Тенка е линијата меѓу говорот на омраза и слободата на изразување


Скопје, 15 февруари, 2019 - 16:15 (META) 

Во Кривичниот законик има сосема доволно толкувања и санкции и за омразата и за говорот на омразата и за кривичните дела кои настануваат од омраза. Сепак, секогаш треба да се внимава на балансот што мора да постои помеѓу уставно гарантираното право на слобода на говор и говорот на омраза, пишува „Вистиномер.мк“.

Со последните измени и дополнувања на Кривичниот законик, извршени на крајот од 2018 година, овој главен казнен нормативен акт во државата станува покомплетен за справување на појавите поврзани со омразата. Тој и досега ја нормираше омразата, посебно говорот на омразата, но сега е додадена дефиниција.

Воедно се додадени зборовите „од омраза“ или „ако делото е сторено од омраза“, со што се санкционираат појасно кривични дела кои настануваат како последица од омразата.

Кривичниот законик е доволно „опремен“ со членови кои го санкционираат и говорот на омразата и делата од омраза. Ефектите од вака запретените казни може да се почувствуваат во општеството само доколку обвинителствата и полицијата поефикасно си ја извршуваат работата.

Сепак, секогаш треба да се внимава на балансот што мора да постои помеѓу уставно гарантираното право на слобода на говор и недозволениот говор на омраза, кој потоа може да создаде и криминал од омраза. Слободата на говор не смее да биде загрозена, исто како што и не смее да биде злоупотребувана.

Целата сторија може да ја прочитате на „Вистиномер.мк“.


Пет пријави за говор на омраза на социјалните мрежи за трагичната сообраќајна несреќа


Скопје, 15 февруари, 2019 - 9:51 (META) 

МВР покренало пет постапки за говор на омраза на социјалните мрежи во врска со трагичната сообраќајна несреќа на автопатот Скопје – Тетово и се работи на откривање на други профили на социјалните мрежи од кои се шират говори на омраза, информираше министерот за внатрешни работи, Оливер Спасовски.

– Веќе се поднесени соодветни пријави во надлежните јавни обвинителства во Скопје, Струмица и во Куманово и секако дека ако се случуваат и во наредните денови ќе имаме реакција – рече Спасовски.

Министерот очекува денеска да има првични сознанија околу истрагата за автобуска несреќа на автопатот Скопје – Тетово, кај село Ласкарци, во која загинаа 14 лица, а 37 лица беа повредени.

Тој упати благодарност до институциите на државно и на локално ниво, кои како што рече реагирале бргу и ефикасно, на лекарите и медицинскиот кадар од јавното и приватното здравство, а ја потенцираше и солидарноста на граѓаните.


ЦИВИЛ: Да се казнат оние кои употребуваат говор на омраза


Скопје, 14 февруари, 2019 - 16:31 (META) 

Најостро го осудуваме екстремниот говор на омраза со кој се користи трагедијата на загинатите и повредените за да манифестираат невидена суровост и нечовечност, велат од ЦИВИЛ – Центар за Слобода.

„Ги повикуваме релевантните институции да преземат итни мерки и соодветно да ги казнат лицата што безмилосно и бесрамно ја користат оваа трагедија, за искажување на своите ниски, фашистички и нечовечки мисли и пораки, со што ја навредуваат човечноста на целата нација. Сметаме дека говорот на омразата што се појави по овој трагичен настан е уште една манифестација на ужасно ниска свест и политичка култура. Тоа е последица, во прв ред, на неказнивоста што ја уживаат индивидуи и организирани екстремисти токму од институциите. Познато е дека патеката меѓу говорот на омразата и делата од омраза е кратка“, велат од таму.

Од ЦИВИЛ бараат од институциите да стават крај на неказнивоста за говорот на омразата.


Медиумите, Владата и граѓанскиот сектор се обединија против говорот на омраза


Скопје, 30 јануари, 2019 - 16:31 (META) 

Претставниците на медиумските здруженија и новинарите, Владата, државните органи за заштита на човековите права, невладините организации, образовните и истражувачките субјекти од областа на медиумите и заштита на слободата на изразување и човековите права, денеска ја потпишаа декларацијата за борба против говорот на омраза во медиумите и на Интернет.

Од денеска пак, борбата против говорот на омраза ќе биде на еден организиран начин, односно од мрежата која е формирана со поддршка на Мисијата на ОБСЕ во Скопје и од Советот за Етика на Медиумите на Македонија (СЕММ), известува „Порталб.мк“.

„Денеска е врвот на заложбите против говорот на омраза во медиумите. Во текот на 2018 година Европската комисија подвлече дека, законската рамка за ова прашање во Македонија е во ред но не се спроведува, особено во медиумите, и на Интернетот каде не се почитува новинарската етика. Мисијата на ОБСЕ е да се поддржи Охридскиот договор чија што цел е рамноправноста. Сигурен сум дека оваа мрежа ќе доведе до намалување на говорот на омраза, ќе ги анализира причините за настанување на говорот на омраза и за криминалот од омраза“, рече амбасадорот на ОБСЕ во Скопје, Клеменс Која.

Директорот на СЕММ, Марина Тунева изјави дека идејата на формирање на една ваква мрежа им дошла како резултат на жалбите кои ги примиле во врска со непочитување на новинарската етика од страна на медиумите.

„Говорот на омраза во медиумите предизвика штета во општеството, ова го потврдуваат и жалбите кои се поднесени во СЕММ, каде што во текот на минатата година 23,7 проценти од нив се однесувале на говорот на омраза и дискриминација“, изјави Тунева.

Претседателот на Комисијата за жалби на СЕММ, Мирче Адамчевски изјави дека врз основа на жалбите кои им пристигнале во врска со говорот на омраза и дискриминација во медиумите, може да се заклучи дека голема улога во распространувањето на говорот на омраза има политиката.

„Политиката влијае на зголемувањето или намалувањето на ширењето на говорот на омраза и ова го докажуваат и податоци од жалбите кои ни се доставени. На пример, во текот на 2017 година од сите жалби 13 проценти од нив се однесувале на говорот на омраза, а во 2018 година имало пораст за 10 проценти односно 23 проценти. Што повеќе политиката создава поларизирања и поделби, толку повеќе се шири говорот на омраза“, рече Адамчевски.

Претседателката на Управниот одбор на СЕММ, Катарина Синадиновска порача дека говорот на омраза не треба само да се препознае, туку и да са казнува, но првин треба да се обучиме со цел истото да се спречи.

Од влегувањето во сила на новите измени и дополнувања на Кривичниот законик за говор на омраза, односно од февруари 2014 година, Кривичниот суд Скопје осудил само две лица парично за говор на омраза. Бројот на казни е многу мал, споредено со бројот на пријави во дигиталната платформа „Пријави и спротивстави се на говорот на омраза“ каде за истиот период се регистрирани 341 случаи, а полицијата има поднесено кривични пријави за 24 случаи.

Потписници на декларицијата  против говорот на омраза во медиумите и интернетот се: Министерството за внатрешни работи, Министерството за информатичко општество и администрација, Кабинетот на министерот без ресор задолжен за комуникации, отчет и транспарентност, Народниот правобранител, Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, Академијата за судии и јавни обвинители, Здружението на новинари на Македонија, Независен Сојуз на новинари на Македонија, Фондацијата „Метаморфозис“, Институтот за комуникациски студии, Македонскиот институт за медиуми, Центарот за развој на медиуми, Хелсиншки комитет, Коалицијата „Маргини“, Институтот за истражување на општествениот развој и Центарот за интеркултурен дијалог. Мрежата е отворена за заинтересираните страни кои сакаат да се придружат.

 


Тодоров: ВМРО-ДПМНЕ создаде „трол фарми“ кои шират говор на омраза


Скопје, 4 декември, 2018 - 14:12 (META) 

Во телевизиско интервју, Никола Тодоров, поранешен висок функционер на ВМРО-ДПМНЕ, откри дека партијата создала и сé уште активно работи на онлајн „трол фарми”. Тодоров беше министер за образование и министер за здравство, но подоцна беше избркан од новото раководство на партијата, пишува „Глобал војсес“.

Во видеото, поранешниот министер, кој сега работи како адвокат, објаснува дека партијата има воспоставено систем за поттикнување на членовите на партијата и да искажуваат сериозни закани и да користат говор на омраза против луѓето онлајн. Тој имплицира дека тој систем функционира долго време.

Тодоров: …Видете сега. Тоа се оние ботови. Партиски ботови, коишто имаат задача да ги спроведат тие негативни или деструктивни идеи на раководството на ВМРО-ДПМНЕ и да шират говор на омраза и да шират невистини … Каква група … Целиот тој систем на линч на социјални мрежи којшто го има изградено ВМРО-ДПМНЕ во овој момент е многу опасен. И би рекол … Се плашам дека ќе ги заглават тие луѓе коишто работат во тој систем. Тоа се млади луѓе, на дваесетина години, коишто седат позади компјутер …

Новинарка: Сега конкретно, во оваа ситуација, тоа е нешто ново, или …?

Тодоров: Не (е ново). Тоа функционира во ВМРО-ДПМНЕ и така ВРМО-ДПМНЕ функционира. Даваат насока „расчерете го Никола Тодоров на социјална мрежа“. И знаете како функционира тоа после? Има дваесетина луѓе којшто седат пред компјутер, имаат по 10 или 15 лажни профили, секој од нив … И почнуваат со закани, навреди, измислици итн. а позади стојат лажни профили. Ако има двесетина луѓе со по, не знам, петнаесеттина лажни профили, се креира некаква перцепција дека огромен број на луѓе, не знам, триста – двеста, триста, четрсто луѓе мислат на еден начин. А тоа не е така. Ако е тој систем направен да се креира перцепција и да има политичка функција, односно да се стекнат некакви политички поени, можеби можам и да разберам. Ама ако тој систем е ставен на едно (ниво) … Деструкцијата на тој систем е ставена на максимум и се однесува и се служи со закани, со навреди итн. тогаш е тоа hate speech, тоа е ширење говор на омраза. Тоа е забрането и многу опасно.


Словенечкиот премиер ги повика државните фирми да ги повлечат рекламите од медиуми што шират говор на омраза


Скопје, 27 ноември, 2018 - 17:03 (META) 

Словенечкиот премиер Марјан Шарец ги повика сите компании во државна сопственост да размислат за повлекување на нивните реклами од медиуми што шират говор на омраза.

– Вистина е дека слободата на медиумите и слободата на говорот се столбови на демократијата, но тоа не значи дека тие се неограничени – порача Шарец во изјава на сајтот на словенечката влада.

Македонската влада пак во август минатата година соопшти дека го прекинува владиното рекламирање на приватните медиуми, но нема донесено правила за рекламирање преку социјалните медиуми и го задржува правото да се рекламира преку јавниот радиодифузен сервис МРТ.

Дополнително, Здружението на новинарите на Македонија (ЗНМ) реагираше што од Изворниот законик не се брише спорниот член со кој се овозможува и во иднина јавните пари да се трошат за политичко рекламирање на партиите во кампања.


Се подготвуваат поригорозни казни за кривичните дела извршени од омраза


Скопје, 16 ноември, 2018 - 17:07 (META) 

Се очекува Кривичниот законик на Република Македонија да претрпи измени во 31 член, со цел кривичните дела извршени од омраза да бидат повидливи, односно лицата што ќе извршат кривични дела како резултат на омраза во иднина ќе се казнуваат поригорозно, пишува „Порталб“.

Министерството за правда, по 20-дневен јавен увид, го поднесе новиот нацрт-закон за злосторства од омраза во Владата, а се очекува следната недела од таму да биде доставен до Собранието за усвојување. Со овој предлог, Министерството за правда не предвидува правни измени за говорот на омраза, што е казниво кривично дело, туку само во поглед на кривичните дела извршени како резултат на омраза.

„Овој закон се заснова на истите принципи на кои се заснова Кривичниот законик. Главна цел на овие измени е да се дополни Кривичниот законик и да се подигне видливоста на делата на омраза, преку опис на правната дефиниција на тој термин и предвидува посебни форми на кривични дела од омраза во Посебен дел, што согласно принципите на законитост ќе ги задолжи органите на редот да ги откријат, утврдат и да ги гонат таквите дела”, се вели во појаснувањето на предлог-законот.

Според извештајот на ОБСЕ/ОДИХР, Македонија нема евидентирано никакви официјални податоци за откривање, гонење и казнување на сторители на дела од омраза. Такви податоци евидентира само Хелсиншкиот комитет за човекови права.

Според податоците објавени на нивната веб-страница „Злосторства од омраза“ во периодот од февруари 2013 до 30 септември 2018 година, се регистрирани 464 инциденти.

Во сите години, најголемиот дел од овие инциденти се случиле во Скопје. Станува збор за кривични дела „нанесување тешки телесни повреди“, „насилство“, „загрозување на безбедноста“, „оштетување на туѓи објекти“ итн.

Но, официјалните бројки, како за случаи на говор на омраза, така и за кривични дела извршени како резултат на омраза, се далеку од реалноста. Имено, во 2015 година, полицијата пријавила пет случаи, а за три се подигнати обвиненија и двајца од нив се осудени, додека во 2016 година, се поднесени само две пријави од страна на полицијата, но никој не е осуден.


Мнозинството граѓани не знаат каде треба да пријават говор на омраза во медиумите


Скопје, 9 ноември, 2018 - 17:07 (META) 

Мнозинството од граѓаните немаат одговор за тоа каде треба да поднесат пријава доколку забележат дека некои од медиумите шири говор на омраза, што претставува кривично дело кое се казнува со парична глоба и казна затвор од 1 до 5 години, покажува спроведената анкета од страна на Центарот за истражувања ИПСОС Македонија“, подржана од Фондацијата Конрад Аденауер и Здружението на новинари на Македонија, пишува „Порталб.мк“.

Истражувањето било спроведен во септември годинава на 1.033 испитаници.

Според анкетата, 46,2 отсто од граѓаните не дале одговор на прашањето каде треба да го пријават доколку забележат говор на омраза во медиумите, 9,2 проценти велат дека тоа би го пријавиле во Агенцијата за аудио и аудиовизуелни услуги, 8,5 отсто во Советот на честа на ЗНМ, 8,4 проценти во Комисијата за заштита од дискриминација, 6,7 отсто во Комисијата за слободен пристап до информациите од јавен карактер, 6,2 проценти во институцијата Народен Правобранител на Македонија, 5,2 отсто во Советот за етика на медиумите на Македонија и 2,9 отсто во Јавното обвинителство.

Претходно од Хелсиншкиот комитет за „Порталб.мк“, изјавија дека граѓаните на Македонија многу малку се запознаени и препознаваат говор на омраза, бидејќи правната рамка е непрецизна. Тие бараат власта да спроведе кампања со цел јавноста да биде запознаена со говорот на омраза.

Од друга страна, Владата на Македонија преку националната стратегија за развивање на концептот „Едно општество и интеркултурализмот во Македонија“, ќе се бори против говорот на омраза, а најавуваат и нови пријави кои ќе се поднесат од МВР за лицата кои ширеле говор на омраза низ социјалните мрежи и други начини.

Стратегијата ќе се изготви во период од шест месеци во форма на документ, и според власта е важен имајќи го предвид степенот на поделба на општеството по разни основи.


СВР и ОЈО се координираат за расчистување на случајот со говорот на омраза на навивачките групи


Тетово, 7 ноември, 2018 - 13:35 (META) 

Полицијата и Обвинителството работат координирано во обелоденувањето на настаните кои се случија во саботата и неделата во Тетово во кои навивачите на групите „Војводи“ и „Балисти“ користеле говор на омраза по етничка основа, а кое според Кривичниот законик е кривично дело казниво со глоба или казна затвор од 1 до 5 години, известува „Порталб.мк“.

Во саботата, навивачката група „Војводи“ од Тетово ја славеа 30 годишнината на нивното постоење и во текот на марширањето по градските улици користеа навредливи извици кон Албанците. Еден ден потоа, односно во неделата, по завршување на натпреварот помеѓу Шкендија и Шкупи во Тетово, навивачката група „Балисти“, им возврати на „Војводите“, исто така со навредливи зборови, но упатени кон Македонците.

– Нашиот став е многу едноставен, ние не го започнавме ова, тие почнаа први и потоа ние им возвративме – вели водачот на навивачката група од Тетово „Балисти“, Исак Лума.

Од друга страна, „Војводите“ велат дека тие не предизвикале никаков инцидент, и бараат од органите на редот и прогонот да не ги изедначуваат со „Балистите“.

– Како навивачка група одговорно тврдиме дека од наша страна не е предизвикан никаков инцидент и бараме од МВР и Обвинителството да не ги ставаат „Војводите“ во ист кош со нашите варварски соседи кои како што се гледа не можат да се соочат со нас и нашиот успех и заради тоа ги напаѓаат невините граѓани и објектите – велат од навивачката група.

Министерот за внатрешни работи, Оливер Спасовски, вели дека се преземаат мерки за двете навивачки групи.

– Определивме посебна задача во делот на превенцијата и работиме со двете навивачки групи. Не смееме да дозволиме нивните судири со говор на омраза да станат секојдневие во Република Македонија – вели Спасовски.

Вчера, раководството на СВР Тетово, одржа средба со претставници на ОЈО за целосно расчистување на случаите со навивачките групи.

На средбата се договориле координативни активности за квалификување на настаните, понатамошната динамика и чекори, за комплетно расчистување на случајот и финално заокружување со подготовка на соодветни тужби против инволвираните поединци.

На прашањето на „Порталб.мк“, дали е покрената некоја соодветна тужба за сторителите, полицијата и Обвинителството со ист одговор дека се работи на идентификување на лицата и дека ќе информираат кога ќе ги поднесат соодветните пријави.


Граѓаните малку го препознаваат говорот на омраза, надлежните воопшто не го препознаваат


Скопје, 6 ноември, 2018 - 13:18 (META) 

Граѓаните на Македонија многу малку го препознаваат говорот на омраза. Врз основа на податоците и статистиките, органите на јавниот ред и мир не ги земаат предвид тужбите за ваквото кривично дело, а потребна ни е и попрецизна законска рамка и кампања од извршната власт за спречување на говорот на омраза што во земјава се шири во алармантни размери, особено во последната деценија, пишува „Порталб.мк“.

Според Хелсиншки комитет за човековите права, се проценува дека во Македонија не е регулирана законската рамка за говорот на омраза, односно не е прецизна, граѓаните не го препознаваат ова кривично дело, за што извршните власти треба да промовираат кампањи, а судската власт треба конечно да почне да ги санкционира сторителите.

„Правната рамка за препознавање и санкционирање на говорот на омраза не е прецизна и не овозможува јасна рамка за дефинирање и опфаќање на говорот на омраза, со што не создава услови за развој на судската практика. Има недостаток од јавните области за препознавање на говорот на омраза и спречување на истиот во јавните простори, со што појавата на препознавање на говорот на омраза кај граѓаните е слаба“, велат од Хелсиншкиот комитет.

Хелсиншкиот комитет врши надзор и пријавување на говорот на омраза во платформата говорнаомраза.мк. Од февруари 2014 година, до денес се регистрирани 551 случаи, од кои 341 се уважени и проверени, но никој не е казнет. Поголемиот дел од пријавите се поради етничка припадност, политичка припадност и сексуална ориентација и родов идентитет.

„Според судските статистики, можеме да заклучиме дека е особено мал бројот на судски постапки и дека за ова можеме да кажеме дека ова дело не се препознава и се занемарува, со што оневозможува судски практики како основ за унапредување на ова право. Хелсиншкиот комитет има доставено вкупно 9 кривични пријави за говор на омраза врз различни основи во периодот од 2013 година до 2018 и има поднесено 13 пријави во Одделот за Компјутерски криминал и вештачење на МБР, но за ниту едно од овие пријави не е покрената тужба во кривичните судови и за истите нема судска завршница“, велат од Хелсиншкиот комитет.

Од таму бараат извршната власт да се ангажира околу промовирањето на вредностите на еднаквост и толеранција кон разликите, како и да понуди едукативна содржина за јавноста за да може да препознаат говор на омраза.

Инаку, Владата на Македонија преку националната стратегија за развивање на концептот Едно општество и интеркултурализмот во Македонија, ќе се бори против говорот на омраза, а најавуваат и нови кривични пријави преку МВР за лицата кои ширеле говор на омраза по социјалните и другите мрежи. Стратегијата ќе се изготви во период од шест месеци во вид на документ и според важноста е значаен имајќи ја во предвид поделбата на општеството на разни основи.

Сите граѓани кои се изложени на говор на омраза, случаите можат да ги пријават во МВР, Обвинителство, Комисијата за Заштита од дискриминација, Агенцијата за Аудио и Аудиовизуелни Медиумски Услуги, Здружението на Новинари на Македонија – Совет на честа, во Советот за Етика на Медиумите во Македонија (КЕММ), исто така и во онлајн на платформата www.govornaomraza.mk.

Од февруари 2014 година во Република Македонија, во сила стапиле новите законски одредби со кои се забранува и казнува говорот на омраза и ширењето на материјали преку интернет, со кои се промовира или поттикнува омраза, дискриминација или насилство, против било кој поединец или група, врз било кој основ на дискриминација. Со измените во Кривичниот Законик кои ги усвои Собранието по итна постапка на почетокот од 2014 година и стапија во сила во средината на февруари (осум дена по нивното објавување во Службен весник на Р. Македонија, бр. 27 од 05.02.2014), за сторителите се предвидуваат парични казни и казна затвор од 1 до 5 години.