Села ќе бара во Уставот и во пасошите да стои „Албанци/граѓани на Северна Македонија“


Скопје, 24 јули, 2018 - 13:59 (META) 

Претседателот на Алијансата за Албанците, Зијадин Села, на прес-конференција во Собранието порача дека го поддржува договорот со Грција, но дека има забелешки. Тој рече дека при менувањето на Уставот, неговата партија ќе бара во пасошите и во Уставот за македонските Албанци да стои „Албанци/граѓани на Северна Македонија“.

Села рече дека е незадоволен од постигнатото на лидерските средби и дека албанскиот опозициски блок не бил соодветно застапен.

– Во делот на патните исправи каде стои „Македонци/ граѓани на Северна Македонија„, ќе бараме за Македонците да биде така, а за Албанците да стои „Албанци/ граѓани на Северна Македонија“ и така за сите народи кои се набројани во преамбулата. Преку процесот на уставни измени ќе бараме во преамбулата сите народи да се чувствуваат еднакви. Треба да покажеме европски ставови. Носител на суверенитетот се сите народи и граѓани и тоа треба да се отсликува – рече Села.

Дополнително, Алијансата за Албанците ќе бара во преамбулата на Уставот за службените јазици и да се внесе албанскиот јазик.


Владата на Груевски потрошила најмалку 19 милиони евра за книги што не се користат (2 дел)


Скопје, 8 јули, 2018 - 23:20 (META) 

Илјадници лошо преведени книги од помпезно насловениот проект на владата на Груевски „1.050 книги“ скапуваат по влажни магацини. Деветнаесет милиони евра завршија во темните депоа во Скопје и Гостивар. „Порталб.мк“ влезе во мемливите депоа полни со лошо преведени и преплатени книги за коо никој сега не презема одговорност и нема идеја што да прави.

Автор: Фатбарда Цури

1-от дел од сторијата.

Лошиот квалитет на преводот е една од причините зошто овие книги не се користат од студентите, а реакции имаат и од професорите. Според извештаите на МОН, сите овие книги ги исполниле критериумите само од технички аспект (надворешен изглед). Одговорноста за квалитетот на преводите паѓа врз издавачките куќи. Што се однесува до контрола на тој квалитет, тоа не е побарано и не е направено од министерствата.

-Обврските и одговорностите за преводот им припаѓаат на издавачките куќ„ – ни потврди и екс министерката Дескоска. (10.04.2018)

Главниот критериум на министерствата за избирање на една издавачка куќа била најниската цена на понудувачот. Издавачките куќи професионалната способност требало да ја докажат само со документите: листа и примерок на издадена литература во последните 3 години со тираж над 1.000 примероци по издание, и изјава за бројот и квалификационата структура на вработените што ќе ги ангажира за реализација на предметниот договор, вклучувајќи ги и лицата кои ќе бидат ангажирани за стручната редактура, лектура и компјутерска обработка.

Во договорите склучени од министерствата со издавачките куќи, не е предвидена казна или раскинување договор во случај на неквалитетен превод. Од нив исто така не побарано да набројат јасни критериуми за избирање на преведувачи и лектори.

Подолу се договорите со издавачките куќи. Договорот е со издавачката куќа. „Нам Прес“. Со членовите 3, 14, 15, 16 се дефинираат сите должности на издавачите и на набавувачот, односно владината институција. Со членовите 18, 19, 20 се дефинираат условите за раскинување на договор:

Clenovi na dogovorot (3) Clenovi na dogovorot (14,15) Clenovi na dogovorot (16) Clenovi na dogovorot (20)
Според неофицијалните информации на „Порталб.мк“, преведувачи на книгите особено од првата фаза, освен професорите, биле и поединци кои држат настава по англиски јазик и литература во средни училишта. Имало и од тие кои имаат завршено само високо образование и употребувале Google Translate, но оваа информација јавно никој не сакаше да ни ја потврди. Покрај тоа, студент ни потврди дека една од книгите по хемија е делумно преведена од страна на студентите, на кои трудот им бил „исплатен“ со положен испит, а не со пари.

„Органска хемија” – еклатантен пример за научни невистини

Издавачката куќа „Просветно дело“ потпишала договор со МОН за објавување на книгата “Органска хемија” од авторот Џон Мекмури. Книгата не се користи од страна на студентите, бидејќи содржи научни невистини кои што се резултат на несоодветниот превод.

Научни и јазични грешки само во некои делови три страници на книгата „Органска хемија“.

kimia
Околу 50 јазични и професионални грешки ја има само една страница од книгата. Има моменти кога електронското оптоварување е означено со минус (-) а отсуството на електрони во хемиска врска со плус (+), како и случаи каде масата е заменета со тежина. Не дека книгата не е потребна, туку таа не нуди научни факти, а учениците сè уште учат од скрипта, преведена од професорот Агим Шабани, од Одделот за хемија на Универзитетот во Тетово.

Тука може да се најде книгата со грешките, и белешките на професорот.

-Книгата на Mекмури е една од десетте најдобри книги, но таа ни ден денес не се користи од страна на нашите студенти, бидејќи содржи бројни јазични грешки. Истата ја имам преведено од оригиналот и таа ја користам. Јас би препорачал книгата да се преведе од почеток, бидејќи мојата варијанта е скрипта, а не книга – вели професорот Шабани. Agim Shabani
Сличен проблем може да се најде и кај книгата „Етнографија“, на кој посочи емисијата „360 степени“.

 

Преведувачи: Немаме поим каде се наоѓаат книгите

„Порталб.мк“ најде двајца од преведувачите кои беа ангажирани за превод на книгите од македонски на албански јазик. Ни тие немаат повратна информации за тоа како изгледа финалната верзија на книгите што ги превеле.

Поранешниот професор по Методологија на Педагошкиот факултет, сега во пензија, Азиз Шеху вели дека преводот го добил откако бил контактиран од фирмата „Арт Студио“, фирма која што не фигурира во списокот на издавачките куќи кои склучиле договор со МОН. Тој вели дека покрај него, во преводите била вклучена и неговата сопруга, на негова иницијатива и без паричен надомест – тој само сакал преводот да биде направен како што треба.

Шеху, исто така вели дека од четирите наслови што ги превел, ниту еден од нив не можел да го најде во библиотеката со 1.000 книги во Трговскиот центар во Скопје, и ниту пак му била дадена некоја копија. Тој вели дека дури не знае како изгледа конечната верзија на ниту една од нив.

Азиз Шеху-Јас работев од професионален, а мојата сопруга од јазичен аспект. Јас го сторив тоа за да бидам сигурен дека преводот ќе биде во ред, бидејќи не знаев кој ќе го лекторира подоцна. Требаше да ми кажат дека завршила првата верзија на контрола. За време на лектурата нешто може да се промени, со што можеби јас не би се согласувал. Сè уште немам информации дали излегла и првата книга која што сум ја превел пред четири години. Од издавачката куќа, ми се јавија по телефон, и ми рекоа дека се заинтересирани да им преведам книги. Прифатив, иако плаќањето беше минимално – вели Азиз Шеху.

Во меѓувреме, друг професор по математика, Музафер Беќири вели дека не успеал да ги препорача книгите од овој проект на своите колеги или студенти, бидејќи тој самиот не бил поканет на нивните промоции.

-Веќе 16 години сум пензиониран и искрено немав прилика да се видам со универзитетските професори за да им ги препорачам овие книги. За нивното промовирање биле ангажирани други луѓе и за жал во овие промоции, јас како преведувач не бев поканет. Можам да кажам дека сум превел околу 40 наслови, и дека имам планирано оваа година да преведам уште една книга која што има околу 600 страници. За жал, објавените книги ги немам – рече Беќири.

Овој владин проект сите обврски за квалитет им ги довери на издавачките куќи, што, според професорот Шеху, не требаше да се случи. Тој предлага дека за такви проекти првично треба да бидат формирани комисии во МОН и книгите да бидат преведени директно од англиски, а не од македонски, како што беше досега.

Magazina në Gostivar 2
-Работата треба да биде многу поорганизирана и да не биде оставена на било кого. Не треба да се остави на издавачките куќи, затоа што тие не можат да ги најдат соодветните луѓе за превод, а уште помалку за лекторирање и уредување. Треба да се види кој е преведувачот, кој знае англиски, а кој македонски и албански. Јас сум преведувал од македонски. Имаше случаи кога се мешаа поимите за м­­аса и сила. Брзината и забрзувањето исто така беа измешани -, вели професорот Шеху.

Утре ќе читате: КОИ СЕ ИЗДАВАЧКИТЕ КУЌИ КОИ ДОБИЛЕ ПАРИ?

Оваа новинарска истражувачка  сторија е поддржана од Фондацијата Отворено општество – Македонија. Содржината е единствена одговорност на авторот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги изразува гледиштата и ставовите на Фондацијата Отворено општество – Македонија.FIOOM logo new 2011


За два месеци сајтот на Владата ќе биде тријазичен – македонски, албански и англиски


Скопје, 20 март, 2018 - 14:37 (META) 

Владата очекува за два месеци да ја подготви својата официјална веб-страница и на албански и на англиски јазик.

„Според досегашната динамика и план, очекуваме веб-страната на владата за два месеци да почне со објава на содржини на албански и англиски јазик“, одговорија од владината прес служба на прашањето на „Portalb.mk“ зошто веб-страницата е само на македонски јазик.

Од владата велат дека „во тек е процес на подготовка и обезбедување технички услови за квалитетна изработка на верзија на веб-страницата на влада на албански и на англиски јазик. Во моментов се преведуваат статичните содржини на веб страницата. До овој момент преведени се и објавени неколку клучни документи како: програма на Влада за 2017-2020, План 3-6-9 и извештајот за 100 дена Влада“.

Од вчера веб-страницата на Собранието целосно функционира на четири јазици – македонски, албански, англиски и француски.

Веб страницата на претседателот Ѓорге Иванов е на македонски и на англиски јазик.


Веб-страницата на Собранието со целосно функционална верзија на албански јазик


Скопје, 19 март, 2018 - 17:11 (META) 

Неколку дена откако беше изгласан Законот за употреба на јазиците, веб-страницата на Собранието има и целосно функционална албанска верзија, како и верзии на англиски и на француски, пишува „Порталб“.

Иако и претходно имаше албанска верзија на собраниската веб-страница, многу од содржините од македонската верзија ги немаше и на албански.

Веб-страницата на претседателот на државата Ѓорге Иванов е со македонска и англиска верзија.

На прашањето од „Порталб“, од Владата неофицијално одговориле дека се очекува наскоро и на нивната веб-страница да профункционира верзијата на албански.


Заев: Одлуката на Иванов е флагрантно кршење на Уставот


Скопје, 16 март, 2018 - 12:21 (META) 

Законот за употреба на јазиците нема ништо да се промени во Македонија ниту ќе ја наруши нејзината заедничка иднина. Апелирам да се пушти законот да живее, да се почитуваат институциите, а Уставниот суд и Венецијанската комисија да се изјаснат по него, изјави премиерот Зоран Заев.

– Да го оставиме законот за употребата на јазиците да го види денот. Мене ми е жал што претседателот на државата одлучи буквално да не го почитува Уставот и објави по втор пат дека нема да го потпише законот. Тоа не е добро, тоа е флагрантно кршење на Уставот на Македонија и секако институциите немаат право да дозволат тоа да се случи. Но, истовремено тоа за мене значи кукавичлук, да не се дозволи законот да живее заради тоа што ако се пушти законот да заживее конечно ќе ја реализираме последната правна обврска од Охридскиот договор. И сите ќе видат дека нема да има ниту Тиранска агенда во Македонија, дека Македонија нема да биде држава на Албанците или не знам кои од малцинските заедници во државата – рече Заев одговарајќи на новинарски прашања на маргините на Форумот за владеење на правото во ЈИЕ.

Тој истакна дека овој закон не е изгласан скришно и заткулисно како што порано се правело, туку девет месеци била отворена дебатата.

– Ајде сите да се фокусираме и да му дадеме шанса на ова наше мултиетничко општество каде што сите граѓани ќе бидат еднакви согласно Уставот и ќе ги користат своите права. Со овој закон дадено е едно ускратено прво на граѓаните од помалкубројните заедници – вели премиерот.

Според него, законот треба да се потпише, да се достави до Уставниот суд и Венецијанската комисија, но и јасно да се каже дека во Штип, во Гевгелија, во Струмица не мора никој да зборува албански јазик.

– Убаво е граѓаните Албанци да си го користат својот мајчин јазик во општините каде што се повеќе од 20 отсто, Ромите во единствената ромска општина во Европа да го користат својот јазик, Турците во Гостивар, Србите во Куманово итн. Апсолутно незаборавајќи дека официјален службен јазик во Република Македонија е македонскиот јазик и притоа овој закон дополнително го прецизира и начинот и употребата на македонскиот јазик за кое што беше отворена дилема и прашање во државата – додаде Заев.


Заев: Законот за јазиците треба да се донесе оваа недела


Скопје, 12 март, 2018 - 10:26 (META) 

Оваа недела треба да се донесе Законот за јазиците, рече претпладнево премиерот Зоран Заев, одговарајќи на новинарско прашање на прес конференција со претседавачот на Советот на министри на БиХ, Денис Звиздиќ.

– Знаете дека 9 месеци е отворена дебатата, и за мене прашањето за Законот за употреба на јазиците е затворено и тој треба што поскоро да се донесе. Порано се носеа вакви закони со завршување на парламентарните избори, пред изборот на владата. Сега е поинаку, девет месеци е отворена дебатата. Сите кажаа сѐ што имаа да кажат. Тоа е едно уставно право што не е реализирано. Да го оставиме нека се реализира, нека има своја имплементација, и ќе видиме сите дека не е нешто што е тешко или болно, туку ќе ни помогне сите заедно подобро да се разбираме. Владата е стабилна и мнозинството во Парламентот расте и ќе расте. Еве, уште се разговара, но оваа недела треба Законот за јазиците да се донесе – рече Заев.


Тачи: Иванов не може да го запре официјализирањето на албанскиот јазик


Приштина, 23 јануари, 2018 - 22:04 (META) 

Во интервју за „Дојче веле“, косовскиот претседател Хашим Тачи ја критикува одлуката на македонскиот претседател Ѓорге Иванов да не го потпише законот за јазиците.

– Што се однесува до одлуката на претседателот Иванов, тоа е за жалење. Таа одлука е производ на надминат менталитет, но и тоа прашање ќе биде затворено еднаш и засекогаш, без оглед на неговото мислење – вели Тачи во интервјуто.

Косовскиот претседател е убеден дека законот ќе биде донесен и тоа, според него, никој не може да го сопре.


Владата: Сите одредби од законот за јазиците се усогласени со членот 5 од Уставот


Скопје, 17 јануари, 2018 - 19:29 (META) 

Владата на Република Македонија реагираше на денешното обраќање на претседателот Ѓорге Иванов, во кое тој објави дека решил да не го потпише указот за Законот за јазиците бидејќи е противуставен, го фаворизира албанскиот јазик и се воведува скап паралелизам во државната власт и ќе доведе до блокада и нефункционалност. Владата вели дека законот е ускладен со Уставот.

„Владата на Република Македонија изразува жалење за одлуката на Претседателот на Република Македонија Ѓорге Иванов да не го потпише указот за Законот за употреба на јазиците. Во оваа прилика сакаме уште еднаш да нагласиме дека сите одредби во законското решение за употребата на јазиците се во согласност со амандманот 5 од Уставот на Република Македонија“, се вели во реакцијата.

Владата вели дека со законот се унапредува употребата на јазиците на сите заедници во Република Македонија и е чекор кон градење општество за сите. Исто така, уверува дека законот за јазиците целосно ја гарантира соодветната употреба на македонскиот јазик и на другите јазици кои се во службена употреба во одредени единици на локална самоуправа.

„Законот беше донесен соодветно на предвидените процедури во Собранието на РМ. Опозицијата ги имаше сите можности амандмански да учествува во усовршувањето на законот. Опозицијата сама донесе одлука да не учествува во политичкиот процес на донесување на Законот за употреба на јазиците. Неучеството не ја исклучува политичката одговорност“, велат од владата на забелешките на Иванов дека се прекршени процедурите.

Од Владата исто така уверуваат дека формулацијата на законот не го нарушува унитарниот карактер на Македонија и посочуваат дека законот ќе биде испратен на мислење во Венециската комисија.


Рама: Без нас албанскиот немаше да биде официјален јазик во Македонија


Тирана, 14 јануари, 2018 - 21:58 (META) 

Премиерот на Албанија, Еди Рама усвојувањето на Законот за употреба на јазиците во Република Македонија го оцени како голем настан, кој што пред неколку години не можел ни да се замисли. За време на конференцијата на Младинскиот форум на неговата Социјалистичка партија, тој изјави дека за изгласувањето на овој закон заслужна е неговата Влада, која имала сериозен пристап кон односите со Македонија, јави ТВ 21.

-Пред неколку дена, во македонското Собрание помина законот кој не можеше ни да се замисли пред некое време. Јас ви велам дека сите вие треба да бидете горди, треба да бидат горди сите тие што гласаа, ја поддржаа и веруваа во оваа партија, бидејќи без неа денеска немаше да постои официјален албански јазик во Македонија – изјави Рама, изразувајќи надеж дека Албанија нема да биде сама во европското семејството, туку заедно со другите земји од Балканот, како што рече, каде што најмногу живеат Албанци.


Предлог-законот за јазиците денеска на второ читање во две комисии


Скопје, 14 декември, 2017 - 10:35 (META) 

Во две собраниски комисии денеска ќе се дискутира за Предлог-законот за употреба на јазиците, во второ читање.

Од 13 часот, за предлог-законот ќе се расправа во Комисијата за европски прашања, во второто продолжение на 6-тата седница на оваа комисија, а од 16 часот е предвидено тој да се најде на 31-та седница на Законодавно-правната комисија.