Дигитализирана настава бара инфраструктура, брз Интернет и план за одржување


Опремата од проектот „Компјутер за секое дете“ од пред 11 години е речиси надвор од употреба. Во ера на дигитализација, нашите основци и средношколци на часовите се принудени да ги користат своите смартфони кои делумно „вршат“ работа, а наставниците неретко носат лаптопи од дома за да можат да ја усвојат материјата предвидена со програмата. Некои основци користат учебници по информатика испечатени во 2009 година, што е апсурдно со оглед на брзиот развој на технологијата и неупотребливоста на материјалот во тој учебник од денешна временска дистанца.

Оваа слика за македонското образование во однос на дигитализацијата, мора да се промени. Државата мора да вложува во опрема, а наставниците мора постојано да одат на обуки, а знаењата оттаму, ќе ги применуваат на часовите.

Незамисливи се часови без употреба на компјутери

„Мета“ неодамна објави дека Министерството за образование подготвува наследник на проектот „Компјутер за секое дете“. Заменик-министерот за образование и наука, Петар Атанасов изјави дека наставната програма неопходно е да се дигитализира, а со тоа ќе им се овозможи на учениците да се образоваат од современи помагала.

– Тоа е една голема промена која ќе мора да се случи. Конкретни податоци немам во овој момент кога би се набавувале нови компјутери за учениците, но ќе работиме на тоа да ја дигитализираме наставата. Тоа подразбира обезбедување повеќе ресурси, опремување на училиштата за дигитализација и овозможување на алатки за да можат да учат од модерни помагала. Исто како минатата влада, имаме желба да го реализираме овој процес, кој не може да се заврши за кусо време – рече Атанасов.

„Донесете ваши уреди“ е привремено решение

Како што рече Томе Спировски, првиот човек на Државниот просветен инспекторат, само една третина од компјутерите од проектот „Компјутер за секое дете“ се во функција на ниво на држава. За да можат да ги реализираат часовите, во училиштата се функционира по принципот „bring your own device“, па децата сами од дома си носат смартфон, таблет или лаптоп за да можат да научат нешто на часот со помош се разбира, на нивните наставници.

Според експертите, дури и за уредите кои децата и наставниците си ги носат од дома, треба да има соодветна инфраструктура, односно треба да има соодветно напојување за да може секој да си го полни уредот, а исто така неопходно е и да има Интернет кој ќе го користат на часовите.

Ништо без добра инфраструктура и одржување

Проф. д-р Миле Јованов, претседателот на Здружението на информатичари и професор на Факултетот за информатички науки и компјутерско инжинерство, вели дека нашите училишта значително заостануваат кога станува збор за технологија и тоа мора што поскоро да се промени, бидејќи ова што сега го има во училиштата од компјутерска опрема е сосема неупотребливо.

Според него, прв приоритет е да се набават компјутери во основните и во средните училишта за опремување на кабинетите за наставата по информатика, бидејќи тие кабинети се разликуваат од сите останати кабинети. Ако останатите користат технологија во наставата, во кабинетите по информатика имаме настава за технологијата и тука мора да има разлика во тоа како треба да изгледа таа училница во однос на стандардната.

komputer-za-sekoe-dete

– Проблемот со струја и пристап до Интернет во училиштата до ден денес не е добро решен. И не е едноставно да се реши затоа што имаме разлики во регионалниот развој. Во некое село има оптика, во некое едвај може да има некаков сателитски достап. Некаде може да го обезбеди телекомуникациски провајдер, некаде кабелски провајдер. Треба да се реши тоа, мора да има добар интренет ако сакаме да имаме квалитетна настава со компјутери. Треба да има компјутери во училиштата, или подобро – во секоја училница, кои ќе служат како локални сервери за да се складираат содржини кои потоа учениците локално ќе може да ги повлекуваат за време на час. Пред да се купи компјутер, треба да се купи проектор за секоја училница.  Кој ќе набавува делови, кој ќе врши поправки кој ќе менува делови тековно, ова се прашања кои се клучни. Компјутерската опрема се расипува и тоа е нормално, но како ќе се организира грижата за опремата е важно. Би требало да се упростат тендерските процедури за набавка на делови на пример, бидејќи додека заврши една таква процедура, може да помине цело полугодие – вели Јованов за „Мета“.

Претходниот проект се тврдеше дека чини 60 милиони евра

Проектот „Компјутер за секое дете“ стартуваше во 2007 година. Тој беше жестоко критикуван од тогашната опозиција, а сегашна власт, дека е неуспешен и дека е проект за перење пари. Никогаш точно не беше обелоденето колку точно пари од државниот буџет беа потрошени за компјутери, иако во јавноста се калкулираше со бројка од 60 милиони евра.

Со овој проект како држава бевме меѓу подобрите земји во однос на тоа колку компјутери има по глава на дете. Но тоа од оваа временска дистанца е неважно бидејќи во пракса тој проект не функционира. Познавачите предупредуваат дека државата мора постојано да вложува во опрема, но и во обуки за наставниците кои мора да напредуваат и да ги применуваат во наставата новите работи што ги учат.

Е-дневникот е добра мерка

Во насока на дигитализација на наставата е и мерката електронски дневник, која беше воведена пред неколку години и која стана законска обврска за наставниците. „Мета“ неодамна пишуваше дека во моментов системот не е во функција бидејќи во тек е избор на фирма што ќе го поправи. Ова е добра мерка, бидејќи овозможува родителите преку смс, постојано да имаат увид во оценките и изостаноците на своите деца.

Мерката не им се допаѓа на наставниците бидејќи мораат да водат двојна евиденција и во пишаниот и во електронскиот дневник, но министерството најавуваше кратења на нивните административни обврски, па се очекува промени да има и во водењето евиденција во дневниците.

Антонија Поповска


Новиот систем за обработка на царински декларации ќе стартува кон средината на 2019


Скопје, 19 ноември, 2018 - 13:34 (META) 

Царинската управа го прифати новиот систем за обработка на царински декларации и акцизни документи (СОЦДАД) кој ќе ја замени досегашната (АСИКУДА).

На овој начин, како што информираат од Царинската управа, започнува дигиталната ера во оваа институција, за која се подготвувале пет години.

„Новиот систем има за цел да ги замени царинските постапки што се базираат на хартија со електронски постапки. На тој начин ќе се создаде поефикасна и модерна царинска околина во согласност со глобалниот развој. Со него треба да се поврзат сите постоечки дигитални системи во една интегрална целина и воведување на електронска царинска декларација за сите царински постапки во увозот и извозот, како и електронско поднесување и обработка на акцизни документи. Исто така, со овој систем ќе обезбедиме намалени трошоци за трговските трансакции, олеснето спроведување на договорите за слободна трговија, подобро управување и контрола“, информираат од Царинската управа.

Новиот систем, додаваат од таму, претставува предуслов за понатамошно развивање на дигиталните решенија и услуги, правејќи го животот полесен за учесниците во царинската и надворешно-трговската постапка, за другите гранични агенции што се присутни на граница, како и за царинските службеници.

„Примената на новиот систем за обработка на царински декларации и акцизни документи ќе започне во првиот квартал од 2019 година преку пилот царински испостави, а негово целосно ставање во функција се очекува во средината на 2019 година. Ова меѓу другото ќе резултира и во поуспешна наплата на приходи, порационално искористување на ресурсите и поефикасна меѓународна трговска размена во која трговците електронски ќе разменуваат информации со Царината и останатите агенции учесници во царинската постапка“, се додава во соопштението.


Дигитализацијата една од темите на „Старт-ап самит 2018“ во Софија


Софија, 15 ноември, 2018 - 16:51 (META) 

Министерот за информатичко општество и администрација, Дамјан Манчевски и директорот на фондот за иновации, Јован Деспотовски, денеска оствариле работна средба со еврокомесарката за дигитална економија и општество Мариа Габриел во рамки на „Старт-ап самит 2018“ (Startup Summit 2018), што денеска се одржува во Софија.

На средбата разговарале за повеќе теми од областа на дигитализацијата на Македонија и за соработката помеѓу државите од Западен Балкан.

„Министерот Манчевски ја претстави идејата и подготвеноста на Македонија да се приклучи кон иницијативата „5Г“ прекуграничен Коридор за автопатишта, што претходно беше потпишан од страна на Србија, Бугарија и Грција. Еврокомесарката Габриел ја поддржа спремноста на Македонија и понуди целосна помош од Европската комисија за реализација на оваа идеја“, информираат од Министерство за информатичко општество и администрација.

Манчевски и Деспотовски го претставиле концептот на Научно-технолошкиот парк што е во финална фаза на подготовка.

Габриел, ја повторила важноста од приклучување на Албанија и Косово, кон договорот потпишан помеѓу Македонија, Србија, Црна Гора и Босна и Херцеговина, за намалување на цените во роаминг, што понатаму би прераснало во целосно укинување на цените во роаминг за земјите од Западен Балкан до 2021 година.


Дигитализацијата и новите технологии во фокусот на третиот ден од „Македонија 2025“


Скопје, 9 ноември, 2018 - 13:33 (META) 

Денеска на последниот ден и затворање на самитот „Македонија 2025“, врвни експерти зборуваа на теми поврзани со дигитална трансформација, примена на новите технологии во медицината, претприемништво, одговорно лидерство и други.

Кристијан Руп, портпарол на платформата „дигитална Австрија“ и координатор на иницијативата „СМЕ диџитал“ (SME DIGITAL) во Стопанската федерална комора на Австрија, истакна дека дигитализацијата мора да биде засебен стратегиски план во зависност од државата, гранката на индустријата, вештините на вработените и определбите на клиентите.

„Дигитализацијата го менува целосниот синџир на вредности, но мораме да сфатиме дека дигиталната трансформација е можност, а не опасност“, додаде тој.

Синоќа  се одржа и добротворна гала вечера, со која се одбележаа 10 години од формирањето на организацијата „Македонија 2025“. Наградата за филантропија „Џон Битов Постариот“ му беше доделена на Мајк Зафировски за неговиот исклучителен придонес во филантропијата и волонтеризмот, додека плакети за благодарност им беа врачени на луѓето и компаниите кои ѝ возвратиле на Македонија и ја поддржиле организацијата во изминтативе 10 години.

Собраните средства беа пренаменети кон новоформираниот Фонд за талентирани студенти. Беше потпишан и Договор за соработка помеѓу „Македонија 2025“ и фондацијата „Ане и Владе Дивац“ од Србија, со што двете организации ќе соработуваат на многу проекти од заеднички интерес.


Манчевски: Централниот електронски регистар на население и порталот е-услуги се при крај


Скопје, 26 октомври, 2018 - 11:47 (META) 

Министерот за информатичко општество и администрација Дамјан Манчевски, зборуваше на првата конференција за е-трговија што денеска се одржува во Скопје, осврнувајќи се на важноста од обезбедувањето на е-услуги, како основа за дигитализација на Македонија.

– Во тек се завршните активности за лансирање на нов национален портал е-услуги, како и централен електронски регистар на население. Порталот ќе обезбеди побрзи и поедноставни услуги и ќе биде единствена точка на контакт на државата со граѓаните и бизнисите. Она што е особено важно да се знае е дека обезбедивме законска можност за пристап и на приватните компании до електронскиот регистар на население. Во Македонија нема повеќе да постојат различни бази на податоци, туку една и единствена база за сите граѓани, која ќе биде основата на нивниот електронски идентитет. Очекувам дека новиот портал и регистарот, значително ќе влијаат на свеста, но и на довербата на граѓаните за добивање на услиги, но и за трговија по електронски пат – рече Манчевски.

Тој додаде дека граѓаните мора да имаат доверба дека нивните податоци ќе бидат безбедни и затоа Владата и МИОА имаат обврска да обезбедат сигурен интернет простор.

– Во тој контекст посветено работевме на Стратегијата за сајбер безбедност, а веќе сме во завршна фаза на финализирање на Акцискиот план за сајбер безбедност. Се наоѓаме во завршна на изработка на Националниот план за широкопојасен интернет. Го завршивме мапирањето на државните електронските комуникациски мрежи, при што точно ги определивме т.н. „белите” зони, односно зоните каде нема инфраструктура – додаде Манчевски.

Конференцијата е организирана од страна на Асоцијацијата за е-трговија на Македонија.


Тевдовски: Буџетот и трезорот ќе бидат поставени на интернет платформи


Скопје, 12 септември, 2018 - 12:20 (META) 

До крајот на годината само неколку клика ќе ги делат граѓаните до клучните информации во буџетот и исплатите од трезорот. Напоредно во Министерството за финансии се подготвуваат платформата „Отворени финансии„ (Open Finance) и веб-апликацијата за граѓански буџет.

Ова денеска го најави денеска министерот за финансии Драган Тевдовски на конференцијата „Водење бизнис во општеството управувано од податоци“, која се одржува денеска во организација на ЦЕЕД Македонија, Амбасадата на САД и „Ворлд Чикаго“ (WorldChicago).

-Во Министерството за финансии, ние ја препознаваме важноста на податоците. Затоа работиме на нова платформа базирана на интернет наречена „Отворено финансирање“, која ќе им овозможи на нашите граѓани да имаат увид во сите расходи на Владата во реално време. Очекуваме таа платформа да стапи во функција до крајот на оваа година – рече Тевдовски.

Тој додаде дека пред само два месеци Министерството за финансии ги отвори своите врати, но и сите податоци за учесниците на првиот првиот финансиски хакатон во земјата -„Фин Хакатон“, а  победниците сега креираат веб-апликација, игра и видео за граѓанскиот буџет.

Тој додаде дека податоците се главен ресурс на најголемите компании во светот и дека владите мораат да ги употребуваат податоците за да ги развијат економиите.

-Живееме во свет кој многу брзо се менува и за кој се потребни податоци за да го разбереме. На пример, Фејсбук е најголемата медиумска куќа а нема произведено ниту една вест. Аирбнб е најголема хотелска компанија а нема ниту една соба во сопственост. Најголемата такси компанија Убер не поседува ниту едно возило. Клучни се податоците- рече министерот.

Заменик шефот на Мисијата во амбасадата на САД во Скопје, Михаела Швајцер Блум истакна дека во 21 век најуспешни се компаниите кои успешно менаџираат со податоците, додека најуспешни се владите кои се партнери со компаниите, граѓанските организации и граѓаните. Таа истакна дека е клучна соработката помеѓу Владата и јавноста, особено транспарентноста и пристапот до информации за да се развие економијата.


Анѓушев и Манчевски учествуваат на Самитот за Западен Балкан во Виена


Виена, 4 јули, 2018 - 10:10 (META) 

Вицепремиерот за економски прашања, Кочо Анѓушев и министерот за информатичко општество и администрација, Дамјан Манчевски учествуваат на работен состанок на министри за економски ресори, што се одржува во Виена, како активност во рамки на Петтиот самит за Западен Балкан, информираат од Влада.

Анѓушев ќе се обрати на сесија на која ќе се дискутира за регионалната економска област, а обраќање на таа сесија ќе има и еврокомесарот Јоханес Хан, како и други министри од регионот. Манчевски, ќе учествува на сесијата насловена „Колективни пристапи кон дигитализиран Западен Балкан“, каде што ќе даде осврт на активностите кои Владата ги спроведува во оваа насока.

Самитот за Западен Балкан, се организира во рамки на таканаречениот „Берлински процес“, инициран од Сојузна Република Германија, а поддржан од Обединетото Кралство, Франција, Австрија и Италија.

За разлика од досегашниот концепт на еднодневна конференција, годинава официјалниот дел  ќе се одвива во три дена, денеска е сесијата на министрите за економија во Виена, на 9 јули ќе има паралелни сесии на министрите за надворешни и за внатрешни работи, а ден потоа се состануваат претседателите на Влади во Лондон.


НБРМ: Успешно заврши конференцијата за плаќања и пазарна инфраструктура


Охрид, 8 јуни, 2018 - 13:46 (META) 

Денеска, успешно заврши 11. конференција за плаќања и пазарна инфраструктура, насловена како „Време е за дигитализација“, организирана од Народната банка во соработка со Централната банка на Холандија, информираат од таму.

„Изминативе три дена, во Охрид, претставници од 21 централна банка од регионот на Западна, Централна и Источна Европа, Заедницата на независни држави, Блискиот Исток и Северна Африка, како и претставници од домашниот финансиски сектор, дискутираа, полемизираа и разменуваа искуства за предизвиците на дигитализацијата на плаќањата. Особен придонес во овие дискусии имаа високи претставници од Европската комисија, Европската централна банка, централните банки коишто му припаѓаат на Европскиот систем на централни банки, Банката за меѓународни порамнувања и Светската банка“, се вели во соопштението на НБРМ.

НБРМ и Министерството за финансии подготвуваат нацрт-закон за платежни услуги и платни системи прилагоден на ЕУ-регулативи во оваа област.

„Со усвојувањето на овој нацрт-закон, чие подготвување е во завршна фаза, се очекува зголемување на конкуренцијата во сферата на плаќањата преку влез на нови небанкарски даватели на платежни услуги, појава на иновативни решенија за извршување на плаќањата, намалување на цените на платежните услуги, обезбедување подобра заштита на потрошувачите и унапредување на сигурноста на дигиталните плаќања“, се додава во соопштението.


ФООМ ќе поддржува реформи кои се за подобро образование, судство и борба против корупција


Скопје, 22 мај, 2018 - 17:35 (META) 

Министерот за информатичко општество и администрација Дамјан Манчевски на завршниот настан по повод 25 години од формирањето на Фондацијата Отворено општество – Македонија порача дека дигитализацијата е најкусот пат до транспарентноста и до отчетноста кон граѓаните.

– Транспарентноста е инструмент во рацете на граѓаните кој им овозможува да ја оценат релевантноста на процесите и одлуките донесени од институциите – рече Манчевски на денешниот панел на тема „Транспарентни и отчетни институции – императив за одговорна власт“.

Според Манчевски, најголемата промена ќе дојде кога дигитализацијата ќе се случи во институциите, бидејќи, како што истакна, дигитализацијата и новите технологии овозможуваат брза и редовна комуникација и секојдневна консултација со граѓаните и граѓанскиот сектор.

Манчевски говореше и за мерките на Владата за зголемување на отчетноста и транспарентноста и потенцираше дека за наредниот период се работи на отворање на податоците кои произлегуваат од работата на институциите од јавниот сектор.

– Се подготвува стратегија и акциски план за отворени податоци, се работи на пуштање во употреба на нов портал за отворени податоци во август годинава, на измени за Законот за слободен пристап до информации од јавен карактер рече Манчевски.

На панелот околу тоа дали се транспарентни и отчетни институциите во Македонија, како до одржлива партициаптивна демократија во Македонија и за ефикасни начини и модели кои ги охрабриле властите за поголема отчетност и значајна вклученост на граѓаните, говореа и Филип Стојановски, програмски директор во Фондација за интернет и општество „Метаморфозис“, Дарко Бркан, претседател на Здружението „Зашто Не!“ од Босна и Херцеговина.

За граѓанското општество и каков граѓански ангажман ни треба и за предизвиците и можностите на граѓанското општество по децениско делување во „заробена држава“ зборуваа Џабир Дерала од Центарот за слобода – Цивил, Ирена Цветковиќ од Коалицијата „Маргини“, Миша Поповиќ од Институтот за демократија Социетас Цивилис и Алберт Муслиу од Асоцијацијата за демократски иницијативи. Тие се осврнаа на можните ефективни сојузништва за зголемено влијание врз властите и на начините на справување со растечкиот национализам, ксенофобија, поделеност и говор на омраза.

20180522_111308

Во третиот денешан панел под наслов „Поглед понатаму: Како Македонија може да стане отворено општество“ учествуваа министерката за труд и социјална политика, Мила Царовска, извршниот директор на Фондација „Метаморфозис“, Бардил Јашари, претседателка на Младински образовен форум, Стефани Спировска, директорот на програмата за јавно здравје на Фондациите Отворено општество, Џонатан Коен и Фани Каранфилова-Пановска, извршна директорка на Фондација Отворено општество – Македонија.

Царовска кажа дека треба инстутуциите да имаат еден одржлив систем за комуникација со граѓаните, за да имаат повратни информации од нив. Таа вели дека треба и натаму да работат на комуникацијата со граѓаните и на отворањето на институциите кон нив.

Според Јашари, луѓето се оние кои го прават отвореното општество, а технолгијата е само алатка.

– Да не дозволиме да се затвориме во тие „звучни комори (echo chambers)“, какви што се социјалните медиуми каде самите си коментираме и самите си се слушаме што коментираме – рече Јашари.

Каранфиловска истакна ФООМ ќе дава поддршка се додека се прават реформи кои се на иста линија со целите на економијата, поквалитетното образование, судство и борбата против корупцијата. Таа нагласи дека ФООМ ќе инвестира и ќе го поддржува граѓанскиот сектор за да биде буден и будно да следи се што се случува во општеството.


Дигиталното поврзување на Западен Балкан ќе биде финансирано со 200 милиони евра од ЕУ


Софија, 17 мај, 2018 - 11:44 (META) 

Заклучоците од првиот Дигитален Самит, што пред еден месец се одржа во Скопје, веќе се дел од агендата на Европската Унија, информираат од министерството за информатичко општество и администрација.

„Еврокомесарот за проширување Јоханес Хан, од самитот на ЕУ и Западен Балкан, информираше дека иницијативите за дигитална агенда и поголема поврзаност во регионот ќе бидат финансирани со повеќе од 200 милиони евра. Во фокусот на овие мерки е намалување на трошоците за роаминг, подобрување на широкопојасниот интернет, развој на е-Влада како и дигитализација на индустријата“, се вели во соопштението на МИОА.

Од таму додаваат дека МИОА по повод 17 мај, Меѓународниот ден на телекомуникации и информатичко општество, уште еднаш се обврзува на реализација на сите најавени активности во областа на информатичкото општество.

„Во наредниот период ќе ги објавиме националните стратегии за широкопојасен интернет и за сајбер безбедност, а до крајот на годината ќе ја објавиме и долгорочната стратегија за ИКТ“, се додава во соопштението.

Во август, МИОА ќе ги пушти во употреба националниот портал за е-услуги, и новиот портал за отворени податоци.

„Тоа што е од особена важност за сите граѓани е дека конечно услугите ги носиме до нивните домови. Најчесто бараните докуметни, граѓаните ќе можат да ги добија по електронски пат, брзо, едноставно и ефтино. Преку дигитализација и професионализација на администрацијата, конечно граѓаните ќе добијат институции кои се нивен сервис и одговараат на нивните потреби и барања“, велат од МИОА.