Економските аналитичари до 2020 година очекуваат пораст на инфлацијата, но и на БДП


Скопје, 18 јануари, 2019 - 13:12 (META) 

Постепено забрзување на инфлацијата и на економскиот пораст во 2019 и во 2020 година очекуваат економските аналитичари во најновата анкета за инфлациските очекувања и очекувањата за движењето на реалниот БДП на Народната банка.

„Така, за 2019 година очекуваат дека просечната стапка на инфлација ќе изнесува 1,8 отсто, а 2 отсто во 2020 година. Испитаниците ја објаснуваат нагорната патека на инфлацијата за наредните години со повеќе фактори, како што се зголемената минимална плата, зголемената акциза на дизел-горивата, повисоките цени на енергијата, тутунот, како и очекуваниот пораст на цената на нафтата на светскиот пазар“, објаснуваат од Народната банка.

Во споредба со претходната анкета, очекувањата се променети во надолна насока (надолна ревизија за околу од 0,2 проценти поени и 0,1 проценти поени за 2019 и 2020 година).

Во поглед на економската активност, просечните очекувања за реалниот пораст на БДП изнесуваат 2,9 отсто и 3,3 отсто за 2019 и 2020 година.

„Ваквите очекувања испитаниците ги поврзуваат со повисоката економската активност остварена во вториот и третиот квартал на годината, олабавувањето на монетарната политика, политичката стабилност, зголемените изгледи за забрзана европска и евроатланска интеграција, зголемување на инвестициската и извозната активност, најавените капитални инвестиции од страна на државата, како и со пораст на личната потрошувачка поврзан со порастот на платите, кредитирањето и вработеноста“, велат од НБРМ.

Во однос на септемвриската анкета, испитаниците имаат очекувања за посилен пораст на економијата за 0,1 процентен поен за 2019 и 2020 година.


Светска банка со прогнозите ги урна желбите на Владата дека 2019 ќе биде економска година


Скопје, 11 јануари, 2019 - 11:05 (META) 

Пораст на домашниот бруто-производ (БДП) во Македонија од 2,9 отсто во 2019 година предвидува Светската банка во најновиот јануарски извештај, што е сигнал дека тешко ќе се остварат најавите на Владата дека годинава ќе биде економска година.

Во Светска банка очекуваат конечните податоци за 2018 година да покажат дека лани економскиот пораст во земјава изнесувал само 2,5 отсто. Од банката во 2020 година ни предвидуваат пораст од 3,2 отсто.

Проекциите на Светска банка се разликуваат од оние на Владата, која очекува пресметките за минатата година да покажат пораст од 2,8 отсто и предвидува порастот годинава да биде 3,2 отсто, а во 2020 година дури 4 отсто.

Според Светска банка, македонската економија ќе расте побавно од економиите во регионот. Највисок раст во регионот годинава ќе забележи Косово од 4,5 отсто. Во Албанија се очекува пораст од 3,6 отсто, во Србија 3,5 отсто, а Босна и Херцеговина 3,4 отсто. Пораст под три отсто како Македонија се очекува единствено во Црна Гора каде се проектира пораст на БДП од 2,8 отсто во 2019 година.


Економските ефекти од НАТО не се мит, туку сурова реалност


Скопје, 30 декември, 2018 - 12:15 (META) 

Речиси е невозможно во земјава да се најде човек кој со факти ќе ги оспори економските придобивки од евро-атлантските интегративни процеси, а посебно од членството во НАТО. Регионалните искуства и истражувањата спроведени во балтичките и балканските земји кои станаа најнови членки на НАТО-алијансата неспорно укажуваат на значителен број краткорочни и долгорочни придобивки како што се пораст на бруто домашниот производ, зголемен прилив странски директни инвестиции, воведување стандарди кои придонесуваат кон подобрување на конкуретноста на компаниите и на квалитетот на живеење на граѓаните.

Гарантираната стабилност носи инвестиции

Статистичките податоци покажуваат дека по зачленувањето во НАТО во 2004 година економската активност во Естонија и Летонија, двете поранешни советски републики значително се зголемува. Во 2005 година стапката на пораст на БДП во Естонија се зголеми од 6,5 на 9,5 отсто, а во Летонија од 8,7 на 10,6 отсто. Освен порастот на БДП, зачленувањето во НАТО носи и пораст на странските инвестиции. Во Естонија, по зачленувањето во НАТО странските директни инвестиции се зголемија од 965,8 милиони евра на 3,1 милијарда евра. Слични трендови има и во Словенија, Бугарија, Хрватска, Албанија, како и во најновата членка на алијансата Црна Гора.

Од Дирекцијата за односи со јавност и публикации на Централната банка на Црна Гора велат дека земјата станала полноправна членка на НАТО сојузот во јуни, 2017 година и дека за да се согледаат вкупните ефекти од интеграцијата е потребен подолг временски период од една година. Сепак, оттаму додаваат дека искуствата на останатите земји покажуваат дека интеграцијата во НАТО има позитивен ефект на странските директни инвестиции, бидејќи се потврда за политичка и економска стабилност, која е клучна за континуиран прилив инвестиции.

„Исто така, отворањето на пазарите на земјите од НАТО за претпријатијата од Црна Гора е значајно за подобрување на конкуретноста на црногорската економија. Имајќи предвид дека Црна Гора е туристичка дестинација се очекува НАТО интеграцијата да има позитивен ефект на прометот во туризмот“, велат од банката.

Оттаму укажуваат дека зачленувањето на Црна Гора во НАТО ја зацврсти намерата на странските инвеститори поинтензивно да продолжат со реализацијата на започнатите проекти.

„Ова го потврдуваат и податоците за вкупниот прилив странски директни инвестиции, кои во првите шест месеци од 2018 година изнесуваат 403,6 милиони евра или 47,1 отсто повеќе во однос на истиот период во 2017 година. Во анализираниот период, се забележува пораст на сопственички и должнички вложувања, 153,7 милиони евра се однесуваат на инвестиции во компании и банки, додека приливот по основ на вложување во недвижности изнесуваше 78 милиони евра. Приливот на СДИ во форма на меѓукомпаниски долг изнесуваше 165 милиони евра или 51,2 отсто повеќе во однос на истиот период претходната година. Кога зборуваме за структурата на инвеститорите во однос на земјата на потекло, најголем прилив на странски директни инвестиции во првите шест месеци од 2018 година е забележан од Италија (18 отсто од вкупниот прилив) Унгарија (13,6 отсто) Русија (7,8 отсто) и Турција (7,3 отсто)“,  велат од Дирекцијата за односи со јавност и публикации на Централната банка на Црна Гора.

Конкуретноста уште поважна од инвестициите

Иако странските инвестиции се еден од главните двигатели на економскиот пораст многу поважен е пристапот до странските пазари и способноста на домашните компании да се натпреваруваат на отворениот пазар. Зачленувањето во ЕУ и НАТО носи и прифаќање нова регулатива, нови стандарди и вложување во образованието што е клучно за подобрување на конкуретноста на домашната економија која сега е на незавидно ниско ниво.

В.д. извршниот директор на Стопанската комора на Македонија, Билјана Пеева-Ѓуриќ смета дека од особена важност за македонската економија е како да се мотивираат домашните компании да работат на извозниот капацитет.

„Статистиката покажува дека од вкупно регистрираните правни лица во државата, само околу 6 отсто извезуваат. Од нив, 81 отсто се микро и мали компании, а 3,2 отсто се големи компании кои го креираат 80 отсто од вкупниот извоз во државата. Оттука, пораката дефинитивно треба да биде поддршка и стимулирање на извозната ориентираност преку пораст на конкурентноста и иновативноста на домашните компании што и сега се покажува како слабост на македонското стопанство“, вели Пеева-Ѓуриќ.

БДП по жител во новите членки на НАТО од регионот (во долари)

                                      2000 година   2004 година 2017 година

Словенија                  10.286            17.282           23.654

Романија                    1.670               3.541             10.757

Бугарија                     1.613                3.344             8.064

Хрватска                    4.970              14.142            13.138

Албанија                    1.127                4.130              4.582

Извор: ММФ


Кои се осумте најголеми потрошувачи на буџетот за 2018 година?


Скопје, 24 декември, 2018 - 12:07 (META) 

Вкупните расходи на буџетот во првите десет месеци од 2018 година изнесуваа 159,6 милијарди денари, односно 24,3 отсто од БДП, што е за 1,3 отсто повеќе во однос на истиот период лани, покажуваат најновите податоци на Министерството за финансии.

Во продолжение е даден осврт на буџетските расходи за најголемите буџетски корисници, чиј вкупен годишен буџет изнесува 88 отсто од вкупниот буџет на сите буџетски корисници.

Преку разделот Министерство за финансии – функции на држава реализирани се 36,9 милијарди денари денари, што претставува 78,1 отсто од годишниот буџет. Најголем дел од расходите или 69,5 отсто отпаѓаат на отплата на главнина, за што во периодот јануари – октомври 2018 година потрошени се 25,6 милијарди денари, односно 90,8 отсто од средствата планирани за оваа намена во 2018 година.

Министерството за труд и социјална политика во периодот јануари – октомври 2018 година реализираше 36,1 милијарди денари или 82,9 отсто од вкупниот буџет за 2018 година. Притоа, најголем дел (73,1 отсто) од расходите во овој период се наменети за тековни трансфери до вонбуџетските фондови, за што се потрошени 26,4 милијарди денари или 83,1 отсто од средствата наменети за 2018 година.

Министерството за образование и наука во периодот јануари – октомври 2018 година изврши буџетски средства во износ од 17,7 милијарди денари, што е 73 отсто од вкупниот буџет за 2018 година. Најголем дел од расходите (63,9 отсто) претставуваат тековни трансфери до ЕЛС, за што се потрошени 11,3 милијарди денари или 82,1 отсто од вкупно планираните средства. Плати и надоместоци се втора најзначајна ставка со учество од 15,6%, за што се потрошени 2,7 милијарди денари.

Во периодот јануари – октомври 2018 година од страна на Министерството за внатрешни работи реализирани се вкупно 8,4 милијарди денари, што претставува 81,8 отсто од сопствениот буџет за 2018 година. Најзначајна расходна ставка претставуваат плати и надоместоци со учество од 71,8 отсто, за што се потрошени 6 милијарди денари или 82,4 отсто од планираното. Втора најзначајна ставка се стоки и услуги со учество од 15,9 отсто, за што се реализирани 1,3 милијарди.

Во првите десет месеци од 2018 година, Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој (АФПЗРР) реализираше средства во износ од 7,1 милијарди денари, што претставува 83,4 отсто од планираните средства за тековната година. Најзначајна расходна ставка претставува субвенции и трансфери (со учество од 91,5 отсто), за што во анализираниот период се извршени 6,5 милијарди денари.

Министерството за одбрана во периодот јануари – октомври 2018 година изврши буџетски средства во износ од 4,8 милијарди денари, што е 78,5 отсто од вкупниот буџет за 2018 година. Платите и надоместоците имаат најголемо учество со 63,2 отсто, за што во првите десет месеци реализирани се околу 3 милијарди денари.

Министерството за здравство во првите десет месеци од годината реализираше буџетски средства во износ од 4,6 милијарди денари, што е 75,2 отсто од вкупниот буџет за 2018 година.

За финансирање на дејностите од областа на културата во периодот јануари – октомври 2018 година извршени се средства во износ од 2,5 милијарди денари, што е 69,1 отсто од вкупниот буџет за 2018 година. Субвенциите и трансферите имаат највисоко учество во вкупните расходи со 34,5 отсто, а нивната реализација во првите десет месеци изнесува 66,9 отсто, односно извршени се 879 милиони денари.


Собранието го усвои буџетот за 2019 година


Скопје, 21 декември, 2018 - 17:01 (META) 

По тридневна расправа во Собранието, пратениците го изгласаа буџетот за 2019 година.

Вкупните приходи се планирани на ниво од 210,8 милијарди денари, а расходите се планирани на 228,5 милијарди денари. Буџетскиот дефицит е 17,7 милијарди денари, односно 2,5 проценти од домашниот бруто-производ (БДП), што е намалување во однос на годинава за половина милијарда денари, или за 0,2 процентни поени како процент од БДП.

– Тој предвидува праведно оданочување и мерки за стабилизација на ПИОМ, при истовремено вложување во сите клучни сектори на општеството: интензивирање на процесот на интеграција во НАТО, со значително повисок буџет за одбрана и повисоки плати за вработените; повисоки плати за лекарите специјалисти и за целиот медицински персонал; повисоки плати во образованието и градинкитe – рече министерот за финансии Драган Тевдовски во експозето за буџетот пред пратениците.

Буџетот е планиран врз проекција на раст на БДП од 3,2 проценти и инфлација два проценти.

Според пратениците на ВМРО-ДПМНЕ, планираниот економски раст од 3,2 проценти е добар, но власта нема проекти за да го реализира.

Тие оценија дека имало слаб интерес за дебата за овој важен документ и дека власта ги одбила клучните амандмани на ВМРО-ДПМНЕ, БЕСА и Алијанса на Албанците.


Комисиската расправа заврши, предлог-буџетот за 2019 денеска на владина седница


Скопје, 14 декември, 2018 - 9:46 (META) 

Комисиската расправа за предлог-буџетот за 2019 година заврши и е вратен во Влада, која денеска од 9 часот ја одржува 109 седница.

„Со почеток во 09 часот, започна 109. седница на Владата со единствена точка на дневниот ред, дополнет предлог – буџет за 2019 година“, информираат од Влада.

Потоа, предлог-буџетот за 2019 година се враќа во Собрание, по што претседателот Талат Џафери треба да закаже пленарна седница на која ќе почне расправата.

Предлог-буџетот за 2019 година тежи 3,7 милијарди евра, вкупните приходи се проектирани на 210,8 милијарди денари, (3,4 милијарди евра), а порастот на економијата 3,2 проценти на домашниот бруто-производ (БДП).


„Црвени знаменца“ ќе алармираат за ризик од корупција на системот за јавни набавки


Скопје, 12 декември, 2018 - 14:10 (META) 

Реформата на системот на јавни набавки е еден од главните приоритети, јавните набавки се една од клучните алатки во економските политики на една Влада и веројатно се највидливиот сигнал за доброто управување со јавните финансии, рече денеска министерот за финансии Драган Тевдовски на прес-конференција по повод завршување на проектот за „Зајакнување на праксата на јавни набавки“ имплементиран од Бирото за јавни набавки (БЈН) и Светска банка (СБ).

Сигнализирање ризик од корупција, надградба на електронскиот систем за јавни набавки и јакнење на капацитетот на Бирото за јавни набавки, се трите успешно имплементирани активности преку заедничкиот проект на БЈН и Светска банка.

– Новата управна контрола што ќе ја врши Бирото за јавни набавки во голема мера ќе се потпира на системот за проценка на ризик кој директно произлегува од главната активност на проектот за генерирање индикатори на успешност и ризици, кои во праксата се познати како „црвени знаменца“. Исто така, се имплементираа модули за електронска жалба и електронска архива кои се предвидени како решенија во новиот закон и кои треба значително да ја олеснат неговата примена во овие сегменти што покажуваа одредени слабости во досегашната практика – истакна Тевдовски.

Според податоците, во Македонија минатата година вредноста на склучените договори изнесувала 38,2 милијарди денари, што е 6,2 процента од БДП. Во светски рамки, на пример во ЕУ, јавните набавки се еднакви на БДП на Франција, или приближно еднакви на светската продажба на автомобили. Ова е само уште една потврда за важноста на јавните набавки за една економија.

Директорот на Канцеларијата на Светска банка во Макeдонија, Марко Мантованели, оцени дека „црвени знаменца“ ќе го поддржат следењето на системот и ќе алармираат во текот на обработката, што ќе придонесе за зголемување на транспарентноста.

– Програмата не беше огромна, но беше насочена кон клучните функционалности и го пренесе системот за електронски јавни набавки на наредното ниво – рече Мантованели и изрази отвореност за натамошна соработка во исполнување на оваа агенда.

Директорот за јавни набавки, Бардул Насуфи, објаснувајќи ги бенефитите од имплементацијата на проектот, рече дека сега сите проекти финансирани од меѓународни организации можат да се објавуваат на Електронскиот систем.

– Ова претставува одлична можност без дополнителни трошоци да се публикуваат тендерите онаму каде што е најкорисно и каде што секоја заинтересирана фирма ќе ја види можноста што ја има за учество. Се олесни и регистрацијата на странските економски оператори на Електронскиот систем. Имплементиравме плаќање на надоместокот со кредитна картичка, што  ја прави регистрацијата брза и поевтина бидејќи банкарските трошоци се далеку пониски – појасни Насуфи.

Проектот за „Зајакнување на праксата на јавни набавки“ е финансиран од Фондот за грант средства за зајакнување на финансиската отчетност, со кој управува Светска банка. Главен финансиер на проектот е Европската комисија. Неговата цел е да се подобри управувањето со јавните финансии во регионот на Европа и Централна Азија.


Народна банка ја намали основната каматна стапка на 2,50 проценти


Скопје, 12 декември, 2018 - 11:49 (META) 

Комитетот за оперативна монетарна политика на НБРМ, донесе одлука за намалување на основната каматна стапка во услови на поволни движења на девизниот пазар.

„Врз основа на оцената на постојните економски и финансиски услови, како и на постоечките ризици, Комитетот оцени дека постои простор за натамошно олабавување на монетарната политика. На седницата беше донесена одлука за намалување на основната каматна стапка за 0,25 процентни поени, односно од 2,75 проценти на 2,50 проценти. Понудата на благајнички записи за аукцијата којашто ќе се одржи на 12 декември e задржана на нивото од 25.000 милиони денари“, информираат од Народна банка.

Комитетот ги задржа досегашните согледувања за здрави економски основи.

„Во однос на најновите макроекономски показатели, проценетите податоци за БДП за третото тримесечје од годинава покажуваат солиден економски раст од 3 проценти на годишна основа, малку повисок од очекуваниот во октомвриските проекции. Од аспект на структурата на растот, во третиот квартал поволните остварувања на извозната страна се главниот фактор за високиот позитивен придонес на нето-извозот за вкупниот економски раст. Позитивен придонес има и домашната побарувачка, воден од растот на личната и јавната потрошувачка, и покрај продолжениот пад кај бруто-инвестициите“, се додава во соопштението.


Стапката на пораст на БДП во третиот квартал е три проценти


Скопје, 6 декември, 2018 - 12:42 (META) 

Стапката на пораст на домашниот бруто-производ (БДП) во третиот квартал изнесува три процeнти, објави Државниот завод за статистика.

Во третото тримесечје од 2018 година, најголем пораст од 17 проценти е забележан во секторите уметност, забава и рекреација, други услужни дејности, дејности на домаќинствата како работодавачи и друго.

Финалната потрошувачка на домаќинствата, вклучувајќи ги непрофитните институции кои им служат на домаќинствата номинално расте за пет проценти, а нејзиното учество во структурата на БДП изнесува 62,5 проценти.

Во истиот период, извозот на стоки и на услуги номинално се зголеми за 16,4 проценти, а увозот на стоки и на услуги забележа зголемување во номинален износ од 12,6 проценти.


Растот на животниот стандард најбавен во Македонија и во Србија


Белград, 30 ноември, 2018 - 14:59 (META) 

Во изминатите пет години, вклучувајќи ја и оваа 2018, во Југоисточна и во Централна Европа најбавен раст на стандардот на граѓаните е забележан во Македонија и во Србија, пишува српскиот весник „Данас“.

Според податоците од октомврискиот Светски економски преглед на ММФ, во тој период Бруто домашниот производ (БДП) по жител измерен преку паритетот на куповната моќ, во Македонија пораснал за 15,2 отсто, во Србија за 19,2 отсто, а во сите други земји на Југоисточна и Централна Европа порастот изнесувал повеќе од 20 отсто.

Според стапките на раст на стандардот на граѓаните предничи Романија со зголемување на БДП за 31 отсто во изминатите пет години и за 46,5 отсто во последните седум години.

Растот на сите други земји освен Романија, Македонија и Србија изнесувал меѓу 22 и 24 отсто во последните пет години.