Членството во НАТО е тест за македонскиот БДП (инфографик)


Скопје, 24 септември, 2018 - 11:01 (META) 

Какви економски придобивки можат да очекуваат македонските граѓани од евентуално зачленување на нашата земја во НАТО, колку пари потроши Македонија за модернизација на АРМ и воведување на НАТО-стандардите во изминативе години и колку ќе троши во иднина се прашања што заслужуваат внимание со оглед на тоа што на референдумот закажан на 30 септември ќе се одлучува за прифаќање на Договорот со Грција и зачленување во ЕУ и НАТО.

На прашањето какви директни финансиски придобивки би добила Македонија доколку стане рамноправна членка на НАТО, од Министерството за одбрана велат дека според кампаративните анализи, придобивките во други земји по зачленувањето во НАТО биле во правец на забрзување на економскиот пораст и зголемување на странските инвестиции.

– Во 2004 година при влезот на Естонија во НАТО растот на БДП во оваа земја изнесувал 6,2 отсто, а веќе во следната 2005 година пораснал на 9,3 отсто, а во 2010 се зголемил на 10,2 отсто. Во 2004 година при влезот на Латвија во НАТО порастот на БДП во оваа земја изнесувал 8,3 отсто а веќе во следната 2005 пораснал на 10,6 отсто, а во 2006 година се зголемил на 11,8 отсто. Исто така во Естонија странските директни инвестиции тројно се зголемиле благодарение на позитивниот ефект врз економијата што го има членството на земјата во НАТО, од 968,5 милиони евра на 3,1 милијарди евра странски инвестиции по зачленувањето во НАТО. Црна Гора за првите шест месеци оваа година бележи двојно поголем пораст на инвестициите од земјите членки на НАТО, што се должи на зацврстувањето на безбедноста и стабилноста по влезот во НАТО – велат од Министерството.

Оттаму додаваат дека членството во НАТО позитивно влијае и на кредитиниот рејтинг на земјата односно за подобри услови за економски пораст и развој.

Во однос на трошоците, од Министерството за одбрана информираат дека во периодот 2008-2018 година за модернизација на армијата се одвоени вкупно 5,2 милијарди денари или околу 85 милиони евра. Надлежните прогнозираат дека во иднина Македонија ќе настојува да одвојува до 2 отсто од БДП за одбраната.

– На Самитот на НАТО во Велс во 2014 година, дадена е препорака земјите членки до 2024 година да ги зголемат трошоците за одбрана на ниво од 2 отсто од БДП со цел да ги исполнат своите цели за развој на одбранбените способности. Воедно земјите членки се заложија, да ги зголемат своите годишни инвестиции за опремување и модернизација на 20 отсто или повеќе од вкупниот трошоци за одбрана. Во Стратегискиот одбранбен преглед, проекцијата на одбранбениот буџет е во насока на заложбите за издвојување до 2 отсто од БДП за одбраната до 2024 година, што ќе се постигне со постепено годишно зголемување на буџетот од 0,2 процентни поени од БДП. Во рамките на тие средства, 20 отсто од буџетот во одбраната ќе бидат издвоени за модернизација – велат од министерството.

На прашањето во колку мисии на НАТО досега учествувале македонски војници и кој плаќа за нивниот ангажман од Министерството за одбрана велат дека досега македонските војници зеле активно учество во операцијата ISAF во Авганистан (од 2002 до 2014 година) и операцијата „Одлучна поддршка“ во Авганистан од 2015 година наваму.

– Во моментов во операцијата „Одлучна поддршка“ министерството за одбрана ги покрива трошоците за плати и надоместоци, додека останатите трошоци како што се транспорт, исхрана, сместување и останати логистички трошоци се регулираат со билатерални договори со земјите предводници во мисијата – велат од Министерството.

foto brit emb foto uk gov Овој текст е подготвен во рамките на проектот „Поддршка на демократските вредности и промени во општеството преку новинарството“ финансистан од Владата на Обединетото Кралство, со поддршка на Британската амбасада во Скопје. Мислењата и ставовите наведени во оваа содржина не ги одразуваат секогаш мислењата и ставовите на Британската амбасада/Британската Влада.

 


АРМ по пет години ќе го достигне буџетот што го имаше од пред десет години (инфографик)


Скопје, 16 септември, 2018 - 10:00 (META) 

Македонија до 2024 година ќе го зголеми буџетот за одбрана на 2 отсто од бруто-домашниот производ за да ја исполни препораката од НАТО, усвоена на самитот во Кардиф, Велс во 2014 година, земјите членки во следните десет години да го достигнат тоа ниво на финансирање на одбраната. Но, со зголемувањето на буџетот на 2 отсто од БДП одбраната, всупност, ќе си ја врати стапката на буџет што ја имаше до пред десет години, покажуваат статистичките податоци.

Според податоците на Светската банка, Македонија од осамостојувањето до 2008 година секогаш за одбраната издвојувала околу 2 отсто од бруто-домашниот производ, освен во кризната 2001 година, кога одбранбениот буџет бил 6.1 отсто од БДП.

Од тогаш, буџетот на одбраната почна нагло да опаѓа, за по 2014 година да падне под 1 отсто од БДП, а дури годинава повторно да се искачи на 1.1 отсто.

Намалувањето на армискиот буџет предизвика низа последици во вооружените сили.

„Несоодветното финансирање во последната декада резултираше со негативно кумулативно влијание врз способностите и капацитетите на АРМ. Финансирањето во минатиот период беше едвај доволно за да се одржуваат средствата со кои располагаме, но не и да се опремуваме и модернизираме во согласност со планираното. Моменталната состојба во АРМ е одраз на недоволни инвестиции во одбраната во подолг временски период“, стои во Стратегисткиот одбранбен преглед, документ за оценка на состојбата и проекција за развој на одбраната, кој беше усвоен во јуни годинава.

Со преполовен буџет, Министерството за одбрана во минатата деценија трошело 69 отсто од буџетот за персоналот, околу 20 отсто за функционирање, одржување и за обука, и околу 11 отсто за опрема и модернизација. Стандардната структура на буџетот според параметрите на НАТО е до 50 отсто за персоналните трошоци, трошоците за операции, одржување и обука до 30 отсто и 20 отсто од буџетот за опремување и модернизација.

Постојаното постепено зголемување го најави министерката за одбрана Радмила Шекеринска Јанковска уште при усвојувањето на државниот буџет за оваа година.

– Посветени сме на зголемување на финансирањето во одбраната. Буџетот во 2018 година е за 14 отсто поголем од претходната година. Во текот на следните три фискални години (2019, 2020 и 2021), буџетот на одбраната ќе се зголемува за по 0,2 отсто од БДП, со намера да се исполни препораката на НАТО од 2 отсто од БДП до 2024 година – најави министерката.

foto brit emb foto uk gov Овој текст е подготвен во рамките  на проектот „Поддршка на демократските вредности и промени во општеството преку новинарството“ финансистан од Владата на Обединетото Кралство, со поддршка на Британската амбасада во Скопје. Мислењата и ставовите наведени во оваа содржина не ги одразуваат секогаш мислењата и ставовите на Британската амбасада/Британската Влада.

 


НБРМ ја задржува каматната стапка на благајничките записи од 2,75 проценти


Скопје, 12 септември, 2018 - 10:49 (META) 

Комитетот за оперативна монетарна политика на Народна банка оцени дека монетарната поставеност е соодветна на постојните економски и финансиски услови, при што одлучи да ја задржи каматната стапка на благајничките записи на нивото од 2,75 проценти, информираат од Народна банка.

„Споредбата на последните макроекономски показатели за домашната економија со нивната проектирана динамика од априлскиот циклус проекции упатува на одредени отстапувања во одделни сегменти од економијата. Согласно со објавените проценети податоци, по слабиот раст во првиот квартал, во второто тримесечје, растот на БДП значително забрза на 3,1 проценти, што сепак е нешто пониско остварување во споредба со проекцијата. За третиот квартал, при ограничен обем на расположливи податоци, засега не може да се даде попрецизна оцена за состојбата во економијата, но сепак, најголемиот дел од податоците упатуваат на продолжување на поповолните движења во економијата и во овој квартал од годината“, се вели во соопштението на Народна банка.


Анѓушев: Изградбата на автопатиштата и железницата ќе го раздвижат градежништвото


Скопје, 10 септември, 2018 - 10:24 (META) 

Вицепремиерот за економски прашања Кочо Анѓушев рече дека зголемениот домашниот бруто-производ (БДП) од 3,1 проценти се должи на влијателните фактори како што се индустријата, градежништвото, земјоделството и трговијата, каде што се бележи најголем пораст.

– Во делот на градежништвото кога имавме пад од 40 проценти, БДП беше зголемен за 0,1 процент во првиот квартал. Градежништвото се уште има помали резултати во споредба со минатата година од 20 отсто, а веќе имаме 3,1 зголемен БДП во споредба со првиот квартал. Градежните проекти ги ставаме во колосек. Главните проекти се автопатиштата Кичево – Охрид, Миладиновци – Штип и новите кои почнаа да се градат како и железницата кон Бугарија и гасоводот, во кои што проекти има една милијарда евра. Тоа се проекти кои ќе го раздвижат градежништвото – појасни Анѓушев и нагласи дека со нивна реализација се очекува дополнително зголемување  на БДП.


Економијата закрепнува, пораст од 3,1 процент на БДП во вториот квартал


Скопје, 6 септември, 2018 - 17:14 (META) 

Стапката на пораст на бруто-домашниот производ (БДП) за второто тримесечје од 2018 година е 3,1 проценти, објави Државниот завод за статистика.

Финалната потрошувачка на домаќинствата, вклучувајќи ги непрофитните институции кои им служат на домаќинствата, во второто тримесечје од 2018 година, номинално расте за 3,2 проценти, а нејзиното учество во структурата на БДП изнесува 69,6 проценти.

Во истиот период, извозот на стоки и на услуги номинално се зголеми за 13 проценти, а увозот на стоки и на услуги забележа зголемување во номинален износ од 6,6 проценти.

БДП во првиот квартал годинава, имаше пораст од само 0,1 процент.


СКМ ќе ги поттикнува компаниите да аплицираат за државна помош


Скопје, 6 август, 2018 - 12:35 (META) 

Од Стопанска комора на Македонија следниот период ќе ги посетат компаниите кои сметаат дека ги исполнуваат условите за да добијат финансиска помош од државата согласно Законот за финансиска поддршка, во првиот и вториот столб на мерки.

Согласно податоците од Владата, лани 600 компании имале зголемен профит, вработувања и инвестиции, од нив 182 аплицирале за државна помош, а 100 потпишаа договори за државна помош.

„Не е лоша бројката од 182 компании, но е далеку од доволна. Има успешни компании кои спроведуваат инвестиции, остваруваат профити, имаат вработувања. Критериумите за аплицирање се јавни и транспарентни и ги опфаќаат сите производствени компании кои создаваат профит“, рече Љупка Трајковска од Стопанска комора на Македонија.

Таа додаде дека забелешки во однос на законското решение за државна помош нема, критериумите се транспарентни и базирани на податоци на Централен регистар, останува само доследно реализирање согласно роковите и почитување на одредбите од законот.

Трајковска потенцираше дека се чувствува постоење на јавно-приватен дијалог и тридецениските барања од приватните компании се инкорпорирани во законот.

Целта е, како што истакна, зголемување на учеството на индустријата во креирањето на домашниот бруто-производ, бидејќи процентот на учество во 1992 година изнесувал 32 проценти, а во 2016 година 15 проценти.

Стопанска комора издаде и брошура „Време за промена на досегашниот модел на економски развој“ во кој има предложени мерки за економски пораст, а дел од тие мерки биле инкорпорирани и во новиот закон.


НБРМ: Слаба приватна потрошувачка, пад на инвестициите и минимален пораст на БДП


Скопје, 11 јули, 2018 - 12:03 (META) 

Домашниот бруто-производ (БДП) во првиот квартал на годината имал минимален раст, што е под проектираното движење, било констатирано на редовната седница на Комитетот за оперативна монетарна политика на Народна банка.

Ваквата состојба, велат од НБРМ е одраз на послабиот раст на приватната потрошувачка и поголемиот пад на инвестициите.

„Ваквите отстапувања создаваат и надолни ризици за проектираниот раст за целата 2018 година од 3,2 отсто. Расположливите податоци за вториот квартал не се многубројни и воедно се дивергентни, но главно упатуваат на нешто поповолна состојба во економијата во споредба со првиот квартал. На ваква констатација упатува прометот во трговијата, чиј што раст е нешто посилен во однос на првиот квартал, значителното забавување на падот на вредноста на извршените градежни работи, како и подобрувањето на показателот за економската доверба“, се вели во соопштението на НБРМ.

Во однос на движењето на стапката на инфлација, според податоците за јуни, просечната годишна стапка на инфлација во првата половина од годината изнесува 1,5 отсто, при што и натаму се движи под нивото од априлската проекција.


„Фајненс тинк“: Потребни се мерки за поттикнување на инвестициите и извозот


Скопје, 8 јуни, 2018 - 15:38 (META) 

Економскиот пораст од само 0,1 процент во првиот квартал од годинава се должи на тоа што лани економијата во целост била ставена во заден план, сметаат од Институтот за економски истражувања и политики „Фајненс тинк“.

Оттаму посочуваат дека, на позитивната страна, извозот продолжува да расте со слично темпо како и претходно, главно воден од активностите во економските зони, додека на негативната страна, падот кај бруто-инвестициите продолжува да биде значаен (-9 проценти), додека падот во градежништвото е рекорден досега (-37,2 проценти).

„Особено е загрижувачки што раст нема во првиот квартал годинава, дури и при многу ниска споредбена основа од 2017 година (кога растот изнесуваше 0 отсто)“, велат од таму.

Според „Фајненс тинк“, главните двигатели на отсуство на растот, се запирањето или забавувањето на важните инфракструктурни проекти и забавеноста во реализацијата на странските инвестиции.

„Дополнително загрижува растот на потрошувачката на домаќинствата (2,3 отсто), во услови на пораст на платата кај сегменти од населението кои се повеќе склони кон потрошувачка“, посочуваат од Институтот.

Од „Фајненс тинк“ сметаат дека, сега од кога било претходно е потребен владин фокус врз економијата и повторно зажувување на растот. Фокусот, како што наведуваат, мора да биде ставен врз тоа како да се креира нова вредност во економија, главно преку мерки за поттикнување на домашните и странските инвестиции и извозот.


Мицкоски: Македонија е на дното во Европа по економскиот пораст


Скопје, 7 јуни, 2018 - 16:06 (META) 

Денеска Државниот завод за статистика повторно ја потврди лошата економска политика на СДСМ, вели лидерот на ВМРО-ДПМНЕ, Христијан Мицкоски во неговото видео-обраќање.

Тој додава дека со пораст на домашниот бруто-производ од 0,1 отсто „убедливо сме на дното“.

„Притоа, од приходна страна, пад од цели 37 отсто забележува градежниот сектор, што всушност и ја отсликува не-работата на Владата. Немањето на сопствени проекти и стопирањето на проектите од претходната Влада негативно влијаат врз македонската градежна оператива и македонската економија во целост“, вели Мицкоски.

Тој додава дека, дополнително, пад од седум отсто забележува просперитетниот сектор на информации и комуникации, за кој, како што вели СДСМ во својата кампања посветил големо внимание.

„Од расходна страна, падот повторно е алармантен кај бруто-инвестициите. Имено во првиот квартал од 2018 година, бруто-инвестициите забележуваат пад од 9 отсто, со што продолжува политиката на деинвестирање, својствен за СДСМ. Дополнително исполнувањето на капиталните инвестиции од само 7,4 отсто во првиот квартал од 2018 година придонесе јавната потрошувачка негативно да влијае врз БДП, односно да забележи пад од 1,4 отсто“, додаде Мицкоски.

Тој направи споредба со економиите во регионот и вели дека растот во првиот квартал во соседна Србија е за 46 пати поголем од тој за истиот период во Македонија.

„Слична е ситуацијата и во Бугарија. За 35 пати поголем раст има соседна Бугарија отколку што имаме ние во првиот квартал од 2018 година. Хрватска 25 пати, Полска, пак е рекордер каде што БДП во првиот квартал од 2018 година е за 51 пат повеќе од истиот во Македонија за истиот период во 2018 година“, додава Мицкоски.

Од СДСМ реагираа на видео-обраќањето на Мицкоски и велат дека „економијата се опоравува од пустошот и штетите што ги предизвика криминалното владеење на ВМРО-ДПМНЕ.“

„Преземените мерки од Владата ги санираат штетите и ја поставуваат економијата на здрави и реални основи. Нема веќе провизии и проценти за криминални, измислени и нереални проекти. Податоците од Државниот завод за статистика го покажуваат токму тоа. Во првиот квартал од оваа година забележан е раст во сите сектори, освен во нискоградбата. Причината за тоа се должи на запирањето на активностите на промашените, криминални прoекти на власта на ВМРО-ДПМНЕ, како автопатот Кичево – Охрид но и некои други патишта, каде што имаше огромни пропусти. По моменталниот застој, изградбата на автопатите ќе продолжи реално и правилно и тоа наскоро ќе рефлектира со раст и во делот нискоградбата со што ќе се интензивира и растот на БДП, кој на крајот ќе биде во рамките на предвиденото“, велат од СДСМ.


Во првиот квартал, БДП со пораст од 0,1 отсто


Скопје, 7 јуни, 2018 - 12:32 (META) 

Домашниот бруто-производ во првиот квартал годинава забележал стапка на пораст од 0,1 процент, објави Државниот завод за статистика. 

Во првото тримесечје од 2018 година, најголем пораст е забележан во секторите уметност, забава и рекреација од 12,1 отсто, трговија на големо и трговија на мало, поправка на моторни возила и мотоцикли, транспорт и складирање, објекти за сместување и сервисни дејности со храна од 10,5 отсто и стручни, научни и технички дејности, административни и помошни услужни дејности од 8,5 отсто.

Финалната потрошувачка на домаќинствата, вклучувајќи ги непрофитните институции кои им служат на домаќинствата, во првото тримесечје од 2018 година, номинално растел за  четири отсто, а нејзиното учество во структурата на домашниот бруто- производ изнесува 64,3 отсто.