Заев ги смирува граѓаните: За Иловица ќе донесеме долука за која нема да се каеме


Босилово, 9 февруари, 2019 - 15:30 (META) 

Јасни беа пораките на граѓаните на општините Босилово и Ново Село на информативната средба со премиерот Зоран Заев и министерот за економија Крешник Бектеши: рудникот во Иловица не смее да проработи. Заев и Бектеши повторија дека нема компромис со здравјето на луѓето, за што во изминатите девет месеци се направиле суштински законски промени.

– Направивме измени на законот да не се користи цијанид и други опасни материи, а ќе ги зголемиме концесиите на рудниците за 75% за доброто на општините и граѓаните – рече министерот Бектеши.

Компанијата „Еуромакс рисорсис“, која е инвеститор на рудникот за злато и олово Иловица – Штука, во 2014 склучила договор со владата за концесија. Но, дали ќе склучи договор за експлоатација на минерални суровини, ќе зависи од одлуката на граѓаните, рече премиерот Заев. За таа цел е организирана средбата, која следи по неколкуте со инвесторот и еколошките друштва.

Заев рече дека е свесен за противењето на изградбата на рудникот и поради тоа до сега не е донесена одлуката за склучување договор за експлоатација.

– Сега се сменија околностите, донесовме измени на закон со кои не се дозволува користење на цијанид и сулфурна киселина, се сменија законите, треба граѓаните да ја донесат одлуката, ако така одлучат, нема дозвола за експлоатација – рече Заев, но потсети на фактот дека има рудници во Пробиштип, Крива Паланка кои работат, создаваат профит и отвораат работни места.

08022019_zaev_bekteshi_ilovica_shtuka_4

Граѓаните изнесоа повеќе аргументи, но главниот е дека делот каде треба да се гради рудникот е земјоделски крај, кој живее од зеленчукот кој се извесува во регионот.

Се редеа прашања. Дали ќе дозволите Струмичко поле да се замени со рудник? Кој и како ќе ја гарнатира безбедноста на граѓаните? Што со подземните води? Ако сега имаме најзагаден воздух во Македонија, како ли ќе биде тогаш кога ќе работи рудникот? Како граѓаните ќе донесат одлука? Дали ќе ги послушате?

Во полната спортска сала немаше простор за луѓе со позитивен став за рудникот. Невработен геолог почна да зборува дека „треба да се даде шанса да се отвори рудникот“, но од силните свирежи не можеше да продолжи. Повратници од странство се заканија дека повторно ќе си иселат, а активистите од „Здрава котлина“ се навратија на неодамнешниот инцидент со уривањето на браната во Бразил.

– Ако се изгради планираната брана од 270 метри во Иловица и ако дојде до уривање, 90% од граѓаните нема да преживеат – рекоа активистите.

Информативната средба, како што нагласи Заев, не е организирна со цел да се донесат заклучоци, ниту одлука за тоа дали треба или не да се даде дозвола на рудникот, туку тоа е средба со цел подобро да се разберат граѓаните и владата.

– Се работи за значајни одлуки што ќе влијаат на иднината на овој регион тука, како на целиот Струмички регион, веројатно и на Република Македонија. Заради тоа се обидуваме да изнедриме најпаметни одлуки согласно законите во Република Македонија и одлуки за кои никогаш нема да се каеме. Граѓаните треба да знаат сe и граѓаните се последни во процесот на одлучување – рече Заев.

Премиерот потсети и дека минералните суровини се потенцијал за развој насекаде во светот, така и во Македонија, но, како што рече „не под какви било услови“.

Ова беше прва вакава масовна информативна средба. Од владата нагласија дека ќе го почитуваат ставот на граѓаните пред донесувањето на конечната одлука за судбината на рудникот.


„Еуромакс Рисорсис“: Во Иловица нема да се користат цијанид и сулфурна киселина


Скопје, 25 јануари, 2019 - 17:08 (META) 

„Еуромакс Рисорсис“, концесионер на проектот за рудник за бакар „Иловица – Штука“ денеска повторно порача дека ќе го развива рудникот во согласност со сите национални закони, вклучувајќи ги и последните измени на Законот за минерални суровини, предложени од политичката партија ДОМ и усвоени во Парламентот.

„Проектот на „Еуромакс“ е целосно усогласен со законските измени кои забрануваат употреба на цијанид и сулфурна киселина во процесот на преработка на рудата. Во декември 2017 година, најголемите акционери и Одборот на „Еуромакс“, земајќи ги предвид загриженоста на локалната заедница и граѓанските здруженија, одлучија овој проект да се развива без употреба на цијанид. Притоа, во проектниот план ги задржаа само физичките процеси на обработка на рудата, а добиениот концентрат на бакар да се транспортира до топилница во Бугарија“, се вели во соопштението.

Во однос на сулфурната киселина, „Еуромакс“ нагласува дека таа никогаш не била предвидена да се користи во проектот.

„Од особена важност е да се создаде модерен рудник кој нема да ја деградира и уништи животната средина, туку повеќе ќе создава можности за економски развој, како и подобрување на стандардите и мерките за заштита на животната средина во регионот. Имаме заедничка одговорност со засегнатите страни, а тоа е заштита на животната средина. За таа цел ќе се формира независно тело кое ќе го следи секој чекор во претстојните фази на нашиот проект, а ќе вклучува независно следење на квалитетот на почвата, водата и локални земјоделски производи“, порачувааат од компанијата.

Рудникот Иловица предизвика голем отпор од локалното население . Имаше бројни протести и блокади во текот на 2017 и 2018 година, како и два локални референдума во Ново Село и Босилево,  по што концесионерот „Еуромакс рисорсис“ објави дека се откажува од лужењето на златоносната руда со помош на цијанид и сулфурна киселина. Сепак, екологистите од струмичкиот крај изразуваат недоверба во искреноста на компанијата и во неколку наврати и упатија ултиматум на Владата да му ја одземе концесијата на „Еуромакс“ и да не дозволи отворање на рудникот Иловица.

Дилемата треба да биде разрешена во првата половина на годинава.


Судбината на новите рудници на Југоистокот врзана со „името“


Скопје, 24 јануари, 2019 - 13:40 (META) 

Ќе добие ли Македонија нови рудници во 2019 година на југоистокот од државата? Оваа дилема би можела да биде разрешена уште во првата половина на годинава, ако се има предвид дека се усвоени уставните измени и се релаксира општествениот амбиент во пресрет на членството во НАТО. Се очекува да бидат откочени повеќето од сега закочените процеси, меѓу кои и решавањето на иднината на спорните доделени концесии за експлоатација на рудното богатство, каков што е рудникот Иловица.

Решавањето на проблемот со отворањето на рудниците во југоисточна Македонија е во своевиден застој, откако имаше поништување на локалните референдуми во Валандово и во Гевгелија од страна на Уставниот суд со исто образложение – дека прашањето за концесии за експлоатација на рудното богатство не е од локално значење за да може локалната самоуправа да распишува референдум. На овие одлуки, со кои на некој начин беше релативизирана јасно изразената воља на мнозинството граѓани од некои општини во југоисточниот регион на државата против отворањето рудници за експлоатација на метали од земјината утроба, му претходеше безмалку двегодишен отпор на еколошки здруженија, поединци, но и на претставници на локалната самоуправа против отворање на рудници на планината Кожуф во гевгелискиот крај, во месноста Казандол во дојранско-валандовскиот регион како и кај струмичките села Штука и Иловица.

Во Македонија во моментов има 14 активни концесии за експлоатација на металични суровини, кои ги доделува Министерството за економија, од кои компаниите „Еуромакс Рисорсис“ и „Булмак Пробиштип“ имаат по две концесии – „Еуромакс“ за експлоатација за бакар и злато на локацијата Иловица – Штука, а „Булмак“ за олово и цинк во Злетово и во Тораница. Во велешки Гроот ќе се екплоатира никел, во кичевско Тајмиште-железо, во кумановско Лојане антимон, Скопски „Легури“ ќе вади манган од падините на Стогово, олово и олово-цинкова руда се експлоатира во Саса, во кривопаланечко Луќе, Злетово и Тораница, додека пак бакар и злато треба да се копаат во Иловица, Плавица и Црни Врв, Пробиштип, а бакар во Бучим и Боров Дол.

Исто така, во моментов има уште девет доделени концесии за детални геолошки истражувања за металични суровини – за бакар, злато и сребро во пробиштипска Плавица и Црни Врв како и во Старо Нагоричане, на Плавуш кај Валандово, за бакар и злато во Двориште, беровско и за металични суровини во Саса и во Шопур, Радовиш. Концесијата за детални геолошки истражувања на Кожуф, Владата  во 2017 година му ја одзеде на концесионерот „Резервоар Минералс“, а во март 2018 на „Сардич МЦ“ му беше одземена и концесијата за експлоатација на бакар, злато и сребро во Казандол. За овие две локации, во пролетта 2017 година беа одржани и локални референдуми во Гевгелија, Богданци, Дојран и Валандово, кои покажаа масовно незадоволство на локалното население од можноста во нивна непосредна близина да се врши ископување и експлоатација на метални суровини.

Од разместеноста на овие локации на мапата на Македонија забележителна е концентрацијата на рудниците на металични суровини во Источна Македонија, посебно во југоисточниот регион, кој досега беше познат по земјоделие и раноградинарско производство поради поволните географски, морфолошки и климатски услови. Државата во бројни плански документи се ориентирала кон развојот токму на земјоделскиот сектор, па така во Програмата за развој на Југоисточниот плански регион за периодот од 2015-2019 како Стратешка цел број 6 стои дека развојот на регионот е возможен само доколку се темели на оддржливото управување и заштитата на животната средина бидејќи  „квалитетот на животната средина во Југоистичниот плански регион е во релативно добра состојба со што на регионот му се дава силен предзнак за еколошки чист предел“ и дека непостоењето на големи загадувачи во регионот овозможува да се одржува и надградува стекнатиот имиџ на еколошки чист предел.

Како е тогаш возможно државата стратешки да се преориентирала на развој на рударството во истиот тој регион кога оваа индустрија има големо, често многу негативно влијание врз животната средина. Најголем број од концесиите се доделени за време на претходната влада на чело со ВМРО-ДПМНЕ. „Нема развој без развојот на рударството“ беше ставот на Илија Димовски, потпретседател на ВМРО-ДПМНЕ, кој пред парламентарните избори во 2016 година се пофали дека „во изминатите десет години се направија голем број на реформи за да се привлечат инвеститори, а тоа резултира со 370 договори за концесии за детаљни геолошки истражувања, 325 договори за концесии за експлоатација, а 145 концесии се во фаза на детаљни геолошки истражувања“.

Затоа пак, по одржаните референдуми и пред локалните избори во 2017, премиерот Зоран Заев отворено порача дека рудници кои го загадуваат овој земјоделски крај „нема да има“.

По повеќемесечните безуспешни обиди, „Мета“ не доби одговор од првите луѓе на Министерството на прашањето како државата планира да зачува здрава животна средина во регион кој претендира на здраво и органско земјоделско производство кога истовремено планира рудници со отворени копови и хидројаловишта како потенцијални загадувачи. Ниту министерот за животна средина Садула Дураки ниту неговиот заменик Јани Макрадули не беа достапни за разговор на темата „рудници на Југоистокот“. Неофицијално, од извори во Министерството, ни беше соопштено дека не се работи за стратегија на државата туку дека трендот за отворање рудници на Југоистокот е попрво резултат на повеќегодишното интензивното странско и домашно лобирање кај македонските власти за овозможување на влез на меѓународните рударски компании и експлоатација на геолошкото богатство на регионот, кој е дел од поширокиот рудоносен геолошки појас на источниот Балкан.

Еден од рудниците за чиешто отворање постои голем отпор од месното население е рудникот Иловица, чијшто концесионер е канадската компанија „Еуромакс Рисорсис“. По бројните протести и блокади во текот на 2017 и 2018 година, како и по двата локални референдума во Ново Село и Босилево, концесионерот објави дека се откажува од лужењето на златоносната руда со помош на цијанид и сулфурна киселина во технолошкиот процес на рудникот. Сепак, екологистите од струмичкиот крај изразуваат недоверба во искреноста на компанијата и во неколку наврати и упатија ултиматум на Владата да му ја одземе концесијата на „Еуромакс“ и да не дозволи отворање на рудникот Иловица. Нивната загриженост дополнително ја подгреа и неуспешното изгласување на промените во Законот за минерални суровини во Собранието минатата година, со кои на идните рудни концесионери требаше да им се ограничи употребата на сулфурната киселина и цијанидот во технолошките процеси, за што тие ја обвинија и власта и опозицијата дека се во иста, „цијанидна коалиција“.

Сепак, на стартот на 2019 година се уште лебди неизвесноста: ќе дозволи ли Владата отворање на Иловица? Досега, оттаму само дипломатски одговори дека „Владата нема да направи ништо на штета на граѓаните“, како што изјави портпаролот Миле Бошњаковски. Владата најавува дека ќе работи на усогласување на ставовите на сите засегнати страни што, барем судејќи според категоричното спротиставување на отворањето на рудникот Иловица тешко ќе биде постигнато.

Во исчекување Владата конечно да пресече околу Иловица, во стручната јавност има согледувања дека прашањето и на Иловица и на другите сегашни и идни концесии за истражување и експлоатација на металични рудни суровини власта ќе го решава по завршетокот на процесот на ратификација на спогодбата во Преспа, а пред очекуваната покана за влез на Македонија во НАТО и дека тогаш, веројатно, ќе биде изложена на силен притисок на лобирање од сериозни меѓународни институции за да дозволи влез на странски рударски капитал во земјата од едната и на отпорот на еколошките здруженија и на месното население на Југоистокот од другата страна.

Автор: Југослава Дуковска


ДОМ: Да биде јасно, „законот за рударство“ важи и за Иловица


Скопје, 21 јануари, 2019 - 15:22 (META) 

„Ако сакате општа забрана за цијаниди и сулфурна киселина во сите процеси на детални геолошки истражувања, експлоатација и преработка на минерални суровини, веднаш ја поднесуваме старата верзија на законот, онаа што ја оспоривте како асоцијација, извршивте притисок врз институциите и го заглавивте законот цела година“, и порачуваат на Асоцијацијата за рударство двете пратенички на ДОМ, Маја Морачанин и Лилјана Поповска.

Повод за денешната реакција на ДОМ беше најавата на Асоцијацијата за рударство дека ќе бара преиспитување на уставноста на последните измени на законот за минерални суровини, оценувајќи ги како нелогични и неприменливи.

„Токму рудниците со отворен коп се најопасните што се користат за сиромашни површински руди во земји со ниски еколошки стандарди, или со огромни пусти површини, далеку од населени места“, се вели во соопштението потпишано од Морачанин и Поповска, во кое истакнуваат „Во Македонија таквите отровни инвестиции се непожелни“.

Пратеничките од ДОМ воедно им одговорија и на екологистите од Струмица, кои имаа дилеми околу истиот закон.

„Иловица е рудник во најава, на хартија, против чие отворање се бориме сите екологисти во Македонија и тука нема отстапување! Да биде јасно, законот важи и за Иловица.“


Забрането е користење на цијанидот и сулфурна киселина за идните рудници


Скопје, 9 јануари, 2019 - 17:17 (META) 

Собранието на Република Македонија на денешната седница ги донесе измените на Законот за минерални суровини со кои на идните рудници на металични суровини со отворени копови им се забранува употребата на цијанид и на сулфурна киселина во технолошките процеси на флотација или на лужење на рудата.

Оваа законска измена, која не се однесува на постоечките рудници, беше предложена од страна на 11 пратеници од различна политичка провениенција: Лилјана Поповска и Маја Морачанин од ДОМ, Мери Лазарова, Кети Смилевска, Диме Велковски и Сашо Атанасов од СДСМ, Горан Милевски од ЛДП, како и независните пратеници Ивана Туфегџиќ, Ирена Стефоска, Павле Богоевски и Ферид Мухиќ и првично не помина во македонскиот Парламент на седницата одржана на 3 септември минатата година, бидејќи пред гласањето немаше кворум во собраниската сала. Тогаш од ДОМ изразија големо разочарување бидејќи наместо очекуваната поддршка за овој, како што тие го нарекоа „благороден закон“ кој ја штити животната средина и здравјето на граѓаните, се случил тивок бојкот од страна на поединечни пратеници.

По донесувањето на измените на Законот за минерални суровини, од ДОМ потсетија дека за нив стојат и преку 40 невладини еколошки организации.

„После затворањето на рудникот Казандол, ова е уште еден заеднички успех на екологистите во борбата за здрав живот во чиста животна средина и за развој на зелената економија“, истакнаа од ДОМ.

Од струмичките еколошки организации најавија коментар на усвоените измени на Законот за ден-два.

Неофицијално, изразуваат загриженост дека  измените нема да се однесуваат на идниот рудник за бакар и злато Иловица.


„Еуромакс Рисорсес“ ги претстави придобивките од рудникот Иловица


Струмица, 19 ноември, 2018 - 12:13 (META) 

Компанијата „Еуромакс Рисорсес“, концесионер на проектот Иловица – Штука, пред речиси 200 жители од општините Босилово и Ново Село ги претставила економските придобивки и мерките за заштита на животната средина и на здравјето на луѓето предвидени во проектот за рудникот Иловица-Штука.

Присутните, како што информираат од компанијата, биле заинтересирани за еколошките мерки што се предвидуваат со проектот, евентуалното влијание на рудникот и инфраструктурата врз селата, како и влијанието врз економијата.

„Уште еднаш сакам да истакнам дека одржуваме постојана комуникација со локалните власти, со надлежните институции и со Владата. Работиме на спроведување на сето она што беше договорено на последната заедничка средба во јули “, вели Варшан Гокул, извршен директор на „Еуромакс Рисорсес“.

Претставниците на компанијата повторно потенцирале дека цијанид и сулфурна киселина нема да се користат и уште еднаш ја презентирале улогата на независното тело за мониторинг кое ќе се организира во соработка со Владата.

Посебна презентација била посветена за начинот и типот на експлозивни материи кои ќе се користат во рудникот. Од „Еуромакс“ објасниле и дека ќе нема загадување на животната средина и на водата, дека ќе се контролира прашината на сите патишта, дека постојано ќе се контролира квалитетот на водата и воздухот, ќе се употреби соодветна гео-текстилна мембрана во хидројаловиштето, стабилноста на насипот и максималното реискористување на водата при флотацијата.

„Веќе имаме добиено над 1.000 апликации за работа, иако немаме отворен повик за вработување. Сакаме да бидеме долгорочен економски партнер на локалната заедница и бизнисите, во наредните 20 години локално ќе се трошат околу 74 милиони евра годишно. Ќе бидеме партнери на Владата и на општините преку плаќање на 24 милиони евра даноци годишно, од кои три милиони евра ќе се влеваат директно во локалните општини по основ за концесиски надоместок, што претставува 40 проценти зголемување на нивниот буџет. Подготвени сме да продолжиме со развој на проектот со поддршка и соработка со сите заинтересирани страни“, дополнува Гокул.


Судбината на рудникот Иловица ќе се решава во договор со сите заинтересирани страни


Скопје, 15 ноември, 2018 - 15:06 (META) 

Владата нема да донесе одлука која е на штета на интересите на граѓаните на Македонија. Тоа значи дека нема да се донесе одлука за судбината на рудникот Иловица се додека не се усогласат ставовите на сите засегнати страни.

Вака ја образложи позицијата на македонската Влада портпаролот Миле Бошњаковски, одговарајќи на новинарско прашање во врска со нерешениот статус на концесијата на компанијата „Еуромакс Рисорсис“ за експлоатација на бакар и злато во близина на селата Иловица и Штука и отпорот на месното население кон отворањето на рудникот во близина на нивните живеалишта.

Бошњаковски негираше дека Владата го игнорира незадоволството на жителите на струмичките села засегнати од отворањето на рудникот Иловица, кои минатата сабота организираа предупредувачка блокада на приодните патишта кон и од Струмица, сакајќи да го потсетат премиерот Зоран Заев на неговото ветување, дадено пред локалните избори во 2017 година, дека рудници во тој крај нема да има.

Минатата недела, Уставниот суд донесе одлука за поведување на постапка за поништување на одлуката на Советот на Општина Гевгелија за распишување на референдум за рудниците на Кожуф. Притоа, беше најавено дека е сосема извесно дека локалниот референдум на кој мнозинството гевгеличани се изјаснија против отворањето рудници на Кожуф, ќе „падне“ пред Уставниот суд како што се случи и со референдумот на Општина Валандово против рудникот Казандол.

Образложението е дека одлуките за референдум се неуставни и незаконити, „бидејќи прашањето на концесии не е од локално значење за да може локалната самоуправа да распишува референдум“. Одлуките на Уставниот суд да ги собори локалните референдуми против рудниците во Југоисточна Македонија, ги подгрејаа стравувањата на жителите од тој крај дека сепак ќе бидат отворени, како што ги нарекуваат тие, „рудниците на смртта“.


Екологистите најавуваат блокада на патот кон Бугарија поради рудникот Иловица


Скопје, 30 октомври, 2018 - 20:03 (META) 

Под мотото „Сите против рудникот на смртта“ струмичката еколошка иницијатива „Здрава котлина“, која се спротивставува на отворањето на рудникот Иловица, за 10 ноември со почеток во 11,30 часот најави двочасовна предупредувачка блокада на сообраќајот на кружниот тек на излезот од Струмица кон Бугарија како и на транзитниот пат, во сите насоки.

Повикувајќи ги граѓаните да им се придружат, за самите да се заштитат од опасноста, струмичките еко-активисти бараат владата под итно да и ја одземе концесијата на канадската компанија „Еуромакс Рисорсис“ за отворање на рудникот за бакар и злато, кој треба да биде лоциран во непосредна близина на селата Штука и Иловица, како и изгласување на измените во Законот за металични и минерални суровини од страна на Собранието.

Најавата за блокада дојде по истекот на рокот кој Здрава Котлина и го даде на Владата до 16 октомври да изнајде решение за рудникот Иловица, со оглед дека Владата и Собранието не презеле ништо во врска со ова нивно барање. Концесионерот, „Еуромакс Рисорсис“, тврдат од „Здрава котлина“, веќе две години дејствува незаконски, но и ја лаже и манипулира јавноста за наводната безопасност на рудникот, што, според струмичките екологисти, претставува доволна основа за одземање на концесијата.


Жителите на Штука порачуваат: Ако го отворат рудникот Иловица, за нас тука нема живот


Струмица, 25 октомври, 2018 - 16:23 (META) 

Пладне е. Пред селскиот дуќан во Штука, под падините на Огражден, насобрани петнаесетина, главно средовечни и постари луѓе. Помладите се на работа, на училиште, ги има и доста на печалба. Ова е уште еден од собирите на кои главна, всушност единствена тема на муабет е рудникот Иловица, кој го носи името на соседното село, иако е целосно во атарот на село Штука, како што објаснуваат.

Населението се занимава со земјоделие, произведуваат тутун, велат, порано биле рекордери во квалитет на тутунот, пиперот, посебно феферонки, домати. Сиромаштија е, додаваат, денес тешко се обработува земјата, ако не собере печурки од планина за да ги продаде, човек нема пари да си ги заврши полските работи.

„Плодовите од планината, тутунот и градинарството, досега не прехрануваа бидејќи беа чисти, квалитетни и затоа барани. Ама со рудникот, кој ќе ги купува нашите производи во иднина?“, прашуваат жителите.

Со рудникот, за нас ќе биде пропаст!

Жителите не знаат точно кога првпат слушнале за рудникот, но знаат дека во нивниот крај од дамнешни времиња копале по злато, не успевајќи да го најдат. Едни велат пред десетина години имало најави по весници и телевизии дека во нивниот крај имало злато и на бакар и дека во иднина ќе се отвори некаков рудник, но ништо прецизно.

„Кога дојдоа од „Еуромакс Рисорсис“, ни кажуваа дека извадената руда по пруга ќе се носи во Бучим на обработка.Тоа не ни се виде толку опасно, а и ние тука немаме познавања од рударството и немавме забелешки. Потоа ни кажаа дека рудата ќе се носи со камиони во Бугарија. И тоа некако го проголтавме. Но, откако ги видовме студиите стана јасно дека рудата е на 600 метри длабочина, рудникот го планираат од кај Иловичка река, брана ќе се прави на Штучката река, а меѓу двете реки, на месноста Кравичево ќе биде фабриката за дробење, перење, чистење на рудата и дека на лице место ќе се прави рудниот концентрат кој понатаму ќе се носи надвор.

Ние имаме сознанија дека, освен бакар и злато, во рудата во одреден процент има и плутониум. Замислете што ќе значи за подземните води кога ќе почне дупчењето, минирањето, потресите, вадењето на рудата во која има и отрови и опасни елементи, и сето тоа ќе се испира тука. Велат, браната нема да дозволи тие води да дојдат до селото. Ние не сме учени ама имаме здрав разум-еднаш кога ќе ја отворат планината и ќе почнат да се таложат отровите, назад нема, ќе биде пропаст!“, раскажува Иљо Малинов, кого го уважуваат во овој крај како борец против отворањето на рудникот.

Селаните велат дека браната полна со отровен талог буквално ќе им биде над главите, на 500 метри од нивните куќи.

„Во светот многу пониски брани со рудна јаловина попуштале и предизвикувале ужасни катастофи, потопувајќи населби, убивајќи луѓе и уништувајќи се пред себе. Во 1934 година имало катастрофален порој во Штука со однесени куќи и жртви, селото уште ја памети таа трагедија. Ние две илјади жители тука, сме први на удар, под нас се селото Сушица со 2.000 жители и целото струмичко поле. Браната е закана за здравјето и за безбедноста, а каде се отровите во почвата и во водите, каде е прашината, бучавата, експлозиите, стотиците камиони кои деноноќно ќе возат низ селото? Нема живот за нас ако се отвори рудникот Иловица!“, во глас извикуваат селаните со кои разговаравме, во обид да објаснат колкава опасност е идната брана и јаловиштето.

Злато и отрови од земјината утроба

Откако дознавме што точно ќе се прави, не можеме да седиме мирни, велат тие, додавајќи дека и во Иловица се со истото мислење.

„Малкумина наседнаа на прикаските на „Еуромакс Рисорсис“ дека нема да се користи цијанид и сулфурна киселина и, бидејќи се надеваат на работа во рудникот, сега наоколу зборат дека треба да се отвори рудникот, ама тие се едно комбе луѓе, си ги знаеме кои се. Еве, ги чекаме тука, нека дојдат и нека кажат тие што имаат да кажат“, велат жителите.

Тие објаснуваат дека недалеку од планираната локација на рудникот се наоѓа месноста Ѓупка каде пред околу стотина години биле правени бушотини.

„И ден денес околу бушотините, нема живот, сета вегетација е уништена. Еден мештанин, тврдејќи дека земјата од бушотините може да биде корисна, ја посипал по својата нива, за да го уништи метилот. И денес на таа нива ни тревка не расте ниту пак стока поминува. Е, до толку е отровна почвата извадена од утробата на земјата!

Пред околу три години, дојдоа да направат бушотини во ридот каде што го спремаат рудникот. Извадената земја од бушотините стоеше расфрлана околу местото каде се работеше… заврна еден силен дожд, калта се разлеа наоколу и навлезе во акумулација од која се снабдува селото со вода за пиење. Кусо по дождот сите риби во акумулацијата беа мртви! Кога ги прашавме од Министерството од што умреа рибите, ни одговорија – немале кислород, мал бил водостојот па затоа се удавиле. Е, па, сега е уште помал водостојот, а на рибите ништо не им фали“, раскажуваат жителите за „Мета“.

Има ли поголем рудник за злато од оваа наша плодна почва?

Како друга опасност која што ја посочуваат е дека од акумулацијата сите жители пијат вода. Најмногу се секираат за децата.

„Или ние можеме и да изумреме, важно рудникот да го отворат!“ довикнува налутено еден од жителите.

„Никој не ни гарантира дека отровите нема да навлезат во подземните води од кои сега пиеме вода, со која ги наводнуваме нашите ниви, ја поиме стоката. Ако се загадат, ќе мора да си одиме сите одовде. Но, каде?“, прашува Атанас Иванов, придружуван на собирот од својот син, основец.

„Имам три сина, имам куќа, убав живот во селото, и нивната иднина ја гледав тука, во Штука. Но, ако се отвори рудникот, за нас тука ќе нема живот. Зарем да си ги трујам моите чеда?“, додава тој.

Аргир Георгиев вели дека произведува зелка и ги прашува тие кои одлучуваат за рудникот, дали има поголем рудник на злато од оваа плодна почва?

„Утре, кога со мојот камион ќе донесам зелка на пазар во Скопје, ќе ме прашаат муштериите од каде ми е стоката. Од кај рудникот Иловица? Не фала, ќе кажат. И како да им се лутам кога знам каков загадувач ќе биде рудникот. Има ли поголема вредност од здрава, чиста и квалитетна храна, по која отсекогаш не познавале нас од струмичките села? Зошто да се уништи нешто што со векови постоело и ќе постои, за нешто што ќе работи една-две децении и потоа ќе се затвори, оставајќи зад себе пустош?“, вели Георгиев.


Растат тензиите околу Иловица: Екологистите со ултиматум, Владата повикува на дијалог


Струмица, 9 октомври, 2018 - 16:25 (META) 

Целта на Владата, но и на сите засегнати страни е да се отстранат ризиците и стравовите поврзани со животната средина и здравјето на граѓаните. Потенцираме дека Владата на Република Македонија и натаму ќе се води и ќе работи врз основа на принципот владеење на правото и дека сите политики на Владата се во насока, пред се, на заштита на здравјето на граѓаните. Ова е ставот на Владата во врска со отвореното писмо што и го упатија вчера струмичките екологисти собрани околу иницијативата за забрана за отворање на рудникот за бакар и злато Иловица.

Писмото содржи ултиматум според кој, доколку Владата до својата наредна седница, закажана за 16 октомври не донесе одлука за одземање на лиценцата за работа на рудникот на концесионерот „Еуромакс Рисорсис“, тие ќе го повикаат народот сам да се заштити и сам да го реши проблемот.

„Повеќе не прифаќаме никакви одложувања или оправдувања“, истакнуваат во своето обраќање до јавноста и до Владата на премиерот Заев организациите „Здрава котлина“, „Еко долина“ и „Спас за Струмичка котлина – стоп за рудникот на смртта“.

Повикувајќи повторно на дијалог, од Владата потенцираат дека само преку искрен и отворен разговор на сите засегнати страни „ќе може да се стигне до решенија кои се конструктивни и ќе го унапредат регионот“.

Истовремено, од концесионерот „Еуромакс Рисорсис“ пристигна реакција на писмото на струмичките еколошки друштва во која се вели дека сите обвинувања изнесени кон проектот се паушални и не се поткрепени со факти бидејќи проектот за бакар „Иловица-Штука“ е целосно безбеден и се развива според највисоките стандарди за животна средина и во согласност со домашната регулатива.

„Проектот „Иловица-Штука“ ќе биде модерен рудник кој ќе отвори многу можности за вработување, поддршка на земјоделството и развој на локалната и националната економија“, се вели во реакцијата на компанијата.