Комисиската расправа заврши, предлог-буџетот за 2019 денеска на владина седница


Скопје, 14 декември, 2018 - 9:46 (META) 

Комисиската расправа за предлог-буџетот за 2019 година заврши и е вратен во Влада, која денеска од 9 часот ја одржува 109 седница.

„Со почеток во 09 часот, започна 109. седница на Владата со единствена точка на дневниот ред, дополнет предлог – буџет за 2019 година“, информираат од Влада.

Потоа, предлог-буџетот за 2019 година се враќа во Собрание, по што претседателот Талат Џафери треба да закаже пленарна седница на која ќе почне расправата.

Предлог-буџетот за 2019 година тежи 3,7 милијарди евра, вкупните приходи се проектирани на 210,8 милијарди денари, (3,4 милијарди евра), а порастот на економијата 3,2 проценти на домашниот бруто-производ (БДП).


„Црвени знаменца“ ќе алармираат за ризик од корупција на системот за јавни набавки


Скопје, 12 декември, 2018 - 14:10 (META) 

Реформата на системот на јавни набавки е еден од главните приоритети, јавните набавки се една од клучните алатки во економските политики на една Влада и веројатно се највидливиот сигнал за доброто управување со јавните финансии, рече денеска министерот за финансии Драган Тевдовски на прес-конференција по повод завршување на проектот за „Зајакнување на праксата на јавни набавки“ имплементиран од Бирото за јавни набавки (БЈН) и Светска банка (СБ).

Сигнализирање ризик од корупција, надградба на електронскиот систем за јавни набавки и јакнење на капацитетот на Бирото за јавни набавки, се трите успешно имплементирани активности преку заедничкиот проект на БЈН и Светска банка.

– Новата управна контрола што ќе ја врши Бирото за јавни набавки во голема мера ќе се потпира на системот за проценка на ризик кој директно произлегува од главната активност на проектот за генерирање индикатори на успешност и ризици, кои во праксата се познати како „црвени знаменца“. Исто така, се имплементираа модули за електронска жалба и електронска архива кои се предвидени како решенија во новиот закон и кои треба значително да ја олеснат неговата примена во овие сегменти што покажуваа одредени слабости во досегашната практика – истакна Тевдовски.

Според податоците, во Македонија минатата година вредноста на склучените договори изнесувала 38,2 милијарди денари, што е 6,2 процента од БДП. Во светски рамки, на пример во ЕУ, јавните набавки се еднакви на БДП на Франција, или приближно еднакви на светската продажба на автомобили. Ова е само уште една потврда за важноста на јавните набавки за една економија.

Директорот на Канцеларијата на Светска банка во Макeдонија, Марко Мантованели, оцени дека „црвени знаменца“ ќе го поддржат следењето на системот и ќе алармираат во текот на обработката, што ќе придонесе за зголемување на транспарентноста.

– Програмата не беше огромна, но беше насочена кон клучните функционалности и го пренесе системот за електронски јавни набавки на наредното ниво – рече Мантованели и изрази отвореност за натамошна соработка во исполнување на оваа агенда.

Директорот за јавни набавки, Бардул Насуфи, објаснувајќи ги бенефитите од имплементацијата на проектот, рече дека сега сите проекти финансирани од меѓународни организации можат да се објавуваат на Електронскиот систем.

– Ова претставува одлична можност без дополнителни трошоци да се публикуваат тендерите онаму каде што е најкорисно и каде што секоја заинтересирана фирма ќе ја види можноста што ја има за учество. Се олесни и регистрацијата на странските економски оператори на Електронскиот систем. Имплементиравме плаќање на надоместокот со кредитна картичка, што  ја прави регистрацијата брза и поевтина бидејќи банкарските трошоци се далеку пониски – појасни Насуфи.

Проектот за „Зајакнување на праксата на јавни набавки“ е финансиран од Фондот за грант средства за зајакнување на финансиската отчетност, со кој управува Светска банка. Главен финансиер на проектот е Европската комисија. Неговата цел е да се подобри управувањето со јавните финансии во регионот на Европа и Централна Азија.


Народна банка ја намали основната каматна стапка на 2,50 проценти


Скопје, 12 декември, 2018 - 11:49 (META) 

Комитетот за оперативна монетарна политика на НБРМ, донесе одлука за намалување на основната каматна стапка во услови на поволни движења на девизниот пазар.

„Врз основа на оцената на постојните економски и финансиски услови, како и на постоечките ризици, Комитетот оцени дека постои простор за натамошно олабавување на монетарната политика. На седницата беше донесена одлука за намалување на основната каматна стапка за 0,25 процентни поени, односно од 2,75 проценти на 2,50 проценти. Понудата на благајнички записи за аукцијата којашто ќе се одржи на 12 декември e задржана на нивото од 25.000 милиони денари“, информираат од Народна банка.

Комитетот ги задржа досегашните согледувања за здрави економски основи.

„Во однос на најновите макроекономски показатели, проценетите податоци за БДП за третото тримесечје од годинава покажуваат солиден економски раст од 3 проценти на годишна основа, малку повисок од очекуваниот во октомвриските проекции. Од аспект на структурата на растот, во третиот квартал поволните остварувања на извозната страна се главниот фактор за високиот позитивен придонес на нето-извозот за вкупниот економски раст. Позитивен придонес има и домашната побарувачка, воден од растот на личната и јавната потрошувачка, и покрај продолжениот пад кај бруто-инвестициите“, се додава во соопштението.


Стапката на пораст на БДП во третиот квартал е три проценти


Скопје, 6 декември, 2018 - 12:42 (META) 

Стапката на пораст на домашниот бруто-производ (БДП) во третиот квартал изнесува три процeнти, објави Државниот завод за статистика.

Во третото тримесечје од 2018 година, најголем пораст од 17 проценти е забележан во секторите уметност, забава и рекреација, други услужни дејности, дејности на домаќинствата како работодавачи и друго.

Финалната потрошувачка на домаќинствата, вклучувајќи ги непрофитните институции кои им служат на домаќинствата номинално расте за пет проценти, а нејзиното учество во структурата на БДП изнесува 62,5 проценти.

Во истиот период, извозот на стоки и на услуги номинално се зголеми за 16,4 проценти, а увозот на стоки и на услуги забележа зголемување во номинален износ од 12,6 проценти.


Растот на животниот стандард најбавен во Македонија и во Србија


Белград, 30 ноември, 2018 - 14:59 (META) 

Во изминатите пет години, вклучувајќи ја и оваа 2018, во Југоисточна и во Централна Европа најбавен раст на стандардот на граѓаните е забележан во Македонија и во Србија, пишува српскиот весник „Данас“.

Според податоците од октомврискиот Светски економски преглед на ММФ, во тој период Бруто домашниот производ (БДП) по жител измерен преку паритетот на куповната моќ, во Македонија пораснал за 15,2 отсто, во Србија за 19,2 отсто, а во сите други земји на Југоисточна и Централна Европа порастот изнесувал повеќе од 20 отсто.

Според стапките на раст на стандардот на граѓаните предничи Романија со зголемување на БДП за 31 отсто во изминатите пет години и за 46,5 отсто во последните седум години.

Растот на сите други земји освен Романија, Македонија и Србија изнесувал меѓу 22 и 24 отсто во последните пет години.


Јавниот долг се зголемил за повеќе од три пати за десет години (инфографик)


Скопје, 19 ноември, 2018 - 15:40 (META) 

Влегува ли Македонија во должнички вртлог имајќи предвид што секоја година од домашни и од странски извори мора да се позајмуваат пари за да се вратат старите долгови и да се покријат буџетските расходи е прашање на кое е извесен потврден одговор, ако се земе предвид дека и по промената на власта, новата Влада продолжи со нови задолжувања и покрај критиките што ги упатуваше за политиките на претходната власт предводена од ВМРО-ДПМНЕ.

Според податоците на Министерството за финансии, јавниот долг на 30.9.2018 година изнесувал 5,1 милијарди евра, односно 48,2 отсто од БДП, што е зголемување за 3,6 милијарди евра или за 3,4 пати повеќе во однос на 2008 година кога јавниот долг изнесувал 1,5 милијарди евра.

Со предлог-буџетот за 2019 година, Владата планира нови задолжувања. Проектираниот дефицит за 2019 година од 282 милиони евра, отплатата по основ на главница на надворешен долг во износ од 100 милиони евра и отплатата на домашен долг во износ од 167 милиони евра ќе се финансираат преку задолжување во странство и на домашниот пазар на државни хартии од вредност.

Отплатата на главница по основ на надворешен долг го вклучува редовното сервисирање на обврските по надворешниот долг додека отплатата на домашен долг ги опфаќа отплатите на државни обврзници и отплата на структурни обврзници.

„Со цел оптимизација на исплатите и намалување на ризикот за рефинансирање, основна заложба на Министерството за финансии ќе биде зголемување на рочноста на издадените хартии од вредност преку издавање на државни обврзници со подолги рочности. Задолжувањето во странство може да се реализира преку повлекување на средства од поволни кредити од странски финансиски институции наменети за финансирање на одделни проекти, како и преку заем за буџетско финансирање гарантиран од Светска банка. Покрај ова, се предвидува и зголемено акумулирање на депозити на буџетската сметка со цел редовно и навремено финансирање на обврските кои доспеваат на почетокот на 2020 година“, се вели во предлог-буџетот.

Европската банка за обнова и развој во својот најнов транзициски извештај 2018-2019 предупреди на понатамошен пораст на јавниот долг на Македонија како резултат на економските политики за субвенционирање на бизнисите како и зголемувањето на минималната плата.

„Нивото на јавниот долг е сé уште релативно скромнo, до 47 отсто од БДП, и во рамките на Мастришкиот критериум од 60 отсто од БДП, но постојано се зголемува во последниве години. Понатамошно зголемување на јавниот долг се очекува како резултат на мерките усвоени од страна на владата, вклучувајќи ги стимулациите за бизнисите и зголемувањето на минималната плата”, велат од ЕБОР.

Од друга страна, министерот за финансии, Драган Тевдовски, смета дека Владата успешно управува со јавниот долг.

Dragan Tevdovski

„Работиме на стабилизирање на јавниот долг. Тоа го правиме со намалување на буџетскиот дефицит, кој и сега е намален. На крајот на 2018 година имавме проекција дека јавниот долг ќе биде 50 отсто од БДП, но во суштина тој е 48,2 отсто. Нашата проекција за следната година е 54,2 отсто, но наша проценка е дека тој ќе биде понизок“, изјави Тевдовски при презентацијата на предлог-буџетот за 2019 година.

Тој потенцира дека Владата успеала да ја забави динамиката на пораст на јавниот долг и дека обезбедува средства за негово финасирање по најниска цена.

Според него, 54,2 отсто од БДП е максималната проекција за пораст на јавниот долг и дека таа ќе зависи од реализацијата на капиталните проекти кај кои се очекува позабрзана реализација.


Денеска почнува расправата за ребалансот на буџетот во матичната собраниска комисија


Скопје, 29 октомври, 2018 - 9:51 (META) 

Денеска во собраниската Комисија за финансирање и буџет почнува расправата за предлогот на Владата за ребаланс на буџетот за 2018 година. Пратениците на ВМРО-ДПМНЕ ќе поднесат околу 180, а партиите на Албанците над десетина амандмани.

Според Деловникот, целата процедура за донесување на ребалансот на буџетот треба да заврши за околу 20 дена, или околу 15 ноември. Министерот за финансии, Драган Тевдовски рече дека актуелните случувања во Собранието поврзани со уставните измени нема да го пролониграат донесувањето на ребалансот на буџетот и тој ќе биде усвоен во законскиот рок.

Со ребалансот на буџетот се предвидува ревидирање на проекцијата за раст на домашниот бруто-производ (БДП) на 2,8 проценти, задржување на буџетскиот дефицит на 2,7 отсто и намалување на приходната и расходната страна за 0,5 отсто.

Дополнителни средства се обезбедени и за Фондот за пензиско и инвалидско осигурување, Фондот за здравствено осигурување и Агенцијата за вработување. Најголема алокација во ребалансот, има за општините за кои се обезбедува финансиска поддршка во висина од 3,020 милијарди денари, со цел намалување на доспеаните, а неплатени обврски.

Тевдовски додаде дека буџетот за следната година се подготвува и е во последна фаза, нагласувајќи дека сите детали ќе бидат објавени кога, како што рече, ќе дојде време.


Со ребалансот на буџетот се предвидени и пари за функционирање на ОТА


Скопје, 15 октомври, 2018 - 9:48 (META) 

Владата го разгледа и усвои предлогот за изменување и дополнување на буџетот за 2018 година со кој се предвидува ревидирање на проекцијата за раст на домашниот бруто-производ (БДП) на 2,8 проценти, задржување на буџетскиот дефицит на 2,7 отсто и намалување на приходната и расходната страна за 0,5 отсто.

Дополнителни средства се обезбедени и за Фондот за пензиско и инвалидско осигурување, Фондот за здравствено осигурување и Агенцијата за вработување.

– Целта на предлог-ребалансот на буџетот за годинава е да се направат корекции на расходната страна со цел обезбедување на финансиска поддршка за општините и зајакнување на фондовите за здравствено осигурување (ФЗОМ), Пензиско и инвалидско осигурување (ПИОМ) и Агенцијата за вработување (АВРМ) – рече министерот за финансии Драган Тевдовски.

Според него, ревидираната проекцијата за раст на БДП на 2,8 отсто се должи на блокадата за влез во НАТО и ЕУ од страна на опозицијата, а неизвесноста негативно може да влијае на економијата.

Реалокација на средства има и помеѓу буџетските корисници при што се обезбедуваат дополнителни 198 милиони денари за политички партии и истражувачки центри согласно промената на закон, како и средства за функционирање на ОТА до крајот на годината. Најголема алокација во ребалансот, има за општините.

– За општините се обезбедува финансиска поддршка во висина од 3,020 милијарди денари, со цел намалување на доспеаните, а неплатени обврски на општините. Исто така, со закон ќе се постави механизам за спречување на можноста за трупање на неплатени обврски во општините – потенцира Тевдовски.

Тој прецизираште дека законите се во финална фаза на изработка и оти ќе бидат доставени до Собранието доколку на пленарната седница биде изгласан почетокот на постапката на уставните промени.

– Во спротивно, ќе се распишат предвремени парламентарни избори и овој ребаланс на буџетот нема да може да биде усвоен од страна на Собранието. Во моментов постои можност да им се помогне на општините, а доколку дојде до неприфаќање на почеток на постапката за уставни промени и се распишат предвремени парламентарни избори, таквата можност ќе се изгуби бидејќи во предлог-буџетот за 2019 година, кој е во фаза на изработка, не постои фискален простор за финансиска поддршка на општините – посочи Тевдовски.


ММФ го намали предвидениот раст за македонската економија од 2,8 на 1,6 отсто


Вашингтон, 9 октомври, 2018 - 17:01 (META) 

Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) во есенскиот извештај „Перспективите на светската економија“ предвидува дека економскиот раст на Македонија годинава ќе биде 1,6 проценти, што е намалување во однос на претходната проценка од 2,8 отсто.

ММФ за наредната година прогнозира дека домашниот бруто-производ (БДП) на Македонија ќе порасне за 2,6 проценти, а до 2023 година ќе биде со годишен пораст од 3,4 отсто.

Од земјите во регионот годинава највисок раст ќе имаат Албанија, Србија и Косово четири отсто, Црна Гора 3,7 отсто, Бугарија 3,6,  БиХ 3,2 отсто и Хрватска 2,8 проценти.

Светската економија и оваа и наредната година ќе порасне за 3,7 проценти, наместо претходно предвидените 3,9 проценти.


Членството во НАТО е тест за македонскиот БДП (инфографик)


Скопје, 24 септември, 2018 - 11:01 (META) 

Какви економски придобивки можат да очекуваат македонските граѓани од евентуално зачленување на нашата земја во НАТО, колку пари потроши Македонија за модернизација на АРМ и воведување на НАТО-стандардите во изминативе години и колку ќе троши во иднина се прашања што заслужуваат внимание со оглед на тоа што на референдумот закажан на 30 септември ќе се одлучува за прифаќање на Договорот со Грција и зачленување во ЕУ и НАТО.

На прашањето какви директни финансиски придобивки би добила Македонија доколку стане рамноправна членка на НАТО, од Министерството за одбрана велат дека според кампаративните анализи, придобивките во други земји по зачленувањето во НАТО биле во правец на забрзување на економскиот пораст и зголемување на странските инвестиции.

– Во 2004 година при влезот на Естонија во НАТО растот на БДП во оваа земја изнесувал 6,2 отсто, а веќе во следната 2005 година пораснал на 9,3 отсто, а во 2010 се зголемил на 10,2 отсто. Во 2004 година при влезот на Латвија во НАТО порастот на БДП во оваа земја изнесувал 8,3 отсто а веќе во следната 2005 пораснал на 10,6 отсто, а во 2006 година се зголемил на 11,8 отсто. Исто така во Естонија странските директни инвестиции тројно се зголемиле благодарение на позитивниот ефект врз економијата што го има членството на земјата во НАТО, од 968,5 милиони евра на 3,1 милијарди евра странски инвестиции по зачленувањето во НАТО. Црна Гора за првите шест месеци оваа година бележи двојно поголем пораст на инвестициите од земјите членки на НАТО, што се должи на зацврстувањето на безбедноста и стабилноста по влезот во НАТО – велат од Министерството.

Оттаму додаваат дека членството во НАТО позитивно влијае и на кредитиниот рејтинг на земјата односно за подобри услови за економски пораст и развој.

Во однос на трошоците, од Министерството за одбрана информираат дека во периодот 2008-2018 година за модернизација на армијата се одвоени вкупно 5,2 милијарди денари или околу 85 милиони евра. Надлежните прогнозираат дека во иднина Македонија ќе настојува да одвојува до 2 отсто од БДП за одбраната.

– На Самитот на НАТО во Велс во 2014 година, дадена е препорака земјите членки до 2024 година да ги зголемат трошоците за одбрана на ниво од 2 отсто од БДП со цел да ги исполнат своите цели за развој на одбранбените способности. Воедно земјите членки се заложија, да ги зголемат своите годишни инвестиции за опремување и модернизација на 20 отсто или повеќе од вкупниот трошоци за одбрана. Во Стратегискиот одбранбен преглед, проекцијата на одбранбениот буџет е во насока на заложбите за издвојување до 2 отсто од БДП за одбраната до 2024 година, што ќе се постигне со постепено годишно зголемување на буџетот од 0,2 процентни поени од БДП. Во рамките на тие средства, 20 отсто од буџетот во одбраната ќе бидат издвоени за модернизација – велат од министерството.

На прашањето во колку мисии на НАТО досега учествувале македонски војници и кој плаќа за нивниот ангажман од Министерството за одбрана велат дека досега македонските војници зеле активно учество во операцијата ISAF во Авганистан (од 2002 до 2014 година) и операцијата „Одлучна поддршка“ во Авганистан од 2015 година наваму.

– Во моментов во операцијата „Одлучна поддршка“ министерството за одбрана ги покрива трошоците за плати и надоместоци, додека останатите трошоци како што се транспорт, исхрана, сместување и останати логистички трошоци се регулираат со билатерални договори со земјите предводници во мисијата – велат од Министерството.