Албански „Топ ченел“ објави стара слика како дезинформација дека е „Груевски на граница“


Скопје, 7 декември, 2018 - 16:22 (META) 

Албанската телевизија „Топ ченел“ објави фотографија на која е избеганиот премиер Никола Груевски и за која тврди дека е снимена на граничниот премин Хани Хоти на албанско-црногорската граница на 11 ноември 2018 година во 19 часот и 11 минути. Овој текст и слика го преземаa голем број на албански, унгарски и некои македонски медиуми без притоа да ја проверат автентичноста на фотографијата.

Фотографијата, како што пишува „Критинк“ всушност, најобичен принтскрин (стоп кадар) од видео клип направен пред речиси една година, на 21 декември 2017 година и нема врска со „Груевски на граница“.

Груевски, во видео клипот, вози „Пунто“, во центарот на Скопје, на еден од протестите на ВМРО-ДПМНЕ минатата година, кога тој го предводеше протестниот конвој од автомобили во знак на поддршка на притворените за насилниот упад во Собранието од 27 април.

collage-gruevski vo punto

Прашањето, кое можеби требало да си го постави медиумот, е зошто, ако сликата е автентична и вистинита, Груевски е тој што го вози автомобилот, иако ѝ припаѓа на амбасадата на Унгарија.

Проектот „Со критичко мислење до граѓани со медиумска умешност – КриТинк“ поттикнува култура на критичко размислување преку едукација на општата јавност за штетните ефекти на медиумските манипулации.

Поддржан е од Европската Унија а го спроведуваат Фондацијата „Метаморфозис“ и Центарот за европски политики „Евротинк“.


Заев: Со Спасовски разговаравме за оставка како морален чин, ама не гледам таков пропуст


Скопје, 5 декември, 2018 - 15:13 (META) 

Убеден дека ако Груевски реши да „удира“, или како што тој знаеше да користи фраза „забивање нож во грбот на Македонија“, тој може да ја рани Македонија, но безбедноста не може да ја загрози, вели премиерот Зоран Заев во интервју за „Дојче Веле“.

– Мислам дека нема да има безбедносни импликации. Македонија не зависи од ниеден поединец, ниту пак има поединец којшто има толкав вид на информации што му стојат на располагање, за да предизвика некои безбедносни ризици за државата. Секако дека може да биде ранета Македонија на некој начин, затоа што се работи за човек кој десет години бил премиер. Сѐ она што е доверливо, државна тајна, службена тајна, останало во најголем дел кај него – вели Заев.

Во однос на истрагата за бегството на поранешниот премиер, Заев вели дека има сознанија за дел од истрагата но дека ќе почека да заврши работата на институциите пред да дава дополнителни коментари.

На прашањето зошто никој не понудил оставка како морален чин, Заев вели дека министерот за внатрешни работи Оливер Спасовски, разговарал за тоа со него.

– Како колега во Владата и мој долгогодишен соработник, секогаш сме разговарале што со моралниот чин во вакви околности. Бидејќи, ако има морална одговорност, треба да има аргументација за тоа, да се објасни, да се лоцира каде е моралниот хазард, проблем, пропуст… Јас не гледам таков пропуст. Но, ако се покаже дека имало одговорност – јас ќе барам таа да биде конкретно понесена – вели Заев.

Премиерот вели дека процесот за уставни измени и двотретинското мнозинство нема да бие заложник на работите што се во надлежност на судството

– Попусто ќе биде, ако ние го заокружиме процесот на уставни измени, а ја уништиме правната држава. Тогаш ќе добиеме негативна оценка од земји членки на ЕУ, кои будно ги следат процесите кај нас – потенцира Заев.


Граѓанските организации поставија рок од 10 дена за одговорност за бегството на Груевски


Скопје, 4 декември, 2018 - 12:21 (META) 

Вкупно 14 граѓански организации, меѓу кои и Фондација Отворено општество – Македонија, Фондацијата „Метаморфозис“ и Хелсиншкиот комитет за човекови права на Република Македонија, денеска упатија втора реакција до власта, поставувајќи рок од 10 дена да се лоцира одговорноста за бегството на поранешниот премиер Никола Груевски. Во спротивно, порача граѓанскиот сектор, ќе се бара политичка одговорност од највисоките функционери.

„Најостро ја осудуваме неажурноста на институциите во спроведувањето на истрагите поврзани со утврдување на пропустите и одговорноста за бегството на поранешниот премиер Никола Груевски. Бараме истрагите итно да завршат, и тоа во рок од 10 дена, и да се утврди одговорност за пропустите, евентуалното непостапување или соучество. Во спротивно ќе бараме политичка одговорност на највисоките функционери. Апелираме да не се подрива ЕУ перспективата на Македонија, која зависи од владеењето на правото. Имено, поминаа повеќе од две седмици од објавувањето на нашата прва реакција. Непреземањето на никаква одговорност и покрај индициите за сериозни пропусти и непочитување на одредбите од Законот за извршување на санкции и Правилникот за начинот на вршење на полициските работи од страна на Основниот суд Скопје 1 и Министерството за внатрешни работи, ги зголемува сомнежите дека не постои волја за утврдување на вистината. Со тоа повторно влегуваме во волшебниот круг на одржување на културата на неказнивост“, порачуваат организациите.

Целиот текст на реакцијата и списокот на сите организации што ја потпишаа може да се прочитаат тука.


Пратеник на српската СНС: Бегството на Груевски е најдоброто решение


Белград, 30 ноември, 2018 - 16:22 (META) 

Бегството на поранешниот македонски премиер Никола Груевски од земјата е најдоброто решение, оти со тоа „американскиот пион Зоран Заев на подолго време загуби адекватен противник на политичката сцена, а Груевски не лежи робија за глупост, порачува во колумна објавена во вчерашниот број на српскиот весник „Блиц“ парламентарецот и функционер на владејачката Српска напредна партија (СНС), Владимир Ѓукановиќ.

Во колумната во која најострите обвинувања ги упатува кон САД, Ѓукановиќ вели оти се поставува прашањето „дали Груевски доброволно се согласил да замине или пак бил натеран, по принципот дека тоа му била единствената шанса да ја зачува главата“.

На крајот, Ѓукановиќ обвинува дека пресудата за Груевски е „напишана во американската амбасада во Скопје“, но и дека „на самите Американци им е јасно дека од него не смее да се прави политичка жртва, па најдоброто решение било некако да се отарасат од него“.

Груевски беше правосилно осуден на затворска казна од две години во судскиот процес „Тенк“.

Рочиштата беа отворени за јавноста и медиумите известуваа за нивниот тек.

На пресудата неговите адвокати се жалеа, но безуспешно, бидејќи Апелацискиот суд ја потврди пресудата. Потоа кога беше издадено решението за да се јави в затвор, Груевски поднесе барање да му се одложи почетокот на издржувањето на казната, но и тоа му беше одбиено. Потоа Груевски исчезна.


Семејствата на осудените од „Диво Насеље“ во Пеќ протестираат оти Албанија овозможила Груевски да избега


Пеќ, 26 ноември, 2018 - 14:12 (META) 

Членови на семејствата на осудените за оружениот инцидент во кумановската населба Диво Насеље во мај 2015 година протестираа утрово во Пеќ, Косово, со барање за нивно ослободување и со обвинувања на поранешниот македонски премиер Никола Груевски за споменатите настани, јави „Порталб“.

Протестот е пред хотелот „Дукаѓини“, каде што се одржува заедничката седница на Владите на Косово и Албанија, а насобраните носат пароли во кои прашуваат „Каде е сега Никола Груевски“ и „Каде останаа момчињата од кумановската група“. Освен тоа, има и написи со кои се потсетува албанскиот премиер Еди Рама дека „Груевски побегна преку Албанија“.

– Срамно е за албанската Влада што му помогна на Никола Груевски да побегне од Македонија преку Албанија, а никогаш не покажа грижа за оние што се во затвор за настаните во Куманово – вели Шихрете Зека, мајка на Ваљдет Зека, еден од осудените во кумановскиот случај.


Орбан: Организацијата на Сорос стои зад прогонот на Груевски


Будимпешта, 23 ноември, 2018 - 12:47 (META) 

Организацијата на Џорџ Сорос стои зад прогонот на поранешниот македонски премиер Никола Груевски, изјави денеска унгарскиот премиер Виктор Орбан во интервју за радиото „Кошут“.

Според Орбан, било нормално Будимпешта да му помогне на поранешниот македонски премиер бидејќи тој многу помогнал Унгарија да се одбрани од напливот на мигранти.

– Станува збор за поранешен лидер на блиска земја, земја која имаше клучна улога за справување со нелегалната миграција. Без таа помош ќе беше многу потешко да се одбранат унгарските граници, Човек треба чесно да се однесува кон своите сојузници – рече Орбан, потенцирајќи дека тој и Груевски биле сојузници.

Како што посочи, Унгарија веќе 30 години функционира како демократија, и ова не е прв пат да прима важни луѓе, но претходните случаи немале тежина како тој на Груевски.

Истакна дека унгарските власти ќе ја гарантираат безбедноста на Груевски, кој како што вели, во Македонија се соочува со комплицирани битки.

Прашан за барањето од Македонија за екстрадиција, Орбан рече дека Унгарија ќе обезбеди праведен третман на Груевски, а Владата нема да се меша во правните процедури што ги водат надлежните орани.


Стејт департмент: На Груевски треба да продолжи да му се суди во Македонија


Вашингтон, 22 ноември, 2018 - 9:34 (META) 

Американскиот Стејт департмент одблизу го набљудува случајот со Никола Груевски, особено откако му е одобрен азил во Унгарија, пишува денеска унгарскиот весник „Nepszava”.

Стејт департментот, на барање на унгарскиот весник, ја повторува својата позиција посочувајќи дека на Груевски му е изречена казна затвор од две години по „темелен и транспарентен судски процес”.

Од Стејт департментот истакнуваат дека против Груевски се водат четири кривични постапки и оти е потребно тие да продолжат во македонскиот правосуден систем.

Поранешниот македонски премиер Никола Груевски во вторникот објави дека добил азил во Унгарија. Македонските власти побараа поништување на одлуката за азил и негова екстрадиција во Македонија.


Груевски немаше закани по живот и не беше политички прогонуван, велат од Владата


Скопје, 20 ноември, 2018 - 16:57 (META) 

Никола Груевски е осуден со правосилна пресуда во јавен и транспарентен процес, а истовремено против него се водат уште неколку судски постапки, истраги и уште една предистражна постапка, велат од Владата како реакција на „Фејсбук“ статусот на експремиерот Груевски во кој објави дека добил азил во Унгарија.

„Осудениот Никола Груевски беше под полициска заштита согласно со правата кои му следуваа како поранешен премиер и тој во ниту една ситуација нема пријавено закани по неговиот живот. Против Никола Груевски никогаш не бил воден никаков политички прогон и не се евидентирани никакви закани по неговиот живот, ниту пак која било владина институција вршела закани по неговиот живот. Оттука констатираме дека единствена цел на Груевски е избегнување на правдата“, се вели во владиното соопштение.

Од прес-службата на Владата додаваат дека официјално покрај протестната нота доставена вчера за улогата на амбасадите на Унгарија во неговото бегство од земјата и испрати и барање за екстрадиција проследено со севкупната документација за процесите и пресудата.

„Владата на Република Македонија очекува дека властите во Будимпешта безусловно ќе го прифатат барањето за екстрадиција и во согласност со почитувањето на меѓународното право како земја членка на ЕУ и НАТО ќе овозможат враќање на Груевски во Македонија со цел да си ја отслужи казната затвор и да одговара за останатите дела за коишто е обвинет. Република Македонија е правна држава во којашто владеат законите. Секој оној за којшто се докажало дека ги прекршил законите и секој оној за којшто има правосилна пресуда, ќе одговара за своите постапки“, стои во соопштението.


Бегството на Груевски во Унгарија предизвика наплив од дезинформации


Скопје, 20 ноември, 2018 - 13:05 (META) 

Преку објавувањето непотврдени, непроверени и неточни информации за летот на поранешниот македонски премиер Никола Груевски до Унгарија за да избега од отслужување двегодишна затворска казна, многу балкански медиуми помогнаа да се создаде состојба на конфузија и недоверба меѓу општата јавност, пишува „Глобал војсис“ додавајќи дека главниот извор на конфузијата беше повторното објавување написи од страна на македонски, унгарски, српски и албански медиуми без никаква основна новинарска верификација.

Според „Балкан инсајт“, веќе е познато дека Груевски нелегално преминал од Македонија во Албанија а потоа со дипломатски возила кои биле управувани од лица од унгарските амбасади во Црна Гора и Србија бил транспортиран до Унгарија преку истите земји.

Лет со непостоечка авиокомпанија?

Една од највлијателните информации дојде од поранешниот реномиран српски весник „Политика“, кој на 15 ноември објави напис во кој се вели дека Груевски „побегнал“ со лет на унгарската авиокомпанија „Малев“од главниот град на Албанија, Тирана до Будимпешта. Написот на „Политика“ вешто ја изостави Србија од описот на рутата која ја имал бегалецот, што ѝ одговара на српската влада која е тесно поврзана со македонските и унгарските популисти инволвирани во операцијата.

Многу балкански медиуми ја објавија сторијата без никакви интервенции и само некои од нив се одлучија за еден исклучителен чекор – да ги оценат и разоткријат информациите во самата сторија. На пример, македонската новинска агенција „Мета“ укажа на фактот дека унгарската авиокомпанија „Малев“ ја прекина својата дејност во 2012.

Српскиот портал за проверка на факти од медиумите „Раскринкавање.рс“ дополнително го разоткри написот на „Политика“ со тоа што извести дека единствениот лет од Тирана до Будимпешта со која било авиокомпанија на 13 ноември бил доцна вечерта а авиокомпанијата била нискобуџетната „Виз ер“. Околу 13:10 истиот ден, Груевски на својот профил на „Фејсбук“ објави дека е веќе во Будимпешта, така што невозможно е да бил на летот на „Виз ер“ или кој било друг лет од Тирана.

Написот за кој станува збор беше отстранет од веб-локацијата на „Политика“ и тоа без објаснување. Меѓутоа, македонскиот портал „Со критичко мислење до граѓани со медиумска умешност – Критинк“ зачува слика од страницата како дел од нивната проверка на факти. Покрај анализата на информациите во сторијата, „Критинк“ укажува дека анонимниот автор на неточниот напис не се повикал на ниту еден извор за да ги поткрепи своите тврдења.

За ниедна информација во написот, или за ниедно тврдење нема наведено од каде тие потекнуваат и кој ги дал информациите. Нема ни повикување на анонимни извори – било официјални или неофицијални, што, исто така, дополнително го зголемува сомневањето дека она што е објавено е, всушност, невистина.

Дали Груевски избегал преправен во жена?

Уште една популарна неточна информација беше изјавата која беше нашироко споделувана дека Груевски преминал граници облечен во женска облека. Оваа изјава предизвика создавање голем број мемеа, најверојатно како против одговор на користењето мизогинија и хомофобија како оружје од страна на неговиот режим како и анти-ЛГБТИ пропагандата за да се стекне поддршка.

Изворот на оваа изјава беше интервјуто со познатиот македонски професор по право Владо Камбовски од 14 ноември за реномираниот „СДК.мк“. Во време кога сите детали околу инцидентот беа сѐ уште непознати, Камбовски шпекулираше дека сѐ е можно, па дури и нешто нечуено како мачо конзервативниот политичар облечен во женска облека за да побегне од законот.

Големиот херој и патриот Никола Груевски, кој можеби и во женски алишта се скри и побегна од Македонија, стори двоен прекршок покрај кривичното дело за кое е осуден на двегодишна затворска казна која требаше да ја издржува… Тој со бегството си ја зацементира вината.

Некои унгарски медиуми буквално ја сфатија оваа забелешка која беше истресена од ракав и објавија статии со сензационалистички наслови во кои се тврди дека Груевски навистина ги поминал границите облечен како жена и го цитираа „СКД.мк“ како извор на информацијата.

За работите да станат уште покомплицирани, некои македонски медиуми ги засилија дезинформациите од овие извори со наслови како „Унгарски медиуми: Груевски ја преминал границата облечен во женска облека“. Овие медиуми толку многу се потпреа на овие извори од трета рака што дури и не сфатија дека гласините всушност доаѓаат од нивната земја.

Режимот на Груевски беше на власт во Македонија од 2006 до 2017 и за тоа време инвестираше многу во пропаганда и дезинформации. Голем дел од таа инфраструктура, вклучително и некои од неговите медиумски сојузници, сѐ уште постои и продолжува да манипулира со информациите кои честопати прераснуваат во сензационализам и неточност како што патуваат преку границите во регионот.

Новинарите и проектите за проверка на факти можеби работат макотрпно за да ги разоткријат, но напливот од неточни изјави и контраизјави во рамки на општата медиумска сфера врши ерозија на довербата во новинарството, кое претставува столб на демократијата за јавноста, со што ја турка во уште подлабока политичка апатија.

*„Глобал војсис“ е меѓународна и мултилингвална заедница на блогери, новинари, преведувачи, академици и активисти за човекови права.


Дескоска: До утре ќе биде испратено барањето за екстрадиција на Груевски


Скопје, 20 ноември, 2018 - 10:49 (META) 

Барањето за екстрадиција на поранешниот премиер Никола Груевски со пропратната документација треба да бидат испратени во Унгарија денеска или најдоцна утре, најави министерката за правда Рената Дескоска одговарајќи на новинарски прашања пред почетокот на тркалезна маса за Предлог-законот за изменување и дополнување на Законот за извршување.

Покрај документација за предметот „Тенк“ во кој Груевски е осуден на двегодишна затворска казна, на унгарските власти ќе бидат доставени документи и за сите обвиненија и истражни постапки што се водат против него.

Таа смета дека има правен основ за екстрадиција на Груевски и очекува тој да биде екстрадиран.
Според неа, нема причина Унгарија да му додели статус на азил и очекува неговото барање да биде одбиено.