Дигитализирана настава бара инфраструктура, брз Интернет и план за одржување


Опремата од проектот „Компјутер за секое дете“ од пред 11 години е речиси надвор од употреба. Во ера на дигитализација, нашите основци и средношколци на часовите се принудени да ги користат своите смартфони кои делумно „вршат“ работа, а наставниците неретко носат лаптопи од дома за да можат да ја усвојат материјата предвидена со програмата. Некои основци користат учебници по информатика испечатени во 2009 година, што е апсурдно со оглед на брзиот развој на технологијата и неупотребливоста на материјалот во тој учебник од денешна временска дистанца.

Оваа слика за македонското образование во однос на дигитализацијата, мора да се промени. Државата мора да вложува во опрема, а наставниците мора постојано да одат на обуки, а знаењата оттаму, ќе ги применуваат на часовите.

Незамисливи се часови без употреба на компјутери

„Мета“ неодамна објави дека Министерството за образование подготвува наследник на проектот „Компјутер за секое дете“. Заменик-министерот за образование и наука, Петар Атанасов изјави дека наставната програма неопходно е да се дигитализира, а со тоа ќе им се овозможи на учениците да се образоваат од современи помагала.

– Тоа е една голема промена која ќе мора да се случи. Конкретни податоци немам во овој момент кога би се набавувале нови компјутери за учениците, но ќе работиме на тоа да ја дигитализираме наставата. Тоа подразбира обезбедување повеќе ресурси, опремување на училиштата за дигитализација и овозможување на алатки за да можат да учат од модерни помагала. Исто како минатата влада, имаме желба да го реализираме овој процес, кој не може да се заврши за кусо време – рече Атанасов.

„Донесете ваши уреди“ е привремено решение

Како што рече Томе Спировски, првиот човек на Државниот просветен инспекторат, само една третина од компјутерите од проектот „Компјутер за секое дете“ се во функција на ниво на држава. За да можат да ги реализираат часовите, во училиштата се функционира по принципот „bring your own device“, па децата сами од дома си носат смартфон, таблет или лаптоп за да можат да научат нешто на часот со помош се разбира, на нивните наставници.

Според експертите, дури и за уредите кои децата и наставниците си ги носат од дома, треба да има соодветна инфраструктура, односно треба да има соодветно напојување за да може секој да си го полни уредот, а исто така неопходно е и да има Интернет кој ќе го користат на часовите.

Ништо без добра инфраструктура и одржување

Проф. д-р Миле Јованов, претседателот на Здружението на информатичари и професор на Факултетот за информатички науки и компјутерско инжинерство, вели дека нашите училишта значително заостануваат кога станува збор за технологија и тоа мора што поскоро да се промени, бидејќи ова што сега го има во училиштата од компјутерска опрема е сосема неупотребливо.

Според него, прв приоритет е да се набават компјутери во основните и во средните училишта за опремување на кабинетите за наставата по информатика, бидејќи тие кабинети се разликуваат од сите останати кабинети. Ако останатите користат технологија во наставата, во кабинетите по информатика имаме настава за технологијата и тука мора да има разлика во тоа како треба да изгледа таа училница во однос на стандардната.

komputer-za-sekoe-dete

– Проблемот со струја и пристап до Интернет во училиштата до ден денес не е добро решен. И не е едноставно да се реши затоа што имаме разлики во регионалниот развој. Во некое село има оптика, во некое едвај може да има некаков сателитски достап. Некаде може да го обезбеди телекомуникациски провајдер, некаде кабелски провајдер. Треба да се реши тоа, мора да има добар интренет ако сакаме да имаме квалитетна настава со компјутери. Треба да има компјутери во училиштата, или подобро – во секоја училница, кои ќе служат како локални сервери за да се складираат содржини кои потоа учениците локално ќе може да ги повлекуваат за време на час. Пред да се купи компјутер, треба да се купи проектор за секоја училница.  Кој ќе набавува делови, кој ќе врши поправки кој ќе менува делови тековно, ова се прашања кои се клучни. Компјутерската опрема се расипува и тоа е нормално, но како ќе се организира грижата за опремата е важно. Би требало да се упростат тендерските процедури за набавка на делови на пример, бидејќи додека заврши една таква процедура, може да помине цело полугодие – вели Јованов за „Мета“.

Претходниот проект се тврдеше дека чини 60 милиони евра

Проектот „Компјутер за секое дете“ стартуваше во 2007 година. Тој беше жестоко критикуван од тогашната опозиција, а сегашна власт, дека е неуспешен и дека е проект за перење пари. Никогаш точно не беше обелоденето колку точно пари од државниот буџет беа потрошени за компјутери, иако во јавноста се калкулираше со бројка од 60 милиони евра.

Со овој проект како држава бевме меѓу подобрите земји во однос на тоа колку компјутери има по глава на дете. Но тоа од оваа временска дистанца е неважно бидејќи во пракса тој проект не функционира. Познавачите предупредуваат дека државата мора постојано да вложува во опрема, но и во обуки за наставниците кои мора да напредуваат и да ги применуваат во наставата новите работи што ги учат.

Е-дневникот е добра мерка

Во насока на дигитализација на наставата е и мерката електронски дневник, која беше воведена пред неколку години и која стана законска обврска за наставниците. „Мета“ неодамна пишуваше дека во моментов системот не е во функција бидејќи во тек е избор на фирма што ќе го поправи. Ова е добра мерка, бидејќи овозможува родителите преку смс, постојано да имаат увид во оценките и изостаноците на своите деца.

Мерката не им се допаѓа на наставниците бидејќи мораат да водат двојна евиденција и во пишаниот и во електронскиот дневник, но министерството најавуваше кратења на нивните административни обврски, па се очекува промени да има и во водењето евиденција во дневниците.

Антонија Поповска


Истражување: Mажите повеќе од жените се на социјалните мрежи


Скопје, 6 декември, 2018 - 11:23 (META) 

Интернет пенетрацијата е зголемена на 79,3 проценти опфат на домаќинствата во првото триемесечjе од 2018 година, наспроти 73,6 проценти во истиот период минатата година, вели претседателката Асоцијација за е-трговија на Македонија, Нина Ангеловска.

Таа додава дека има подобрување и во начинот на пристап потребен за обавување на е-трговија.

„Во Македонија 79,2 проценти од популацијата на возраст од 15 до 74 години употребило интернет или околу 1,3 милиони жители. Од тоа машкиот пол повеќе (80,9 проценти) од женскиот (77,4 проценти). 97,5 од младите на возраст од 15 до 24 години употребиле Интернет, а најмалку употребувале Интернет во старосната група од 55 до 74 години (46,7 проценти) во изминатите 12 месеци. Речиси секој ден интернетот го користат 68,7 проценти од популацијата од 15 до 74 години и тоа пак повеќе мажите од жените. За да пристапат до Интернет најмногу користеле мобилен или паметен телефон дури 68,8 проценти од Интернет-корисниците, потоа од лаптоп 41,1 проценти, од десктоп 36,5 проценти и 14 проценти пристапиле од таблет“, вели Ангеловска.

Таа додава дека граѓаните на Интернет најмногу зборувале и учествувале на „Фејсбук“ и тоа 64,8 проценти од Интернет-корисниците, но помалку од минатата година односно 83,8 проценти.

Што се однесува до користење на Интернет за социјални мрежи кое е најголемо, мажите (68,6 проценти) многу повеќе од жените (60,9 проценти) учествувале на социјалните мрежи. Исто така спрема минатата година


Манчевски: Заврши мапирањето на територијата за пристап до интернет


Скопје, 21 септември, 2018 - 13:05 (META) 

Македонија пред утврдениот рок го заврши процесот на детално мапирање на територијата за пристап до брзи и супер брзи интернет мрежи, информираше денеска министерот за информатичко општество и администрација Дамјан Манчевски.

– Задачата која ни беше дадена од ЕУ со цел да се оцени напредокот кој нашата држава го прави на полето на телекомуникациите – е успешно завршена. Тоа значи дека за првпат се дефинираат областите каде не постоат брзи и ултра брзи комуникациски мрежи или операторите во следните три години немаат планови за инвестиции во вакви мрежи. Ова има за цел преглед на телекомуникациски ресурси, за да може ефикасно да се користат во иднина и да не се дуплираат инвестициите – рече Манчевски.

Со мапирањето се дефинираат три вида области и тоа „бела област“ – каде што широкопојасните мрежи во моментов не постојат и каде што веројатно нема да бидат изградени во рок од три години од операторите, „сива област“ – каде што има поставено или ќе се постави само една широкопојасна мрежа во наредните три години и каде не постојат планови од кој било оператор да постави нова во наредните три години и „црна област“ – каде постојат најмалку две широкопојасни мрежи на различни оператори во дадена област или исти ќе бидат поставени во следните три години.

Придобивките по завршувањето на процесот на мапирање на територијата се големи како за граѓаните, така и за операторите и бизнис-заедницата.

– Секој граѓанин ќе има можност да провери дали местото во кое живее е покриено со широкопојасна мрежа на еден или повеќе оператори. Доколку не е покриено, односно е во бела зона, ќе знае дека местото ќе биде покриено со брзи или ултра брзи мрежи со државна помош во наредните неколку години. Секој оператор ќе може да провери каква е состојбата со развојот на конкуренцијата во некое населено место. Ова ќе поттикне нови инвестиции и развој на конкуренцијата, што на крај ќе резултира со поприфатливи цени за корисниците. Градењето на брзи мрежи на цела територија на државата ќе обезбеди општините и во руралните места да можат да планираат и да воведуваат нови и современи е-услуги за граѓаните и за фирмите. Ова позитивно ќе влијае за постигнување на рамномерен регионален развој, а се надеваме дека ќе влијае и на намалувањето на иселувањето од овие области. Општините ќе ги планираат нивните стратегии за развој, базирани на користење на ИКТ – додаде Манчевски.

Како што посочи министерот Манчевски, добиените податоци покажуваат дека покриеноста со брзи широкопојасни мрежи (78 проценти) е приближно иста со просекот во Европската Унија (80 проценти). Сепак, иако во моментов имаме добро покривање со брзи мрежи, постои ниска искористеност на интернетот од страна на корисниците.


Оваа недела Европскиот парламент гласа дали да го зачува или „да го убие“ интернетот


Стразбур, 10 септември, 2018 - 14:19 (META) 

Оваа недела, на 12 септември, Европскиот парламент ќе гласа за нацрт-закон со кој се заканува за да го оштети интернетот како што го знаеме. Под маската на реформата на авторските права, постојат голем број на „реформи” кои ќе ги повредат основните права на интернет, ишува Internet Freedom Blog.

Една од нив е членот 11 од законот, со кој се сакаше да се забрани креирање линкови до статиите, освен ако некој претходно не побара и не добие дозвола за тоа. Во текот на преговорите, тоа беше малку разводнето, па од забрана за поврзување се премина на забрана за прикажување на фрагменти од поврзаната содржина, односно цитати од статијата.

Другата е членот 13 од законот, кој, како што е напишан сега, ќе овласти имплементација на поставување филтри од страна на сите интернет-платформи даватели на услуги. Ова би имало длабоки последици врз основните права, како што се слободата на говорот, слободата на здружување и слободата на печатот .


Дигиталното поврзување на Западен Балкан ќе биде финансирано со 200 милиони евра од ЕУ


Софија, 17 мај, 2018 - 11:44 (META) 

Заклучоците од првиот Дигитален Самит, што пред еден месец се одржа во Скопје, веќе се дел од агендата на Европската Унија, информираат од министерството за информатичко општество и администрација.

„Еврокомесарот за проширување Јоханес Хан, од самитот на ЕУ и Западен Балкан, информираше дека иницијативите за дигитална агенда и поголема поврзаност во регионот ќе бидат финансирани со повеќе од 200 милиони евра. Во фокусот на овие мерки е намалување на трошоците за роаминг, подобрување на широкопојасниот интернет, развој на е-Влада како и дигитализација на индустријата“, се вели во соопштението на МИОА.

Од таму додаваат дека МИОА по повод 17 мај, Меѓународниот ден на телекомуникации и информатичко општество, уште еднаш се обврзува на реализација на сите најавени активности во областа на информатичкото општество.

„Во наредниот период ќе ги објавиме националните стратегии за широкопојасен интернет и за сајбер безбедност, а до крајот на годината ќе ја објавиме и долгорочната стратегија за ИКТ“, се додава во соопштението.

Во август, МИОА ќе ги пушти во употреба националниот портал за е-услуги, и новиот портал за отворени податоци.

„Тоа што е од особена важност за сите граѓани е дека конечно услугите ги носиме до нивните домови. Најчесто бараните докуметни, граѓаните ќе можат да ги добија по електронски пат, брзо, едноставно и ефтино. Преку дигитализација и професионализација на администрацијата, конечно граѓаните ќе добијат институции кои се нивен сервис и одговараат на нивните потреби и барања“, велат од МИОА.


„Слободата и интернетот во Македонија“: Приватноста, лажните вести и говорот на омраза се новите предизвици


Скопје, 11 мај, 2018 - 15:50 (META) 

Во Музејот на современа уметност (МСУ) во Скопје се одржa конференцијата „Слободата и интернетот во Македонија“ во организација на Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ како дел од одбележувањето на 25-годишнината од постоењето на Фондацијата Отворено општество Македонија(ФООМ) – #ФООМ25.

На конференцијата се дискутираше за развојот на интернетот во земјава, за предизвиците со кои се соочува онлајн медиумската заедница и за нивните искуства и потреби.

MSU2

На темата „Слободен тек на информации – предуслов за отворено општество“ говорea Бардил Јашари, извршниот директор на „Метаморфозис“ и Санта Аргирова, член на Управниот одбор на ФООМ.

– На почетокот проблемот и „борбата“ беше околу пристапот кон интернет и малиот број на корисниците, сега е борбата е друга, со заштитата на приватноста, со лажните вести и со говорот на омраза – рече Јашари.

Според Аргирова, сè уште е голем јазот меѓу генерациите околу користењето на интернетот чија главна предност е што е отворен, двонасочен.

– Со интернетот секој граѓанин има свој медиум. Преку интернетот се остварува правото на слободно информирање и тој е совршено огледало на едно општество – рече Аргирова.

На првата панел-дискусија за клучните моменти на развојот на интернет во Македонија говореа Софче Јовановска, шеф на кабинет на заменик претседателот на Владата задолжен за економски прашања и координација со економските ресори, Јован Колов од „Нетцетера“, Огнен Фирфов, директор за интерна ревизија во Македонски Телеком и Игор Трајковски, основач и сопственик на Time.mk.

MSU1

За „Улогата на онлајн-медиумите во борбата за слободата на говорот“,говореа Бранко Героски, раководител на „Плусинфо“, Елида Зулбеари, уредничка на „Порталб“, Зоран Андоновски, уредник на „Мета“ и Никола Гелевски, уредник на „Окно“.

За „Плагијаторството и лажните вести – закана за професионалното новинарство“ зборуваат Емир Зулехиќ, уредник на „Raskrinkavanje.ba“ од Сараево, Томислав Георгиев, фоторепортер, Наталија Миленковска, aдвокат, и Ѕвездан Георгиевски од Самостојниот синдикат на новинари и медиумски работници (ССНМ).


Конференција „Слободата и интернетот во Македонија“ утре во МСУ


Скопје, 10 мај, 2018 - 10:19 (META) 

Во Музејот на современа уметност (МСУ) во Скопје утре ќе се одржи конференцијата „Слободата и интернетот во Македонија“ во организација на Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ која е дел од одбележувањето на 25-годишнината од постоењето на Фондацијата Отворено општество Македонија(ФООМ) – #ФООМ25.

На конференцијата ќе се дискутира за лажните вести, развојот на интернетот во земјата, како и за предизвиците со кои се соочува онлајн медиумската заедница, за нивните искуства и потреби.

На темата „Слободен тек на информации – предуслов за отворено општество“ ќе говорат Бардил Јашари, извршен директор на „Метаморфозис“ и Санта Аргирова, член на Управниот одбор на ФООМ.

На првата панел-дискусија „Клучни моменти на развојот на интернет во .мк“ меѓу другите, ќе учествуваат и Игор Трајковски, основач и сопственик на „Time.mk“ и Предраг Чемерикиќ, основач на „On.net“.

За „Улогата на онлајн-медиумите во борбата за слободата на говорот“, ќе говорат Бранко Героски, раководител на „Плусинфо“, Елида Зулбеари, уредничка на „Порталб“, Зоран Андоновски, уредник на „Мета“ и Никола Гелевски, уредник на „Окно“.

На конференцијата на темата „Плагијаторството и лажните вести – закана за професионалното новинарство“ ќе зборуваат Емир Зулехиќ, уредник на „Raskrinkavanje.ba“ од Сараево, Томислав Георгиев, фоторепортер, Наталија Миленковска, aдвокат, и Ѕвездан Георгиевски од Самостојниот синдикат на новинари и медиумски работници (ССНМ).


Елена Трифуновска: Не треба да се меша говорот на омраза со клеветата и навредата


Скопје, 27 април, 2018 - 11:00 (META) 

Станува тренд да се пријавуваат дискриминацијата и говорот на омраза во онлајн сферата за да се спречи да се развиваат, но важна е и техничката неутралност. Поточно, колку брзо се развива информатичката технологија, исто толку брзо треба да се развиваат и да се приспособуваат и тие механизми, но едукацијата на корисниците не ја следи секогаш брзината на технологијата, рече, меѓу другото,  Елена Трифуновска од Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“, во вчерашното гостување во  „Студио 1“ на ТВ1.

Како што вели Трифуновска, клучна е едукацијата на корисниците на социјалните мрежи. Децата се повеќе и порано почнуваат да ги користат, но и постарите корисници не се научени и потешко ја учат примената на механизмите.

– Состојбата е проблематична со оглед на тоа колкав број од нас секојдневно користиме социјални медиуми и колку време поминуваме на нив и каков тип на информации не интересираат или со какви информации не таргетира оној што ги пласира – смета Трифуновска.

Случаите на говор на омраза на интернет и во медиумите се пријавуваат во Основното јавно обвинителство и во Единицата за борба со компјутерски криминал во МВР. Нивните и извештаите на „Фридом Хаус“ и на „Репортери без граници“ покажуваат дека случаите не се процесуираат на начинот на којшто предвидува законот – појасни гостинката – експерт.

– Ако ја погледнеме статистиката на Советот за етика, на трето место се пријавите од граѓаните за прекршувања на говор на омраза од вкупниот број на пријави што ги имаат добиено и во 30% од решените случаи токму говорот на омраза е причина за пријавата – вели Трифуновска и според неа, не треба да се мешаат говорот на омраза со клевета и навреда.


Слободата на изразување, главна тема на регионалниот Самит за слобода на интернет


Струга, 22 март, 2018 - 15:38 (META) 

Состојбите со слободата на изразување во Источна и Централна Европа и Евроазија се главна тема на првата панел дискусија на вториот регионален Самит за слобода на интернет, организиран од Иницијативата за владеење на правото при Американската адвокатска комора (АБА РОЛИ).

На панел дискусијата учествуваа амбасадорката на ОБСЕ во Скопје – Нина Суомалаинен, Роберт Поповски – министер без ресор во Владата на Република Македонија, задолжен за комуникации, отчетност и транспарентност, Елери Бидл – директорка за застапување на мрежата „Глобал војсис“ и Олга Кирилик од украинската организација „Дигитал дефендерс партнерс“, а дискусијата беше модерирана од директорот на Фондацијата за интернет и општество  „Метаморфозис“, Бардил Јашари.

Суомалаинен, цитирајќи ја претходната претставничка на ОБСЕ за слобода на медиуми – Дуња Мијатовиќ потсети дека сè што важи офлајн важи и онлајн, иако дигиталната сфера како релативно нова носи нови предизвици. Меѓу другото, таа рече дека интернетот и слободното изразување, за жал се и платформа за негативни појави како говор на омраза и за тероризам, но во исто време нагласи дека токму таа слобода е и алатка за борба со тероризмот преку нудењето можности за социјална кохезија.

Предлозите за регистрација на онлајн медиумите што ги даде министерот задолжен за отчетност и транспарентност, Роберт Поповски, беа остро критикувани од романскиот претставник, Богдан Манолеа, од „АпТи“ и од Центарот за развој на медиуми од Киргистан, кои потсетија дека Македонија е членка на Советот на Европа и дека треба да ги почитува неговите декларации и стандарди. Министерот Поповски одговори дека тоа е само предлог за дебата и дека Владата никогаш нема да направи со што не се согласува мнозинството од новинарската фела.

Елери Бидл од „Глобал војсис Адвокс“ зборуваше за „Фејсбук“ и неговите правила, односно за неговото право и обврска да се грижи за слободата на изразување, како и за (не)ефикасноста на неговите системи за модерирање, особено за јазиците од регионот.

Олга Кирилик, пак, од украинската организација „Дигитал дефендерс партнерс“ меѓу другото се осврна на праксата на филтрирање и блокирање на онлајн содржини од страна на некои држави и како со тоа се крши меѓународното право.

Самитот, кој се одржува од 22 до 24 март во Струга и на кој се присутни над 120 експерти за слобода на Интернет и активисти за човекови права од Европа и Евроазија и претставници на меѓународни организации продолжи со пленарни сесии и работилници поделени во три основни сфери: слобода на изразување, приватност и кибер-безбедност.


Граѓаните на Германија ќе добијат законско право на брз интернет


Берлин, 1 март, 2018 - 9:53 (META) 

Граѓаните на Германија ќе добијат законско право на брз интернет, според коалицискиот договор на конзервативците на Ангела Меркел и Социјалдемократската партија на Германија (СПД), вели Хелге Браун, кој е именуван за шеф на кабинетот на германската канцеларка.

Во интервју за весникот „Билд“, Браун објаснува дека новата голема владина коалиција ќе создаде правна рамка со која граѓаните ќе добијат право на брз интернет.

– Брзиот интернет е важен колку и снабдувањето со гас, вода и струја, па затоа тоа прашање е меѓу врвните приоритет на канцеларката – вели тој.

Според именуваниот шеф на кабинет на Меркел, федералната влада и индустријата ќе издвојат најмалку 100 милијарди евра за до 2025 година сите  региони во Германија да имаат брз интернет.

Германија е на 28. место на списокот на 32 земји по пристапот до брз интернет, подготвен од Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД).

Браун вели и дека се планира забрзување на процесот на разгледување на барањата за азил, а депортирањето во иднина да се врши побргу.

Сепак, дали сето тоа ќе се случи ќе се знаев в недела, кога околу 464.000 членови на СПД ќе гласаат за „големата коалиција“.