!Во периодот што претстои работиме на воведување систем за пристап и за претплата. За начинот на пристап и за претплатата ќе информираме дополнително. Содржините на „Мета“ до тогаш се слободни за преземање со задолжително цитирање и атрибуирање.

Нобеловата награда за физика за тројцата откривачи на гравитациските бранови


Стокхолм, 3 октомври, 2017 - 13:48 (META) 

Годинашната Нобелова награда за физика ја добија Рајнер Вајс, Бери Бериш и Кип Торн, тројцата автори на експериментот ЛИГО, со кој ги открија гравитациските бранови, односно наборите во простор-времето, чие постоење прв го предвиде Алберт Ајнштајн пред еден век.

Една половина од наградата од речиси 1,1 милион долари ја освои Рајнер Вајс, а втората половина ја делат Кип Торн и Бери Бариш, објави Шведската кралска академија на науки во Стокхолм.

Сите тројца научници играа водечка улога во експериментот ЛИГО (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory – LIGO), со кој во септември 2015 година првпат се детектирани гравитациските бранови.

Вајс е професор по физика во пензија на Технолошкиот институт во Масачусетс и најмногу придонесе за концептот, дизајнот и изградбата на ЛИГО.

Ким Торн, професор по теоретска физика на Калифорнискиот технолошки институт, објави теориски дел од работата и изведе клучни претпоставки за тоа како гравитациските бранови изгледаат и како да се препознаат нивните сигнали во податоци, кои ги собрал со телескоп.

Бери Бариш, поранешен физичар за честички на Технолошкиот институт во Калифорнија, многу придонел за почнување на експериментот. Тој го спречи гасењето на ЛИГО во 1994 година, кое се закануваше поради недостиг од средства и ја следеше неговата изградба, како и мерењата во текот на три години.


Нобелова награда за физика за истражувањата на неутриното


Осло, 6 октомври, 2015 - 15:14 (META) 

Нобеловата награда за физика во 2015 година им е доделена на Такаки Каџита од Јапонија и на Артур Б. Мекдоналд од Канада за нивниот придонес во експериментите што покажале дека честичката неутрино има маса и може да осцилира, соопшти Шведската кралска академија на науките.

„Оваа метаморфоза бара неутрините да имаат маса. Ова откритие го промени сфаќањето за внатрешното функционирање на материите и може де биде клучно за нашето сфаќање за вселената“, се наведува во објаснувањето на одлуката.
Каџита го презентираше откритието дека неутрините од атмосферата го менуваат идентитетот на пат до детекторот во Јапонија.

Мекдоналд со својата истражувачка група во Канада покажа дека неутрините од Сонцето не исчезнуваат на пат кон Земјата, туку на нашата планета стигнуваат со променет идентитет.

Академијата наведува дека со овој експеримент е решена повеќедецениската загатка во врска со неутрините, бидејќи научниците не мислеле дека можат да утврдат зошто на Земјата ѝ недостигаат две третини од неутрините што доаѓаат од Сонцето.

Двајцата добитници ќе го поделат паричниот дел од наградата од 960.000 долари.


Научниците во ЦЕРН открија нова субатомска честичка


Женева, 14 јули, 2015 - 11:36 (META) 

Научниците што ги водат експериментите во големиот хадронски колајдер (Large Hadron Collider) во ЦЕРН објавија дека откриле нова субатомска честичка, наречена пентакварк, јавува „Би-Би-Си“.

Постоењето на честичката првпат беше теоретски претпоставено уште во 1960 година, но како и случајот со Хигсовиот бозон, науката со децении го проблематизираше пентакваркот сè до неговото детектирање во хадронскиот колајдер.

Откритието е објавено во списанието „Физикал ревју летерс“.

Меѓу 2000 и 2010 година, неколку научни тимови тврдеа дека детектирале пентакваркови, но нивните откритија последователно беа поткопани и отфрлени од други експерименти.

„Има извесна историја со пентакварковите, поради што бевме многу внимателни при објавувањето на резултатите од експериментот“, изјавил за „Би-Би-Си њуз“, Патрик Копенбург, координатор на џиновската лабараторија во ЦЕРН.

Инаку, во 1964 година, двајцата физичари, Мари Гел Ман и Џорџ Цвајг, независно еден од друг, предложија постоење на субатомски честички познати како кваркови.

Според нивните теории, клучните карактеристики на честичките познати како бариони и мезони можат да бидат објаснети доколку тие се составени од други конститутивни честички.

Овој модел дозволува постоење на други состојби на кваркот, како што е пентакваркот. Оваа честичка теоретски беше замислена како состав од четири кварка и од еден антикварк.


Прва жена на чело на ЦЕРН


Цирих, 4 ноември, 2014 - 15:51 (META) 

Италијанската физичарка Фабиола Џаноти во 2016 година ќе ја презеде функцијата директор на Европскиот центар за нуклеарно истражување (ЦЕРН). Таа ќе биде првата жена која ќе застане на оваа челна позиција.

Како што се наведува во соопштението на ЦЕРН, Џаноти од1994 година работи во одделот за физика во ЦЕРН. Таа го водела проектот АТЛАС во кој учествуваа 3.000 физичари од 38 земји.

Во ЦЕРН работи од 1987 година, а претходно докторирала нулеарна физика на универзитетот во Милано.