смета дека ќе биде двојно помало од предвиденото, што значи дека има проблеми со студијата за исплатливост, а покрај ова забележани се еколошки проблеми, како и корупција. Слично како и овде.

Во Африка, пак, Африканската банка за развој (АБР, нешто слично како ЕБОР – Европската банка за обнова и развој) го стави „Синохидро“ на црна листа и го натера да се согласи на сеопфатна проверка дали ги почитува нејзините правила, откако беше откриено дека се вршени измами во тендерските постапки и договорите за работа во Уганда. „Синохидро“ во Африка доби тендери и во Зимбабве за зголемување на капацитетите на две електрични централи со вкупен износ од 533 милиони долари, но проблемот е во тоа што овој износ е двојно повисок од тој што е платен за слична зделка на другата страна од истата држава. За тоа колку или дали се натплатени автопатиштата кои ги гради „Синохидро“ во земјава, тешко е да се утврди. Како што е познато, со оглед на тоа што стануваше збор за кинески пари, на тендерот можеа да се јават само кинески фирми, а во однос на понудата на второпласираната „China International Water & Electric Corporation“ (CWE), Специјалното јавно обвинителство вели дека со неа воопшто не е ни преговарано и од неа не е воопшто побарано да достави дополнителна понуда. Но, сличен ваков случај со натплаќање имаме кај еден друг автопат, оној од Демир Капија до Смоквица, кој го гради грчки „Актор“, каде што веќе има завршена истрага од страна на Бирото за борба против корупција на ЕУ (OLAF) и каде што се смета дека е прифатена понуда која е далеку поскапа од најниската, како и дека натплатениот износ е околу 100 милиони евра.

Истрагата на АБР утврди и дека во текот на тендерската постапка за изградбата на пат во Уганда се правени измами во кои е вмешан „Синохидро“ и како дел од договорот за да не ѝ се забрани на компанијата да учествува на тендери во период од три години, таа ќе биде под засилен надзор, а потоа и ќе биде оценувана дали ги подобрила своите корпоративни практики за воопшто да може да продолжи да учествува во зделки финансирани од АБР. Инаку, во рамките на тендерот за изградба на патот во Уганда, откриено е дека „Синохидро“ поднел неточни референци за искуството кое го имал во изградбата на вакви патишта и за учество во вакви проекти. Имено, референците кои се поднесени се однесувале на патишта кои сè уште не биле довршени и не биле дадени во употреба, што не е дозволено според стандардите на АБР, известува „Хералд“, најголемиот весник во Зимбабве, со седиште во престолнината Хараре.

Покрај ова, кога сме веќе кај црните листи, Светската банка објави јавна опомена на својата веб-страница до „Синохидро“ (која на веб-страницата на банката ќе стои објавена една година – од 29 јуни 2016 до 29 јуни 2017, значи уште две и пол недели) заради тоа што има големи изгледи дека кинеската компанија била вмешана во измамнички практики, односно скрила дека платила провизии на друг субјект за да влијае врз процесот кој се одвивал во рамки на тендер финансиран од Светската банка. Ова, според правилата на банката е забрането. „Синохидро“, имено, има платено 6,9 милиони долари на локална консултантска фирма откако има добиено тендер за изградба на хидро-електрична централа во Мали, вреден 172,6 милиони долари, а финансиран од Светската банка. И во периодот од декември 2013 година, па сè до јуни 2016, на „Синохидро“ му беше забрането да учествува на тендери финансирани од Светската банка зашто беше под т.н. рана привремена суспензија, за оваа забрана да биде отстранета во јуни 2016 година и компанијата за помине со казна која се состоеше од отслуженото време и јавната опомена. Но, она што е интересно за нас е фактот што македонските власти знаеле за овој проблем на „Синохидро“ (Македонија е членка на Светската банка и нејзини претставници имаат пристап до интранетот на банката каде што е објавена оваа одлука), односно знаеле дека компанијата е под забрана да учествува на тендери финансирани од Светската банка, но немале проблем да ја изберат како компанија која би ги градела автопатиштата во земјава кога тие се финансирани од кинеската „Ексим банка“.

Сето ова покажува дека корупцијата кај државните кинески фирми е и тоа како раширена, а кај „Синохидро“ особено. Токму затоа ваквата изјава на Груевски, во која тој искажува чудење и невозможност за корупција кај кинеските државни фирми, а особено „Синохидро“, ја сметаме за спин.


Димитров: Не ни требаат стотици споменици за да бидеме горди Македонци


Дубровник, 2 јули, 2017 - 13:13 (META) 

„Оваа Македонија која ја претставувам е позрела Македонија. Нам не ни требаат стотина споменици на плоштадот во Скопје за да бидеме горди Македонци. Оваа Македонија им пристапува на своите соседи без предрасуди и страв“, изјави шефот на македонската дипломатија, Никола Димитров, во интервју за регионалната телевизија „Н1“.

Во интервјуто дадено во Дубровник, за време на Самитот на земјите учеснички во Процесот за соработка во Југоисточна Европа (ПСЈИЕ), Димитров зборува за спорот за името со Грција и за шансите за негово решевање наскоро, за перспективите на Македонија за членство во Европската Унија и во НАТО, за меѓуетничките односи, како и за геополитиката и за руското влијание во регионот.

Во врска со спорот за името, Димитров вели дека за време на неодамнешната посета на Атина било „додадено месо во костурот“ на мерките за градење доверба. Тој вели дека спорот за името е долготраен и не може да се реши преку ноќ, но дека задачата на новата влада е да создаде соодветен контекст како темел за понатамошните чекори.

– Мојата порака (до Грција, н.з.) беше следна… Ве молиме за ваша поддршка, настојуваме дека морате да размислите за тоа каков сосед сакате да имате. Во Македонија сега сме силно посветени на изградба на европска демократија која се темели на владеење на правото и веруваме дека во интерес на Грција е да има таков сосед… Тие одговорија дека не се подготвени да дадат зелено светло за нашето членство според одредбите од референтните рамки на Обединетите нации, но мојот одговор беше дека нема да престанеме да ги уверуваме на пристоен начин и со позитивни пораки. Разговаравме и за мерките за градење доверба. Додадовме повеќе „месо“ во тој костур, а кон крајот на август министерот Никос Коѕиас доаѓа во возвратна посета. Мора да работиме и на домашен план, бидејќи ова прашање е исклучително важно за македонскиот идентитет, тоа не е потребно да се нагласува посебно – вели Димитров.

Шефот на македонската дипломатија посочува дека тој процес нема да биде лесен, особено по 27 април, кога, како што вели, полицијата следеше партиски заповеди, а не Уставот и Парламентот.

Тој, како посебен успех го истакнува тоа што граѓаните на Македонија успеале да се обединат без разлика на етничката припадност.

– Клучната визија на оваа влада е дека Македонија е посилна само кога и единството е посилно. Ако јазот е голем, Македонија е слаба. Мора напорите да ги насочиме кон тоа сите граѓани да ја доживуваат Македонија како своја татковина. А тоа не може да се постигне со декларација или со еден закон – вели Димитров, прашан како т.н. „Тиранска декларација“ влијание врз политиките на новата влада.

На прашањето, како гледа на геополитичките игри на Балканот и за руското влијание во Македонија за кое многу се зборува во последно време, Димитров вели дека е очигледно оти геополитиката во одредена мерка се вратила на Балканот, но клучно за отпорот на една држава кон странските влијанија е да има силни институции и општество.

– Мислам дека за Балканот не постои стратешка алтернатива, не гледам дека нешто се нуди. Процентот варира, но 60 до 80 отсто од нашата трговска размена е со земјите од ЕУ, зависиме од одлуките на ЕУ. Имаме слободен пазар. Младите кои ги напуштаат нашите земји одат или во ЕУ или можеби во САД. Мора да се помириме со фактот дека тоа е нашата цел. И мора да ги увериме и другите дека тоа е добро за регионот. Не би требало да има „еден или друг“ туку мора да бидеме отворени за соработка со сите кои сакаат да соработуваат со Балканот – заклучува Димитров.


Шефот на дипломатијата, Димитров, ќе оди на инаугурацијата на Вучиќ


Скопје, 22 јуни, 2017 - 14:33 (META) 

На инуагурацијата на српскиот претседател Александар Вучиќ, како претставник на македонската влада, ќе присуствува министерот за надворешни работи, Никола Димитров, велат од Владата на Република Македонија.

Во интервјуто за српската државна  телевизија РТС, Вучиќ најави дека на неговата инаугурација ќе присуствуваат македонскиот претседател Ѓорге Иванов и, веројатно, премиерот Зоран Заев.

Заев, инаку, најави дека првите средби на новата влада ќе бидат со земјите во регионот, а беше критикуван поради двете интервјуа за српски медиуми, во кои го нападна токму Вучиќ.


Димитров за „То вима“: Нерешавањето на спорот за името ја загрозува регионалната безбедност


Атина, 18 јуни, 2017 - 19:51 (META) 

„Спорот за името е долгогодишен. Иако во суштина тоа е билатерално прашање, последиците од негово нерешавање, како што се гледа во последно време, може да ја загрозат регионалната стабилност“, вели македонскиот министер за надворешни работи Никола Димитров во интервју за грчкиот весник „То вима“.

Тој нагласува дека Република Македонија предолго е оставена во чекалница пред заклучените врати на НАТО и на ЕУ поради наметнатата политичка блокада и покрај одлуката на Меѓународниот суд за правда и оти „тоа за возврат ја отвори вратата за демократска криза во земјата“. Вели дека и Македонија има направено грешки, но дека треба да се оди напред.

– И ние, очигледно, имаме направено свои грешки. Сите треба да ја научиме лекцијата. Категорично сум убеден дека треба да ја искористиме ситуацијата и позитивниот моментум. Да ги употребиме за суштинско преосмислување на нашиот однос. За Грција прашањето е каков сосед би сакала да има? За Република Македонија прашањето е каков сосед би сакала да биде? Сакаме да бидеме блиски пријатели на Грција врз основа на заемно разбирање, почитување и заеднички интереси. Ако тука постапиме правилно, сигурен сум дека и двете држави ќе бидеме запишани во историјата со светли букви – истакнува Димитров.


Заев за „Н1“: Непријатно е како соседните земји говорат за Македонија


Скопје, 17 мај, 2017 - 10:36 (META) 

Лидерот на СДСМ, Зоран Заев, во интервју за регионалната телевизија „Н1“ изјави дека е непријатен начинот на кој Србија ги коментира случувањата во Македонија, но додаде дека ќе се труди да има добри односи со официјален Белград.

– Премиерот на Србија, Александар Вучиќ, говореше за македонско сценарио. Непријатно е како нашите соседи зборуваат за Македонија – рече Заев.

Лидерот на СДСМ додаде дека кризата во Македонија „на сите им е преку глава“ и дека локалните избори би требало да бидат одржани на 15 октомври, а најдоцна во ноември. Тој оцени дека кризата во Македонија не е етничка туку политичка и дека иднината на земјата е во мултикултурализмот.

Прашан за наводите за „голема Албанија“, Заев рече дека малку луѓе зборуваат за таква идеја и дека иднината на Западен Балкан е „отворени граници и мобилност на граѓаните“.

На прашањето што мисли за тоа што на масата на новиот претседател на Собранието, Талат Џафери, стои знамето на Албанија, Заев рече дека тоа не е по Уставот на Македонија и дека мисли дека знамето не треба да стои на масата на претседателот на Собранието туку дека таму треба стои „фотографија на децата и на сопругата“.

– Верувам дека Џафери ќе ги почитува Уставот и деловникот за работа на Собранието – рече Заев.

Говорејќи за иднината влада, на чие чело треба да биде тој, Заев рече дека тој се залага за единство на земјата, територијален интегритет и суверенитет и за влада што ќе работи во интерес на граѓаните.


Заев за бугарската „Блумберг ТВ“: Бугарија е еден од најважните соседи на Македонија


Скопје, 4 мај, 2017 - 23:44 (META) 

„Имаше многу националистичка реторика во Македонија. Верувам дека тоа е веќе минато. Со подемот на лево-ориентираните политичари и со формирањето на новата влада, можен е напредок во односите на Македонија со сите соседи. Еден од најважните наши соседи е Република Бугарија“. Ова го изјави лидерот на СДСМ, Зоран Заев, во интервју за бугарската „Блумберг ТВ“.

Заев вели дека постои огромна перспектива за унапредување на односите помеѓу Бугарија и Македонија.

– Ние сме братски народи. Мораме да работиме во интерес на нашите граѓани, нашите бизниси, и од македонска и од бугарска страна. Имаме контакти со нашата сестринска партија во Бугарија – БСП, исто така сме во контакт и со ГЕРБ и со другите политички сили. Тоа е добра основа на која можеме да градиме одлични односи – вели Заев.

Лидерот на СДСМ во интервјуто зборува и за перспективите на Македонија за излез од политичката криза и во тој контекст вели оти очекува дека до крајот на мај треба да биде избрана новата влада.

– Сега имаме мирни денови по тоа што го видовме во македонскиот парламент. Новиот спикер на Собранието веќе ја презеде функцијата и очекуваме „Службен весник“ и официјално да го објави неговиот избор. Јас сум оптимист и очекувам да го добијам мандатот до средината на мај за да можеме да ја предложиме новата влада во парламентот. Очекувам Собранието да ја избере новата влада до крајот на мај – вели Заев во интервјуто за „Блумберг ТВ – Бугарија“.


Џафери: Државното знаме е на вистинското место од институционален аспект


Брисел, 4 мај, 2017 - 15:28 (META) 

„Мислам дека никој не треба да се чувствува загрозен од знамето, бидејќи тоа се наши симболи, на припадноста, а од институционален аспект мислам дека државното знаме се наоѓа на вистинското место, каде што припаѓа, и сите ние се идентификуваме со тоа кога сме носители на функција“, вели новиот претседател на Собранието, Талат Џафери, во интервју за „Нова ТВ“, одговарајќи на големиот број реакции во јавноста на поставувањето на албанското знаме заедно со државното и со тоа на ЕУ на работната маса во неговиот кабинет.

Тој додава дека ги разбира сите реакции, но по случувањата на 27 април, смета дека дека сите треба да разбереме дека „ни знамето ни политичките програми на политичките партии на Албанците не се тие што влијаат врз политичкиот живот во Македонија, бидејќи се во согласност со Уставот и со законите и со ништо не се загрозуваат“.


Заев за БТВ: Ќе му докажеме на Иванов дека ја гарантираме унитарноста на Македонија


Скопје, 3 мај, 2017 - 21:04 (META) 

„Господинот Иванов го крши Уставот, ја штити владејачката гарнитура и сето тоа го прави за да нема трансфер на власта и да нема одговорност на врхушката на нашите политички опоненти. Јас сум убеден дека со овие чекори што ги преземаме, ќе дојде до доделување на мандатот од Ѓорге Иванов кај нас за да формираме влада и во македонското Собрание да може да ја избереме таа влада“, вели претседателот на СДСМ, Зоран Заев, во интервју за бугарската телевизија БТВ.

Прашан дали под притисок на надворешни сили ќе се случи Иванов да му го даде мандатот, Заев одговори дека тоа ќе се случи единствено поради тоа што мнозинството ги прифатило двата услови што ги поставил Иванов, па заедно со лидерите на албанските партии од парламентарното мнозинство ќе одат кај Иванов за да му ја дадат програмата на новата влада, во која се гарантира унитарноста на Република Македонија.

Заев потврди и кажа дека не само што лично тој го осудува пеењето на албанската химна, туку и дека пратениците на СДСМ го осудиле тој чин, седнувајќи во тие моменти.

– Еден од пратениците од партијата Беса излезе и ја испеа албанската химна. Тој настан јас лично го осудувам, веднаш тоа го покажавме на дело, сите седнавме кога се пееше таа химна, секако водевме грижа да не се случи немил настан или инцидент помеѓу Македонци и Албанци, заради тоа што во македонското Собрание може да се пее само македонската химна – рече Заев.

За обвинувањата дека планира да воведе двојазични банкноти и двојазични ознаки на униформите на АРМ, односно дека СДСМ заедно со албанските партии во парламентот дејствуваат против унитарноста на Македонија, Заев рече дека и тој и претседателите на албанските партии потврдиле дека нема да се менува идентитетот.

– Сè што имам ми е Македонија. Јас сум Македонец, моите родители се Македонци, и иднината на Република Македонија е утврдена согласно со нашите очекувања како граѓани во ова мултиетничко општество во кое живееме. Досега на сите можни начини и јас и претседателите на албанските партии потврдивме дека нема да се менува идентитетот, дека ќе ја запазиме унитарноста на Република Македонија, дека сè што ќе работиме ќе биде согласно Уставот. Ова што се прави во Македонија е единствено изговор од страна на ВМРО-ДПМНЕ да не ја предаде власта бидејќи се плаши од кривична одговорност во периодот на нивно владеење во периодот од 11 години – рече Заев.


Од ВМРО-ДПМНЕ негираат дека барале или ќе бараат амнестија


Скопје, 2 мај, 2017 - 15:03 (META) 

ВМРО-ДПМНЕ со соопштение реагираше на интервјуто на Зоран Заев за „Дојче веле“, порачувајќи дека партијата ниту барала ниту ќе бара амнестија. Заев во интервјуто рече дека тоа што го прави Груевски, „го прави за да се пазари за амнестија“, но дека амнестија нема да има.

„Зоран Заев не може да сфати дека некој искрено ја сака Македонија и дека некој искрено и чесно се бори за одбрана на државните и на националните интереси. Кај него сè е предмет на пазарење и на преговарање. Затоа Заев лаже и клевети. ВМРО-ДПМНЕ ниту барала амнестија, ниту има причина да бара амнестија. ВМРО-ДПМНЕ секогаш била на страна на народот и на државата. Тоа е разликата меѓу ВМРО-ДПМНЕ и криминалецот Заев“, порача партијата.