Град Скопје сè уште тактизира околу субвенционирањето на печки на пелети


Скопје, 18 октомври, 2018 - 11:51 (META) 

Грејната сезона веќе почна, а Градот Скопје сè уште не го објавил вториот повик за субвенционирањето на купувањето печки на пелети за заинтересираните граѓани. Огласот требаше да биде објавен пред почетокот на сезоната на греењето, како втор годинава, откако на Совет на Град Скопје не помина обидот на градоначалникот Петре Шилегов во ребалансот на градскиот буџет да го „протне“ скратувањето токму во делот на субвенционирање на печките на пелети, со оправдување дека вакви субвенции дава и Министерството за економија, но и некои скопски општини, како Аеродром и Гази Баба.

Субвенциите за печките за пелети се и една од мерките за намалување на загадувањето од листата мерки на еколошките здруженија на кои се обврзаа кандидатите за скопски градоначалник пред локалните избори минатата година.

-На исполнување на 39-те барањата на Коалицијата „О2“ се обврзаа сите кандидати за градоначалник. Дел од овие барања се вклучени во тековни проекти на Секторот за животна средина, кој работи солидно. Но, мојот впечаток е дека борбата против загадениот водух, еднакво како и „посветеноста“ на хуманиот третман на животните, не се ништо друго освен лажни предизборни ветувања на актуелната гарнитура во Град Скопје. Повикот за субвеционирање печки на пелети се уште не е објавен, преговорите со приватните превозници за префрлање на дел од автобусите на гас „се во тек“ и ние и оваа зима во јавниот превоз ќе имаме возила кои се под сите стандарди. Најголема посветеност гледам во исполнување на обврските кон коалициониот партнер ДУИ, но партискиот пазар не го редуцира ниту го елиминира загадувањето – вели Драгана Велковска, советник во Град Скопје од редовите на „Левица“.

Во јуни Шилегов беше критикуван од опозицијата во градскиот Совет поради тоа што, предложи со буџетскиот ребаланс да се скратат средства за субвенционирање на печките на пелети, како и за набавка на електрични автобуси. Субвенциите за печки на пелети, како еколошки поприфатлив енергенс од согорувањето на дрвата, беа за првпат воведени од страна на претходниот градоначалник на Скопје, Коце Трајановски.


Колективниот имунитет „опаднат“, државата со вакцини ќе го зголемува (инфографик)


Скопје, 18 октомври, 2018 - 10:20 (META) 

Минатата година, опфатот на вакцинација на ниво на држава бил помал од 95 отсто, колку што е препораката на Светската здравствена организација, освен за „бе-се-же“ (БСГ) вакцината, покажуваат последните бројки на Институтот за јавно здравје. Има 2.800 деца на возраст од 13 месеци кои не ја примиле „ем-ер-пе“ (МРП) вакцината, а дури 2.400 од нив се од Скопје. Опфатот на вакцинирани со оваа вакцина е само 66 отсто.

– Разликата во вакцинацијата е значителна. Тоа се должи на повеќе фактори кои што ги прават ваквите разлики, а се однесуваат на информираноста на населението односно дезинформираноста за безбедноста на вакцините – вели Злате Мехмедовиќ, директор на Здравствен дом.

Министерот за здравство Венко Филипче за „Мета“ веќе најави мерки за зголемување на опфатот со вакцинација.

– Согласно Акцискиот план, приоритетни области за дејствување, во кои е вклучена и нашата држава се набавка на квалитетни вакцини, ефикасна контрола врз процесот на имунизација, пристапност до вакцините и континуирана промоција и едукација на бенефитите од вакцинацијата – изјави министерот.

Опфатот на вакцинација со МРП е мал заради стравот дека вакцината има врска со појава на аутизам. Родителите ја одложуваат, чекајќи децата да прозборуваат и проодаат, па потоа ги носат на вакцина.

Здравствените власти во неколку наврати досега потенцираа дека нема причини за одложување на оваа вакцина затоа што има научни докази дека вакцината нема врска со аутизам.
Најмалку вакцинирани деца против морбили има во Скопје. Лекарите упатија апел до родителите дека и оваа вакцина е безбедна и со години се употребува, нема причина да ја одложуваат вакцинацијата.

Филипче нагласи дека во целост се гарантира за квалитетот на вакцините, затоа што истите, како што рече, се набавуваат од реномирани производители од земји на Европска унија (Франција, Белгија, Бугарија) одобрени производители од страна на СЗО кои ги исполнуваат сите потребни стандарди.

Тој во интервјуто за „Мета“ истакна дека вакцините од производител до краен корисник – децата, се транспортираат, складираат и чуваат на соодветна температура од 2 до 8 Целзиусови степени.

– Секоја пратка се прима и проверува од страна на претставници од Министерство за здравство и Агенција за лекови, а Агенцијата за лекови по опсежните анализи издава одобрение за пуштање во промет. Да напоменам дека овие вакцини се употребуваат и во земјите каде се произведуваат – рече тој.


Вируси и бактерии ги напаѓаат децата во градинките и оние со намален имунитет


Скопје, 17 октомври, 2018 - 10:44 (META) 

Од идната година се очекува да станат задолжителни пневмококната и „рота“ вакцината. Бактеријата „стрептококус пнеумоние“ предизвикува неколку заболувања особено кај малите деца – инфекции на увото, синусите, воспаление на белите дробови, но и тешки компликации како воспаление на мозочните обвивки (менингитис), вели Александра Грозданова професорка на Фармацевтскиот факултет и претседателка на Националниот комитет за имунизација.

– Децата до двегодишна возраст и новороденчињата се од особен ризик за појава на овие заболувања. Често оваа инфекција се јавува кај децата кои одат во градинки, како и деца со намален имунитет. Пневмококната вакцина е во редовен календар за имунизација во многу држави во светот, вклучувајќи државите од западна Европа, но и Словенија, Бугарија и Србија – вели Грозданова.

Календарот за имунизација ќе се осовремени и во однос на „Ди-те-пер“ (ДТП) вакцината (дифтерија, тетанус и пертусис). Според стариот календар на седумгодишна возраст се даваше „Ди-те адултна“ вакцина (дифтерија и тетанус) вакцина и „орална полио вакцина“ (ОПВ) .

– Со новиот календар на шестгодишна возраст наместо овие вакцини, ќе се дава ДТП- ИПВ (комбинација на вакцина против дифтерија, тетанус и пертусис со инактивна полио вакцина). На овој начин се вклучува ацелуларна вакцина против пертусис (која не дава несакани реакции, на место на укинатата ДТП на четиригодишна возраст) и инактивна полио вакцина на место на орална полио вакцина, според препораката на СЗО- орална полио да премине во инактивна полио. Според стариот календар на 14 годишна возраст се даваше ДТ вакцина (дифтерија и тетанус) и орална полио вакцина. Со новиот календар на 14 годишна возраст ќе се дава ДТ- ИПВ (комбинирана вакцина дифтерија, тетанус и инактивна полио вакцина) и се заменува оралната полио со инактивна полио вакцина – вели Грозданова.

Инаку, вирусот „рота“ предизвикува проблем кај децата до две години со изразена дијареа и други компликации.

„Рота“ вирусите се причинители за околу 25 отсто од заболувањата со дијареи кај децата до петгодишна возраст.


Српски медиуми: Заев нуди амнестија во замена за двотретинско мнозинство


Белград, 15 октомври, 2018 - 16:23 (META) 

„Денот Д за Македонија“, „Историска седница на Собранието“ и „Заев понуди амнестија за двотретинско мнозинство“, се дел од насловите на многубројните новинарски текстови во Србија за денешната седница за уставните измени на македонскиот парламент.

Речиси сите медиуми велат дека премиерот Зоран Заев повикал на национално помирување и дека „на највлијателната опозициска сила ВМРО-ДПМНЕ, како гест на добра волја и понудил амнестија за нејзините членови на кои им се суди за насилствата во Собранието на 27 април минатата година“, во замена за поддршка за уставните изменни и поддршка на Договорот со Грција.

Сепак, македонскиот премиер во своето обраќање пред пратениците, иако повика на национално помирување,ниту еднаш не го употреби зборот „амнестија“.

Под наслов „Сите погледи свртени кон Собранието“, јавниот радиодифузен сервис на Србија, РТС, извести дека пратениците почнаа расправа за уставните измени и дека „паралелно со расправата, во тек е убедување на пратениците од опозицијата да го сменат ставот и да ги поддржат уставните измени“.

Таблоидот „Ало“ пишува дека почнала „опасна расправа и дека владата се подготвува за чекор против граѓаните, а во интерес на НАТО“.

Весникот „Блиц“ пак на својот портал објави дека „Заев ги повикал пратениците на опозицијата да гласаат за менување на уставот со непристојна понуда“. Блиц пишува и дека „Собранието врие“ и дека „никој не знае дали Заев има мнозинство а демонстрантите најавуваат повеќедневна блокада“.


Државата со кампањи ќе ги убедува родителите да вакцинираат


Скопје, 12 октомври, 2018 - 11:16 (META) 

Министерството за здравство, со кампањи ќе се бори против антиваксерите. Планирано е да се преземат низа активности со кои ќе се едуцираат родителите за важноста на вакцинацијата и потребата од имунизација.

За „Мета“, министерот за здравство, Венко Филипче вели дека е подготвена комуникациска и едукативна стратегија со која преку социјалните медиуми, градинките и училиштата, ќе се допре до родителите.

– Сакаме да им посочиме проверени и научно потврдени извори на информации во врска со имунизацијата. Преку општините и локалната самоуправа се планираат јавни дебати и трибини каде што сме спремни да одговориме на прашањата на родителите. Исклучително важна ни е соработката со медиумите и на тоа посветуваме големо внимание. Тие се нашиот партнер и сојузник во правилниот начин на информирање, достапноста на точни и проверени податоци и секако објективна критика ни е потребна. Само со едукација и презентирање на точни факти можеме да ги победиме анти-вакциналните кампањи и да го подигнеме опфатот на имунизација – вели Филипче.

Инаку, како што веќе е познато, а потсетува министерот, две постари вакцини се заменети со нови и современи.

– За сето ова да го овозможиме го зголемивме буџетот за имунизација за 70 отсто. Факт е дека последните две-три години опфатот постепено опаѓа, како резултат на антивакциналните кампањи, што е глобален проблем, а не само кај нас. Со овој опфат не се обезбедува колективен имунитет и можно е појава на претходно искоренети заболувања. Токму затоа, имунизацијата е еден од приоритетите на Министерството за здравство, имајќи предвид дека инвестицијата во превентивата има докажана клиничка, социјална и фармакоекономска оправданост – додава Филипче.


Македонската економија заложник на запустената железница (инфографик)


Скопје, 11 октомври, 2018 - 14:54 (META) 

Измина една недела откако „Македонски железници Транспорт“ информира дека поради појавени деформации на бетонскиот мост кој се наоѓа помеѓу станицата Градско и крстосницата Кукуричани, патниот правец Велес – Гевгелија е прекинат за сообраќај. Додека се санираше дефектот целосно беше стопиран товарниот транспорт кон Солунското пристаниште поради што македонските компании трпат огромни штети бидејќи се оневозможени производите да ги транспортираат до своите купувачи во странство.

Овој случај го илустрира недостигот од инвестиции во нова и во обнова на постоечкаата железничка инфраструктура, што го потврдуваат и статистичките бројки кои покажуваат дека со децении наназад не е изграден ниту еден километар железничка пруга.

На овој проблем укажаа од Стопанската комора на Македонија од каде што изразија надеж за брза санација на дефектот и овозможување непречен транспорт кон солунското пристаниште.

– Има ли крај на маките на „Македонски железници“, а со тоа и на македонската економија?Зошто е толку важна оваа железничка делница? Затоа што е единствената железничка точка за поврзување со солунското пристаниште, кое претставува главна транзитна дестинација за македонскиот извоз – вели Бранко Азески, претседател на Стопанската комора на Македонија.

Оттаму објаснуваат дека низ пристаништето во 2017 година поминале 3.569.045 тони стока, од кои повеќе од една четвртина е стока наменета за увоз и извоз во Република Македонија.

-Бројот на контејнери изработени во пристаништето во Солун е 401.947, од кои за Македонија се наменети приближно 7 отсто. Овие бројки неспорно говорат за стратешката позиција на ова пристаниште, како традиционално најискористена морска меѓународна врата преку која се реализираат меѓународните зделки. Во изминатите години, особено соочени со проблемите на блокадите и штрајковите кои го оневозможуваа користењето на пристаништето, македонското стопанство се обидуваше да изнајде и други опции (Бургас и Варна во Бугарија, Драч во Албанија, Бар во Црна Гора), но сите инфраструктурни, технички и економски аспекти сé уште ги прават овие опции помалку исплатливи алтернативи. Секој ден од прекинот на можностите за користење на солунското пристаниште, за македонското стопанство се мери во илјадници евра загуби – вели Азески.

Впечаток е дека поради несоодветните државни политики и слабата реализиција на капиталните инвестиции во железницата, Македонија и понатаму останува една од ретките земји во светот која нема железничко поврзување со две соседни земји(Албанија и Бугарија) и покрај тоа што различни владејачки гарнитури ветувале изградба на пруги во овие две насоки.


Увозот на стари возила двојно поголем поради стравот од нови прописи (инфографик)


Скопје, 10 октомври, 2018 - 16:01 (META) 

Драстично зголемен, во некои моменти и двапати поголем, бил увозот на користени возила во првите седум месеци од годинава во однос на истиот период во 2017 година, а ова количество на увезени стари автомобили, автобуси и товарни возила од јануари до јули годинава е многу блиску до количеството увезени возила во целата мината година. Тоа го покажуваат бројките објавени на веб-страницата на Царинската управа.

Според Ана Чоловиќ – Лешоска, директорка на „Еко-свест“, тоа најверојатно се должи на стравувањето на поединците и фирмите што печалат од продажбата на стари возила од неодамна најавените заострувања на бариерите за увоз, односно забрана за увоз на постарите возила со еуро 4 и еуро 5 стандард.

Одредени измени за намалување на загадувањето се веќе изготвени, и тие треба да придонесат за намалување на загадувањето.

– Новите норми за кои една година наназад се дискутираше во владината Интерсекторска работна група за справување со аерозагадувањето, во која учествувам и јас како претставник на еколошките организации, како што беше известено, наскоро ќе бидат потпишани од министерот за економија. Со нов правилник, возилата според степенот на емисии кој го покажуваат при техничкиот преглед ќе добијат категоризација со боја, односно лепенка во боја и ќе се воведе систем за сообраќајно зонирање во Скопје. При енормно загадување на пример, во зелена зона ќе може да возат само возила со зелена налепница, односно со највисок стандард и најниски емисии – објаснува таа.

Бројките што ги објави Царинската управа за увезени автомобили од јануари заклучно со јули годинава говорат оти биле увезени 16.734 употребувани автомобили, наспроти 3.562 нови. Во истиот период, увезени се 1.386 товарни моторни возила наспроти 459 нови и само три нови автобуси наместо 108 купени во странство на старо.

Во цела пак 2017 година во земјава се увезени 22.964 користени автомобили, 2.135 товарни возила и 140 стари автобуси.

Како што вели директорката на „Еко-свест“, иако донекаде може да се има разбирање за мерката да се дозволи увоз на стари автомобили за да се овозможи личен комфор и обнова на возниот парк на граѓаните, таа е дел од лошите стратегиски одлуки во врска со превозот што се донесувани во изминатите три децении.

– Од една страна, јас го разбирам моментот секому да му се дозволи да има комфор. Но тоа е многу комплексно прашање, оти дали со тоа што ние овозможуваме комфор на некои граѓани, не го влошуваме останатиот „комфор“ на живеење во почиста средина на сите граѓани. И дали сите тие луѓе што купија стари возила не можеа пред тој момент да прераснат во критична маса и да побараат да се уреди јавниот сообраќај, за да може сите да имаат културен, економичен, достапен, навремен, јавен сообраќај?  Но, политиката на популизам отиде во друга насока. а јавниот сообраќај се доведе во страшно лоша ситуација – заклучува Ана Чоловиќ – Лешоска.

Во борбата со загадувањето на воздухот, Албанија е во финалната фаза на забранување увоз на возила кои не ги исполнуваат еуро 5 стандардите, односно возила што се постари од 10 години. Во Македонија последното ограничување стапи на сила на 1 јули 2016 година, кога беше забранет увозот на возила со еуро 3 стандардот, така што земјава со дозволата за увоз на возила со еуро 4 каска зад Албанија.


Избори или не, скринингот ќе тече, но за преговори со ЕУ треба промени во Уставот


Скопје, 9 октомври, 2018 - 15:46 (META) 

Македонија го почна скрининг процесот за пристапување во Европската Унија и тој ќе заврши во јуни 2019 година, но ако пропадне Преспанскиот договор нема да почнат преговорите за членство, објаснува Бојан Маричиќ, специјален советник на премиерот за евроатлантски интеграции и главен технички преговарач во процесот на евроинтеграција на земјава.

Скринингот, или утврдувањето на усогласеноста на македонското законодавство со правото на ЕУ, е технички процес и досега немало случај кога бил прекинат.

– Скрининг процесот е почнат и ќе заврши во јуни, тоа е технички процес, но ако пропадне Преспанскиот договор нема да почнат преговорите – изјави Маричиќ.

Процесот на 27 септември во Брисел го почна вицепремиерот Буар Османи со 40-члена делегација во која беше и министерката за правда Рената Дескоска.

Според Секретаријатот за европски прашања, скринингот е формална и техничка операција што ја врши Европската комисија, со цел да се подготват преговорите за членство и претставува аналитичка презентација на состојбата во земјата кандидат во однос на поглавјата од правото на ЕУ.

Процесот трае околу една година, по Генералниот директорат на ЕУ за проширување подготвува извештај и го презентира пред Советот на ЕУ, кој носи одлука за почнување на преговорите.

Извештајот од скринингот содржи четири дела: објаснување на правото на ЕУ во поглавјето, резултати од скринингот – информации дадени од земјата кандидатка и проценка на Комисијата, заклучоци и препораки на Комисијата, и во последниот дел Комисијата му препорачува на Советот дали да се отворат преговори за поглавјето, и доколку не – кои одредници да се постават.

Европската комисија на 17 април, во извештајот за земјата, препорача Македонија да ги почне преговорите со ЕУ. Советот на ЕУ на 26 јуни донесе условена одлука за почеток на преговори во јуни 2019 година. Но, за почеток на преговорите ЕУ на Македонија и постави четири услови: да ги спроведе итните реформски приоритети, да го спроведе Преспанскиот договор, да добие позитивен извештај од Европската комисија и Советот на ЕУ да донесе формална одлука за почеток на преговорите.


Филипче: Квалитетот на вакцините е загарантиран, вакцинирајте ги децата


Скопје, 9 октомври, 2018 - 12:57 (META) 

Вакцинацијата е тема која секогаш предизвикува дискусија во јавноста. Од една страна, се антиваксерите кои не вакцинираат своите деца главно поради недоверба во здравствениот систем, а од друга страна, се оние родители кои редовно вакцинираат.

Во услови кога има тренд на намалување на бројот на деца кои се вакцинираат, разговаравме со министерот за здравство Венко Филипче, кој во ова интервју за „Мета“ открива дали ќе ја промени политиката околу задолжителноста на имунизацијата, за квалитетот на вакцините, а упатува и препораки за родителите.

Според последните бројки на Институтот за јавно здравје, има намалување на бројот на вакцинирани деца.

Имате ли идеја како да ја промените ваквата слика?

Имунизацијата е значајна здравствена, социјална и економска придобивка. Вакцините нѐ штитат од тешки заразни заболувања, а со тоа се создава колективен имунитет и заштита од епидемии на целата заедница. Токму во насока на потенцирање на важноста на имунизацијата на глобално ниво, на Министерскиот форум на министрите за здравство (во февруари годинава) заедно со министрите од 12 земји на Југоисточна Европа (ЈИЕ) ја потпишавме изјавата за намери за важноста на имунизацијата, која претставува основа врз која се зајакнуваат и зголемуваат заедничките активности, потребата од јакнење на системот за имунизација, партнерството и соработката, како интегрален дел од здравствениот систем на земјите од ЈИЕ. Процесот на имунизација е интегрален дел од добриот и функционален здравствен систем и е во согласност со Акцискиот план за вакцинација во Европа 2015-2020, како и Програмата на СЗО 2020. Согласно Акцискиот план, приоритетни области за дејствување, во кои е вклучена и нашата држава се набавка на квалитетни вакцини, ефикасна контрола врз процесот на имунизација, пристапност до вакцините и континуирана промоција и едукација на бенефитите од вакцинацијата. Сакам да потенцирам дека еден од главните приоритети на Министерството за здравство е комплетно осовременување на Календарот за имунизација, со воведување нови вакцини, кои заштитуваат од стрептокока и од рота вируси, кои се причинители на тешки заболувања проследени со компликации кои најчесто се јавуваат кај малите деца до 5 годишна возраст. Новиот календар е комплетно усогласен со препораките на СЗО, во областа на имунизацијата. Дополнително, две постари вакцини ги менуваме со нови и современи. За сето ова да го овозможиме го зголемивме буџетот за имунизација за 70%. Факт е дека последните две-три години опфатот постепено опаѓа, како резултат на антивакциналните кампањи, што е глобален проблем, а не само кај нас. Со овој опфат не се обезбедува колективен имунитет и можно е појава на претходно искоренети заболувања. Токму затоа, имунизацијата е еден од приоритетите на Министерството за здравство, имајќи предвид дека инвестицијата во превентивата има докажана клиничка, социјална и фармакоекономска оправданост.

Што сакавте да кажете во политичката кампања од неодамна, кога рековте – Во ЕУ за најквалитетни вакцини за сите деца?

Во врска со креативата која беше објавена на мојот „Фејсбук“ профил, поврзана со поддршка на референдумот, конкретно со мојата желба за влез на Македонија во ЕУ, би сакал да појаснам дека флоскулата „Во ЕУ за најквалитетни вакцини за сите деца“ значи дека со влез во големото семејство здравствениот сектор ќе биде на истиот колосек како и државите од ЕУ. Можеби зборовите не беа најсреќно одбрани и искомбинирани на креативата. Одговорно тврдам дека вакцините во Македонија се со висок квалитет и за тоа не станува збор. Станува збор за следење на напредокот, развојот и квалитетот на живот кој го имаат државите – членки на ЕУ, зад кои ние, во овој момент, каскаме.

Дали Министерството за здравство ќе ја менува политиката околу задолжителноста на вакцинацијата?

Согласно законската регулатива континуираната вакцинација кај децата од 0-18 години е задолжителна. Опфат над 95 отсто може да создаде колективен имунитет и заштита на населението од појава на заразна болест во епидемиска форма. Право на секое дете е да биде заштитено и вакцинирано против тешки заразни заболувања, обврска на родителот е да му го овозможи тоа право, а грижа на заедницата е навремено обезбедување квалитетни и безбедни вакцини.

Што им порачувате на родителите, дали вакцините во Македонија се безбедни?

Во целост се гарантира за квалитетот на вакцините, затоа што истите се од реномирани производители од земји на Европска Унија (Франција, Белгија, Бугарија) одобрени производители од страна на СЗО кои ги исполнуваат сите потребни стандарди. Вакцините од производител до краен корисник – децата, се транспортираат, складираат и чуваат на соодветна температура од 2-8 Целзиусови степени. Секоја пратка се прима и проверува од страна на претставници од Министерство за здравство и Агенција за лекови, а Агенцијата за лекови по опсежните анализи издава одобрение за пуштање во промет. Да напоменам дека овие вакцини се употребуваат и во земјите каде се произведуваат.


Анализа и инфографик: Не ги заслуживме бесплатните учебници


Скопје, 9 октомври, 2018 - 11:22 (META) 

Државата речиси 10 години наназад обезбедува бесплатни учебници за сите основци и средношколци во Македонија. Искуството и праксата низ годините покажаа дека децата и родителите не се грижат добро за нив, но одговорност за таквата ситуација сносат и одговорните во институциите, кои не наоѓаат начини тие да бидат поквалитетно изработени и печатени.

Пред 10 години, државата им ги подели првите нови комплети учебници на сите основци и средношолци во Македонија. Тогаш, министерството за првпат ги откупи авторските права и стана сопственик на учебниците. Во период од првите седум години, за оваа намена беа потрошени повеќе од 40 милиони евра.

Пишува: Антонија Поповска

Проектот „Бесплатни учебници“ започна да се реализира во учебната 2008/2009 година, кога министер за образование и наука беше Перо Стојановски. Тогаш, министерството за првпат ги откупи авторските права и стана сопственик на учебниците. Во период од првите седум години, за бесплатни учебници за сите ученици државата потроши повеќе од 40 милиони евра. Учениците од прво до трето одделение учат по Кембриџ наставни програми и единствено тие немаат обврска да ги вратат учебниците на училиштето на крајот на учебната година. Другите треба да ги вратат учебниците на училиштето.

Родителите да ги купуваат сами, зашто така подобро ќе ги чуваат

Уште на почетокот имаше реакции дека учебниците не се изработени квалитетно и дека лесно се кинат, се разделуваат страниците и лесно се оштетуваат. Нови учебници кои во настава се користат само една година, на крајот од истата се веќе целите распарталени. Речиси ниеден учебник не го преживеа „здрав“ законски предвидениот рок од пет години за негово користење – сите се испокинаа пред време. За ова секако придонесува и фактот дека децата не се грижат добро за нив, а грижата не е на задоволително ниво бидејќи се „државни“.

Свеста кај родителите и учениците не е на потребното ниво, велат вработените во училиштата, и порачуваат дека кога самите би си ги купувале, како до пред повеќе од 10 години, тогаш сигурно и грижата за нив би била поголема. Ако знаат дека треба да ги продадат на старо откако ќе ги искористат, логично е во таков случај грижата за нив низ учебната година да биде поголема, велат од училиштата.

Генерално, луѓето немаат однос кон сето она што државата го дава бесплатно на користење. Уште еден ваков случај е и третманот на компјутерите кои беа дел од проектот „Компјутер за секое дете“, кој доживеа фијаско уште во првите години, бидејќи учениците ги крадеа деловите од куќиштата, без за тоа да сносат одговорност.

Сите процедури околу набавката да се прават преку лето

И оваа учебна година се повтори практиката од изминатите години – доцнеше испораката на готови учебници, иако училиштата уште во мај во тековната година им доставуваат списоци со потребен број учебници за наредната учебна година на одговорните во Министерството за образование и наука. Оваа практика на доцнење треба да се напушти, бидејќи логично е на почетокот на учебната година учениците пред себе да ги имаат потребните помагала, а не да ги чекаат со недели и месеци. Одговорните имаат доволно време во текот на летото да ги средат овие работи, да печатат и обезбедат сè што е потребно навреме, пред 1 септември. Недозволиво е во октомври да се чека испорака на дури 22 нови учебници.

Исто така, во иднина не смее да се случува средношколци од стручните училишта да учат од скрипти, од стари учебници и да се импровизира. Потребно е државата да ги мотивира професорите во училиштата за средно образование, за да седнат и да напишат учебници за потребите во наставата, бидејќи тие се најстручните за тоа.

Истражувањето на „Мета“ покажа дека основците учат Информатика од учебник издаден во 2010 година, што е апсурдно, со оглед на тоа дека технологијата се развива брзо, па таа содржина е комплетно неупотреблива.

Фактографија

Министерството за образование и наука првпат ги откупи авторските права и стана сопственик на учебниците

За период од седум години, за бесплатни учебници за сите ученици, државата потроши повеќе од 40 милиони евра, што значи дека годишно за оваа намена се трошат по повеќе од пет милиони евра

Учениците од прво до трето одделение учат по Кембриџ наставни програми и единствено тие немаат обврска да ги вратат учебниците на училиштето на крајот на учебната година

Тогашната опозиција обвинуваше дека Кембриџ тежи 12 милиони евра, а власта тврдеше дека договорот со Центарот за наставни програми Кембриџ чини 790 илјади евра

Уште во почетокот имаше реакции дека учебниците не се изработени квалитетно и дека лесно се кинат, се разделуваат страниците и се оштетуваат

Речиси ниеден учебник не го преживеа „здрав“ законски предвидениот рок од пет години за негово користење – сите се испокинаа пред време

Сегашното раководство во ресорот образование, кој е столб во општеството, ветува дека ќе настојува во иднина да се изработуваат што поквалитетни учебници, за да бидат потрајни и за да можат подолго да се користат во наставата. Заменик-министерот за образование и наука Петар Атанасов во разговор за „Мета“ изјави дека проблемот со учебниците е комплициран зашто во целиот процес биле вклучени многу комисии, цела Педагошка служба при МОН, издавачки куќи, печатници.

– МОН напорно работеше да изготви измени во многу учебници. Политиката на Министерството за образование и наука наназад со години е дека треба да има бесплатни учебници. Сето тоа предизвика државата да треба да издвојува многу финансии за таа намена, но во секој случај, политиката на бесплатни учебници за сите ученици продолжува. Ќе настојуваме да бидат што подобри во однос на квалитет. Моја интенција е во пониските нивоа на образование учебникот да биде главно помагало, но во секоја наредна година мора да се изнаоѓаат и нови алатки и извори на информации. Учениците неопходно е сами да учат да експериментираат и да истражуваат. Во средното образование, пак, има мали тиражи и мала популација ученици и затоа нема мотивација кај добрите експерти и професори да изработат учебник. Затоа планот е да ги мотивираме повеќе. Кога предметите се поопшти, полесно е да се изработи учебник, но тоа е потешко кога се работи за стручен предмет. Се надевам дека со професорите кои се професионалци во одредени области ќе изнајдеме решение за проблемот со недостиг од учебници во средното стручно образование – изјави Атанасов.