„Е-општество“: Медиумската писменост е неопходна за здрава демократија


Скопје, 11 декември, 2018 - 13:55 (META) 

Потребна е поголема медиумска писменост која ќе доведе до транспарентни и отчетни институции, е заклучокот од Конференцијата „е-Општество“ која Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ ја организира по 14 пат, а оваа година е на тема „медиумски писмени граѓани за отчетни институции“.

И на оваа конференција ќе се обидеме да се фокусираме на влијанието на новите технологии врз работата на институциите и ќе се обидеме да најдеме решенија за предизвиците и проблемите со кои се соочуваат институциите и граѓаните. Самата дигитализацијата не е решение за проблемот, но мора да ја поттикнеме културата на отворено демократско општество”, рече директорот на „Метаморфозис“, Бардил Јашари.

Директорката на Фондацијата Отворено општество – Македонија, Фани Каранфилова Пановска, смета дека реформите во медиумите се случуваат, но со забавено темпо. Според неа, младите немаат многу вештини и не знаат како да ги верификуваат податоците и информациите до кои што доаѓаат.

Таа наведе истражување кое што го направила Фондацијата Отворено општество од Софија за медиумска писменост во 2018 година во кое се рангирани земјите од ЕУ и пет земји од Западен Балкан. На листата Македонија се наоѓа на последното, 35 место.

Министерот за информатичко општество и администрација, Дамјан Манчевски, вели дека многу е полесно да се донесат услугите до граѓаните отколку граѓаните до услугите и институциите.

– Дигитализацијата ќе го намали влијанието на човековиот фактор, а со тоа, да бидеме искрени, ќе се намали и корупцијата. Свесни сме дека довербата на граѓаните во институциите е ниска, на ова мора постојано да работиме. Стекнување на доверба не е лесно, затоа транспарентноста и отчетноста не се само мерки кои мора да ги штиклираме туку мора вистински да ги подобриме, а со тоа ќе ги намалиме и лажните вести. Не се плашиме од критика, таа не мобилизира и не прави подобри и ја мотивирам да ја има понатака – вели Манчевски.

Медиумската писменост е за препознавање вистински и лажни вести, но е и за одговорна дебата и за плурализам во мислења, смета амбасадорот на ЕУ во Македонија, Самуел Жбогар.

– Лажните вести станаа дел од нашата дигитална интеракција. Со медиумската писменост се создава средина за контрола на државните институции и таа е неопходна состојка на здрава демократија. Ако нема медиумски писмени граѓани, институциите ќе бидат помалку отчетни и транспарентни – рече Жбогар.

Медиумската писменост бара плодна почва во општеството, а тоа е невозможно кога медиумите се уцените и потчинети, вели министерот задолжен за транспарентност, отчетност и комуникација, Роберт Поповски.

– Убеден сум дека со создавањето плодна почва придонесува отворениот и професионалниот однос на владата кон медиумите. Оваа влада слуша критика, ја анализира критиката и ја формулира својата политика според интересите на граѓаните – потенцира Поповски.

Главниот и одговорен уредник на „Мета“, Зоран Андоновски, вели дека во однос на реформите во медиумите заклучокот е дека нешто е почнато, но е застанато.

– Направен е обид да се донесат новите закони, но тие се заглавени во Собранието. Индикативен податок е дека до Комисијата за информации од јавен карактер има 520 жалби за недозволен пристап до информации. Во однос на навредата и клеветата, судството се уште не се снаоѓа во овој дел, нема јасна дистинкција што е медиум, постојат збунувачки пресуди – вели Андоновски.

Состојбата во МРТ останува лоша и се доведува до прашање нејзиното функционирање и улогата што ја има во општеството, оценува Зоран Трајчевски, директорот на Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги

– Само економско силни и независни медиуми може да ги издржат притисоците од центрите на моќ. Законските измени не смеат да преставуваат упад во медиумските слободи. Само слободни медиуми можат да ја играат својата улога во општеството за граѓаните да можат да оформат свое мислење – категоричен е Трајчевски.

Македонија е се уште на дното во европски и светски рамки во однос на слобода на изразување и медиумска независност, вели Драган Секуловски, од Здружението на новинари на Македонија.

– Според „Фридом хаус“, Македонија е неслободна земја и после две години откако имаме нова власт и тоа е факт. Заклучоците треба да ги мотивираат сите дека е потребни промени, не само за да се промени имиџот во светот туку затоа што граѓаните заслужуваат да бидат информирани, а не манипулирани. Без системски реформи не може медиумите вистински да си ја вршат својата работа а со тоа ќе им биде скратено правото на граѓаните вистински да се информираат- додаде Секуловски.

Тој информираше дека трендот на напади на новинари се намалил од 18 во 2017 година на 6 оваа година и предупреди дека говорот на омраза што се случува во медиумите може да прерасне во дела од омраза.

Според програмскиот директор на „Метаморфозис”, Филип Стојановски,  со професионални и објективни информации ќе дојде до намалување бројот на лажни вести, кои се чести во македонските медиуми.

– Концептот на медиумската писменост не е да се реши само проблемот на медиумската писменост, туку ни требаат пристапи во многу нивоа, почнувајќи од објективното и професионално новинарското известување. Со објективно и професионално известување на новинарите би се намалиле лажните вести, кои ги има многу во Македонија – рече Стојановски.

Според Весна Никодиновска од Македонскиот институт за медиуми целта на медиумите е да се учат луѓето како да размислуваат со своја глава, и да ги проверуваат фактите што ќе ги најдат онлајн.

Сите улесници се согласија дека медиумската писменост е потребна за да биде дел од образовниот процес во Македонија.


Свилановиќ: Кибернетичкиот простор, безбедносно жариште на Западен Балкан


Истанбул, 6 декември, 2018 - 13:48 (META) 

Новото безбедносно жариште и сериозен предизвик на глобално, регионално и локално ниво е кибернетичката сигурност, изјави денеска генералниот секретар на Регионалниот совет за соработка (РСС) Горан Свилановиќ на Третата регионална конференција за координација во борбата против тероризмот и насилниот екстремизам во Истанбул.

Тој додаде дека показател за тоа е и податокот дека само во 2017 година во шесте земји од Западен Балкан биле реализирани преку 400 кибернетички напади на институции.

Свилановиќ додаде дека Интернетот истовремено станал една од главните алатки на современите терористички организации за пронаoѓање, регрутирање и обука на новите членови, соопшти РСС

На конференцијата е претставена и Студијата „Ново виртуелно бојно поле – како да се спречи радикализацијата во рамките на кибернетичката безбедност на Западен Балкан“.

Студијата ја порача РСС, а ја финансираше Европската унија и таа е всушност сеопфатен пресек и анализа на кибернетичката безбедност и радикализација на интернетот во Албанија, БиХ, Косово, Македонија, Србија и Црна Гора.

Покрај Студијата е претставена и брошура и на македонски јазик, во која е направено визуелизирано резиме на наодите и препораките за унапредување на безбедноста во областа на кибернетичкиот простор.

На Конференцијата што ја организира РСС во соработка со домаќинот Турција, се зборува и за спречување на насилниот екстремизам и контрола на малокалибарското оружје.

РСС е меѓувладино извршно тело на земјите членки на Процесот за соработка во Југоисточна Европа, чиј основач и полноправен член е и Македонија.


Манчевски: Ќе анализираме каде има поклопување во администрацијата


Скопје, 5 ноември, 2018 - 13:43 (META) 

Ќе се прави хоризонтална функционална анализа на јавната администрација, за да се утврди каде има дуплирање, за таа потоа да се реорганизира и оптимизира, најави министерот за информатичко општество и администрација Дамјан Манчевски. Тој рече и дека половината од државните органи биле формирани без јасни граници на дејствување и честопати има поклопување на надлежностите.

– Ова значи дека конечно во Македонија ќе воведeме ред во хаосот што постои во системот – рече тој на денешната прес-конференција во Владата.

Манчевски појасни дека досега се правело мапирање на постоечките институции, што, како што рече, досега во Македонија не е направено. Се правела и анализа на правната рамка со која се регулираат институциите од јавниот сектор, а било направено и групирање по статус и вид, линии на одговорност и други релевантни информации.

Посочи дека половина од државните органи се формирани без да им се определат статусот и линиите на одговорност, поради што имало и поклопување на надлежности.

– Анализата на регулативата, покажа дека само 62 органи се регулирани со Законот за организација и работа на органите на државната управа,  додека 66 со посебни закони. Ова значи дека повеќе од половина од државните органи се формирани без да им се определи јасно статусот, не се препознаваат линии на одговорност, а постои и поклопување на надлежности.  Регулативата со која се формираат агенциите  и  инспекциските  служби  на  централната  власт  е фрагментирана,  сложена,  нејасна  и  предмет  на  чести  измени  и  дополнувања – рече министерот.

Од хоризонталната функционална анализа тој очекува да се воспостават рамки за институционална организација, да се реши проблемот со преклопување на надлежностите на институциите и ќе се реши и проблемот со институции со еден човек


Администрацијата за десет години не научи како се подготвуваат закони


Скопје, 31 октомври, 2018 - 9:55 (META) 

Македонската администрација за цела деценија не научи соодветно да ги подготвува новите закони со што граѓаните би имале увид во тоа, какво влијание би имала новата регулатива врз секојдневието, односно какви ќе бидат трошоците од спроведувањето на новите законски одредби.

Речиси десет години по воведување на алатката „Проценка на влијанието на регулативата“ (ПВР), земјава не може да потврди релевантни резултати. Тоа го покажува Анализата на квалитетот на формуларите за проценка на влијание на регулативатa издадена од Институтот за демокрактија „Социетас Цивилис“ – Скопје.

„Нацрт–извештаите за проценка на влијанието на регулативата(ПВР) не содржат доволно податоци што на носителите на политики би им овозможиле формирање решение базирано врз докази, а на граѓаните пак целосен увид во проблемите, во можните решенија и во трошоците од нивното спроведување“, вели Наталија Шикова, авторка на анализата.

Во анализата се укажува дека постои евидентен јаз меѓу барањата постојни во документите за проценка на влијанието на регулативата и реалната практика.

„Повеќе од очигледно е дека ПВР и нејзините алатки (анализите, вклученоста на засегнати страни, итн.) се употребуваат сосема површно и тоа откако политиките и регулаторните одлуки веќе се направени. И покрај теоретската надмоќ, евидентно е дека во практиката ПВР се гледа само како вежба за „чекирање на квадратчиња“ (checking the boxes) и се занемаруваат сите други релевантни аспекти поврзани со анализа на одредена политика. Оваа констатација не важи само за импактите што тешко се проценуваат па најчесто и се изоставаат, туку речиси за сите можни влијанија. Оттаму, се чини дека ПВР повеќе се користи само формално, односно служи за да легитимира однапред определена акција или чекор, отколку да обезбеди навистина балансиран доказ во прилог или против планираната политика“, се вели во анализата.

Во оваа анализа се укажува дека политичката посветеност при спроведувањето на процесот е клучна, но најверојатно не постои целосна посветеност и сфаќање на важноста од проценка на влијанието на регулативата.

„Ова се огледа при слабиот квалитет на пополнувањето на извештаите за проценка на влијаниет на регулативата, потпишани од највисоките функционери на институциите. Оттаму, јасно е дека наместо обезбедување информирано решение и носење одлуки засновани на докази, во најголемиот дел од случаите ПВР се спроведува за да се оправдаат различни иниституционални или политички интереси“, пишува во анализата.

Во неа се констатира дека во економските фактори целосно се занемаруваат односно не се спроведува ниту стандардната анализа на придобивките – трошоците, ниту мултикритериумската анализа.

Како решение на овие проблеми се препорачува креаторите на политики да ги проценат и да ги измерат алатките што им се на располагање, и да определат како најдобро да ги употребат и да ги комбинираат за да постигнат конкретни резултати. Исто така, се укажува дека администрацијата треба да биде подложна на постојан тренинг за да стекне аналитички способности и да биде во можност да направи издржана анализа.


Манчевски: Почнуваме со хоризонтална анализа на администрацијата за да се среди хаосот


Скопје, 25 октомври, 2018 - 14:55 (META) 

Министерството за информатичко општество и администрација (МИОА) започнува со спроведување на хоризонталната анализа на јавната администрација, најави министерот на МИОА Дамјан Манчевски

– Ова значи дека конечно во Македонија, ќе воведeме ред во хаосот што постои во системот. На овој процес му претходеше мапирање на постојните институции во земјата. На почетокот на годината со поддршка од канцеларијата на УНДП во Скопје, беше спроведена анализа на правната рамка со која се регулираат институциите од јавниот сектор. Направивме и мапирање на институциите од јавниот сектор и групирање по статус и вид, линии на одговорност и други релевантни информации. Дополнително, беше спроведена хоризонтална функционална анализа на инспекциските служби. Целта беше да се оцени поставеноста на инспекциските служби во системот на државно уредување, нивната меѓусебна поврзаност, внатрешната организација и систематизација на работни места, интерните работни процеси, располагањето и користењето на опрема и средства за работа и слично – рече Манчевски.

Тој додаде дека овие две анализи ја даваат основата на концептот за реорганизација.

– Сега имаме и јасна слика за тоа како треба да изгледа администрацијата, за да може подобро да им служи на граѓаните. Придобивките од хоризонталната анализа се повеќекратни ќе се воспостават рамки за институционална организација, ќе се адресира проблемот со преклопување на надлежностите на институциите, ќе се реши и проблемот со институции со еден човек, ќе имаме јасни критериуми за тоа кои институции од кого можат да бидат основани, која институција пред кого одговара – додаде Манчевски.

Целта е, како што вели, инситуциите да се групираат по области на дејствување и да се дефинира профилот на институциите.

– Можеме да очекуваме дека во текот на спроведување на хоризонталната анализа, ќе се појави потреба од укинување на институции, намалување на бројот на управни одбори. Крајната цел е да се подобри работата на институциите, а со тоа и квалитетот на услугите што институциите ги нудат до граѓаните – додаде Манчевски.


Шекеринска-Османи: Институциите имаат легитимитет за имплементација на Договорот од Преспа


Скопје, 1 октомври, 2018 - 14:57 (META) 

Со мнозински изразената волја за европска Македонија пратениците во Македонија немаат друга опција освен да ги следат гласовите на мнозинството со цел државата да го забрза членството во НАТО и ЕУ, изјави министерката за одбрана Радмила Шекеринска на заедничка прес-конференција со вицепремиерот за евроинтеграции Бујар Османи.

– Ова е време кога на Македонија и потребно заедништво. Од една страна е Македонија во ЕУ и НАТО, од друга е изолација и неизвесност на нашата татковина – рече Шекеринска наведувајќи дека другата преостаната алатка се предвремени парламентарни избори и тоа веднаш. Таа додаде дека сите политички партии треба да се обединат и да работат на оваа заедничка цел и оти е клучно.

Османи наведе дека референдумот бил консултативен како инструмент да се определи политичката волја на граѓаните. Според него прашањето на цензусот не е поврзано со прашањето на референдумот и дека Македонија и претходно имала проблеми со цензусот, споменувајќи ги претседателските избори, односно дека тогаш цензусот морал да биде спуштен на 40 отсто.

– Граѓаните јасно се определија дека сакаат во НАТО и ЕУ. Неуспехот на овој процес значи политичка, безбедносна и економска непредвидливост, статус кво. Вчера немавме одлука за нијанси, туку имавме контраст меѓу црно и бело, прогрес и регрес, добро и лошо. Имавме консултативен референдум како инструмент да се определи политичката волја на граѓаните. Тој инструмент се рефлектира преку бројот на гласови, кои се добиени од страна на гласачите: 661 илјади гласа, 606 илјади „за“ и таа бројка им дава целосен легитимитет на институциите да продолжат со имплементација на обврските од овој меѓународен договор. Имаме целосен легитимитет институциите уште од денеска да продолжат со имплементација на Договорот – рече Османи.

Според него тие што не излегле сакале да дадат порака дека има пратеници кои треба да одлучат за нив. Османи демантираше дека Албанците не гласале во доволен број, туку рече дека гласале во максимален број споредбено со сите изборни циклуси.

Тој исто така демантираше дека се полнеле гласачките кутии во места каде претежно живеат Албанци и рече дека ги охрабрува институциите да ги истражат овие наводи.


Пендаровски: Ако нема цензус ќе одлучат институциите


Скопје, 26 септември, 2018 - 15:48 (META) 

Доколку нема цензус на референдумот во недела, тоа значи дека одлуката оди во рацете на институциите – вели националниот координатор на земјава за НАТО, Стево Пендаровски.

Според него, расположението на граѓаните да излезат на референдумот и да гласаат позитивно се зголемува. Пендаровски вели дека во недела очекува јасна порака од граѓаните.

На еден ден пред крајот на кампањата, со став за референдумот се огласи и професорот Васил Тупурковски, кој во 90-тите години беше директно вклучен во разговорите. Според него, договорот со Грција е единствено реално решение, а во недела не треба да се водат партиски битки..

– Пред 27 години имавме сосема прифатлив предлог за решавање на проблемите во македонско – грчките односи. Шансата не ја искористивме. Сега Македонија и Грција создадоа заемно прифатливо решение. Да бидеме реални, ова решение е полошо, но после 27 години е единствено реално и евентуално подоброто нема да биде пронајдено после нови децении на трагање заедно со нови жртвувани генерации. Значи треба да го прифатиме договорот помеѓу двете земји – Тупурковски.

Кампањата за референдумот завршува во четврток на полноќ, кога практично започнува и пред референдумскиот молк. За разлика од изборните кампањи, кога е предвиден 24 часовен молк, молкот за референдумот е 48 часа.


Економијата закрепнува, пораст од 3,1 процент на БДП во вториот квартал


Скопје, 6 септември, 2018 - 17:14 (META) 

Стапката на пораст на бруто-домашниот производ (БДП) за второто тримесечје од 2018 година е 3,1 проценти, објави Државниот завод за статистика.

Финалната потрошувачка на домаќинствата, вклучувајќи ги непрофитните институции кои им служат на домаќинствата, во второто тримесечје од 2018 година, номинално расте за 3,2 проценти, а нејзиното учество во структурата на БДП изнесува 69,6 проценти.

Во истиот период, извозот на стоки и на услуги номинално се зголеми за 13 проценти, а увозот на стоки и на услуги забележа зголемување во номинален износ од 6,6 проценти.

БДП во првиот квартал годинава, имаше пораст од само 0,1 процент.


Царовска: Сите 25 деца од „25 Мај“ од денеска живеат во мали групни домови


Скопје, 27 јули, 2018 - 16:18 (META) 

Сите 25 деца од Јавната установа за згрижување деца со воспитно социјални проблеми „25 Мај“ од денеска ќе живеат во мали групни домови, информираат од Министерство за труд и социјална политика.

На тој начин, како што информираат од МТСП, продолжува процест на деинституционализација и големите и нехумани институции за неколку години ќе бидат заменети со грижа во заедницата.

– Подготвена е нова програма за работа со овие деца, постоечкиот кадар помина низ практична обука, а се обезбедија и нови 18 вработувања. Целосно ги прилагодуваме условите согласно потребите на оние за кои треба да се грижиме, наместо да ги прилагодуваме луѓето на системот. Посветено работиме за обезбедување еднакви можности, хумани и достоинствени услови за раст и развој за децата сместени во институциите. Деинституционализацијата е трајно решение во оваа насока – рече министерката Мила Царовска на отворањето на еден од домовите.

Претставникот на УНИЦЕФ, Бенџамин Перкс изјави дека за жал, секогаш ќе има ситуации кога не е можно, не е безбедно, или не е во најдобар интерес на детето да живее со своeто биолошко семејство.

– Грижата во згрижувачко семејство е најдобрата алтернатива на големата институција, но семејното опкружување, исто така, може да се добие во мал групeн дом каде децата го добиваат чувството на припадност, стабилност и поддршка што им е потребно. Да не заборавиме и на возрасните во институциите – тие исто така заслужуваат живот во заедницата. Сите агенции на Обедините нации во земјата се посветени на поддршка на деинституционализацијата за сите деца и возрасни кои живеат во институции да можат да го уживаат своето право на достоинствен живот – додаде Перкс.


Манчевски: Отворените податоци ќе придонесат за социјален и економски развој


Скопје, 18 јуни, 2018 - 14:29 (META) 

Министерот за информатичко општество и администрација Дамјан Манчевски, денеска беше дел од презентацијата на нацрт Стратегијата и Акцискиот план за отворени податоци.

Тој се осврна на важноста од отворените податоци за гарантирање на транспарентноста и отчетноста во работењето на институциите и за обезбедување на квалитетни услуги за граѓаните.

„Препознавме дека отворените податоци можат да бидат силен поттик за социјален и економски развој. Тие може да се искористат и за подобрување на управувањето преку зголемување на транспарентноста, отвореноста, интегритетот и јавното учество во централната и локалната власт. Користењето на податоците по нивно целосно отворање и достапност, ќе придонесе за формирање на еден повитален бизнис сектор и активно граѓанско општество кое придонесува кон развојот на општеството и економијата во целина“, истакна Манчевски.

Тој додаде дека достапноста на отворените податоци за бизнис секторот ќе овозможи трансформација на отворените податоци во нови производи и услуги.

„На другите чинители како што се бизнисите, невладините организации, медиумите тоа ќе им овозможи создавање на нови услуги, анализи врз отворените податоци, подготвување на извештаи и доставување иницијативи“, додаде Манчевски.

Заменик-амбасадорот на Велика Британија, Пол Едвардс рече дека кога некој податок не е објавен, граѓаните мора да знаат што е причината за тоа.

Во наредниот период МИОА, ги повикува сите засегнати страни и заинтересирани граѓани да испраќаат забелешки и предлози на објавената нацрт верзија на Стратегијата и Акцискиот план за отворени податоци, и со тоа да придонесат кон дефинирање на документи кои ќе ги пресликаат потребите на граѓаните за добивање на квалитетни услуги поблиску до нив.