TEC Manastir dhe TEC Osllomej ndotin sa 83 fabrika evropiane me thëngjill (Infogram)


       
Manastir, 14 Nëntor, 2018 - 14:57 (META) 

Tymi i oxhaqeve në Maqedoni është njëzet herë më i zi se në Evropë. Në Maqedonia ka njëzet herë më shumë familje që ngrohen me dru sesa në Bashkimin Evropian, ndërsa katër blloqet e termocentraleve që përdorin lignit (TEC Manastiri 1.2 dhe 3 dhe TEC Osllomej) ndotin si 83 centrale evropiane me thëngjill rezulton krahasimi i të dhënave të Vjetarit statistikor të Entit Shtetëror të Statistikave me të dhënat e EUROSTAT dhe të Aleanca për shëndet dhe mjedis jetësor.

Më shumë se 80 përqind e ekonomive familjare në vend ngrohen me lëndë djegëse të ngurta, bindshëm më së shumti me dru. Mesatarja e BE-së është 4.8 për qind ndërsa udhëheqin Polonia me 45 përqind dhe Irlanda me 21, por ndryshe nga Maqedonia, në ngrohjen me lëndë djegëse të ngurta në Evropë dominojnë peletat dhe përpunime të tjera të drurit që ndotin shumë më pak se druri.

Sipas raportit të përgjithshëm vjetor për cilësinë e mjedisit jetësor për vitin 2017, të përgatitur nga Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, familjet janë ndotësit më të mëdhenj me grimca të ngurta në vend:
Pjesa e emetimeve nga sektori i amvisërive dhe objekteve administrative (veçanërisht nga djegia e drurit), në vitin 2016, në emetimet totale të totalit të grimcave të ngurta (TSP) është 43.7 për qind, ne emetimet e grimcave të ngurta me madhësi prej 10 mikrometra (PM10) është 46.6 për qind dhe 63.3 për qind në emetimet e grimcave deri në 2.5 mikrometra (PM2.5).

Maqedonia e kryeson listën edhe sipas koncentrimit të matur të grimcave PM10 në një stacion matës. Sipas Raportit të fundit për cilësinë e ajrit të Agjencisë Evropiane për mjedis jetësor, vetëm gjashtë për qind e stacioneve të monitorimit në kontinent në vitin 2016 kanë regjistruar koncentrime vjetore të grimcave PM10 tejkalon kufirin prej 40 mikrogramë për metër kub. Prej tyre, 92% kanë qenë në katër vende; Turqia (116 stacione), Polonia (29), Maqedonia (13) dhe Bullgaria (11 stacione)

Njëzet herë është diferenca e ndotjes nga termocentralet maqedonase, që përdorin lignit, nga ato evropiane, që përdorin kryesisht lloje të thëngjillit me kalori më të madhe, por edhe teknologji shumë më të përparuara. Aktualisht, katër blloqet termoelektrike me lignit emetojnë 3.342 ton grimca PM 2.5 në vit. Sipas standardeve për mjedis jetësor, emetimet e tyre vjetore totale duhet të jenë 167 ton. TEC Manastir dhe TEC Osllomej nuk ka marrë lejen e integruar ekologjike, por duke i falënderuar Bashkësisë energjetike, trup ndërkombëtar për energjetikë, kanë afat deri më 2028 për të reduktuar emetimet në nivelin e duhur.

SHA ELEM dej filloi fushatë për mbjelljen e 50.000 hektarëve me fidanë të akacieve rreth-e-rrotull TEC Manastiri. Përveç se mbjellin drunj, TEC Manastiri dhe ELEM-i e kanë për obligim të reduktojnë emetimet e substancave të dëmshme nga centrali përmes de-sulfurizimit, duke vendosur filtra, konverterë, pastrimin e hirit, zëvendësimin e mundshëm të karburanteve dhe masa të tjera.

Sipas Aleancës për shëndet dhe mjedis, 16 termocentrale me lignit në Ballkanin Perëndimor, me një fuqi prej 16 GW, lëshojnë pothuajse dy herë më shumë grimca PM 2.5 se të gjitha 296 termocentralet me thëngjill në BE, të cilët kanë fuqi prej 156 GW. Centralet e Ballkanit janë ndër dhjetë ndotësit më të mëdhenj në Evropë me PM2.5, ndërsa TEC Manastiri është i dyti për nga sasia, pas Kosova A.

Pavarësisht burimeve të identifikuara të ndotjes, raporti i revizorit “Cilësia e ajrit – revizioni kooperativ”, thekson se “Kadastri i ndotësve nuk është i plotë, sepse mungojnë të dhënat për burimet jo-prodhuese të emetimeve dhe të dhëna nga matjet e një pjese të burimeve të prodhimit.”