Се подготвуваат поригорозни казни за кривичните дела извршени од омраза


Скопје, 16 ноември, 2018 - 17:07 (META) 

Се очекува Кривичниот законик на Република Македонија да претрпи измени во 31 член, со цел кривичните дела извршени од омраза да бидат повидливи, односно лицата што ќе извршат кривични дела како резултат на омраза во иднина ќе се казнуваат поригорозно, пишува „Порталб“.

Министерството за правда, по 20-дневен јавен увид, го поднесе новиот нацрт-закон за злосторства од омраза во Владата, а се очекува следната недела од таму да биде доставен до Собранието за усвојување. Со овој предлог, Министерството за правда не предвидува правни измени за говорот на омраза, што е казниво кривично дело, туку само во поглед на кривичните дела извршени како резултат на омраза.

„Овој закон се заснова на истите принципи на кои се заснова Кривичниот законик. Главна цел на овие измени е да се дополни Кривичниот законик и да се подигне видливоста на делата на омраза, преку опис на правната дефиниција на тој термин и предвидува посебни форми на кривични дела од омраза во Посебен дел, што согласно принципите на законитост ќе ги задолжи органите на редот да ги откријат, утврдат и да ги гонат таквите дела”, се вели во појаснувањето на предлог-законот.

Според извештајот на ОБСЕ/ОДИХР, Македонија нема евидентирано никакви официјални податоци за откривање, гонење и казнување на сторители на дела од омраза. Такви податоци евидентира само Хелсиншкиот комитет за човекови права.

Според податоците објавени на нивната веб-страница „Злосторства од омраза“ во периодот од февруари 2013 до 30 септември 2018 година, се регистрирани 464 инциденти.

Во сите години, најголемиот дел од овие инциденти се случиле во Скопје. Станува збор за кривични дела „нанесување тешки телесни повреди“, „насилство“, „загрозување на безбедноста“, „оштетување на туѓи објекти“ итн.

Но, официјалните бројки, како за случаи на говор на омраза, така и за кривични дела извршени како резултат на омраза, се далеку од реалноста. Имено, во 2015 година, полицијата пријавила пет случаи, а за три се подигнати обвиненија и двајца од нив се осудени, додека во 2016 година, се поднесени само две пријави од страна на полицијата, но никој не е осуден.


Осуда за пропустите на МВР и Кривичен суд за бегството на Груевски стаса од 14 организации


Скопје, 15 ноември, 2018 - 13:28 (META) 

Вкупно 14 истакнати граѓански организации денеска упатија остра осуда за, како што велат, пропустите, неажурноста и непочитувањето на одредбите од Законот за извршување на санкции и Правилникот за начинот на вршење на полициските работи од страна на Основниот суд Скопје 1 и Министерството за внатрешни работи (МВР), кои резултираа со бегството на Никола Груевски од Македонија.

Организациите, меѓу кои се и Фондација Отворено општество – Македонија и Хелсиншки комитет за човекови права, посочуваат дека осудениот требало да се јави во затвор веднаш по приемот на конечниот и правосилен упатен акт, наместо да се чека да заврши процедурата со жалби на решението.

Во реакцијата од организациите се вели дека според член 87 од Законот за извршување на санкции, доколку осудениот не се јави во зададениот рок со упатниот акт, установата (затворот) е должна да го извести судијата за извршување на санкции, кој треба веднаш да издаде наредба до МВР за приведување на лицето.

„Доколку лицето не е достапно на органите на прогон, МВР треба да издаде потерница. Согласно информациите од медиумите, директорот на Затворот Скопје – Скопје, Ѓоко Котевски го известил Основниот суд Скопје 1 Скопје, дека осуденикот не се јавил доброволно на отслужување на затворска казна на 10.11.2018, еден ден после трите неуспешни обиди за доставување на упатниот акт. Во овој момент се јавува најголемиот пропуст на судот и прекршување на одредбите од Законот за извршување на санкции. Апсолутно е нејасно зошто Судот не постапил во согласност со закон и го игнорирал начелото на итност од став 3 на чл 87 од Законот за извршување на санкции, па за издавање на наредба за приведување на осуденикот, чекал два дена од добиеното известување од директорот на затворот и истата ја издал до СВР Скопје на 12.11.2018 во 16:30 часот, со барање за издавање на национална потерница“, се вели во реакцијата.

Организациите посочуваат и дека обезбедувањето не смеело да го остави Никола Груевски.

„Ова е четврто лице осудено во високопрофилираните кривични постапки, кое поради неажурност и некоординираност на судските власти и органите на прогон, успеало да избега од државата и да го избегне издржувањето на казна затвор определена со правосилна и извршна пресуда, што укажува на итната потреба од преиспитување на функционалноста на органите на прогон, граничните служби и судските власти“, се вели во соопштението од 14-те граѓански организации.

Целата реакција и списокот на организациите може да се прочитаат тука.


Хелсиншки комитет го осуди говорот на омраза и насилството на навивачката група „Балисти“


Скопје, 5 ноември, 2018 - 14:26 (META) 

Хелсиншкиот комитет за човекови права на Република Македонија најостро го осудува вчерашниот инцидент во Тетово предизвикан од припадници на навивачката група „Балисти“.

Од објавените видеа од случувањата на тетовските улици, се слушаат песни и извици  каде е забележан говор на омраза  и повикување на насилство, по што следело и “извршување на дело од омраза”, односно фрлање со камења и шишиња врз кафуле полно со гости, посочуваат од организација.

Хелсиншкиот комитет нагласува дека со посебно внимание ќе го следи разрешувањето на овој инцидент и ќе бара најстроги казни зa дела од омраза и говор на омраза, чија цел е предизвикување меѓуетнички тензии и насилство.


Хелсиншки комитет: Граѓаните в недела ќе може да пријават повреда на избирачко право


Скопје, 28 септември, 2018 - 13:21 (META) 

Хелсиншкиот комитет за човекови права ги известува граѓаните дека в недела, канцеларијата на Комитетот ќе биде отворена во текот на целиот ден, со цел да им овозможи на граѓаните да пријават повреда на избирачкото право за време на референдумското изјаснување.

„Комитетот ги охрабрува сите граѓани кои сметаат дека нивното избирачко право е повредено да го пријават случајот во канцеларијата на Комитетот, кој се наоѓа на улица Наум Наумовски Борче бр. 83. Доколку ви е потребна мапа за локацијата на Комитетот можете да ја најдете на нашата веб-страница http://mhc.org.mk/pages/contact. Доколку граѓаните не се во можност да дојдат до нашите простории, случаите на повреда на избирачкото право можат да ги пријават и преку отворената фиксна и мобилна телефонска линија: +389 (0)2 3119 073 и +389 (0)72 278 436.Покрај личното и телефонското пријавување овозможена е и пријава преку е-пошта на helkom@mhc.org.mk“, се вели во соопштението.

Од Хелсиншкиот комитет додаваат дека граѓаните можат да ги поднесат пријавите наведувајќи ги своите лични податоци или анонимно.

„Сите пријави до Комитетот ќе бидат дополнително истражени со цел да се верификува нивната веродостојност. Тајноста и неповредливоста на личните податоци се загарантирани од страна на Комитетот и нема да бидат објавени без претходна дозвола од граѓаните кои ја пријавиле повредата“, потенцираат од Хелсиншки.


Граѓанска кампања „Зачекори напред! Изборот е твој“


Скопје, 10 септември, 2018 - 13:33 (META) 

Граѓанската иницијатива „Зачекори напред“ денеска со првото издание на весникот „ЕУрека“, кој бесплатно ќе се дели на фрекфентни места низ целата држава, ја започна информативната кампања со која во следните недели ќе се обиде на граѓаните да им понуди информации поврзани со придобивките и предизвиците од зачленувањето во Европската Унија и НАТО.

Под слоганот „Зачекори напред! Изборот е твој“, граѓанските организации обединети во  иницијативата ќе се обидат на граѓаните да им ја доближат Европската Унија и нејзините политики, како и да одговорат на бројните прашања поврзани со тоа што треба да направи Македонија на патот кон ЕУ и НАТО и што ќе добие со евроатланската интеграција.

Кампањата ќе се одвива низ целата држава преку ТВ спотови, анимации, фото факти, на телевизиите, радио станиците, социјалните мрежи, а ќе бидат поставени и билборди. Истовремено ќе се организираат низа медиумски и јавни дебати, директни средби со граѓаните, промоции на книги и други настани.

Исто така, планирани се и две изданија на „ЕУрека“ – денешното и второто, што треба да излезе по 22  септември.  Весникот има македонска и албанска верзија, со вкупен тираж од 55.000 примероци. Електронската верзија на „ЕУрека“, како и сите информации и материјали поврзани со кампањата се достапни на веб-страницата.

Носители на граѓанската иницијатива се: Фондацијата Отворено општество – Македонија, Хелсиншкиот комитет за човекови права на РМ, „Евротинк“ – Центар за европски стратегии, НВО Инфоцентар, Младински образовен форум (МОФ), Цивил – Центар за слобода, ЕСЕ – Здружение за еманципација, солидарност и еднаквост на жените, Рурална коалиција, Асоцијација за здравствена едукација и истражување – ХЕРА и  Центар за современи уметности.


Демонстрантите беа насилни, а полицијата прекумерно употреби хемиски средства, оцени Хелсиншки


Скопје, 18 јуни, 2018 - 14:06 (META) 

Граѓаните кои беа дел од вчерашниот протест пред Собранието на РМ извршија насилни дејствија насочени кон полициските службеници, а полицијата, пак, прекумерно употреби хемиски средства кон демонстрантите, оцени денеска Хелсиншкиот комитет за човекови права на Република Македонија, кој најостро ги осудува синоќешните инциденти.

Од Хелсиншкиот комитет го осудуваат говорот на омраза и повикувањето на насилство и ги повикуваат органите на прогонот да спроведат темелна и ефективна истрага за сторените казниви дела. Во однос на прекумерната употреба на хемиски средства потсетуваат дека согласно Законот за полиција, употребата на средства за присилба мора да биде соодветна и пропорционална, а според нив, во дадената ситуација се доведува во прашање, особено што помеѓу граѓаните кои протестираа беа присутни повозрасни лица и деца.

„Во врска со овие настани кои се случија за време на синоќешниот протест, Хелсиншкиот комитет писмено ќе се обрати до Министерството за внатрешни работи, односно Одделот за внатрешна контрола, со цел утврдување на неопходноста и пропорционалноста на преземените полициски дејствија. Со оглед на соопштението на Министерството дека 25 лица се приведени во врска со синоќешните настани, ќе поведеме дополнителна постапка за утврдување на почитувањето на правата на приведените лица во текот на целата постапка, се вели во соопштението на Хелсиншки комитет.

Тие ги повикуваат граѓаните да го изразуваат своето право на протест на ненасилен начин, да ја зачуваат присебноста и да се воздржат од провоцирање и предизвикување на насилни инциденти, за да не се загрози безбедноста на сите граѓани во државава, а граѓаните кои сметаат дека нивните права биле прекршени, да го пријават случајот во Хелсиншкиот комитет за човекови права на Република Македонија.


Хелсиншки комитет: Бегалската криза не е завршена, да се следи ситуацијата на терен


Скопје, 18 април, 2018 - 11:27 (META) 

Бегалската криза не смее да се смета за завршена, иако бројот на бегалци и мигранти кои лани влегоа во Македонија е намален во споредба со 2016 година. Државата мора да продолжи да ги гради своите капацитети за да може непречено да ги гарантира основните човекови права и слободи на бегалците и мигрантите на нејзината територија, како и итно да престане со нелегалното, групно „депортирање“ на овие луѓе кон соседните земји. Ова се дел од заклучоците кои Хелсиншкиот комитет за човековите права на Македонија ги истакна во Годишниот извештај за 2017 за утврдените состојби и почитувањето на правата на бегалците, мигрантите и барателите на азил кои транзитираа низ земјава.

Во рамки на дискусијата за истражувањата беше разгледано и прашањето за продолжување на кризната состојба на јужната и северната граница во земјава. Препораката е дека Собранието треба да прогласи продолжување за да се следи ситуацијата на терен, да се подобри состојбата на транзитните кампови како и третманот на бегалците.

Хелсиншкиот комитет истакнува дека официјалната статистика на институциите покажува оти во Македонија во 2017 година, бројката на бегалци и мигранти во прифатните кампови не надминал 200 лица.

Во текот на минатата година низ Македонија поминале бегалци од повеќе земји, при што најбројни биле луѓето од Авганистан, Сирија, Пакистан, Иран и Ирак. Поретко се среќавале бегалци и мигранти со потекло од Мароко, Алжир, Либија, Палестина, а кон крајот на 2017 биле регистрирани неколку турски државјани кои бегале од политички прогон.

Хелсиншкиот комитет препорачува да се воспостави систем на навремено регистрирање на сите бегалци и мигранти што транзитираат низ земјава, за да може да се следи нивното движење и да се зголеми заштитата на нивните човекови права. Да се гарантира правото на барање азил за сите бегалци, мигранти и странци задржани на територијата на Македонија без условување од страна на државните органи, да се обезбеди надзор и поголема заштита за малолетниците без придружба кои транзитираат низ земјава, а обвинувањата за употреба на прекумерна сила од страна на полициските службеници темелно да се истражат и евентуалните прекршители на законските овластувања да сносат одговорност.

Дополнително, Хелсиншкиот комитет укажува дека неопходно е да се влијае врз јавното мислење за бегалската криза, со оглед на тоа дека минатата година е забележано високо ниво на ксенофобија помеѓу граѓаните, нетолеранција кон бегалците и говор на омраза.


Хелсиншки: 78 отсто од жртвите на физичко насилство се жени, треба промена на законите


Скопје, 8 март, 2018 - 9:59 (META) 

Жените во Македонија се уште се соочуваат со дискриминација по основ на пол и род во сите општествени процеси, без притоа да имаат заштита на нивните права, велат од Хелсиншкиот комитет за човекови права.

Од таму потсетуваат дека текстилните работнички, жените од руралните средини, жените Ромки, жените жртви на насилство, жените со попречености, спаѓаат меѓу најранливите групи во нашето општество, за кои државата се уште не презема суштински мерки кои би го подобриле нивниот социјален и општествен статус.

„78 отсто од жртвите на физичко насилство се жени додека 98 отсто од сторители на семејно насилство се мажи. Од 2008 до 2016 година, регистрирани се 70 фемициди од кои 15 се случиле само во периодот од 2013 до 2016. Над три четвртини од случаите на семејно насилство не се пријавени во ниту една јавно достапна служба. Најчестата причина поради која девојчињата го напуштаат училиштето се малолетничките бракови. 81 процент од вработените во текстилната, кожарската и чевларската индустрија се жени и тие се едни од најниско платените работнички со 35 отсто пониска просечна плата од просечната плата на државно ниво“, се вели во соопштението.

Според Хелсиншки комитет, ратификувањето на Конвенцијата на Советот на Европа за превенција и борба против насилството врз жената и семејното насилство, позната како Истанбулска конвенција, претставува најзначајниот чекор, кој оваа Влада го направи во борбата со насилството врз жените и домашното насилство.

Но, постсетуваат дека изминатиов период бевме сведоци на неколку случаи на насилство врз жени, вклучително и сексуално насилство врз малолетно девојче, штитеник на Јавната установа за згрижување деца со воспитно-социјални проблеми „25 мај”3, кои претставуваат само примери на целосно нефункционалниот систем за грижа и заштита на жените и девојчињата.

„Од овие причини бараме државата итно да започне со промена на законската рамка и собирање на статистички податоци за регистрирање на сите форми на родово базирано насилство, да обезбеди сервиси за жените и девојчињата жртви на насилство и да им обезбеди заштита на сите жени чии права секојдневно се прекршуваат“, апелираат од Хелсиншки комитет.


Хелсиншки комитет: Новиот закон за азил има недостатоци во примената на ЕУ-директивите


Скопје, 18 декември, 2017 - 12:04 (META) 

Новиот закон за меѓународна и привремена заштита, кој се однесува на баратели на азил и признаени бегалци, има одредени позитивни, но и негативни измени, вели Уранија Пировска, извршна директорка на Хелсиншкиот комитет за човекови права на Република Македонија.

Таа додава дека забележани се одредени недостатоци при имплементација на принципите и стандардите поставени во ЕУ-директивите. 

Во соопштението на Хелсиншкиот комитет се истакнува дека, позитивен исчекор е направен кај причините за прогон, каде што сега се вметнува и сексуалната ориентација и родовиот идентитет. Во него се додава дека, во добра насока е и отстранувањето на лошите законски измени донесени во 2016 година.

Проблеми во праксата се јавуваат со целосното остварување на правата на барателите на азил, поради идентификационата исправа што тие ја добиваат. Во исправата за идентификација, од Хелсиншки наведуваат не постои единствен матичен број, кој е предуслов за остварување на правата од социјална и здравствена заштита, како и од работните односи.

Новина во законот е можноста за ограничување на слободата на движење. Хелсиншкиот комитет укажува дека овој предлог е целосно спротивен на основните човекови права и слободи.

Предлог-законот за меѓународна и привремена заштита, кој се однесува на баратели на азил и признаени бегалци и кој ќе го замени сегашниот закон за азил и привремена заштита, во моментот е во подготовка, а Хелсиншки комитет за човекови права поднесе коментари со цел подобрување на конечниот текст.


Во Скопје утре Марш на толеранција за лицата со попреченост


Скопје, 14 ноември, 2017 - 16:41 (META) 

Со конференција во Скопје на која ќе се дискутира за проблемите на лицата со попреченост, а потоа и со марш на толеранција, Хелсиншкиот комитет за човекови права поддржан од 25 организации утре ќе потсети на проблемите на луѓето што живеат со различна попреченост.

На конференцијата ќе бидат презентирани наодите од истражувањата и анализите за потребите  на овие лица во областите на социјална заштита, образование, здравствена заштита, вработување и квалитет на живот.

По конференцијата, ќе се одржи и марш на толеранцијата „Гледај со срцето, прифати ја различноста“, кој ќе почне во 15 часот од Музеј на Град Скопје, по што поворката преку улица Македонија ќе се упати во паркот „Жена борец“, каде ќе се говорат некои од учесниците во маршот.